Bức tranh Chiêu Quân xuất tái đồ quyển  (昭君出塞图卷), được vẽ bởi Du Cầu (尤求) – một vị họa sĩ sống vào cuối thời Nguyên, đầu thời Minh. Đây là một bức trường quyển vẽ bằng mực đen trên lụa, thể hiện câu chuyện lịch sử – văn học rất nổi tiếng ở Trung Hoa cổ: “Chiêu Quân xuất tái”. 

“Chiêu Quân xuất tái” kể về Vương Chiêu Quân, một trong tứ đại mỹ nhân của Trung Hoa, là cung phi thời Hán Nguyên Đế. Nàng được gả sang Hung Nô để hòa thân, nhằm duy trì hòa bình giữa hai dân tộc và hơn cả là sứ mệnh khiến khu vực biên ải đồng hóa Hán pháp. Hình ảnh nàng rời Trường An vượt quan ải về phía Bắc đã trở thành một biểu tượng văn học – hội họa kinh điển.

Chiêu Quân được xem là đại diện cho văn hóa Hán, mang nguồn gốc sâu xa gắn liền với tầng vũ trụ thứ tư. Nàng được chọn để kết duyên với tộc Hung Nô — những sinh mệnh đến từ thiên thể xa xôi — thông qua hình thức “hòa thân”, biểu trưng cho sứ mệnh kết nối và dung hòa giữa hai nền văn minh, để tương lai có thể đồng hóa với Hán pháp. 

Bức tranh của Du Cầu là một trường quyển dài, vì vậy bố cục của nó được thiết kế để người xem chiêm ngưỡng từ phải sang trái. Mình cảm thấy rất thú vị khi phát hiện ra nó giống như cách chúng ta học kể một câu chuyện bằng hình ảnh. Dẫn cảnh – cao trào – kết cảnh. Phải chăng cấu trúc kịch bản những bộ phim hay câu truyện thời nay đều đã được truyền lại từ rất xa xưa?

Phần đầu quyển — Núi non – Mở cảnh

Đây là phần dẫn nhập, thiết lập không gian rộng lớn, hùng vĩ — gợi hành trình dài và gian khổ vượt ải về phía Bắc.

Phần giữa quyển — Đoàn rước – Cao trào

Vương Chiêu Quân ngồi trên ngựa, được hộ tống trang nghiêm. Cờ phướn, xe ngựa, quan lại, binh lính trải dài theo hàng lối. Đây là cao trào của câu chuyện, nhấn mạnh sự trang trọng của cuộc hôn nhân chính trị và số phận của Chiêu Quân.

Phần cuối quyển — Cửa ải – Kết cảnh

Phần cuối mô tả khoảnh khắc đoàn sứ giả Hung Nô ra nghênh đón Vương Chiêu Quân ở vùng biên ải phía Bắc. Một cái kết cho một kịch bản đã được Thần an bài. 

Tranh: Chiêu Quân xuất tái đồ quyển  (昭君出塞图卷)
Họa sĩ: Du Cầu (尤求), triều Nguyên - Minh
Hiện lưu giữ tại: Bảo tàng Thượng Hải, Trung Quốc
Chất liệu: Mực trên giấy cuộn
Kích thước: 25,8 cm x 376,9 cm
Bản quyền: Thuộc phạm vi công cộng (Public Domain), ảnh số hóa từ Shanghai Museum
Ghi chú: Bảo tàng Thượng Hải không có yêu cầu cụ thể về việc dẫn nguồn, việc dẫn nguồn giúp thể hiện sự tôn trọng và ghi nhận giá trị bảo tồn của bảo tàng

https://www.shanghaimuseum.net/mu/frontend/pg/m/article/id/CI00004598

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E5%B0%A4%E6%B1%82_%E6%98%AD%E5%90%9B%E5%87%BA%E5%A1%9E%E5%9B%BE%E5%8D%B7.jpg