Tôn Tẫn - Cuộc Đời & Tư Tưởng Quân Sự Trong Cuốn "Tôn Tẫn Binh Pháp"

Tôn Tấn, một nhà chiến lược quân sự xuất sắc lớn của nước Tề thời Chiến Quốc ở Trung Quốc Tôn Tấn đã hai lần đánh bại Ngụy và giúp Tề giành được quyền bá chủ Ông còn viết cuốn sách Binh pháp Tôn Tấn Để lại những lý thuyết quân sự quan trọng cho thế hệ mai sau Kết nghĩa Kim Lan Thời Đông Chu tại Dương Thành có một sơn cốc, do núi cao khe sâu, rừng rậm nước nhiều, suốt ngày khói mây bao phủ, đâu đâu cũng nghe có tiếng chim hót vượn kêu, lại do nó cách xa thành thị, rất ít người lui tới, chùm kín một bầu không khí thần bí, nên người ta đặt tên nó là Quỷ Cốc. Trong sơn cốc này có một lão tiên sinh, râu tóc bạc phơ nhưng da dẻ hồng hào, tài học cao sâu, được mọi người gọi là Quỷ Cốc Tử. Quỷ Cốc Tử đi vân du khắp trong thiên hạ, không muốn ra làm quan. Khi tới sơn cốc này, ông thấy cảnh trí ưu tịch, xinh đẹp hấp dẫn, bèn đốn cây làm nhà, rồi sống luôn tại đây, chuyên tâm lo dạy môn đồ để bồi dưỡng nhân tài hữu dụng cho xã hội. Trong số học sinh có một cặp đôi rất thân là Tôn Tấn và Bàng Quyên. Một hôm sư phụ sai cả hai đến bờ suối để lấy nước. Trên đường gánh nước về, Tôn Tấn dáng người nhanh nhẹn, chẳng mấy chốc đã bỏ rơi Bàng Quyên ở lại phía sau thật xa. Bàng Quyên có thân hình to béo, bình thường chỉ biết lo học hành, thiếu vận động cơ thể nên thể lực không được dẻo dai như Tôn Tẫn. Tôn Tẫn muốn nhanh chóng trở về nhà trước khi trời tối, đề nghị giúp Bàng Quyên. Khi họ đi hết đoạn đường dốc và lên đến một khu vực tương đối bằng phẳng thì cách chỗ ở không còn xa nữa, Bàng Quyên bỗng nói. Tôn Tấn, anh thật tốt, tục ngữ có câu, ở nhà nhờ cha mẹ, ra ngoài nhờ bạn bè, theo tôi, chúng mình nên kết nghĩa làm anh em khác họ, vậy anh bằng lòng không? Tôn Tấn liền đồng ý Thế là hai người bẻ nhánh cây làm cây nhan, lấy trái cây rừng làm lễ vật để cúng, rồi quỳ xuống đất ngó lên trời cao, cùng thề Có trời cao chứng giám, chúng tôi là Tôn Tấn và Bàng Quyên, hôm nay bằng lòng kết nghĩa làm anh em khác họ Tôn Tấn lớn hơn một tuổi nên làm anh, Bàng Quyên nhỏ hơn một tuổi nên làm em Từ nay về sau, chúng tôi có phúc cùng hưởng, có khó khăn cùng chịu, đôi bên giúp đỡ lẫn nhau, nắm tay cùng tiến bước lên con đường đời. Ai làm trái thì sẽ bị trời đánh, lửa thiêu, chết không tốt lành. Về sau, Tôn Tấn và Bàng Quyên quả nhiên đã trở thành đôi bạn thân mật, luôn chiếu cố giúp đỡ lẫn nhau. Một hôm, người bạn thân của Quỷ Cốc Tử là Mặc Tử dẫn cùng một môn đồ của mình đến thăm Quỷ Cốc Tử. Hai người bạn thân đã lâu mới gặp nhau, cùng ngồi uống rượu và đàm luận đến những đại sự trong thiên hạ. Mặc Tử cho biết, hiện nay Ngụy Vương đang chiêu bảng cầu hiền khắp mọi nơi, có ý muốn dùng người hiền tài để đưa đất nước trở thành giàu mạnh. Bàng Quyên nghe được tin đó, ngay trong đêm đã đến gõ cửa phòng của thầy, đề xuất ý định xuống núi, Quỷ Cốc khẽ gật gật, nói. Được, nơi đây của thầy, từ bấy lâu nay không từ chối ai đến, mà cũng không giữ ai muốn đi, Bàng Quyên nghe thế vui mừng, liền đi thu xếp đồ đạc, chuẩn bị tới kinh đô ngụy, sáng sớm ngày hôm sau, trời quang mây tạnh, đúng là thời điểm tốt để lên đường, tôn tấn đi cùng bảng quyên tới cáo biệt sư phụ, quỷ cốc nói Thầy là người quy ẩn, từ lâu đã hiểu thấu hồng trần Với tài học của ngươi nếu xuống núi thì chắc chắn sẽ được làm quan to và hưởng nhiều bổng lộc Đến chừng đó, thầy không mong mỏi gì hơn là ngươi nên giúp đỡ cho người nghĩa huynh của mình là tôn tấn Được vậy là thầy đã mãn nguyện lắm rồi Bàng Quyên liền lên tiếng hứa, đệ tử nhất định sẽ giúp Đệ tử và Tôn huynh là anh em kết nghĩa từng thể có phước cùng hưởng, có hoạn nạn cùng chịu kia mà Bàng Quyên cáo biệt sư phụ, rồi cùng Tôn Tấn xuống núi Thừa lúc Bàng Quyên đi khỏi, Quỷ Cốc Tử thấy Tôn Tấn là người trung hậu, siêng năng học hỏi, nên đã trao 13 chương binh pháp của Tôn Tử do cụ cố Tôn Vũ sáng tác cho ông. Quỷ Cốc Tử nói, đây là một quyển sách quý vô giá, trước kia cụ cố của con đã dùng nó đánh bại quân Sở và giúp cho nước Ngô xưng bá tại Trung Nguyên. Ai được quyển sách này, nếu vận dụng tốt thì sẽ giúp ích cho đời rất nhiều, nhưng nếu vận dụng không tốt thì cũng sẽ làm hại đời không ít. Tôn Tẫn nhận lấy binh thư Quỳ xuống lại tạ sư phụ Rồi trở về phòng riêng của mình Ông ngồi lặng lặng đọc suốt đêm Càng đọc càng thấy hứng thú Ngay đến trời sáng mà cũng không hay Trong vòng ba hôm Ông đã đọc xong toàn bộ quyển