Làng nghề đan lát, sản xuất đồ nội thất bằng tre ở Trà Cú

Trong kỳ đề dân hóa xã hội kỳ này, mời quý vị và các bạn cùng chúng tôi đi thăm một số làng nghề truyền thống dân tộc Khmer, để tìm hiểu thêm nét dân hóa độc đáo này qua phóng sự làng nghề truyền thống nét dân hóa cộng đồng. Trẻ Dinh có khoảng 320.000 người dân tộc Khmer, phần lớn theo đạo Phật, giới 143 ngôi chùa Phật giáo Khmer. Đây là địa phương có chùa Phật giáo Khmer nhiều nhất cả dùng đồng bằng sông Cửu Long. Cứ tính trung bình khoảng 2.000 người Khmer là có một ngôi chùa. Trong này, Quyền Trà Cú là quyền có tỉ lệ người dân tộc Khmer cao nhất tỉnh với 62% dân số toàn quyền và có 37 chùa. Giới người Khmer, ngôi chùa không chỉ là nơi hoạt động tính ngưỡng mà còn là trung tâm sinh hoạt dân hóa, nơi luôn giữ những truyền thống dân hóa lâu đời của dân tộc mình. Theo lịch sử, tỉnh Trà Dinh cho thấy, người dân tộc Khmer có kho tạng trang quá về chữ viết, âm nhạc, tạo hình rất phong phú và độc đáo. Người dân tộc Khmer không chỉ múa hay hát giỏi, khéo tài trong nghề điều khác mà người dân tộc Khmer còn rất giỏi nghề đăng đác, đặc biệt là nghề đăng đác các sản phẩm bằng nguyên liệu từ cây tre. Làm sao tưởng viết đương rồi, không phải đương thứ một đâu, thấy cái nào mà lạ lạ, học theo, học làm thêm tiếp nữa, rồi cũng thấy ổn, thấy làm cái này cũng có giá. Trung tâm Khuyến công và Xuất tiến Thương mại tỉnh Trà Dinh cho biết, khu vực làng nghệ đã tạo ra một lượng giá trị sản xuất công nghiệp 622,375 tỷ đồng, chiếm 5,65% giá trị sản xuất công nghiệp của toàn ngành. Giải quyết việc làm cho 9,953 lao động, chiếm 16,20% số lao động của toàn ngành công nghiệp. Truyền dụng đồng bào dân tộc Khmer Quyện Trà Cú có 3 làng nghệ, bao gồm làng nghệ Dạch Diếu, xã Hàm Tân, làng nghệ Đăng Đác, xã Đại An, làng nghệ Đống Dường Tre, xã Hàm Giang, với khoảng 2.456 lao động tham gia. Giá trị văn hóa thể hiện rõ nét nhất trong các sản phẩm làng nghệ, gắn giới trí thông minh, bàn tay khéo léo và kỹ thuật tinh xảo của các nghệ nhân được lưu truyền từ hàng trăm năm nay, đang được kế thừa khôi phục. Mỗi sản phẩm làng nghệ không chỉ là một sản phẩm hàng quá thông thường, mà còn là nơi gửi gắm tâm hồn, tài năng, thể hiện khiếu thẩm mỹ, sự thông minh sáng tạo, tinh thần lao động của nghệ nhân. Đó là những sản phẩm văn quá có tính nghệ thuật cao. Ở áp dòng đình xã Đại An Quỳ Trợ Cú, hầu như nhà nhà đều làm nghệ đăng đác. Và nghe đâu, nghệ đăng đác ở đây được hình thành hơn một trăm năm nay, và được lưu truyền từ đài này sang đài khác. Hiện nay, làng nghệ đăng đác ở đây có đến 23 tòa hợp tác và một cơ sở giải quyết lao động thường xuyên trên 500 lao động với các sản phẩm chủ lực như cần xé, rổ, sàn ngôm, thúng, ky, cà ná, giỏ tổ chim, xà nen, bình qua, giỏ qua, cà ná. Đặc biệt, gần đây có thêm các sản phẩm gia dụng và ngứa cụ bằng tre thu nhỏ để phục vụ khách du lịch mua về trưng bày hay làm quà lưu niệm. Trung bình mỗi năm cung ứng ra thị trường trên 700 ngàn sản phẩm các loại và mang lại giá trị cho làng nghệ hàng tỷ đồng. Có thể nói về trà cú, đâu đâu người ta cũng thấy hiện diện những lũy tre làng. Cây tre cũng gắn bó với người đông dân từ bao đời nay. Và cho đến cuộc sống đầy đủ tiện nghi như bây giờ, sẽ không thể có nếu thiếu bông dáng tre. Chúng tôi đến thăm làng nghệ sản xuất đồ nội thất bằng tre thuộc xã Hàm Trang, quyền Trà Cú. Làng nghệ nhân đời thứ ba trong một gia đình theo nghệ cha truyền con nói. Ông Thạch Trì Cảnh có nhiều sáng tạo cải tiến mới, góp phần làm đa dạng, phong phú màu mã, chủng loại sản phẩm sản xuất từ tre. Trung bình mỗi tháng, cơ sở này sản xuất và tiêu thụ khoảng 100 bộ bàn ghế, tủ dường, salon tre cho các doanh nghiệp, đại lý ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, thành phố Hồ Chí Minh, miền Trung giới chôn thu hàng trăm triệu đồng. Đặc biệt, ông chính là người sản xuất ra những chiếc xe đạp tre độc đáo, phục vụ ngành du lịch được nhiều