Làng đúc chiêng Phước Kiều

Nghề Truyền Thống
340 người theo dõi
200 Lượt xem video·30 thg 5, 2025
Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn
Nằm bên dòng sông Thu Bồn Thơ Mộng
Làng đúc chiêng Phước Kiều đã tồn tại suốt 3 thế kỷ
Qua những thăng trầm của thời cuộc
Làng nghề cũng từng ngày từng giờ thay đổi theo sự phát triển của xã hội
Nhưng chưa bao giờ bóng bóng những chiếc chiêng đồng
Một sản phẩm đặc trưng tạo nên tên tuổi của làng nghề này
Làng đúc Phước Kiều có cách đây 300 năm
Trước đây là một ông tổ của nghề đúc Phước Kiều
Là một người ở Thanh Hóa, Hàng Hóa đi vào lập nghiệp
Khi đi vô đây ổng chỉ đem một nấm đắt
Sau đó ổng truyền nghề cho nhiều thế hệ
Thể ra là gần thế hệ thứ 10
Làng Phước Kiều là chuyên lòng nhà cộ cho các trang tộc
Các vùng miền trên cả nước
Nghề đúc đồng ở Phước Kiều được hình thành
Do một người tên là Dương Tiền Hiền
Di cư từ Thanh Hóa vào Triển Giày
Cuối thế kỷ thứ 18
Ở đây đã hình thành hai khu vực
Là phường tạc tượng Đông Kiều
Và phường trú tượng Phước Kiều
Đến đầu thế kỷ thứ 19
Triều Nguyễn sắp nhập hai phường lại
Thành xã hiệu Phước Kiều
Hay còn gọi là làng đúc đồng Phước Kiều
Cũng như các làng nghề đúc đồng khác
Để chế tác ra một sản phẩm đồng hoàn chỉnh
Người thợ làng Phước Kiều phải tiến hành
Các công đoạn rất công phu và tỉ mỉ
Mà cụ thể ở đây
Là các công đoạn làm ra một chiếc chiêng
Với nghề đúc
Việc làm khuôn rất quan trọng
Các hập chất như đất, cát, mùn, chấu
Được hoa trộn với những tỷ lệ phù hợp
Mà nghệ nhân coi là bí kiếp gia truyền
Từng chiếc khuôn lần lượt ra đời
Những người trai làng Phước Kiều
Còn làm nghề theo ông cha không nhiều
Bởi nghề đúc chiêng
Cũng cần có năng khíu cảm thụ âm nhạc
Vất vả là thế
Nhưng không mang lại cho họ lợi nhuận cao
Chỉ có tình yêu, sự đam mê
Mới có thể làm họ gắn bó với nghề
Nghệ nhân Dương Quốc Thuần cảm thấy hạnh phúc
Khi hai nghề con trai của ông cũng theo nghề cha
Đó cũng là tâm nguyện của ông
Mà cũng là sự lo lắng của ông
Với những thế hệ nghệ nhân trẻ
Của làng đúc Phước Kiều
Nói về làng Phước Kiều này
Thì lớp trẻ về bí nghệ
Hoặc là trang trí nội thất
Thì có người làm
Nhưng về công chiên
Thì bây giờ còn một hai người thôi
Nói về cái mà nối nghiệp
Với một điều mình nói chắc
Thì không dám nói
Nhưng mà ít nhất
Phải được 90%
Là hai đứa con mình nối nghiệp được
Tại vì nói cũng có năng khí âm nhạc bẩm sinh ngay từ đầu
Khuôn làm xong
Được cho vào lò nung cho khô
Với nghề đúc chiêng
Kỹ thuật nung cũng khác biệt
Lò được thiết kế theo hình dạng của khuôn
Và phải nung bằng củi
Giữa cái nắng tháng 7
Của miền Trung
Những người thợ vẫn miệt mài cẩn trọng
Trong từng chi tiết
Chỉ cần một sơ xuất nhỏ
Trong quá trình sản xuất
Cũng có thể phải làm lại từ đầu
Khuôn được gỡ ra khỏi lò
Chờ cho nguội sẽ được chỉnh sửa thêm
Công đoạn này tuy nhỏ
Nhưng cũng được cho là quan trọng
Để khi đổ đồng vào
Khuôn không bị nứt vỡ
Một công đoạn khác
Cũng không thể thiếu
Là công đoạn tạo muội cho khuôn
Khuôn được hun khói để tạo muội
Muội này giúp đồng