sách Kể cả phần chú thích Đêm đến, ông chủ động đề nghị đến trực đuổi chuột tại phòng ngủ của thầy sớm hơn, chờ đến khuya không còn ai lui tới, bèn quỳ xuống hoàn trả quyển sách lại cho sư phụ, Quỷ Cốc Tử bèn đặt nhiều câu hỏi để hỏi Tôn Tẫn, ông đều đối đáp trôi chảy, chẳng những ông có thể trả thuộc lòng toàn bộ cuốn sách mà còn sáng tạo được nhiều điều mới lạ, giả điên để tránh hỏa, Bàng Quyên là người nước Ngụy, sau khi trở về đô thành của nước Ngụy là Đại Lương, liền được tiến cử vào yết kiến Ngụy Huệ Vương. Ngụy Huệ Vương là một nhà vua khoáng đạt, quyết tâm đưa đất nước trở thành giàu mạnh và đang chiêu hiền đái sĩ. Nhà vua trông thấy Bàng Quyên có thân hình cao to, ăn nói không tầm thường, lại biết Bàng Quyên là môn đồ của Quỷ Cốc Tử, vị danh sư tất nhiên sẽ có học trò giỏi, nên càng tín nhiệm hơn. Sau mấy lần yết kiến, Bàng Quyên luôn luận bàn thao thao chuyện thiên hạ đại sự, khiến Ngụy Huệ Vương hết sức thán phục, bèn phá lệ cử ông ta làm nguyên soái kiêm quân sư. Con trai của Bàng Quyên là Bàng Anh, cháu là Bàng Thông, Bàng Mau đều được phong làm tướng quân Người thời bấy giờ gọi họ là Ngụy gia tướng Một khi đã có đại quyền nắm trong tay thì Bàng Quyên bèn thi thố ngay tức khắc Ông ta phấn khởi định ra một kế hoạch mở rộng quân đội và luyện tập quân đội Được Ngụy Huệ Vương phê chuẩn để thi hành Sau đó Bàng Quyên nhanh chóng đã xây dựng được một đạo quân có sức chiến đấu rất lớn Ông ta đã chỉ huy đạo quân này, trước tiên xâm chiếm thành quách và đất đai của nước vệ và tống, thu được thắng lợi rất to Kế đó, Bàng Quyên lại đánh lui quân Tề tiến công vào nước Ngụy Trong nhất thời tiếng tăm của Bàng Quyên nổi như cồn khắp các nước chư hầu Ông ta dương dương tự đắc, xem dưới mắt không còn ai Lúc bấy giờ, ông ta đã thực sự quên mất người nghĩa huynh Tôn Tẫn của mình, vẫn còn đang tiếp tục học hỏi tại Quỷ Cốc Tôn Tẫn vẫn miệt mài lo việc học hành tại Quỷ Cốc. Do nơi đây rất hẻo lánh, ít người lui tới, nên tin tức ở bên ngoài Tôn Tẫn không biết gì cả. Một hôm Mặc Tử lại đến Quỷ Cốc chơi và đã gặp Tôn Tẫn. Tôn Tẫn khiêm tốn bàn qua chuyện chiến lược, chiến thuật trong binh pháp với vị sư thúc này. Mặc Tử nghe qua, trong lòng không khỏi ngạc nhiên về tài năng và sở học của Tôn Tẫn. Mặc Tử nói, nay ngươi đã học xong, vậy tại sao không xuống núi để đi tìm công danh phú quý và giúp ích cho đời? Tôn Tẫn đáp, bạn học của con là Bàng Quyên, hiện đang làm quan tại nước Ngụy. Trước khi chia tay ra đi, Bàng Quyên có nói sau khi mình đứng vững chân, sẽ tiến cử con với nhà vua. Mặc Tử nói, Bàng Quyên hiện đã trở thành nguyên soái kiêm quân sư của nước Ngụy, thế tại sao anh ta không tiến cử nhà ngươi? Tôn Tẫn vẫn nghĩ tốt về người bạn của mình. Đáp, có thể do Bàng Quyên quá bận rộn nên tạm thời chưa nghĩ đến đó thôi. Mạc Tử hiểu ra vấn đề, liền đến nước Ngụy và đã gặp Bàng Quyên. Khi nhắc đến việc Tôn Tấn vẫn còn ở tại Quỷ Cốc, chờ được Bàng Quyên tiến cử, thì Bàng Quyên khôn khéo tìm lời lẽ chống chế nói cho qua, chứ hoàn toàn không có thành ý. Mạc Tử tức giận, bèn trực tiếp tiến cử Tôn Tấn với Ngụy Huệ Vương. Sau khi biết Quỷ Cốc Tử còn có một môn đồ giỏi chờ người tiến cử ra làm quan, Ngụy Huệ Vương cảm thấy rất vui mừng, hỏi Mạc Tử, giữa Tôn Tấn và Bàng Quyên, ai có tài học cao hơn? Mạc Tử đáp Hai người họ tuy là bạn học, thầy dạy ai cũng thế, còn sự thu thập được hay không là do cá nhân. Riêng Tôn Tấn còn là cháu của Tôn Vũ, được sự bí truyền của người ông. Do vậy theo tôi thì tài học của Tôn Tấn còn cao hơn cả Bàng Quyên. Sau khi Mạc Tử rời đi, Ngụy Huệ Vương liền cho Triệu Kiến Bàng Quyên để hỏi tại sao không tiến cử về người sư huynh Tôn Tấn. Bàng Quyên nói, Tôn Tấn là người có tài năng nhất định, nhưng ông ấy là người nước Tề, vậy nếu ta mời ông ấy làm quan cho nước ngụy thì chắc chắn không bao giờ ông ấy lại quyên tổ quốc của mình. Thần là người nước ngụy, một lòng một dạ trung thành với nước ngụy, cho nên mới không tiến cử Tôn Tấn. Ngụy Huệ Vương nói, điều lo ngại của Khanh có quá đáng chăng. Tục ngữ đã nói, kẻ sĩ sẵn sàng chết cho người tri kỷ của mình. Nếu quả nhân được Tôn Tấn, nhất định sẽ trọng dụng và hậu đãi hắn. Khi cảm động trước ân đức của chấm ban cho Tất nhiên sẽ vì nước Ngụy mà đóng góp tài sức của mình Bàng Quyên là một con người lòng dạ hẹp hòi Ngoài miệng nói thế này Nhưng trong lòng lại nghĩ thế khác Lúc Bàng Quyên còn học tập ở Quỷ Cốc Luôn