Thế Nào Là Người Đã Khai Ngộ? Ba Tiêu Chuẩn Để Biết Một Người Đã Khai Ngộ Hay Chưa

Làm thế nào để biết một người đã khai ngộ hay chưa? Một vị thiền sư nêu ra ba tiêu chuẩn chắc chắn, không thể giả mạo. Vào ngày rằm tháng 7, tại chính điện thiền viện Cổ Kính trên một ngọn núi, khói hương lan tỏa, tiếng tụng kinh vang lên từng đợt. Thiền sư giác nguyện ngồi ngay ngắn trên pháp tòa. Phía dưới có hơn 300 người xuất gia và tài gia từ khắp nơi đến dự pháp hội đang ngồi kính điện. Pháp hội diễn ra được một nửa Thiền sư giác nguyện bỗng ngừng tụng kinh Đưa mắt nhìn khắp mọi người Rồi bất ngờ hỏi Các vị đến đây dự pháp hội Chẳng qua là muốn cầu công đức Siêu độ cho những người đã khuất Nhưng hôm nay tôi muốn hỏi Trong số những người đang ngồi đây Có mấy người dám nói Mình đã thật sự khai ngộ Chính điện lập tức im phăng phắc Câu hỏi quá bất ngờ Không ai nghĩ thiền sư lại hỏi như vậy Ngay giữa pháp hội Một lát sau Có người lấy hết can đảm thưa Thưa thầy Con không dám nói mình đã khai ngộ Chỉ mới có chút kết quả Có chút kết quả ư Thiền sư Giác Nguyện cười nhạt Ông có được điều gì Hãy nói tôi nghe Người ấy bị hỏi đến mức không biết trả lời ra sao Chỉ cúi đầu không dám lên tiếng Thiền sư Giác Nguyện đứng dậy Giọng nói vang rõ Hôm nay, tôi muốn nói với các vị rằng, trên đời này, người tự nhận đã khai ngộ nhiều vô kể, nhưng người thật sự khai ngộ lại rất ít. Vì sao? Bởi phần lớn mọi người căn bản không biết khai ngộ là gì. Họ xem một vài cảnh giới, sự cảm ứng hay kiến giải là khai ngộ, chẳng qua chỉ đang tự dối mình, dối người. Ngài ngừng lại một lát, ánh mắt sáng quắc lướt qua đại chúng rồi nói. Muốn biết một người có thật sự khai ngộ hay không? Có 3 tiêu chuẩn 3 tiêu chuẩn này xuất phát từ những điều tôi đã tự mình thể nghiệm trong nhiều năm Cũng được xác chứng qua lời dạy của các bậc tổ sư qua nhiều đời Không thể thiếu một tiêu chuẩn nào Cũng không tiêu chuẩn nào có thể giả mạo Hôm nay tôi sẽ giảng rõ cả 3 Để các vị biết thế nào mới là khai ngộ thật sự Mọi người nín thở, tập trung lắng nghe Cả điện yên tĩnh đến mức một chiếc kim rơi xuống đất Cũng có thể nghe thấy Ai cũng biết Thiền sư Giác Nguyện cả đời đã dẫn dắt vô số người học đạo Hôm nay Được đích thân nghe ngài giảng về những tiêu chuẩn để nhận biết khai ngộ Quả thật là cơ duyên ngàn năm khó gặp Đúng lúc ấy Trong đám đông có một vị sư đứng dậy Chấp tay cung kính thưa Thưa thầy Con có một việc muốn cầu hỏi Thiền sư Giác Nguyện nhìn vị sư ấy rồi nói Mời ông cứ nói, vị sư thưa, con tu hành đã 30 năm, suốt những năm ấy chưa từng dám lơi lạ, ngày nào con cũng tham thiền, ngồi thiền, tụng kinh, lễ Phật, cách đây ít hôm, trong lúc nhập định, con bỗng thấy ánh sáng chiếu khắp, trong lòng vui mừng, nghĩ đó là dấu hiệu khai ngộ, nhưng con vẫn còn nghi hoặc, không biết là thật hay giả, cuối xin thầy chỉ dạy Vị sư này tên Hoài Ngoài 50 tuổi Khá có danh tiếng ở địa phương Ông Hoài xuất gia đã 30 năm Giữ giới nghiêm cẩn Chưa từng lười nhác Lần này nghe tin Thiền sư Giác Nguyện Chủ trì Pháp hội tại đây Ông đặc biệt tìm đến để xin chỉ dạy Thiền sư Giác Nguyện nhìn ông rồi hỏi Ông hãy nói xem Ánh sáng ấy trông như thế nào Sư Hoài cung kính đáp Ánh sáng ấy vàng rực Chiếu khắp mười phương Không gì ngăn ngại Ở trong ánh sáng đó Con cảm thấy thân tâm đều rỗng rang Mọi vọng niệm tan hết Hoàn toàn thanh tịnh Cảm giác ấy trước đây con chưa từng có Nên nghĩ đó chính là bản tính hiển lộ Thiền sư Giác Nguyện hỏi Rồi sau đó thì sao Sư hoài đáp Sau đó con xuất định Ánh sáng ấy liền biến mất Con muốn nhập định trở lại để thấy ánh sáng đó Nhưng có lúc thấy được, có lúc lại không Ông nói tiếp Con không hiểu nếu đó thật sự là bản tính Vì sao lại lúc có lúc không Thiền sư Giác Nguyện gật đầu Câu hỏi này của ông rất hay Vậy tôi hỏi ông Vì sao ông muốn theo đuổi ánh