“Đệ tử quy”, tên gốc là “Huấn Mông Văn”, là cuốn sách nhỏ được biên tập vào thời Khang Hy nhà Thanh bởi tiên sinh Lý Dục Tú. Sau này được ông Giả Tồn Nhân biên tập lại và đổi tên thành Đệ Tử Quy.
Nội dung của Đệ tử quy chủ yếu diễn giải câu thứ 6, phần Học Nhi của Luận Ngữ: “Học trò, trên thì hiếu thảo cha mẹ, dưới hòa thuận anh em, cẩn thận và uy tín trong cuộc sống, yêu thương mọi người, kết giao bạn bè tốt, có thêm thời gian và sức lực thì nên học tập thêm”. Đệ Tử Quy được soạn theo thể câu 3 chữ, với 2 câu kết hợp thành một âm vận, rất dễ để đọc và học thuộc. Toàn bộ phần Đệ tử quy được chia thành 7 phần chính, nêu lên phép tắc của người con, người học trò, của một con người trong xã hội, bắt đầu từ việc Hiếu thuận với cha mẹ, sau đến việc anh em phải hoà thuận, rồi mở rộng ra đến từng cách đối nhân xử thế, đối người tiếp vật trong cuộc sống hàng ngày như: đức tính cẩn thận, uy tín, sự thương yêu với tất cả mọi người, kết giao bạn bè đến cách học tập…
Cuốn sách này gồm có 7 chương, 34 khổ, 1080 từ nhưng bao hàm trong đó đạo lý làm người sâu xa. Cuốn sách này không chỉ dành cho trẻ nhỏ mà dành cho hầu hết người lớn chúng ta trong thời đại này. Nếu ai chịu nghe theo và thực hành theo, thì rất có lợi ích và rất có thọ dụng trong cuộc sống.
Để học và thực hành theo, ở đây chúng tôi cũng giới thiệu phần giảng giải của Tiến Sĩ Thái Lễ Húc, là người có thâm niên nhiều năm trong học tập và làm theo những lời dạy của Thánh Hiền, giúp cho mọi người hiểu rõ để có được một cuộc sống nhân sinh hạnh phúc.
Phép tắc người con, bài 5 Cha mẹ ghét
Cha mẹ thích, dốc lòng làm Cha mẹ ghét, cẩn thận bỏ
Thân tổn thương, cha mẹ lo Đức tổn thương, cha mẹ tùy
Cha mẹ thương, hiếu đau khó Cha mẹ ghét, hiếu mới hay
Diễn giải
Những sự vật hoặc hành vi mà cha mẹ yêu thích là người làm con vì cha mẹ thì phải dốc hết sức làm được
Những sự vật hoặc hành vi mà cha mẹ không thích là người làm con vì cha mẹ thì phải cẩn thận bài trừ, cẩn thận sửa chữa quy chính
Thân thể người con bị thương sẽ làm cho cha mẹ buồn giàu, lo lắng
Phẩm đức của người con bị tổn hào sẽ khiến cha mẹ tổi nhục
Cha mẹ yêu thương mình, mình hiếu thuận với cha mẹ thì có gì là khó?
Cha mẹ ghét bỏ mình, mình vẫn hiếu thuận với cha mẹ đó mới là người hiền, có phẩm đức cao thượng thực sự
Câu chuyện tham khảo
Mẫn Tử Khiên mặc áo hoa lau, hiếu thuận với mẹ
Mẫn Tổn tên tự là Tử Khiên, người nước lỗ thời Xuân Thu, triều nhà Chu, là đệ tử của khổng tử
Đức Hạnh Tử Khiên nổi tiếng sánh vai với Nhan Uyên, ông cũng là một trong 24 tấm ngương hiếu hạnh
Khi còn nhỏ, Mẫn Tử Khiên đã mổ côi mẹ
Cha tái hôn, mẹ kế sinh được hai em trai
Tử Khiên vô cùng hiếu thuận với cha mẹ, nhưng mẹ kế lại rất ghét cậu
Bà dùng bông làm áo zét cho hai con đẻ, và dùng hoa lau làm áo zét cho Tử Khiên
Mùa đông giá zét, cha Tử Khiên bảo cậu giúp ông đánh xe
Tử Khiên bị zét cứng tay chân, cầm không nổi dây cương, mấy lần đánh rơi dây cương
Bị cha trách mắng, cậu vẫn không biện hộ, giải thích
Sau đó, cha cậu thấy cậu bị lạnh đến mức mặt xanh xám, tái nhợt
Ông sở lên áo zét của cậu, mới phát hiện ra áo rất mỏng
Ông xé áo ra xem, mới biết không phải là áo bông, mà áo zét của hai người con của mẹ kế lại toàn là bông tinh chất
Cha ông cảm thấy vô cùng đau buồn, quyết định bỏ vợ
Tử Khiên khóc như mưa khuyên cha
Mẹ con thì chỉ một người con bị lạnh, mẹ đi thì cả ba người con gôi cút
Mẹ kế nghe thấy vô cùng cảm động, cuối cùng hối cãi, đối đải với cả ba người con như một người mẹ hiền từ
Danh tiếng người con hiếu hạnh của Mẫn Tử Khiên cũng từ đó mà lan truyền khắp thiên hạ