người quan tâm. Cơ sở tôi cũng làm nhiều sản phẩm lắm, những cái đại khái như bộ salon tre, bộ ghế tre, những cái ghế đun, từ cái giường hộp bằng tre, xe đạp bằng tre luôn để đúp ứng cho những khách du lịch. Sản phẩm mô hình xe đạp bằng tre phục vụ khách du lịch của nghệ nhân Thạch Trì Cảnh có 30% bộ phận làm bằng các loại vật liệu khác như bánh xe, năng qua, dây xích. Còn 70% bộ phận làm từ tre như khung sườn, ghi đồng. Hiện nay, sản phẩm xe đạp tre của ông được du khách nước ngoài rất ưu chuộng vì lạ mắt lại thân thiện môi trường, nên đã có mặt ở những nơi trưng bại một số khu du lịch tại thành phố Hồ Chí Minh, Vĩnh Long, Cần Thơ, Nhà Trang. Từ năm 2014, tỉnh Trà Vinh thực hiện đề tài nghiên cứu ứng dụng khoa học kỹ thuật, giao khoai phục, bảo tồn và phát triển các làng nghề, giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho người dân tỉnh Trà Vinh. Do vậy, nhiều cơ sở sản xuất tiểu thủ công mỹ nghệ có điều kiện tiếp cận được nguồn dốn gia ưu đải, được chuyển giao khoa học kỹ thuật, được tiếp cận các trang thiết bị theo kiểu công nghiệp quái, giải phóng một phần sức lợi động, được liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Từ đó, làng nghề từng bước phát triển. Như cuộc sống lúc trước thì chưa có công nhận làng nghề đó, thì họ ở đây còn sống thế giới bên bắc bên, rồi buôn bán đó cũng khó khăn. Từ khi nhà nước không nhận làng nghề đến đây, rồi cơ sở mình bởi cộng ra cái bộ sản phẩm ghế từ cái sà long tre rồi đó, cho nên từ cái hội dân ở đây cũng thu nhập ổn định. Hiện làng nghề Hàm Giang đã có 7 tòa hợp tác sản xuất với hơn 700 hộ gia đình, tham gia sản xuất hơn 20 mẫu mã bàn ghế tự tre, phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt, hộ gia đình, khu du lịch sinh thái, khu resort, nhà hàng, như sà long, bàn ghế, tủ, kề sách, ghế gấp bãi biển. Khách hàng có thể đặt hàng từ xa theo mẫu mã mà mình thích và được tất cả các cơ sở trong làng nghề giao hàng tận nơi. Đặc biệt được sự quan tâm của Trung tâm Khuyến công Tinh Trà Dình, gần đây các tổ hợp tác đã đầu tư mua máy cưa tre, đục lỗ, bào mắt tre. Dần dần máy móc quá thay cho thủ công ở một số công đoạn sản xuất, góp phần nâng cao năng suất và giảm giá thành sản phẩm. Điều đáng tự hào là sản phẩm bộ sà long tre của Hộ Kinh doanh Trì Cảnh, áp Trà Troi Bê, xã Hàm Giang, đạt 4 sao. Sản phẩm bầu đồ dùng sinh quạt nông thôn thu nhỏ của Hộ Kinh doanh, Diệp Thị Trang, áp Dòng Định, xã Đài An, đạt 3 sao. Được Quy bàn Dân tỉnh Trà Dinh cấp giá chứa nhận sản phẩm Okop Trà Dinh. Được sử dụng nhãn hiệu Okop và thứ hàng sao đạt, được inh dáng lên bao bị sản phẩm theo đúng quy định hiện hành. Okop là chương trình phát triển kinh tế khu vực nông thôn theo hướng phát triển nội lực và gia tăng giá trị. Đây được coi là giải pháp, nhiệm vụ trong triển khai thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Trong tâm của chương trình Okop là phát triển sản phẩm nông nghiệp, phi nông nghiệp, dịch vụ có lợi thế ở mọi địa phương, theo chủ giá trị, do các thành phần kinh tế tư nhân và kinh tế tập thể thực hiện. Đây là cơ hội cho các đàn nghề tiếp cận với các chuyên gia, nhà khoa học, tiếp cận giới công nghệ, thiết bị tiên tiến để ứng dụng, giao sản xuất, giúp sản phẩm làng nghề được chuẩn quá theo tiêu chuẩn quốc tế nhằm nâng cao giá trị sản phẩm 1-3 sao, phục vụ thị trường trong nước. Sản phẩm 4-5 sao có khả năng cạnh tranh, xuất khẩu. Tra Dinh dùng đất văn hóa Khmer nổi tiếng. Nơi đó có hơn 300.000 đồng bào trang tộc Khmer sinh sống. Giới 143 chùa Khmer kiến trúc độc đáo, tiếng nhạc ngũ âm rộng ràng, tiếng trống chay chằm, điệu múa lâm thôn dịu chàng và những sản phẩm làng nghề độc đáo sẽ là nguồn tài nguyên du lịch vô cùng phong phú, đã và đang thu hút khách du lịch gần xa. Đến đây chúng tôi xin được kết thúc chuyên đề văn hóa xã hội của Đài Truyền Trà Dinh kỳ này. Chân thành cảm ơn quý vị và các bạn đã có an tâm theo dõi. Thân mến, chào tạm biệt.