làm ra vẻ mình là người chất phác Thành thực Nên đã mê hoặc được Tôn Tấn Nay Bàng Quyên đã trở thành giàu có Nên sợ Tôn Tấn với tài năng cao hơn mình Thì mình sẽ bị bất lợi Do vậy Ông ta không muốn tiến cử Tôn Tấn Giờ đây khi nghe lời của Nguy Huệ Vương Bàng Quyên không dám không tuân theo Nên nghĩ bụng mời cho Tôn Tấn đến đây Thì mình sẽ tùy cơ mà hành sự vậy Sau khi Tôn Tấn nhận được thư của Bàng Quyên Cũng như sứ thần của vua Nguy Huệ Vương Đến mời trong lòng hết sức mừng rỡ Tôn Tấn nghĩ Bàng Quyên đúng là Không quên tình nghĩa anh em Nên từ biệt Quỷ Cốc Tử lên đường Đi đến Đại Lương Trước tiên Tôn Tấn đến phủ riêng của Bàng Quyên Để cảm tạ sự tiến cử của ông ta Qua ngày hôm sau, Nguy Huệ Vương tiếp kiến Tôn Tấn Hai người bàn qua chuyện quân quốc đại sự, cảm thấy vô cùng hợp ý nhau Vua Nguy Huệ Vương mời được Tôn Tấn, có cảm giác như cá được nước Và luôn tiếc rẻ là gặp nhau quá muộn Sau mấy hôm, Nguy Huệ Vương muốn thử tài năng của Tôn Tấn Bèn ra lệnh quy tụ quân đội tại quốc đô đến giáo trường Bảo Tôn Tấn và Bàng Quyên mỗi người cầm cờ lệnh để diễn tập trận pháp Trận pháp do Bàng Quyên bố trí Tôn Tấn vừa nhìn qua là hiểu ngay đó là trận pháp gì Dùng phương pháp nào để tấn công Nhưng trận pháp do Tôn Tấn bố trí Bàng Quyên nhìn qua không hiểu gì cả Thế là ông ta bèn lén thỉnh giáo với Tôn Tấn Tôn Tấn nói thật Đây gọi là điên đảo bát môn trận Bàng Quyên lại hỏi Nó có diễn biến không Tôn Tấn cũng nói thật Có Một khi bị tấn công Nó sẽ diễn biến thành trường xả trận theo hình chữ nhất Bàng Quyên bèn đem những lời nói của Tôn Tấn biến thành lời nói của mình Nói lại cho Nguy Huệ Vương nghe Nhà vua tưởng tài năng của Tôn Tấn và Bàng Quyên suy soát nhau Nên trong lòng lấy làm mừng rỡ Tưởng thưởng riêng cho cả hai người Sau khi diễn tập trận pháp xong, Bàng Quyên trở về phủ riêng cảm thấy rất ganh tức. Ông ta nghĩ bụng, tôn tấn tài học hơn hẳn ta, vậy một núi làm sao chứa được hai con cọp. Nếu ta không trừ hắn đi, thì địa vị của ta làm sao bảo toàn được. Thế là Bàng Quyên một mặt tới lui thân mật với Tôn Tấn. Nay tặng cho vật này, mai tặng cho vật nọ. Nhưng mặt khác lại sai bảy người tâm phúc, dèm pha Tôn Tấn trước mặt Ngụy Huệ Vương. Nhưng Ngụy Huệ Vương không hề chú ý đến những lời dèm pha đó. 3 tháng sau, có một người tự xưng tên là Đinh Nhất, thương nhân từ nước Tề đến phủ đệ của Tôn Tấn để xin ra mắt chủ nhân Ông ta bảo mình được người cùng quê ủy thác đến Quỷ Cốc để tìm Tôn Tấn nhưng không gặp Nay biết Tôn Tấn đang làm quan tại nước Ngụy, nên mới tìm tới Đại Lương để trao thư nhà cho Tôn Tấn Tôn Tấn xem qua vừa ngạc nhiên vừa vui mừng, và cũng cảm thấy sung sướng vì hai người anh họ đã làm ăn khấm khá Thế là Tôn Tấn cho bày tiệc trọng hậu để chiêu đãi Đinh Nhất Rồi viết một phong thư nhờ ông ta mang về quê hương Trong thư trước hết Tôn Tấn bày tỏ tình cảm giữa anh em Rồi cho biết mình hiện nay đang làm quan ở nước Ngụy nhưng chưa lập được công lao gì Vậy chờ khi công thành danh toại mới tính tới chuyện trở về quê hương Đinh Nhất sau khi cất phong thư và một đỉnh vàng Tôn Tấn tặng cho rồi từ biệt ra đi Hắn đi vòng đến phủ riêng của Bàng Quyên để nói rõ mọi việc Thì ra, Đinh Nhất không phải có tên thật là Đinh Nhất Mà hắn chính là một tên tâm phúc của Bàng Quyên Có tên Tử Giác Trước đây, khi Bàng Quyên tìm hiểu được lịch sử gia đình của Tôn Tấn, bèn bảo Tử Giác ngụy tạo một bức thư của Tôn Bình và Tôn Các, gạt lấy bức thư trả lời của Tôn Tấn mang về. Bàng Quyên xem qua bức thư của Tôn Tấn vui mừng như bắt được của quý, bảo Tử Giác bắt trước theo bút tích của Tôn Tấn rồi viết một bức thư khác có nội dung hoàn toàn khác hẳn. Bảo là mình đang làm quan ở nước Ngụy, nhưng lòng dạ lúc nào cũng hướng về nước Tề. Sau này, nếu có cơ hội xuất chinh, sẽ quay giáo phản lại nước Ngụy để trở về nước Tề. Báo đáp công ơn của tổ quốc Bức thư ngụy tạo này nhanh chóng được trình lên trước mặt Ngụy Huệ Vương Nhà vua xem qua cho là thật Hết sức kinh hoàng Nhưng chỉ là nghi ngờ tư thông với địch quốc Tội chưa đáng chết Nên vua theo chuẩn tấu Áp dụng hình phạt chặt chân để cho Tôn Tẫn tàn phế suốt đời Sau đó, Bàng Quyên trở về phủ nói với Tôn Tấn, làm ra vẻ mình có ơn cứu Tôn Tấn khỏi tội chết Tôn Tấn tuy bị xử oan, nhưng vẫn cảm kích cái ơn cứu mạng của Bàng Quyên Bàng Quyên bèn ra lệnh hành hình và lấy cớ không nỡ chứng kiến để tránh đi nơi khác Người hành hình đập vỡ xương bánh chè