Không dính vào khuôn khi đúc
Với một cơ sở đúc chiêng
Kiểu truyền thống
Khói có lẽ là một đặc trưng riêng
Sau đó khuôn được ghép vào nhau
Cân chỉnh sao cho đồng tâm
Để tạo ra một chiếc chiêng
Có độ dày đều nhau
Khuôn được cố định vào khuôn
Bằng dây một cách chắc chắn
Người thợ cả kiểm tra lại cẩn thận
Trước khi đổ đồng
Đồng được cho vào nồi
Đun lên cùng với một số hợp chất phù hợp
Để tạo ra âm chuẩn cho chiêng
Khác với chiêng đơn
Chiêng bộ gồm 6 chiếc
Mỗi chiếc chiêng phát ra một nốt nhạc chuẩn
Phục vụ cho giàn nhạc biểu diễn
Bí quyết để tạo ra âm thanh
Chính là pha hợp kim riêng
Như đồng đỏ
Đồng thao
Đồng xanh
Đồng hòa
Với định lượng sao cho phù hợp
Việc đúc chiêng ở làng Phước Kiều
Chẳng biết từ bao giờ
Luôn có những nguyên tắc không thể bỏ qua
Đó là nung bằng củi hoặc than củi
Và người phụ nữ luôn là người nấu đồng
Nghệ nhân Dương Ngọc Thuần giải thích
Đó là quan niệm âm dương hòa hợp
Từ đời ông cha để lại
Có như vậy
Tiếng chiêng mới được vang, được chuẩn
Và sản phẩm chiêng
Mang giá trị tâm linh thực thủ
Nó bí quyết thì không phải là
Nó chung chung được
Cái mà tạo ra câm thanh đầu tiên
Đưa đầu tiên
Cái khuôn là đầu tiên này
Rồi tạo cái thịt khuôn ngay
Cái thịt gọi là 50%
Tiếng nó nằm trong khuôn
Còn lại người điều chỉnh
Là 50%
Đó là người làm cổng chiêng
Hiểu biết nhất
Trong cái chuyện làm khuôn
Mới làm được
Trong cái một bộ chiêng nó cũng có
Đồ rê-mi-fa-so-la-si
Tức là mình phải chế cái lượng
Đồng như thế nào, lượng thiết như thế nào
Để cho ra cái âm trầm
Và nhỏ lần thì mình chế như thế nào
Để cho ra cái âm cao
Khi đó mình phải tìm hiểu ngay cái bản sắc gấp
Của người Đồng bào Tuy Nguyên
Từng vùng một
Cái âm hưởng người ta như thế nào
Rồi mình bắt đầu làm theo cái âm hưởng đấy
Trong ngày đúc truyền thống
Làm ngội chính là công đoạn cuối
Trong việc quyết định chất lượng sản phẩm
Người trong làng nghề Phước Kiều
Quan hiện
Một cây chiêng mới ra khuôn
Đánh lên vẫn có tiếng
Nhưng chưa phải là tiếng chiêng
Mà chỉ như âm thanh ban đầu
Của một đứa bé mới tập nói
Vì thế cần phải tạo cho chiêng
Ngân vang
Kỹ thuật lấy tiếng nhạc khí
Là nét riêng của làng đúc Phước Kiều
Nhờ đó có thể
Phân biệt nhạc khí của làng
Với bất cứ nơi nào khác
Cái tâm nguyện của tôi là
Mình muốn cho làng nghề phát triển lên
Là thế hệ kế thừa
Công trá yêu nghề
Và phục vụ lại
Đức Phước Kiều
Cái mong muốn của mình
Là vừa cầm quần chim bây giờ
Mà vừa chuyển qua
Thủ công mỹ nghệ
Mỹ nghệ là thủ công mỹ nghệ
Chứ không phải là công nghiệp mỹ nghệ
Mới giữ vững được làng nghề truyền thống
Mà truyền thống chứ là thủ công
Những chiếc chiêng đồng
Vẫn ra đời hàng ngày
Để phục vụ nhu cầu âm nhạc
Diễn xứng tâm linh của người dân
Và đồng bào dân tộc thiểu số
Những chiếc chiêng thô sơ
Nhưng chứa đựng tâm hồn
Của người nghệ nhân
Và mang đến hơi thở cuộc sống
Cho âm nhạc dân gian truyền thống
Tạm biệt làng đúc chiêng Phước Kiều
Tạm biệt dòng thu bốn yên ả
Những tiếng chiêng
Như vẫn còn phản phất đầu đây
Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn
