Bộ tranh “Thập nhị nguyệt nguyệt lệnh đồ” (十二月月令圖) gồm 12 bức họa trục vẽ trên lụa, miêu tả cảnh vật và sinh hoạt theo từng tháng âm lịch từ tháng Giêng đến tháng Chạp. Theo tư liệu của bảo tàng, bộ tranh không ghi rõ năm hoàn thành, chỉ cho biết được thực hiện vào đầu niên hiệu Càn Long, do các họa sĩ họa viện cung đình triều Thanh vẽ.

Là thể loại tranh mô tả các hoạt động phong tục, lễ hội, thiên nhiên theo từng tháng trong năm. Trong bộ này, mỗi tháng được vẽ với các hoạt động tiêu biểu, cảnh sinh hoạt, lễ hội, phong cảnh thiên nhiên phù hợp mùa. Bạn sẽ để ý thấy những kỹ thuật phối cảnh bố cục của phương Tây trong những tác phẩm triều đại nhà Thanh, vì triều đại này có những danh họa nổi tiếng từ phương Tây phục vụ cho nền nghệ thuật triều đình Trung Hoa. Bộ tranh sử dụng phối cảnh một điểm tụ (single-point perspective) hoặc kiểu “từ gần đến xa” trong sân vườn cung đình. Mỗi bức không chỉ biểu hiện một hoạt động lớn mà còn có các hoạt động phụ ở nền, tạo cảm giác chuyển động thời gian trong hình ảnh. 

Bộ tranh như một lời nhắc nhở về vòng sinh hoạt theo mùa, về phong tục dân gian và lễ hội, trong bối cảnh cung đình, đời sống triều Thanh. Ngoài mục đích nghệ thuật, bộ tranh còn có phần như một lịch vật, người xem có thể theo từng tháng mà cảm nhận thời gian, thiên nhiên và lễ tục thay đổi. Theo ghi chép, bộ tranh từng được treo trong cung đình, mỗi tháng một bức, như một phần trang trí và giáo hóa, giúp hoàng gia hoặc quan lại nhận thức được các trật tự mùa vụ, lễ nghi.

Hôm nay chúng ta hãy cùng bước vào tháng đầu tiên trong bộ tranh này nhé.

Trong “Tháng Giêng – Thập nhị nguyệt nguyệt lệnh đồ”, các họa sĩ cung đình triều Thanh khéo léo kết hợp kỹ pháp công bút tinh vi, ánh sáng từ đèn lồng và sắc xuân dịu nhẹ được xử lý bằng màu khoáng trong suốt, khiến cảnh lễ hội Nguyên Tiêu vừa sinh động, vừa giữ được vẻ trang nhã cung đình.

Cảnh người qua lại, trẻ nhỏ nô đùa, cung nữ thưởng nguyệt… được sắp đặt theo trật tự đối xứng và tầng lớp rõ ràng, phản ánh tinh thần “quy củ trong vui tươi” đặc trưng của hội họa cung đình thời Khang Hi – Càn Long. Dưới ánh đèn và tiếng cười, bức họa thầm kể câu chuyện về sự khởi sinh, khi mùa xuân trở lại, vạn vật, con người, và lễ nghi cùng hòa vào nhịp điệu mới của thời gian.

Tranh: Tháng Giêng – Thập nhị nguyệt nguyệt lệnh đồ
Họa sĩ: Các họa sĩ cung đình triều Thanh
Hiện lưu giữ tại: Bảo tàng Cố Cung Đài Bắc
Chất liệu: Màu và mực trên lụa
Kích thước: 175 × 97 cm
Thông tin bản quyền & sử dụng hình ảnh: Tác giả đã mất từ lâu, nên bản thân tác phẩm nghệ thuật lịch sử này là tác phẩm cổ, không còn bản quyền tác giả theo luật hiện đại. Tuy nhiên, hình ảnh số hóa và quyền sử dụng ảnh do bảo tàng Cố Cung quản lý có điều kiện riêng.

- Hình ảnh độ phân giải thấp (1 mega‑pixel): được cấp theo chứng nhận CC0, nghĩa là public domain contribution. Không cần ghi nguồn, sử dụng tự do.

- Hình ảnh độ phân cao hơn (6 mega‑pixel): được cấp theo giấy phép CC BY 4.0 (Creative Commons Attribution 4.0). Được sử dụng mà không phải xin phép, miễn là có ghi nguồn rõ ràng, nêu tên bảo tàng (National Palace Museum, Taipei) hoặc bằng tiếng Trung hoặc Anh như bảo tàng yêu cầu.

- Dù ảnh sử dụng được, nếu dùng ảnh để sản xuất sản phẩm thương mại, nên tránh để người xem nhầm tưởng là sản phẩm do bảo tàng làm.

Link tải ảnh từ bảo tàng: https://digitalarchive.npm.gov.tw/Collection/Detail/6738?dep=P

(Ảnh trên kênh mình đã bị nén lại, nên nếu bạn muốn sử dụng ảnh nét hơn, gợi ý bạn tải trực tiếp từ nguồn bảo tảng, bản 6 mega-pixel sẽ giúp bạn có cảm nhận từng đường vân của tấm lụa, từng nét mực, trải nghiệm ngắm tranh sẽ chân thực hơn nữa.)