Có bao lâu rồi... bạn chưa thật sự dừng lại để cảm nhận trọn vẹn một ngày của mình?
Giữa dòng chảy vội vã, đôi khi chúng ta quên mất rằng hạnh phúc không nằm ở những điều xa xôi. Nó hiện hữu ngay trong một hơi thở nhẹ nhàng, một ánh mắt thấu hiểu, hay một nhành hoa vừa nở bên cửa sổ.
"Tôi biết ơn..."
Đó là nơi chúng ta bắt đầu lại từ sự đủ đầy của trái tim. Bạn sẽ viết tiếp câu nói ấy bằng câu chuyện của riêng mình chứ?
Xin mời quý vị cùng ngồi lại và chia sẻ cùng chúng tôi, để ta bắt đầu một điều rất nhỏ - thứ có thể thay đổi cách bạn nhìn cuộc sống và lan tỏa hơi ấm của lòng cảm ân đến cộng đồng. Bạn nhé.
Bài chia sẻ nhấn mạnh tầm quan trọng của sự kết nối cảm xúc giữa cha mẹ và con cái thay vì sử dụng hình phạt. Thông qua các ví dụ thực tế và nghiên cứu tâm lý, nội dung khuyến khích phụ huynh đón nhận những cảm xúc tiêu cực của con bằng sự thấu hiểu và bao dung để giúp trẻ phát triển tâm lý khỏe mạnh, tự tin và biết quản lý cảm xúc.
Phía sau cùng từ, con ghét cha mẹ, điều gì thực sự bị bỏ quên?
Bạn thân mến, chúc vui được gặp lại bạn trong không gian của TÔI BIẾT ÂN.
Dạo gần đây, câu chuyện về một hội nhóm con ghét cha mẹ trên bàn xã hội đã gợi lên rất nhiều trăn trở đối với các bậc phụ huynh.
Vậy phía sau những khoảng cách và rạng nước ấy, làm sao để cha mẹ và con cái có thể tìm lại khoảnh khắc ấm áp hạnh phúc với nhau?
Mời bạn cùng dành một khoảng lắng lại để đồng hành cùng chúng tôi trong tập phát sóng ngày hôm nay.
Bây giờ chúng ta hãy cùng tưởng tượng như thế này.
Bạn trở về nhà sau một ngày làm việc tồi tệ.
Bạn kiệt sức, chỉ khó khát được mặc một chiếc quần thun thoải mái cho tận hưởng được sự yên tĩnh.
Bạn bước qua cửa chính và giúp ngay một thứ chỉ có thể được mô tả là đại tiệp giày dép.
Giày dép thì chất đóng khắp nơi, kệ giày thì để làm gì chứ?
Tại sao chẳng ai dự dùng chúng vậy?
Tạng đời của bạn bước ra từ góc nhà, bạn bọc phát cơn giận.
Nói thiệt đó, anh có thể bỏ ra 5 giây để dọn cái đống giày này sao?
Chúng ta hãy cùng tạm dừng lại ở đây một chút.
Trong khoảnh khắc rất là con người và hỗn loạn này, đối phương của bạn sẽ có 2 lựa chọn.
Lựa chọn thứ nhất, họ sẽ phản ứng lại bằng cách chỉnh lại hành di của bạn.
Em bị làm sao vậy? Đừng có nói chuyện với anh bằng cái giọng đó.
Ngày mai không có cà phê cà pháo gì hết.
Họ đáp lại sự bóp phát của bạn bằng một hình phạt và hậu quả.
Cảm giác đó tác động như thế nào đến cơ thể của bạn?
Bạn có chờ cảm thấy muốn làm tốt hơn không?
Hay là bạn lại muốn đáp lại họ với một sự tức giật còn lớn hơn nữa?
Những gì đang diễn ra lúc này hoàn toàn thuộc về thói quyên sinh học.
Bạn vốn đã căng thẳng và hình phạt càng khiến cho bạn dễ phản ứng tiêu cực hơn.
Lựa chọn thứ 2, người ấy chọn một con đường khác.
Họ không nhìn nhận sự bộp phát của bạn là một sự chống đối,
mà là một sự kiệt sức và tổn thương.
Anh bắt họ sẽ chịu lại.