trên hai đầu gối của Tôn Tấn, khiến ông đau đớn đến ngất lịm đi Sau đó, người hành hình lại xăm lên mặt Tôn Tấn bốn chữ tư thông ngoại quốc Hành hình xong, Bàng Quyên mới ra mặt hòa lên khóc to, tỏ ý thương xót Đích thân ông ta lấy thuốc dính vết thương cho Tôn Tấn Rồi lo liệu đủ điều để Tôn Tấn mau bình phục Hai tháng sau, vết thương nơi chân của Tôn Tấn đã lành Nhưng ông không còn có thể đứng lên đi lại như người bình thường nữa Tôn Tấn đã trở thành người tàn phế Và từ đó sống nhờ vào sự nuôi dưỡng của Bàng Quyên Do vậy, Tôn Tấn cảm thấy Bàng Quyên đúng là một con người có ơn có nghĩa Bàng Quyên nhân đó yêu cầu Tôn Tấn truyền lại cho mình Tôn Tử Binh Pháp Có cả lời chú thích của Quỷ Cốc trước kia đã truyền dạy riêng cho Tôn Tấn Tôn Tấn vui vẻ bằng lòng Thế là ông thành tâm thật ý nhớ lại từng chữ một trong Tôn Tử Binh Pháp Và lần lượt viết vào thẻ tre Bàng Quyên phái một người tên gọi là Thành Nhi Hàng ngày lo phục vụ cho Tôn Tấn Tuy danh nghĩa là phục vụ Nhưng kỳ thực là để theo dõi nhất cử nhất động của Tôn Tấn Mỗi hôm Thành Nhi đều trở về báo cáo lại cho Bàng Quyên biết những lời nói cũng như những việc làm của Tôn Tấn Nhưng Thành Nhi là một con người tốt Cho nên sau khi được nghe Bảng Quyên nói với người tâm phúc của mình là Tử Giáp Bảo chờ cho Tôn Tấn viết xong bộ sách Tôn Tử Binh Pháp thì sẽ giết chết Tôn Tấn bằng cách bỏ đói không cho ăn uống Thành Nhi chẳng ngờ quân sư lại độc ác đến vậy Liền kể hết đầu đuôi cho Tôn Tấn nghe Nghe xong, Tôn Tấn mới chợt hiểu ra Bảng Quyên đúng là kẻ mặt người giả thú, trong nụ cười chứa toàn gươm đao. Do vậy, Tôn Tấn lại nghĩ bụng, một người bất nghĩa như Bảng Quyên, tại sao ta lại truyền binh pháp cho hắn? Nhưng, Tôn Tấn lại suy nghĩ tiếp, hiện nay mình ở trong tay họ, vậy làm sao không tuân theo ý muốn của họ được? Nếu ta không chịu viết tiếp nữa, thì tính mạng của ta cũng sẽ khó giữ được. Thế là qua một đêm mất ngủ Tôn Tấn nghĩ ra kế giả điên để lừa Bảng Quyên. Buổi cơm sáng ngày hôm sau, Thành Nhi vẫn chiếu lệ đưa một mâm cơm thịnh soạn có cả rượu đến để cho Tôn Tấn dùng Nhưng Tôn Tấn liền trợn to đôi mắt, nghiến răng trèo trèo, quát to một tiếng rồi hất bay mâm cơm xuống đất Xong, Tôn Tấn hốt mớ thẻ tre đang viết dở giang quyển Tôn Tử Binh Pháp, ném cả vào lò lửa đang cháy Sau đó Tôn Tấn khi khóc khi cười một cách không bình thường, Thành Nhi bèn báo cáo mọi việc với Bảng Quyên Bảng Quyên vội vàng tới phòng khách xem qua, thấy Tôn Tấn bỏ tóc xõa Hai mắt ngó trừng trừng về phía trước Bảng Quyên nghi Tôn Tấn giả điên Nên ra lệnh cho Thành Nhi dẫn Tôn Tấn bỏ vào chuồng heo Tôn Tấn thấy phân heo đầy đất Mùi hôi ngột ngạt Bèn ngã xuống nằm rồi không chịu trở về phòng Bảo nơi đây là chỗ tốt hơn tất cả mọi nơi khác Từ đó Bằng Quyên mới tin Tôn Tấn là điên thật Và không chú ý tới Tôn Tấn nữa Để mặc cho Tôn Tấn kêu là Hè qua thu đến, bông cúc nở rộ, vào một buổi chiều nọ, Tôn Tấn nằm lăn ngoài hè phố nói toàn những lời nói điên loạn, khiến một số trẻ con bu quanh đến xem, bỗng có tiếng ngựa chạy, rồi mọi người đua nhau tránh vào vệ đường, có người lên tiếng nói, đấy là Cầm Hoạt, sứ thần của nước Tề, ông ta chính là đệ tử của Mặc Tử Đêm đến Tôn Tấn bỏ tới trước cửa nhà khách nơi Cầm Hoạt nghỉ ngơi Lúc khóc lúc cười thật to Những vệ sĩ gác cửa biết Tôn Tấn là người điên Nên đuổi đi nơi khác Cảnh náo loạn đó đã làm Cầm Hoạt chú ý Ông vội vàng bước ra cửa thấy đúng người điên này là Tôn Tấn Cầm Hoạt đang làm quan ở nước Tề và đang giữ chức đại phu Lần đến nước Ngụy này là để thi hành lời chỉ dạy của Mặc Tử và mật chiếu của Tề Uy Vương Đến Đại Lương tìm cách cứu Tôn Tấn Lúc bây giờ Tôn Tấn cũng nhận ra Cầm Hoạt Nhân lúc xung quanh không có ai Tôn Tấn bèn nói khẽ Tôi là Tôn Tấn đang bị Bằng Quyên hãm hại Chứ không có điên thật đâu Hai ngày sau Cầm Hoạt rời khỏi nước Ngụy trở về nước Tề Tôn Tấn được giấu kín vào một chiếc thùng gỗ Chở trên xe ngựa của Cầm Hoạt Trong khi đó Thì người tôi tớ của Cầm Hoạt giả dạng Tôn Tấn Vẫn đi trên phố diễn trò điên rồ Bọn trẻ con lại vây quanh để xem Do vậy Khi Bàng Quyên đưa Cầm Hoạt ra về Hoàn toàn không có lòng nghi ngờ gì cả Lại hai hôm sau, Lý Giác về báo cho Bàng Quyên biết, bên miệng giếng ở ngoài phố có một bộ đồ rách nát của Tôn Tấn. Mọi người đều cho rằng Tôn Tấn đã nhảy xuống giếng tự tử chết rồi. Về Ngụy cứu Triệu, sau khi Cầm Hoạt đã dùng kế ve sầu lột xác, cứu được Tôn Tấn ra khỏi nước Ngụy bèn thúc ngựa chạy nhanh trở về đô thành của nước Tề là Lâm Truy. Tôn Tấn tắm rửa xong, thay quần áo mới, ăn no mấy hôm, đã khôi phục gương mặt oai dũng của mình. Do được Mặc Tử tiến cử Lại biết Tôn Tấn dùng kế giả điên để thoát thân Nên Tề Uy Vương rất kính nể Tôn Tấn Định phong một chức quan to cho ông Nhưng Tôn Tấn từ chối Nói thần một là chưa có công lao gì Nên không thể nhận bổng lộc Lại nữa nếu Bàng Quyên biết được Thần đã trốn về nước Tề Thì hắn tất sẽ gây sự Vậy tạm thời để thần mai danh ẩn tích Chờ đại vương có cơ hội dùng đến thần Thì thần sẽ góp sức với triều đình Đại tướng quân Điền Kỵ là người muốn biết tài năng của Tôn Tấn nên xin mời ông về nhà để có được cơ hội học hỏi Thế là Tôn Tấn được Điền Kỵ mời về phủ riêng làm thượng khách Điền Kỵ là người chiêu hiền đái sĩ, khiêm tốn cẩn thận Bất cứ chuyện quốc gia đại sự hay chuyện trong gia đình ông đều hỏi ý kiến Tôn Tấn và Tôn Tấn luôn đưa ra những lời khuyên hay kế sách hữu ích để giúp Điền Kỵ giải quyết vấn đề Nổi tiếng trong đó là việc đưa ra kế để thắng trong cuộc đua ngựa Nó đã khiến Điền Kỵ và nhà vua càng thêm tín nhiệm ông Mùa thu năm 354 trước công nguyên Bàng Quyên cho rằng Tôn Tấn đã chết Trong thiên hạ không còn ai là đối thủ với mình Do vậy, ông ta muốn biểu lộ tài năng xuất chúng của cá nhân Để giúp nước Ngụy mở rộng lãnh thổ Bèn thuyết phục Huệ Vương, vua chuẩn tấu Rồi dẫn 10 vạn tinh binh tiến lên phía Bắc Để xâm chiếm nước đồng minh với nước Tề là Triệu Ngụy gia tướng xua quân đi đầu dẫn quân bao vây kinh đô Hàm Đan của nước Triệu Và nước Triệu phải đi cầu cứu với nước Tề Tề uy vương quyết định cử Điền Kỵ làm soái, cử Tôn Tấn làm quân sư, ra quân đi cứu Triệu ngay Hôm ngày ra quân, Điền Kỵ hạ lệnh cho quân Tề kéo thẳng đến Hàm Đan Nhưng Tôn Tấn ngăn lại và nói Quân Triệu không phải là đối thủ của Bàng Quyên Khi quân ta chưa kéo tới nơi Thì Hàm Đan đã mất từ lâu rồi Như vậy chẳng phải sau cơn mưa ta mới đưa dù tới sao Chi bằng ta xua đại quân đánh thẳng vào thủ đô của nước Ngụy là Đại Lương Khi Bàng Quyên hay tin Tất nhiên sẽ gấp quân trở về cứu Ngụy cho nước Ngụy Đến chừng đó chúng ta sẽ chặn đường Ngụy Rồi dùng quân đội được nghỉ ngơi Đánh mạnh vào toán quân đang mệt nhọc Thì nhất định sẽ thắng lợi thôi Điền Kỵ nghe qua gật đầu liên tiếp, khen diệu kế và lập tức thi hành theo kế của quân sư Quả nhiên, Bàng Quyên đã dốc hết binh lực hạ được thành Hàm Đan Và đang chuẩn bị tiếp tục truy kích tàn quân của Triệu Để bình định và chiếm lĩnh cả nước Triệu trong vài ngày tới Đúng lúc đó, Bàng Quyên bỗng nhận được thánh chỉ của vua Ngụy Huệ Vương Xuống lệnh bảo ông ta cấp tốc rút quân trở về để giải vây Đại Lương Bàng Quyên không dám chậm trễ, ra lệnh cấp tốc hành quân để trở về kinh sư Quân Tề sau khi tiến vào nước Ngụy, không gặp một cuộc phản kháng nào quan trọng, nên đã xua quân tiến thẳng đến dưới chân thành Đại Lương. Quân Tề bao vây mà không đánh, lại rút quân về Quế Lăng. Tôn Tấn biết Quế Lăng là một địa phương mà quân ngụy khi rút trở về tất phải đi ngang, bèn chọn nơi có địa hình tốt, bố trí tinh binh mai phục, chờ cá cắn câu. Bàng Quyên kéo binh trở về, một ngày đi 100 dặm đường. Họ đi suốt gần 10 hôm, tướng sĩ đều hết sức mỏi mệt. Khi còn cách Quế Lăng hơn hai chục dặm nữa thì bỗng nghe chúng chiêng đánh vang lên Rồi có một cánh quân ùa ra chặn đường tấn công Người chỉ huy cánh quân này là nhà tướng Diên Đạc của nước Tề Bàng Quyên thấy quân Tề ít nên sai đứa cháu là Bàng Thông chỉ huy một cánh quân ứng chiến Hai bên đánh nhau được hơn hai chục hiệp, Diên Đạc giả vờ thua bỏ chạy Bàng Quyên xua quân truy đuổi theo Khi đến gần Quế Lăng thì phía trước lại có toán quân Tề giàn trận chờ sẵn Bàng Quyên đứng từ trên cao nhìn xuống Thấy đây đúng là Điên Đảo Bát Môn Trận mà khi Tôn Tẫn vừa đến Ngụy Quốc đã giàn ra tại giáo trường cho vua Ngụy Huệ Vương xem Bàng Quyên không khỏi lấy làm lạ, trong khi Bàng Quyên còn suy nghĩ thì bỗng nghe một hồi chống đánh lên vang rộn, rồi từ trong quân Tề có một viên chủ tướng mình mặc khôi giáp, tay cầm giáo dài, trên lá quân kỳ đi theo sau có thêu một chữ Điền to lớn, Điền Kỵ dưới sự bảo vệ của tiên phong Điền Anh, cất tiếng nói to, nhà ngươi có dám đánh vào trận pháp này không? Bàng Quyên tỏ ra do dự, nghĩ bụng, nếu ta bảo dám thì chưa chắc đánh thắng, còn bảo không dám chẳng hóa ra mất mặt hay sao? Do vậy, Bàng Quyên bèn liều mạng nói Ta sẽ đánh Điền Kỵ thầm vui mừng Nói, tốt lắm Sau đó, Điền Kỵ dẫn Điền Anh trở vào trong trận pháp Bàng Quyên bèn chỉ Bàng Thông, Bàng Mao và Bàng Anh phá trận Ba giá tướng họ Bàng đều mạnh dạn tuân lệnh Rồi chia quân nhau mỗi người một cánh để sẵn sàng chiến đấu Bàng Quyên dẫn 500 tinh binh xông tới phá trận Ông ta vừa xâm nhập vào trận địa Thì thấy 8 hướng cờ xí dày đặc chuyển đổi liên tục Khi xông vào hướng đông, khi chuyển sang hướng tây Không sao tìm được lối ra Giữa lúc đó bỗng nghe tiếng trống đồng của quân Tề nổi lên vang rền Từ trong trận địa của quân Tề có một cỗ xe đẩy ra Bên trên có một nhân vật mày rậm, mắt to, dáng điệu oai hùng, tay cầm cờ lệnh chủ tướng Ở sau lưng cũng có một cây đại kỳ thêu một chữ Tôn thật lớn Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Bàng Quyên sau khi thoát chết không còn dám tiếp tục đánh nhau nữa Vội vàng dẫn bại tướng tàn binh chạy về kinh thành Đại Lương Rồi đóng kín cửa thành lại tử thủ Lùi quân, giảm bớt bếp nấu Tôn Tẫn trông thấy Bàng Quyên bại binh bỏ chạy Trong khi mục đích cứu triều đã hoàn thành Nên cùng bàn với Điền Kỵ rút quân thắng trận trở về nước Bàng Quyên mặc dù bị bại trận Nhưng lại có công hạ được thành Hàm Đan Nên Ngụy Huệ Vương vẫn không bắt tội Và vẫn cho ông ta tiếp quản binh quyền như cũ Bàng Quyên không chịu phục, quyết tâm tìm cơ hội để trả lại mối thù bại trận tại Quế Lăng Bàng Quyên phái người mang nhiều vàng bạc sang nước Tề để tiến hành kế ly gián Chúng đặt điều vu khống cho Điền Kỵ là có ý muốn làm phản để đoạt ngôi của vua Tề Tề Uy Vương bị trúng kế, có lòng nghi ngờ Điền Kỵ Điền Kỵ biết được, bèn lấy cớ bệnh trao lại binh quyền để giải tỏa lòng nghi ngờ đối với uy vương Tôn Tẫn cũng từ chức quân sư của mình, ở nhà lo làm thơ đọc sách Bàng Quyên nghe tin vua Tề bị trúng kế hết sức vui mừng Thế là ông ta thuyết phục Ngụy Huy Vương xua quân xâm chiếm nước Hàn Năm 343 trước công nguyên Ngụy Huy Vương phong cho Thái tử Thân làm giám quân Bàng Quyên làm đại tướng Dốc hết binh lực toàn quốc tiến đánh nước Hàn Muốn chỉ qua một cuộc hành quân là tiêu diệt được nước này Hàn Ai hầu thấy thế lực của quân Ngụy đánh đâu thắng đó thế như triều dâng, tiến nhanh vào đất nước của mình thì hết sức hốt hoảng Phái người đi sang nước Tề cầu cứu Lúc bây giờ Tề Uy Vương đã chết, con là Tuyên Vương lên nối ngôi Sau khi nhận được lời cầu cứu của một nước đồng minh Tề Tuyên Vương bèn phục chức cho Điền Kỵ và Tôn Tẫn Lại quy tụ bá quan văn võ đến họp triều đình để tìm cách giải cứu cho nước Hàn Trong buổi họp có người đồng ý xuất quân có người thì Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Thần nghĩ rằng trước tiên chúng ta nên hứa với vua nước Hàn là sẽ cử binh tiếp ứng Để cho nước này an tâm chống lại quân đội của nước Ngụy Chờ cho nước Hàn và nước Ngụy đánh nhau đều bị thương vong, đều bị tổn thất Thì chúng ta mới thừa cơ đó mà xuất binh Như vậy ta dùng sức ít mà lại thu lợi to Tề Tuyên Vương vui mừng, nhanh chóng tiếp kiến sứ thần của nước Hàn, đồng ý phát binh Sau khi sứ thần của nước Hàn đi, Tôn Tấn liền phái người vào đất Hàn để quan sát chiến cuộc, rồi liên tục báo tin về Chờ cho quân Hàn trải qua 5 trận đánh đều bị bại cả năm, phải rút lui vào kinh thành cố thủ Tôn Tấn cho rằng thời cơ đã đến, xin Tề Tuyên Vương xuống chỉ xuất quân Tề Tuyên Vương liền cử Điền Kỵ làm đại tướng, Điền Anh làm phó tướng Tôn Tấn làm quân sư, dẫn 10 vạn đại binh đi cứu nước Hàn Điền Kỵ sau khi nhận mệnh lệnh của vua, liền chọn tinh binh và tướng mạnh chuẩn bị lương thảo đầy đủ rồi xuống lệnh tiến thẳng vào nước Hàn. Nhưng Tôn Tấn vội vàng ngăn lại, nói không thể được, trước kia chúng ta cứu Triệu, quân ta không vào Triệu mà vẫn cứu được Triệu. Nay đi cứu nước Hàn thì quân ta vẫn không vào nước Hàn mà lại cứu được nước Hàn. Điền Kỵ bừng hiểu ra, cho quân tiến nhanh vào đất Ngụy đánh thẳng vào đô thành Đại Lương. Bằng Quyên sau khi xua quân tiến vào đất Hàn, tuy gặp phải sự kháng cự ngoan cường của quân Hàn bị tổn thất không phải nhỏ, nhưng rốt cuộc qua 5 trận đánh to đều được đắc thắng và đã xua quân tiến tới bao vây đô thành của nước Hàn. Xem ra, đại công của ông ta sắp sửa hoàn thành. Bằng Quyên đang tính toán việc vào thành để tiếp nhận nghi thức đầu hàng của nước Hàn nên trong lòng không khỏi dương dương tự đắc. Lúc đó, bỗng ông ta lại nghe tin quân Tề xâm nhập vào nước Ngụy, nhất là Tôn Tấn và Điền Kỵ lại được phục chức, nên không khỏi sợ hãi Ông ta vốn có ý nghĩ để mặc cho hậu phương, cố gắng đánh chiếm kinh đô của nước Hàn Nhưng Ngụy Huệ Vương đã liên tiếp sai 3 lượt người đến truyền thánh chỉ, khiến Bằng Quyên đành phải xuống lệnh bỏ nước Hàn kéo trở về Ngụy quốc Tôn Tấn được tin Bằng Quyên kéo quân trở về, bèn nói với Điền Kỵ Quân Ngụy từ trước đến nay hung hăng háo chiến, lại rất khinh thường quân Tề, chúng ta có thể lợi dụng tâm lý này của họ, giả vờ như sợ đánh nhau để làm tăng thêm tính kiêu ngạo của họ, rồi sau đó mới xuất kỳ bất ý đánh bại chúng, Điền Kỵ tỏ ra vui mừng, bèn xuống lệnh thi hành đúng theo kế hoạch của Tôn Tấn, Bàng Quyên dẫn đạo quân chiến thắng cấp tốc trở về nước, ông ta quyết đánh một trận sinh tử với Tôn Tấn, sau mấy hôm, quân đội của Bàng Quyên đã về tới đất nước của mình. quân Tề tránh không đánh nhau với Bàng Quyên mà kéo quân lui về nước. Rút kinh nghiệm từ lần trước, lần này Bàng Quyên không liều lĩnh tiến quân, mà ra lệnh cho Bàng Anh dẫn người đi đến doanh trại của quân Tề vừa rút lui, đến xem số bếp của quân Tề nấu là bao nhiêu. Qua đó, ông ta đoán được quân Tề đông đến 10 vạn người, bèn nghĩ bụng, 10 vạn người là một con số không nhỏ, vậy ta phải hết sức cẩn thận. Qua ngày hôm sau, Bàng Quyên lại sai người đến doanh trại của quân Tề vừa rút lui để đếm số bếp của họ nấu cơm, và tính ra chỉ còn lại có 5 vạn người. Bàng Quyên không khỏi vui mừng, nghĩ bụng, đúng là quân tề nhát gan, sợ đánh nhau Chỉ trong vòng một ngày mà chúng bỏ trốn đến 5 vạn người Vậy thì hãy truy kích, nhất định phải truy kích đến cùng Quân Ngụy lại tiếp tục đuổi theo quân Tề suốt một ngày nữa Bàng Anh đêm đó lại tìm đến doanh trại của quân Tề vừa rút bỏ để điểm số bếp nấu cơm Thấy số bếp này chỉ dùng đủ cho 3 vạn người Bàng Quyên hết sức cao hứng, nói 10 vạn quân Tề này đã bỏ trốn hết quá nửa Bớ gã què họ Tôn ơi, ngày chết của nhà ngươi không còn xa nữa, Thái tử Thân thấy Bàng Quyên quá vui mừng, bèn nhắc nhở ông ta chưa nên coi thường quân địch, Bàng Quyên nói một cách đầy kiêu ngạo, thằng què họ Tôn đó tuy có quy kế đa đoan, nhưng lính của nó thiếu can đảm, không bằng lòng bán mạng cho nó, thì thử hỏi nó có cách gì hơn Nếu Thái Tử sợ, thì chúng mình có thể chia quân ra làm hai toán Thần sẽ dẫn quân đi trước để truy kích chúng Quyết bắt sống cho được Tôn Tẫn Trả lại mối thù bài trận tại Quế Lăng trước kia Thái Tử thân nghe vậy, đồng ý với phương án của Bàng Quyên Tôn Tẫn tính nhầm tốc độ hành quân của quân Ngụy Đoán chắc vào chiều ngày hôm nay trước khi mặt trời lặn Họ sẽ đến địa giới Mã Lăng Đạo Mã Lăng Đạo là nơi địa hình hiểm trở, núi cao rừng rậm, hẻm núi chỉ vừa đủ cho một người cưỡi ngựa đi qua. Nơi đây đúng là nơi có địa thế tốt để bố trí phục binh, Tôn Tẫn bèn xuống lệnh. Toàn quân hãy dừng lại, nấu cơm ăn cho no, rồi mai phục hai bên núi, lấy một đạo quân nghỉ ngơi khỏe mạnh, đánh một đạo quân mệt nhọc của chúng. Bàng Quyên vì nóng lòng muốn lập công nên đã dẫn 5.000 binh mã đi bất kể ngày đêm để truy kích. Khi đến Mã Lăng Đạo thì mặt trời vừa lặn xuống phía Tây. Lúc bấy giờ là cuối tháng 10 Trên trời không trăng lại không sao Hai bên đường những cây cổ thụ cao ngất trời Nên chung quanh tối đen Ngửa bàn tay ra nhìn không thấy Người đi sau cũng không thấy được người đi trước Tiên phong là Bàng Quyên quay lại báo Phía trước có nhiều cây cối đốn để chặn đường Quân ta rất khó tiến lên Bàng Quyên nói Đó là do quân Tề sợ quân ta đuổi theo Nên chúng mới hạ cây để chặn đường Chứng tỏ chúng rất sợ hãi Vậy hãy mau dọn cây Tiếp tục tiến lên Bằng Anh quay lưng bỏ đi, ra lệnh cho binh sĩ đốt đuốc lo dọn những cây rừng bị đốn để chặn đường, dẹp hết mọi chướng ngại Bằng Anh trông thấy trên thân cổ thụ gần đấy, vỏ cây đã bị lột bỏ, để lộ thịt cây trắng tinh Và có viết một số chữ lên đó, nên vội vàng trở lại báo cho Bằng Quyên biết Bằng Quyên ra lệnh cho một tiểu binh cầm đuốc đi theo mình đến xem Thấy trên thân cây viết những chữ to rất bắt mắt, Bằng Quyên sẽ chết tại gốc cây này Vừa xem xong, Bằng Quyên cảm thấy như bị sét đánh ngang mày Bột miệng nói to Nguy rồi, ta đã trúng kế thằng què họ Tôn rồi Mau rút lui Lời nói của ông ta chưa dứt, thì hai bên núi chống chiến của quân Tề đã nổi lên ầm ầm rồi đạn lượng bắn ra như mưa, quân Ngụy bị trúng tên lớp ngã chết, lớp đạp nhau bỏ chạy, riêng Bằng Quyên bị chúng liên tiếp mấy mũi tên, Bằng Quyên tự biết mình khó thoát khỏi nơi này, nên ngước mặt lên trời cao than rằng, đáng tiếc là trước kia ta không giết chết thằng què đó cho rồi, để ngày hôm nay nó được công thành danh toại. Nói dứt lời thì bị trúng thêm mấy mũi tên nữa Bằng Quyên tuốt bảo kiếm ra tự sát tại chỗ Riêng Bằng Anh cũng bị tên bắn khắp cả người Ngã chết bên cạnh trà Quân tề thừa thắng Truy kích đánh quân Ngụy tan tác Lớp chết, lớp đầu hàng Không ai có thể chạy thoát vòng vây Lúc bây giờ Thái Tử Thân đang chỉ huy hậu quân hay tin tiền quân đã bị phục kích Nên vội vàng xuống lệnh hạ trại không tiến lên nữa Nhưng không ngờ hành động của ông ta đã muộn Điền Anh đã xua quân sông lên sát phạt Thái Tử Thân vội vàng chỉ huy quân đội của mình chống lại Tiếp đó quân đắc thắng của Điền Kỵ cũng quay lại tiếp ứng với Điền Anh Quân Ngụy thấy vậy càng thêm sợ hãi Hàng ngũ rối loạn không còn tinh thần chiến đấu nữa Thái Tử Thân bị Điền Anh bắt sống Bảng Thông cũng vứt khí giới đầu hàng Hơn 10 vạn đại quân của Ngụy đã bị tiêu diệt, quân Tề đắc thắng kéo trở về nước, tiếng tăm của quân Tề vang dội khắp các chư hầu và đã xưng bá ở phía đông, Tề Tuyên Vương phong Điền Kỵ lên làm tướng quốc, riêng tôn tấn thì không nhận sự phong thưởng, ông dành phần còn lại của cuộc đời để viết bộ sách tôn tấn binh pháp hiến cho quốc gia, rồi sau đó đi tới một vùng núi sâu không rõ tên để quy ẩn, hàng ngày làm bạn với mây trời và suối trong, tư tưởng quân sự Tư tưởng quân sự của Tôn Tấn chủ yếu tập trung vào cuốn binh pháp của Tôn Tấn và bị ảnh hưởng khá nhiều bởi tư tưởng quân sự của tổ tiên Tôn Vũ về xây dựng quân đội, Tôn Tấn chủ trương 1. Chú trọng việc tuyển chọn, huấn luyện tướng Tướng phải có những đức tính như chính nghĩa, nhân hậu, đạo đức, tin cậy, trí tệ, trung thành, dũng cảm 2. Về việc thành lập quân đội, tôn tấn chủ trương lấy các tổ chức hành chính địa phương làm đơn vị, các trưởng thôn, thị trấn là người chỉ huy quân đội, quân đội tinh gọn, tổ chức tốt, không nên được tạo thành từ các con số 3. Trong mối quan hệ giữa vua, tướng, binh và dân, tôn tấn chủ trương, vua nên phát huy tài năng quân sự của các tướng, không tùy tiện can thiệp, các tướng phải được vua tin tưởng hoàn toàn để họ có thể chỉ huy quân đội mà không bị kiềm chế Đối với các tướng lĩnh phải quan tâm đến lợi ích của người lính và quan tâm về những đau khổ của họ Không thể trừng phạt họ một cách mù quáng Phải sử dụng hợp lý cả những phần thưởng vật chất và tinh thần để nâng cao tinh thần hăng say chiến đấu của bộ đội Chỉ có được sự ủng hộ của nhân dân thì quân đội mới có hiệu quả chiến đấu mạnh mẽ 4. Về pháp luật, kỷ luật, tôn tấn chủ trương quân đội phải nghiêm minh pháp luật và kỷ luật, tướng quân phải phân biệt thường phạt, đối xử bình đẳng với mọi người. Nếu tướng quân hiểu rõ đạo đức và tin tưởng vào thường phạt thì sẽ hình thành một phong tục đạo đức tốt trong quân đội và người lính sẽ có ý thức tuân thủ kỷ luật. Về nguyên tắc chiến lược, Tôn Tấn chủ trương 1. Chuẩn bị kỹ lưỡng hơn trước chiến tranh và hoạch định kết quả của cuộc chiến 2. Tướng khi chỉ huy hành quân phải mạnh dạn, quyết đoán thực hiện chiến lược, chiến thuật phù hợp với tình hình chiến trường 3. Chủ trương tấn công hơn phòng thủ, tích cực tiến công vào những chỗ địch không phòng thủ hoặc phòng thủ yếu Tiến công phải quyết liệt, truy kích địch quyết liệt, tích cực chiếm cứ cơ sở vật chất, vị trí chiến lược của địch, dùng chiến lược đánh vào lòng địch trước Sử dụng hợp lý các biện pháp chính trị, ngoại giao để phối hợp hoạt động quân sự 4. Về việc nâng cao tinh thần, Tôn Tấn đề xuất 5 bước Kích thích khí, thăng khí, khích lệ khí, dừng khí và mở rộng khí 5. Chiến thuật phải linh hoạt, dễ thay đổi, tác chiến phải tạo thế thuận lợi Về mặt chiến thuật, Tôn Tấn chủ trương dùng thủ đoạn xảo quyệt dụ địch mắc mồi, tập trung quân đánh ít với nhiều, chọn binh sắc bén đột phá, tiêu diệt địch trong tác chiến cơ động, sử dụng hợp lý địa hình và đội hình trong khi chiến đấu và phát huy hết sức mạnh của binh lính cận chiến và nỏ. Ngoài ra, Tôn Tấn còn bàn cụ thể về chiến lược và chiến thuật vây hãm. Những tư tưởng quân sự của Tôn Tấn cũng có những hạn chế về giai cấp, thời đại Ông ta không hiểu rõ bản chất của chiến tranh, coi binh lính thuần túy là công cụ điều khiển Một số chiến lược và chiến thuật của ông ta quá đơn giản và phiến diện Đôi khi còn xen lẫn những ý tưởng mê tín, điều này cũng cần được chỉ ra