sáng ấy Sư Hoài đáp Vì trong kinh sách nói rằng Khi khai ngộ sẽ thấy ánh sáng của bản tính Thiền sư Giác Nguyện lại hỏi Kinh sách còn nói gì nữa Sư Hoài suy nghĩ một lát rồi thưa Kinh sách nói Thấu rõ tâm mình Thấy được bản tính Thấy tính thì thành Phật Vì vậy con nghĩ thấy được ánh sáng ấy Chính là thấy được bản tính Thiền sư Giác Nguyện lắc đầu Đó chính là chỗ sai của ông ông hiểu những lời trong kinh sách theo nghĩa đen cho rằng khai ngộ là phải thấy được một thứ ánh sáng nào đó nên ra sức theo đuổi cảnh giới ấy nhưng ông không biết rằng càng theo đuổi thì lại càng rời xa Sư Hoài sững người thưa thầy, lời ấy nghĩa là sao Thiền sư Giác Nguyện bước xuống khỏi pháp tòa đến trước mặt Sư Hoài rồi nói tôi hỏi ông, bây giờ ông đứng đây nghe tôi nói vậy cái có thể nghe ấy là gì Sư Hoài đáp Là tâm Là tâm ư Thiền sư Giác Nguyện nhìn thẳng vào mắt ông Vậy tâm ấy chỉ có trong lúc nhập định Hay sau khi xuất định cũng có Sư Hoài thưa Sau khi xuất định cũng có Vậy vì sao ông không nhận ra ngay nơi tâm ấy Mà lại vào trong định tìm kiếm ánh sáng Giọng Thiền sư Giác Nguyện bỗng trở nên nghiêm khắc Tâm này của ông có thể nghe, có thể thấy, có thể biết, có thể nhận thức Chưa từng rời khỏi ông Nó không nằm trong thiền định, cũng không nằm trong cảnh giới nào Mà ở ngay nơi những ý nghĩ hàng ngày của ông khởi lên Vậy mà ông không nhận ra, cứ chạy theo những hình bóng ánh sáng kia Chẳng phải quá vô lý sao Những lời ấy như đánh thức Sư Hoài, khiến ông đứng sững tại chỗ Tu hành suốt 30 năm, ông vẫn luôn nghĩ rằng khai ngộ là phải đạt tới một cảnh giới đặc biệt, phải nhìn thấy một điều gì khác thường. Nhưng Thiền sư Giác Nguyện lại nói với ông rằng, chính tâm có thể nhìn thấy ấy vốn là điều ông đang tìm kiếm. Giọng Sư Hoài rung lên, thưa thầy, con chậm hiểu, xin thầy chỉ rõ thêm. Thiền sư Giác Nguyện thở dài, ông hãy nghe cho kỹ, tiêu chuẩn đầu tiên tôi muốn nói hôm nay là Người thật sự khai ngộ, hiểu rằng tâm chính là Phật, không tìm cầu ở bên ngoài. Ngài trở lại Pháp Tòa, nhìn khắp đại chúng rồi nói, thế nào là tâm chính là Phật? Chính là tâm có thể biết, có thể nhận thức này của các vị. Ngay lúc này, đã là Phật, không phải đợi đến tương lai mới thành Phật, cũng không phải tu đến một cảnh dưới nào đó mới là Phật. Chính tâm sáng suốt ngay trong hiện tại này, tự nó đã là Phật. Nhiều người không hiểu đạo lý ấy, luôn cho rằng Phật ở bên ngoài, ở cõi Tây Phương Cực Lạc, ở trong một cảnh giới nào đó. Vì vậy họ ra sức tu hành, muốn đạt đến cảnh giới ấy, muốn thấy được vị Phật ấy. Nhưng họ không biết rằng, ngoài tâm không có Phật, ngoài Phật không có tâm. Tìm Phật ở bên ngoài chính là đi ngược đường. Sư Hoài nghe chăm chú rồi hỏi, vậy ánh sáng con nhìn thấy rút cuộc là gì? Thiền sư Giác Nguyện giải thích rõ Đó là cảnh giới do tâm thức của ông biến hiện Trong lòng ông có ý nghĩ muốn thấy ánh sáng Nên khi nhập định, ánh sáng ấy liền hiện ra Ánh sáng đó không phải bản tính Chỉ là tác dụng của bản tính Cũng giống như những con sóng trên mặt nước Sóng là nước Nhưng nước không phải là sóng Ông bám chặt vào con sóng ấy Cho rằng đó chính là nước Như vậy là sai rồi Sư Hoài hỏi tiếp Vậy bản tính rút cuộc ở đâu? Thiền sư Giác Nguyện nói từng chữ rõ ràng Ở ngay lúc ông đang hỏi câu này Bây giờ trong lòng ông có điều nghi hoặc Vậy cái biết mình đang nghi hoặc ấy là gì? Bây giờ ông muốn hiểu rõ điều này Vậy cái đang muốn hiểu rõ ấy là gì? Đừng tìm ở nơi khác Nó ở ngay đây Rõ ràng, sáng tỏ Sư Hoài đứng lặng Bỗng như hiểu ra điều gì? Suốt ba mươi năm qua, ông vẫn luôn tìm kiếm ở bên ngoài, tìm cảnh giới khai ngộ, tìm cái gọi là bản tâm. Nhưng ông chưa từng quay lại nhìn xem cái có thể tìm kiếm, có thể tu hành, có thể khởi lên những ý nghĩ ấy, rút cuộc là gì. Con hiểu rồi, giọng sư hoài nghẹn lại. Ông cúi mình đảnh lễ thiền