Ngày hôm nay tệ lắm đúng không? Trông em mệt mỏi quá.
Đi tắm rửa nghỉ ngơi đi.
Cơn nước bài dở và vỗ cần thì thôi cứ để cho anh.
Xong xuôi anh ra ghế sofa ngồi với em.
Và anh muốn nghe tất cả về ngày hôm nay.
Có anh ở đây rồi.
Hãy lặn đi một chút cùng cảm giác đó.
Cảm giác đó tác động như thế nào đến cơ thể của bạn?
Hay thần kinh của bạn bắt đầu dịu xuống?
Có thể bạn vẫn còn bực bội, nhưng bạn không còn cô đơn trong cảm giác đó nữa.
Sự kết nối ấy mang lại sự bình yên,
giúp cho bạn cởi mở hơn để chọn cách ứng xử tốt hơn vào lần sau.
Và ưu nhiên, ai lại không muốn có một người đồng hành như thế cơ chứ?
Nếu mà điều này đúng với người lớn,
thì hãy tưởng tượng nó đúng đến mức nào đối với trẻ em.
Có nhiều báo cáo tâm lý đã chỉ ra rằng,
cách chúng ta đối xử với con cái trong những thời điểm khó khăn nhất của chúng
sẽ định hình trí tuệ đang phát triển của trẻ
và cuộc sống của chúng khi trưởng thành.
Khi trưởng thành, con trẻ sẽ phải đi tìm kiếm sự công nhận từ bên ngoài
hay luôn biết rằng bản thân mình đã đủ tốt.
Chúng sẽ phát triển sự lo âu, trầm cảm
hay sẽ trưởng thành một cách dẫn dàng và biết tự quản lý cảm xúc của mình.
Nếu chúng ta muốn con cái phát triển khỏe mạnh,
thì ẩn sâu trong câu chuyện đại tiệc vài dép kia
chính là phương pháp mạnh mẽ nhất để giúp cho chúng ta làm điều đó.
Đó là sự cách đối giữa người với người.
Trong những năm 1950, 60 và 70,
một loạt các nghiên cứu kinh điển đã thay đổi hoàn toàn hiểu biết của chúng ta
về sự khám phó.
Nhà tâm lý học Harry Hallow đã tiến hành các thiến nghiệm
bằng cách tách khỉ con khỏi mẹ của chúng
và đưa ra hai người mẹ thay thế.
Một người mẹ bằng khung thép nhưng có sữa
và một người mẹ bằng giải mềm mại
nhưng chỉ mang lại sự êm ái, không có thức ăn.
Những chú khỉ con đã quấn quyết lấy người mẹ bằng giải một cách áp đảo.
Chúng chọn sự ấm áp và an toàn thay gì là thức ăn.
Chúng chỉ tạ qua người mẹ bằng khung thép trong dây lát để ăn
rồi lập tức quay trở lại với người mẹ bằng giải.
Sự vỗ về và kết nối chứ không phải là thức ăn
mới là thứ quyết định nơi khỉ con hình thành sự khám phó.
Con người cũng cần sự kết nối như vậy.
Một đứa trẻ sơ sinh nếu không nhận được tình yêu thương
có thể rơi vào tình trạng nghiêm trọng
gọi là suy dinh dưỡng thể tâm lý hay sự không phát triển.
Ban đầu thì chả sẽ khóc.
Sau đó bỏ cuộc.
Và thậm chí là có thể tử dông.
Đối với một đứa trẻ
sự kết nối không phải lựa chọn có cũng được, không có cũng xong.
Nó là không khí để thở.
Bây giờ chúng ta hãy nhìn vào cách nuôi dạy con của thời hiện tại.
Hãy lý phương pháp phạt ngồi một mình hay đứng úp mặt vào tường rất phổ biến để làm ví dụ.
Nó nhìn thì có dễ do hại trên bề mặt
nhưng bản chất thật sự của nó là gì?
Đó là sự ngắt kết nối cưỡng chế.
Bạn thách đứa trẻ ra khỏi sự gần gũi với bạn về mặt thị chất
và thường là cả về mặt cảm xúc.
Và phạt ngồi một mình hay là đứng úp mặt vào tường chỉ là một ví dụ.