sư giác nguyện thật sâu, rồi thưa. Suốt ba mươi năm qua Con đều tìm Phật ở bên ngoài Mà không biết Phật ở ngay trong tâm Cảm tạ thầy đã chỉ cho con tỉnh ngộ Thiền sư Giác Nguyện gật đầu Ông hiểu được là tốt rồi Hãy nhớ tiêu chuẩn thứ nhất này Tâm chính là Phật Không tìm cầu ở bên ngoài Người thật sự khai ngộ Đã hiểu thấu rằng tâm là Phật Phật là tâm Sẽ không còn tìm cầu bên ngoài nữa Họ không cần an trụ trong một trạng thái thiền định nào, không cần thấy ánh sáng gì, cũng không cần đạt đến một cảnh giới nào, bởi họ biết tâm ngay trong hiện tại này chính là chỗ rốt ráo. Thiền sư Giác Nguyện nói tiếp, có tiêu chuẩn này, các vị có thể nhận biết nhiều người tự xưng đã khai ngộ là thật hay giả. hễ còn theo đuổi cảnh giới Còn tìm Phật ở bên ngoài Còn muốn đạt được hay chứng được điều gì Thì đều chưa phải khai ngộ thật sự Người thật sự khai ngộ biết rằng Vốn đã đầy đủ Không thiếu cũng không thừa Còn tìm cầu điều gì nữa Sư Hoài lại đảnh lễ một lần nữa Rồi trở về giữa đại chúng Trên gương mặt ông Hiện lên vẻ nhẹ nhõm chưa từng có Gánh nặng suốt ba mươi năm Cuối cùng cũng đã được buông xuống Thiền sư Giác Nguyện nhìn đại chúng rồi nói Tiêu chuẩn thứ nhất đã giảng xong Bây giờ nói đến tiêu chuẩn thứ hai Lúc ấy, một vị sư trẻ đứng dậy Cung kính hỏi Thưa thầy, con có một điều chưa hiểu Nếu tâm chính là Phật Vậy chúng ta còn cần tu hành nữa không? Thiền sư Giác Nguyện nhìn vị sư trẻ rồi hỏi Ông tên là gì? Vị sư trẻ đáp Pháp danh của con là Đạo Thành Đạo Thành năm nay 28 tuổi Đã xuất gia được 10 năm Anh vốn thông minh, chăm chỉ, ham học Mỗi ngày đều ngồi thiền 12 tiếng Theo anh, đã muốn khai ngộ Thì nhất định phải tinh tấn tu hành Nghe tin thiền sư Giác Nguyện giảng Pháp tại đây Anh đặc biệt tìm đến xin chỉ dạy Thiền sư Giác Nguyện hỏi Mỗi ngày ông ngồi thiền khoảng mười mấy tiếng phải không? Đạo Thành hơi kinh ngạc Sao thầy biết được Thiền sư Giác Nguyện nói Tôi thấy tinh thần ông mệt mỏi Đôi mắt thiếu sức sống Là biết ông đã dụng công quá mức Vì sao ông phải ngồi thiền lâu như vậy Đạo Thành đáp Như đó là điều đương nhiên Vì con muốn khai ngộ Con nghe nói các bậc tổ sư Những người tu hành đức độ Đều nhờ tinh tấn tu hành mới khai ngộ Nên con không dám lười trễ Hãy ngoài lúc ăn và ngủ con đều ngồi cho kênh ham thiền ham thiền lỡ những video hấp dẫn Thiền sư Giác Nguyện nói Vì ông đã đi sai hướng Ông cho rằng khai ngộ là do tu mà có Nghĩ rằng ngồi thiền càng lâu Thì càng gần khai ngộ Nhưng ông không biết rằng Khai ngộ không phải do tu mà tạo ra Mà vốn đã có sẵn Đạo Thành không hiểu Vốn đã có sẵn sao Đúng vậy, vốn đã có sẵn Thiền sư Giác Nguyện đứng dậy Vừa rồi tôi đã nói tiêu chuẩn thứ nhất Tâm chính là Phật Nếu tâm đã là Phật, vậy ông còn tu điều gì? Phật tính vốn đã đầy đủ, không tăng, không giảm, không sinh, không diệt. Dù ông tu thế nào cũng không thêm được một phần, không tu cũng chẳng bớt đi một phần. Đạo Thành hỏi, như vậy chẳng phải chúng ta không cần làm gì cả sao? Thiền sư Giác Nguyện nói, không phải không làm gì mà là đừng chấp vào việc làm. Mỗi ngày ông ngồi thiền 10 tiếng đồng hồ Trong lòng nghĩ phải khai ngộ Nghĩ phải chứng được điều gì Đó chính là chấp trước Chính là tạo tác Ông càng làm như vậy Thì càng rời xa bản tính Đạo Thành ngơ ngác Vậy con phải làm thế nào Thiền sư Giác Nguyện nói ra 4 chữ Giọng dứt khoát, mạnh mẽ Không tu, không chứng Đây chính là tiêu chuẩn thứ hai Tôi muốn nói Người thật sự khai ngộ Hiểu rằng vốn đã đầy đủ Không cần tu chứng Cả điện xôn xao Không tu, không chứng Vậy còn tu hành để làm gì Thiền sư Giác Nguyện nhìn ra nỗi nghi hoặc của mọi người rồi nói Không tu, không chứng mà tôi nói Không phải bảo các vị đừng tu hành Mà là đừng chấp trước vào việc tu hành Các vị nghe cho kỹ, tu hành có hai cách. Một là tu theo pháp hữu vi, nghĩa là cố ý làm một việc để đạt được một kết quả nào đó. Chẳng hạn, người thiền vì muốn khai ngộ, đó là hữu vi. Cách còn lại là tu theo pháp vô vi, nghĩa là không chấp vào kết quả, chỉ là một cách tự nhiên. Thiền sư Giác Nguyện nói tiếp. Người thật sự khai ngộ hiểu rằng bản tính vốn đã đầy đủ, nên việc tu hành của họ là vô vi. Họ vẫn ngồi thiền, vẫn tham thiền, vẫn làm tất cả những việc cần làm, nhưng không chấp trước, không cho rằng ngồi thiền thì sẽ khai ngộ, không cho rằng tu hành thì có thể thành Phật, bởi họ biết Phật tính vốn đã ở đó, không phải do tu mà có. Các vị vốn đã là Phật. nhưng lại không biết cho rằng mình là người phàm nên ra sức tu hành mong thành Phật tu nhiều năm rồi cuối cùng mới hiểu rằng mình vốn đã là Phật những việc tu hành ấy chỉ giúp các vị nhận ra sự thật này chứ không thật sự biến các vị thành Phật Đạo thành nghe say xưa anh chưa từng nghĩ có thể hiểu việc tu hành theo cách ấy Thiền Sư Giác Nguyện giảng rõ Vì vậy, không tu không chứng nghĩa là không có một người tu hành cũng không có một vị Phật cần phải chứng đắc Tâm tu hành và Phật được chứng đắc vốn là một Hiểu được đạo lý này các vị sẽ không còn chấp vào việc tu hành cũng không chấp vào khai ngộ Có người hỏi Vậy chúng ta còn tu hành để làm gì? Thiền sư Giác Nguyện đáp Tu hành là để phá bỏ sự chấp trước của các vị Các vị chấp vào cảnh giới Tu hành giúp các vị buông bỏ sự chấp trước vào cảnh giới Các vị chấp vào khai ngộ Tu hành giúp các vị buông bỏ sự chấp trước vào khai ngộ Các vị chấp vào chính việc tu hành Thì cuối cùng, tu hành cũng phải giúp các vị buông bỏ sự chấp trước vào việc tu hành Khi mọi sự chấp trước đều được buông xuống Các vị sẽ trở về với bản tính chân thật của mình Thiền sư Giác Nguyện nói, tiêu chuẩn này còn khó hơn tiêu chuẩn thứ nhất. Tiêu chuẩn thứ nhất là biết tâm chính là Phật, không tìm cầu bên ngoài. Tiêu chuẩn thứ hai là biết vốn đã đầy đủ, không cần tu chứng. Nhiều người làm được điều thứ nhất, nhưng không làm được điều thứ hai. Tuy không còn tìm Phật bên ngoài, họ vẫn ra sức tu hành, mong chứng được điều gì đó, mà không biết chính sự tu hành như vậy lại trở thành chướng ngại. Đạo Thành bưng tĩnh Suốt 10 năm qua Mỗi ngày anh ngồi thiền mười mấy tiếng Nghĩ rằng làm như vậy sẽ khai ngộ Nhưng càng cố sức Tâm anh càng mệt mỏi Lại càng rời xa bản tính Hóa ra anh vẫn luôn tu theo pháp hữu vi Chấp vào việc phải đạt được sự khai ngộ Đạo Thành cuối mình đánh lễ thật sâu Rồi thưa Cảm tạ thầy đã chỉ dạy Con hiểu rồi Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Giảng xong tiêu chuẩn thứ hai, thiền sư giác nguyện ngồi xuống, uống một ngụm trà, trong chính điện yên ắng, mỗi người đều đang suy ngẫm ý nghĩa lời Pháp vừa được nghe, một lát sau, trong đại chúng lại có một người đứng dậy, người này ngoài 40 tuổi, mặc y phục của người đại gia, nhìn qua cũng biết là một cư sĩ, ông chấp tay cung kính thưa, thưa thầy, còn có một điều chưa hiểu, mong thầy chỉ dạy. Thiền sư Giác Nguyện nhìn ông rồi nói Xin mời ông Người ấy thưa Con là Cảnh Ông Cảnh Đương nhiên Ngài biết người này Vị cư sĩ này là một vị quan Địa vị và quyền thế trong triều rất lớn Nhưng lại vô cùng thành kính với Phật Pháp Ông học rộng, biết nhiều Đọc khắp kinh luận Thường qua lại với các vị cao tăng ở nhiều nơi Rất có danh tiếng trong giới Phật giáo Thì ra là quan lớn Thiền sư Giác Nguyện đứng dậy Ông có điều gì muốn hỏi? Ông cung kính thưa Hai tiêu chuẩn thầy vừa giảng Con đều có thể hiểu Nhưng con có một điều muốn hỏi Nếu tâm chính là Phật Không tu, không chứng Vậy những pháp môn, cảnh giới, công đức Được nói trong kinh Phật Chẳng phải đều không còn tác dụng sao? Đây là một câu hỏi rất sắc bén Nếu tâm chính là Phật Vì sao Đức Phật còn phải giảng nhiều kinh như vậy? Nếu không tu, không chứng, vì sao lại có hàng vạn pháp môn? Thiền sư Giác Nguyện khẽ mỉm cười Câu hỏi của ông rất hay Đây chính là tiêu chuẩn thứ ba mà tôi muốn nói Ngài bước ra giữa chính điện rồi nói Vừa rồi tôi đã giảng hai tiêu chuẩn Thứ nhất là tâm chính là Phật Thứ hai là không tu, không chứng Hai tiêu chuẩn này đều nói về mặt lý Nhưng nhiều người tuy hiểu về lý Lại không làm được trong thực tế Vì sao? Bởi họ bị những hiểu biết của mình trói buộc, bị câu chữ trói buộc Thiền Sư Giác Nguyện hỏi Ông đã đọc nhiều kinh sách, hẳn rất am hiểu đạo lý Phật Pháp Ông Cảnh khiêm nhường đáp Còn không dám nói là rất am hiểu, chỉ biết được đôi chút Thiền Sư Giác Nguyện nói Vậy tôi hỏi ông, điều rốt ráo của Phật Pháp là gì? Ông Cảnh suy nghĩ một lát rồi thưa, theo lời kinh sách Điều rốt ráo của Phật Pháp là Niết Bàn Là sự giác ngộ tối thượng Thiền Sư Giác Nguyện gật đầu Đúng vậy Kinh sách nói như thế Vậy ông đã chứng được Niết Bàn chưa? Ông Cảnh lắc đầu Vẫn chưa Vậy ông có biết Niết Bàn như thế nào không? Ông Cảnh dẫn lời kinh sách để trả lời Trong kinh nói Niết Bàn là vắng lặng, thanh tịnh Không sinh, không diệt Thiền Sư Giác Nguyện nói Đó đều là câu chữ trong kinh sách Tôi hỏi những gì ông tự mình thể nghiệm Đừng nói kinh sách giảng như thế nào Chính ông thấy Niết Bàn là gì? Ông Cảnh sững người Ông đã đọc nhiều kinh sách như vậy Nhưng chưa từng nghĩ đến câu hỏi này Những điều ông biết về Niết Bàn Đều đến từ kinh sách Đều do nghe người khác nói Chưa từng có sự thể nghiệm của chính mình Thiền sư Giác Nguyện nói Ông không trả lời được, đúng không? Đó chính là vấn đề của ông Tuy đã đọc nhiều kinh Hiểu nhiều đạo lý Nhưng tất cả chỉ là những hiểu biết Chỉ là câu chữ Không phải những điều ông tự mình thể nghiệm Ông Cảnh khiêm cung hỏi Ý thầy là sao Giọng Thiền sư Giác Nguyện trở nên nghiêm khắc Ý tôi là người thật sự khai ngộ Không bị những hiểu biết của mình trói buộc Họ có thể hiểu nhiều đạo lý, có thể thông thuộc kinh sách Nhưng không bị những điều ấy ràng buộc Họ biết mọi pháp đều là phương tiện Mọi hiểu biết đều là ngón tay chỉ mặt trăng Chỉ không phải chính mặt trăng Ông Cảnh thưa Nhưng thưa thầy, nếu không học kinh sách, không hiểu đạo lý Thì làm sao có thể khai ngộ Thiền sư Giác Nguyện nói Tôi không bảo ông đừng học kinh sách Học kinh sách là được, hiểu đạo lý cũng là tốt Nhưng điều quan trọng là đừng chấp trước Học kinh sách rồi, phải có thể buông xuống Hiểu đạo lý rồi, phải có thể quên đi Giống như qua sông cần có thuyền Nhưng đã sang đến bờ, thì phải bỏ thuyền xuống Không thể cứ cõng thuyền mà đi mãi Ngài ngừng lại một lát rồi nói Đây chính là tiêu chuẩn thứ ba tôi muốn nói Người thật sự khai ngộ, sống bình thường, không vướng bận, không cố tỏ ra đặc biệt Thiền sư Giác Nguyện giải thích thế nào là sống bình thường, không vướng bận Nghĩa là trong đời sống hàng ngày, họ không khác người bình thường Đến lúc ăn thì ăn, đến lúc ngủ thì ngủ, đến lúc làm việc thì làm việc Họ không cố tỏ ra đặc biệt, không giở trò thần bí, không luôn miệng nói lời Phật, ý thiền. Có người hỏi, nhưng thưa Thầy, nếu vậy thì người khai ngộ và người chưa khai ngộ có gì khác nhau? Thiền sư Giác Nguyện đáp, khác biệt nằm ở tâm. Người chưa khai ngộ, lúc ăn thì nghĩ đến chuyện khác, lúc ngủ thì trằn trọc, lúc làm việc thì tâm trí để tận đâu đâu. Còn người khai ngộ, ăn chỉ là ăn, ngủ chỉ là ngủ, làm việc chỉ là làm việc Tâm họ sáng suốt, ở ngay trong hiện tại, không bị quá khứ và tương lai trói buộc Bề ngoài nhìn giống nhau, nhưng thực chất hoàn toàn khác biệt Thiền sư Giác Nguyện nói tiếp Người chưa khai ngộ, trong tâm có vô số ý nghĩ phân biệt Cái này tốt, cái kia không tốt, cái này muốn, cái kia không muốn, đây là tu hành, kia không phải tu hành, người khai ngộ không có những phân biệt ấy trong tâm, tất cả đều bình đẳng, tất cả đều là bản tính chân thật vốn có, ông cảnh như đang suy ngẫm rồi thưa, ý thầy là người thật sự khai ngộ sẽ không cố ý thể hiện mình khác với mọi người, thiền sư giác nguyện khẳng định. Đúng vậy, họ không cần thể hiện vì trong tâm không vướng bận. Trái lại, những người chưa thật sự khai ngộ thường thích phô bày sự đặc biệt của mình, nói năng cố tỏ ra cao siêu, hành động cố làm khác người, tưởng như vậy mới là dáng vẻ của người khai ngộ. Họ đâu biết chính điều đó cho thấy tâm mình vẫn còn vướng bận, còn phân biệt, còn chấp trước. Thiền sư Giác Nguyện cảm thán Tôi đã gặp quá nhiều người như vậy Họ tự xưng đã khai ngộ Nhưng vừa mở miệng là nói những lời huyền bí, khó hiểu Khiến người nghe không hiểu được Làm việc cũng cố tình khác với mọi người Tưởng như vậy sẽ tỏ ra cao minh Nhưng họ không biết rằng Càng như vậy lại càng rời xa bản tính Đạo chân thật là điều bình thường nhất Phật pháp chân thật là điều giản dị nhất thiền sư giác nguyện đúc kết vì vậy tiêu chuẩn thứ ba này nói rằng người thật sự khai ngộ không bị bất kỳ hiểu biết pháp môn hay cảnh giới nào trói buộc họ có thể vận dụng mọi pháp nhưng không chấp vào bất kỳ pháp nào họ có thể hiểu mọi đạo lý nhưng không bị bất kỳ đạo lý nào ràng buộc trong cuộc sống của họ không có cách tu hành đặc biệt nào cũng không có trạng thái đặc biệt nào Họ chỉ sống bình thường, sống sáng suốt, rõ ràng Ông Cảnh nghe chăm chú, rất lâu không nói Những năm qua, ông đã đọc vô số kinh luận Trao đổi với vô số vị cao tăng Tự cho rằng mình hiểu Phật Pháp rất sâu Nhưng hôm nay, nghe Thiền Sư Giác Nguyện chỉ dạy Ông mới nhận ra mình vẫn luôn bị những hiểu biết trói buộc Bị câu chữ giới hạn Ông Cảnh cúi mình đảnh lễ thật sâu rồi thưa Cảm tạ thầy đã chỉ dạy Con xin ghi nhận lời dạy này Thiền sư Giác Nguyện gật đầu Ông hiểu được là tốt rồi Ông học rộng, biết nhiều Hiểu Phật Pháp sâu hơn người thường Nhưng cũng chính vì thế Ông càng dễ bị những hiểu biết của mình trói buộc Tôi mong ông có thể buông bỏ hết những ý nghĩ chấp trước ấy Trở về với tâm bình thường nhất Ông Cảnh gật đầu thưa vâng Từ đó về sau, ông vẫn nghiên cứu kinh luận nhưng không còn chấp vào câu chữ Ông vẫn trao đổi với các vị cao tăng nhưng không còn câu nệ vào những cách hiểu Ông bắt đầu thể nghiệm Phật Pháp ngay trong đời sống bình thường không còn xem Phật Pháp là một môn học cao siêu mà xem đó là sự thực hành hằng ngày Thiền sư Giác Nguyện nhìn khắp mọi người trong chính điện rồi nói Đến đây, tôi đã giảng xong cả ba tiêu chuẩn Thứ nhất, tâm chính là Phật, không tìm cầu bên ngoài Thứ hai, không tu, không chứng, vốn đã đầy đủ Thứ ba, sống bình thường, không vướng bận, không cố tỏ ra đặc biệt Thiền sư Giác Nguyện giảng rõ Ba tiêu chuẩn này tiến sâu từng bước Tiêu chuẩn thứ nhất, phá bỏ sự mê chấp vào việc tìm cầu bên ngoài Để các vị biết tâm chính là Phật Tiêu chuẩn thứ hai, phá bỏ sự mê chấp vào việc tu chứng để các vị biết vốn đã đầy đủ Tiêu chuẩn thứ ba, phá bỏ những hiểu biết để các vị trở về với tâm bình thường Người thực hiện được tiêu chuẩn thứ nhất xem như đã bước vào cửa, biết không nên tìm cầu bên ngoài nữa Người thực hiện được tiêu chuẩn thứ hai đã đi sâu hơn, hiểu rằng xưa nay không một vật Còn người thực hiện được tiêu chuẩn thứ ba mới thật sự khai ngộ, hoàn toàn tự tại Nhưng rồi thiền sư Giác Nguyện chuyển ý Tôi phải nhắc các vị, đừng xem ba tiêu chuẩn này là mục tiêu để theo đuổi Nếu vị muốn đạt được ba tiêu chuẩn ấy mà tu hành, các vị lại rơi vào chấp trước Khai ngộ thật sự không phải do theo đuổi mà có Mà đến một cách tự nhiên Giống như hoa nở là tự nhiên Nước chảy là tự nhiên Khai ngộ cũng là tự nhiên Có người hỏi Vậy chúng con nên tu hành thế nào? Câu trả lời của thiền sư Giác Nguyện khiến mọi người bất ngờ Chính là không tu hành Ngài nói tiếp Không tu hành mà tôi nói Là đừng cố ý tu hành các vị cứ sống một cách chân thật nhận biết rõ ràng làm việc sáng suốt đừng nghĩ đến khai ngộ đừng theo đuổi cảnh giới đừng chấp vào công phu khi tâm các vị thật sự bình thường không vướng bận, thanh tịnh khai ngộ tự nhiên sẽ đến Giọng thiền sư Giác Nguyện vang rõ hãy nhớ tâm chính là Phật nói cho các vị biết về bản thể không tu, không chứng nói cho các vị biết về công phu Sống bình thường, không vướng bận, nói cho các vị biết về cách sống hằng ngày. Ba điều này là một thể thống nhất, không thể tách rời. Hiểu được bản thể, tự nhiên sẽ biết không cần tu chứng. Biết không cần tu chứng, tự nhiên có thể sống bình thường, không vướng bận. Thiền sư Giác Nguyện nói, hôm nay tôi giảng ba tiêu chuẩn này không phải để các vị đem đi thử người khác, mà để các vị dùng soi xét chính mình. tu hành nhiều năm như vậy các vị có thể tự hỏi mình còn tìm cầu bên ngoài không mình còn chấp vào việc tu chứng không mình còn bị những hiểu biết trói buộc không nếu câu trả lời là có nghĩa là vẫn chưa thật sự khai ngộ vẫn cần tiếp tục dụng công cuối cùng thiền sư Giác Nguyện nói nhưng cũng đừng vì chưa làm được mà nản lòng Khai ngộ không thể thành tựu ngay trong một sớm một chiều Cần thời gian, cần nhân duyên Chỉ cần đi đúng hướng Chỉ cần không ngừng soi lại tâm mình Rồi sẽ có ngày mọi việc tự nhiên thành tựu Nói xong thiền sư Giác Nguyện trở lại pháp tòa ngồi xuống Trong chính điện vẫn yên ắng Mỗi người đều đang suy ngẫm ý nghĩa lời pháp vừa được nghe Một lúc lâu sau, ông Cảnh đứng dậy hỏi Thưa Thầy, ba tiêu chuẩn này con đã hiểu, nhưng vẫn còn một câu hỏi cuối cùng. Làm thế nào mới có thể thật sự thực hiện được cả ba tiêu chuẩn ấy? Thiền sư Giác Nguyện nhìn ông khẽ mỉm cười. Câu hỏi này tôi không thể trả lời. Ông Cảnh sững người. Vì sao vậy? Thiền sư Giác Nguyện nói. Vì chính câu hỏi ấy đã sai rồi. Ông hỏi làm thế nào để thực hiện được, tức là vẫn đang dụng tâm tìm cầu. Nhưng tôi đã nói, tâm chính là Phật, ông vốn đã là Phật, còn làm điều gì nữa, không tu, không chứng, vốn đã đầy đủ, còn chứng điều gì nữa, sống bình thường, không vướng bận, ngay hiện tại đã là như vậy, còn cần đạt đến điều gì nữa? Thiền sư Giác Nguyện hỏi, bây giờ ông đang nghe tôi nói, tâm có thể nghe ấy rõ ràng, sáng tỏ, nó có đang tìm cầu bên ngoài không? Ông Cảnh tự mình cảm nhận thật kỹ rồi lắc đầu Không, nó có đang tu điều gì, chứng điều gì không? Cũng không, nó có đang ở trong một trạng thái đặc biệt nào không? Cũng không, chỉ đang lắng nghe một cách bình thường Thiền sư Giác Nguyện vỗ tay một cái Đúng vậy, chính là như thế Tâm của ông ngay trong hiện tại đã có đủ ba tiêu chuẩn ấy rồi Ông không tìm cầu bên ngoài, đó chính là tâm là Phật Ông không cố ý tu chứng, đó chính là không tu không chứng Ông lắng nghe một cách bình thường, đó chính là sống bình thường, không vướng bận Còn cần tôi nói cho ông biết phải làm thế nào nữa sao? Ông Cảnh đứng lặng, bỗng nhiên hiểu ra Hóa ra khai ngộ không phải đạt đến một trạng thái đặc biệt Cũng không phải chứng được một điều gì phi thường Chính là tâm ngay trong hiện tại này Sống rõ ràng, sáng suốt Đó chính là khai ngộ Ông Cảnh chấp hai tay Cúi mình đảnh lễ thật sâu rồi thưa Cảm tạ Thầy Lần đảnh lễ này không chỉ là kính lễ người Thầy Mà còn là lời cảm tạ thiền sư giác nguyện Những lời chỉ dạy hôm nay Đã giúp ông bừng sáng Tháo gỡ những điều bấy lâu chưa hiểu Thiền sư giác nguyện đứng dậy Các vị Pháp hội hôm nay đến đây là kết thúc Tôi đã giảng rõ cả ba tiêu chuẩn Để nhận biết khai ngộ Sau khi trở về Các vị đừng đem đi nói khắp nơi Cũng đừng dùng những điều này để thử người khác Ba tiêu chuẩn này dành cho chính các vị Để các vị thường xuyên soi xét bản thân Hãy nhớ, khai ngộ không phải điều thần bí, cũng không phải một cảnh giới cao xa không thể với tới, đó chính là nhận ra tâm vốn có của mình, sống đúng với con người vốn có của mình, đừng