Chúng ta tước ra đồ chơi, đặt quyền, thời gian xem TV, điện thoại.
Chúng ta dùng sự cản bố thân thiết trong mối quan hệ,
dùng những gì đứa trẻ cần và thích để theo một cách nào đó là biến nó thành vũ khí.
Vậy các chiến lược này có hiệu quả hay không?
Thường là có, trẻ có thể trở nên nghe lời hơn.
Nhưng mà tại sao?
Không phải là vì tôn trọng, cũng không phải vì chúng hiểu được giá trị của yêu cầu,
mà vì chúng cần phải khôi phục lại sợi gì liên kết với người chăm sóc chúng.
Trẻ thậm chí có thể đè nén những cảm xúc cho hành di tuổi thơ rất đổi bình thường
chỉ để được chấp nhận bởi những người mà đáng lẽ ra chúng phải được dựa dẫm nhất.
Chúng ta đang gửi đi một thông điệp.
Con chỉ đáng được yêu thương khi con ngoài ngoãn,
và không đáng được yêu thương khi con làm sai.
Đứa trẻ học ra được một bài học rằng sự kết nối thì lại đi kèm với điều kiện,
và rốt cuộc thì chúng ta đang dạy chúng được gì về cuộc sống,
về bản thân chúng và về cảm xúc cơ chứ.
Bộ não của trẻ nhỏ được định hình mạnh mẽ với môi trường và các mối quan hệ
thông qua một nguyên lý gọi là định luật HEP.
Các tế bao thần kinh cùng kích hoạt sẽ nối liên giữa nhau.
Do đó, nếu một đứa trẻ liên tục nhận được sự ngắt kết nối trong mối quan hệ,
đặc biệt là những lúc chúng đang ngoãn loạn hay là bột phát cảm xúc,
các đường dẫn thần kinh đó sẽ hình thành theo cách
khiến cho chúng không thể tự quản lý được những căng thẳng thường ngày khi lớn lên.
Điều ngược lại cũng đúng.
Khi đứa trẻ trải qua sự kết nối ngay trong lúc đang khó chịu,
sự căng thẳng của chúng sẽ giảm xuống.
Có thể chúng học được rằng,
mình có thể tức giận, nhưng mình vẫn an toàn.
Và cơ chế thần kinh đó chính là tấm lá trắng bảo vệ chúng khỏi sự lo âu,
trầm cảm và những thử thách khác trong cuộc sống sau này.
Nếu chúng ta nhìn nhận những phản ứng bột phát của con
là sự tổn thương, kiệt sức và đáp lại bằng một sự kết nối thay vì là hình phạt,
giống như người chồng trong tình huống số 2 trong câu chuyện đại tuyệt dài dép,
con cái của chúng ta sẽ cảm nhận được sự hỗ trợ.
Thay vì là đổ thêm dầu vào lửa,
sự tử tế của chúng ta mang lại sự bình tĩnh
và trẻ sẽ có thể đối mặt với những cảm xúc lớn của mình một cách hiệu quả hơn.
Một số người trong chúng ta có thể sẽ phản đối phương pháp này.
Nó có thể khác với cách bạn đang làm cha mẹ,
hoặc là khác với cách bạn từng được nuôi dạy.
Nhưng mà không bao giờ là khóa muộn để đón nhận được sự kết nối
chứ không phải là hình phạt như một phương cách để nuôi dạy một đứa trẻ.
Tất nhiên, mỗi lần phạt ngồi yên không làm con tổn thương dĩ nhiễm
và việc luôn giữ kết nối
cũng chẳng thể đảm bảo con lớn lên trở thành một mẫu hình hoàn hảo.
Điều mà tôi muốn chia sẻ chỉ là
khi mà chúng ta nuôi dạy con bằng sự cảm kết,
chúng ta chọn làm dịu đi thay vì thổi bùng lên ngọn nửa.
Chúng ta nới lỏng gánh nặng cho hệ thần kinh nhỏ bé của con,
vào đúng lúc con đang cần một chỗ giữa an toàn nhất.
Thay vì dùng quyền lực hay là những hình phạt,
thì mong bạn hãy dành cho con một mối quan hệ trọn dẹn,
sự có mặt và niềm thấu hiểu.
Hãy nhìn những trẫn ăn dạ như là tiếng kêu cứu của một tâm hồn đang bối rối
và lời cãi bướm chỉ là sự chới giới trước những khó chịu bên trong.
Tôi cũng mong bạn hãy thay sự kiểm soát hành vi của con
bằng một cách thử khe hỏi lòng mình.
Ngay lúc này, có cần điều gì để cảm thấy an toàn, được lắng nghe và tựa vào?
Hãy làm một người dẫn đường chịu gian, làm một chiếc ô che trắng cho con.
Bạn vẫn có thể nhẹ nhàng đặt rành giới, nhưng hãy đón lấy cảm xúc của con.
Sắp đến giờ ăn cơm rồi nên mình không ăn bánh nữa nhé.
Mẹ biết con đang thèm lắm đúng không?
Hết giờ chơi game rồi nè, mẹ hiểu là con đang tiếc núi lắm.
Mẹ biết con đang rất mệt, nhưng mà đôi giày này vẫn cần về đúng chỗ của nó con yêu nha.
Chậm chậm thôi, buông bớt những lời giảng giải dài dòng.
Chỉ cần những lời thi thâm thật khẻ và dịu êm.
Vàng tay để yêu thương thôi con.
Bạn có thể kiên định đặt rành giới cho hành di, nhưng hãy mở rộng lòng mình cho mọi cảm xúc.
Bạn hoàn toàn có thể giữ lấy tay con để ngăn con làm đau người khác,
nhưng vẫn ôn trọn và cho phép cơn giận của con được bột lộ.
Hay như khi nhắc đứa con tuổi tin thức điện thoại khỏi bàn ăn,
như một sự chứng kiến đầy an toàn và không phản xét.
Giữ lấy sự bình yên bên trong mình ngay cả khi thế giới của con đang rối bời.
Hít một hơi thật sâu và khẽ nhắc mình rằng
ngay cả khi vào ngày bạn kiệt sức nhất,
bạn vẫn luôn là bến đổ an lành nhất của con.
Cảm xúc của riêng bạn, hãy hiện lại để dỗ về sau.
Còn lúc này, hãy trọn dẹn hiện diện để làm chỗ dựa cho con.
Sau cùng, mục tiêu của chúng ta là gắn chặt mọi rành giới trong tình yêu thương
để vừa giữ con trong kỷ luật, lại vừa có thể ôn con thật chặt vào lòng.
Bọn trẻ sẽ luôn có những khoảnh khắc đại tiệt dày dép xáo trộn như thế.
Đứa trẻ nào rồi cũng sẽ có lúc chật giật, mỏi mệt và lỡ bước qua những rành giới.
Nhưng khi điều đó xảy ra, câu trả lời mạnh mẽ nhất mà chúng ta trao cho con
không phải là một hình phạt.
Đó chính là sự hiện diện của bản thân mình.
Bố mẹ tự chủ được.
Đó là sự bao dùng.
Có bố mẹ đây rồi.
Đó là sự kết nối.
Chúng ta luôn có nhau.
Nếu chúng ta nuôi dạy những đứa trẻ được gắn kết bằng tình yêu
thay gì là nổi sợ hãi?
Thay gì là nổi sợ hãi?
Chúng ta không chỉ chữa lành cho từng mái nhà
mà còn có thể là xoay chuyển cả nguỷ đào cuộc đời của rất nhiều đứa trẻ.
Hãy cùng tưởng tượng về một thế giới
nơi mọi đứa trẻ được lớn lên
mà chẳng mang theo bất kỳ tổn thương nào cần phải chữa lành.
Bởi vì kết nối thì chính là tất cả.
Cảm ơn bạn đã dành những giây phút lắng động này
để cùng tôi biết ơn
dỗ về những yêu thương trong hành trình nuôi dạy con
và kết nối với chính mình.
Thần chúc cho bạn và gia đình
luôn tìm thấy được sự bình yên, ấm áp
trong từng khoảnh khắc kết nối nhỏ bé mỗi ngày.
Xin chào tạm biệt
và hẹn gặp lại bạn trong tập tiếp theo của tôi biết ơn
được phát sóng trên kênh Việt Nam Tươi Đẹp
thuộc nền tảng Kanching World.