bị cảnh giới mê hoặc, đừng bị tu chứng trói buộc, đừng bị những hiểu biết giới hạn, khi tâm bình thường, đạo tự nhiên ở đó, giọng thiền sư giác nguyện đầy từ bi, cuối cùng, tôi muốn nói rằng, đừng xem khai ngộ là điểm kết thúc. Khai ngộ chỉ là điểm bắt đầu, là khởi đầu của việc nhận ra bản tính, sau khi nhận ra, vẫn phải luôn gìn giữ, luôn tỉnh thức trong đời sống hằng ngày, để sự sáng tỏa ấy trở thành trạng thái thường xuyên của cuộc sống, đó mới là tu hành thật sự, mới là dụng công thật sự. Pháp hội kết thúc, mọi người lưu luyến rời đi, khi ra về, trong lòng sư hoài nhẹ nhõm. Cuối cùng ông đã hiểu Không cần tiếp tục theo đuổi những cảnh giới ấy nữa Chỉ cần trở về với tâm ngay trong hiện tại này Đạo Thành cũng hiểu ra Không cần ra sức ngồi thiền đến như vậy nữa Tù hành không phải để đạt được điều gì Mà để nhận ra điều vốn đã có sẵn Ông Cảnh lại càng thu nhận được nhiều điều sâu sắc Ông quyết định sau khi trở về Sẽ ghi lại những lời chỉ dạy đã nghe trong pháp hội này Để nhiều người hơn có thể được lợi ích Tiễn vị khách cuối cùng, thiền sư Giác Nguyện trở về thiền phòng, mặt trời đã ngã về tây, ánh chiều vàng trải xuống sân, Ngài đứng bên cửa sổ, nhìn những ngọn núi xanh phía xa, trong lòng dâng lên một cảm giác khó diễn tả. Ba tiêu chuẩn này là tinh hoa một đời tham ngộ của Ngài, cũng là sự ấn chứng của Ngài đối với lời dạy của các bậc tổ sư qua nhiều đời. Hôm nay có thể giảng ra, truyền lại cho người sau Cũng xem như hoàn thành một tâm nguyện Thiền sư Giác Nguyện khẽ nói Tâm chính là Phật, không tu, không chứng, sống bình thường, không vướng bận Đây chính là những tiêu chuẩn để nhận biết khai ngộ Cũng là chỗ rốt tráo của Phật Pháp mong những ai nghe được những lời này đều được lợi ích đều có thể trở về với tâm vốn có sống đúng với con người vốn có của mình từ đó về sau ông Cảnh ghi chép lại những lời chỉ dạy của thiền sư Giác Nguyện biên soạn thành cuốn sách được lưu truyền qua nhiều thế hệ trong sách không chỉ ghi lại lời chỉ dạy tại pháp hội ấy mà còn ghi lại nhiều lời pháp đặc sắc khác của thiền sư Giác Nguyện 3 tiêu chuẩn nhận biết khai ngộ cũng trở thành thước đo để những người học thiền đời sau soi xét bản thân Vô số người nhờ 3 tiêu chuẩn này mà được lợi ích Vô số người nhờ đó mà tỉnh ngộ Tâm chính là Phật Nhắc chúng ta đừng tìm cầu bên ngoài Bản tính ở ngay trong hiện tại Không tu, không chứng Nhắc chúng ta vốn đã đầy đủ Không cần tạo tác Sống bình thường, không vướng bận, nhắc chúng ta đạo ở ngay trong đời sống hàng ngày, không rời hiện tại. Ba tiêu chuẩn này đơn giản, rõ ràng, nhưng cũng sâu xa khó lượng. Nói đơn giản là vì ai cũng có thể hiểu. Nói sâu xa khó lượng là vì người thật sự làm được lại rất ít, nhưng chỉ cần đi đúng hướng, chỉ cần không ngừng dụng công, rồi sẽ có ngày làm được. Hôm nay chúng ta ôm lại những lời dạy này không phải để thỏa mãn sự tò mò cũng không phải để có thêm chuyện bàn luận mà để thật sự vận dụng vào việc tu hành của chính mình Hãy tự hỏi Mình còn tìm cầu bên ngoài không? Mình còn chấp vào việc tu chứng không? Mình còn bị những hiểu biết trói buộc không? Nếu câu trả lời là có, nghĩa là vẫn cần tiếp tục dụng công. Nếu câu trả lời là không, cũng đừng đắc ý, bởi đây mới chỉ là khởi đầu, chưa phải điểm kết thúc. Còn đường khai ngộ không có lối tắt, chỉ có thể bước đi từng bước vững chắc. Thiền sư Giác Nguyện đã chỉ cho chúng ta phương hướng, cho chúng ta những tiêu chuẩn. Quãng đường còn lại phải do chính chúng ta bước đi. Nguyện mỗi người đang trên đường tu hành đều ghi nhớ ba tiêu chuẩn này Tâm chính là Phật Không tu, không chứng, sống bình thường, không vướng bận Nguyện mỗi người đang dõi theo những dòng này Đều có thể trở về với tâm vốn có, sống đúng với con người chân thật của mình Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật