Độc quyền
SỰ THẬT ĐẠI KHỦNG HOẢNG

Sổ Cái Vô Hình
323 người theo dõi
496 Lượt xem video·15 thg 10, 2026
SỰ THẬT ĐẠI KHỦNG HOẢNG
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
chào mọi người và chào mừng đến với bài phân tích khách quan hôm nay.
chúng ta sẽ cùng mổ xẻ một bài viết cực kỳ thú vị từ viện mises.
Nó đặt ra một góc nhìn hoàn toàn khác biệt, thách thức những gì chúng
ta thường biết về nguyên nhân gốc rễ của các cuộc khủng hoảng kinh tế.
Đại khủng hoảng những năm 1930, chắc hẳn ai cũng từng nghe qua
thảm họa kinh tế tồi tệ nhất lịch sử hiện đại này rồi đúng không?
Nhưng cốt lõi vấn đề là điều gì thực sự đã châm ngòi cho nó?
Cùng quay ngược dòng thời gian một chút để tìm hiểu xem tại sao những câu chuyện
lịch sử được chấp nhận rộng rãi có thể vẫn chưa phản ánh toàn bộ bức tranh.
phần một thuyết tiền tệ của Friedman.
hãy bắt đầu với luận điểm phổ biến và quen
thuộc nhất trong giới học thuật hiện nay nhé.
một con số thực sự gây choáng ngợp ba mươi ba phần trăm.
Nhà kinh tế học nổi tiếng Milton Friedman đã chỉ ra rằng lượng tiền M một
trong nền kinh tế đã bốc hơi mất một phần ba chỉ từ tháng mười năm một nghìn
chín trăm hai mươi chín đến tháng tư năm một nghìn chín trăm ba mươi ba.
chính vì sự bốc hơi khổng lồ này,
ông đã quy trách nhiệm trực tiếp cho cục dự trữ liên bang mỹ, tức là Fed.
theo ông, Fed đã giữ chính sách tiền tệ quá thắt
chặt và hệ quả là bóp nghẹt luôn nền kinh tế.
thế nhưng bài phân tích từ viện missis hôm nay lại lật ngược hoàn toàn vấn đề. tác
giả frank scholz lập luận rằng không phải do thiếu tiền mà chính sách nới lỏng
tiền tệ dễ dãi của những năm một nghìn chín trăm hai mươi mới thực sự là cái bẫy.
nói cách khác đây là một cuộc tranh luận kinh điển khủng hoảng là do siết van
tiền quá chặt và phụ chót hay là do đã bơm tiền quá tay từ trước đó rất lâu.
chuyển sang phần hai nền tảng của tăng trưởng để đánh giá câu
hỏi vừa rồi một cách công bằng chúng ta phải lùi lại một bước
để hiểu bản chất của sự tăng trưởng kinh tế đích thực kể đã
có một khái niệm then chốt ở đây gọi là quỹ sinh tồn nghe thì có vẻ
vĩ mô nhưng thực chất nó rất gần gũi thử hình dung việc chúng ta ra
ngoài tự nhiên và thu thập thức ăn bằng tay không sẽ vô cùng vất vả.
để làm ra một công cụ hỗ trợ chúng ta cần thời gian và trong lúc làm công
cụ đó chúng ta vẫn phải ăn đúng không? lượng tài nguyên được tiết kiệm để
nuôi sống chúng ta trong quá trình chế tạo đó chính là quỹ sinh tồn nó là
cái lõi quyết định mọi hoạt động đầu tư dài hạn có thành công hay không.
lời trích dẫn này của nhà kinh tế học Richard
von Mises đã tóm gọn lại góc nhìn của trường phái kinh tế học Áo.
về cơ bản tiến bộ kinh tế thực sự không tự nhiên sinh ra từ việc in thêm giấy bạc.
nó hoàn toàn phụ thuộc vào lượng tài nguyên thực tế đã được tiết kiệm.
chúng ta phải hy sinh tiêu dùng hôm nay thì mới
có nền tảng sản xuất vững chắc cho ngày mai.
phần ba sai lầm thập niên một nghìn chín trăm hai mươi.
giờ thì cùng đem nền tảng lý thuyết đó soi chiếu vào các chính
sách tiền tệ thực tế trước khi thảm họa nổ ra xem sao nhá.
nếu điểm lại các mốc thời gian của những năm 1920,
mọi người sẽ thấy dòng tiền giống như một trò chơi tàu lượn siêu tốc vậy. nguồn cung
tiền bị giật tung lên hạ xuống liên tục. nó ở mức âm 12,6% vào một thu năm 1921,
vọt lên 11%, đầu năm 1923, rồi giảm nhẹ và lại bật đẩy lên mức 9,8% vào năm 1925.
rõ ràng những làn sóng bơm tiền ồ ạt này đã
diễn ra từ rất lâu trước khi thị trường sụp đổ.
vậy hệ quả của việc cung cấp tiến dụng dễ dãi là gì
theo bài phân tích đợt bơm tiền này giống như một canh bạc đổi không có
gì lấy một thứ gì đó dòng tiền mới ảo chảy vào đã thu hút của cải rời
xa các lĩnh vực tạo ra giá trị thực và đổ dồn vào các hoạt động đầu cơ.
chính sự bùng nổ ảo này đã âm thầm bòn rút quỹ sinh tồn, làm biến dạng cấu
trúc kinh tế và tất yếu là dọn sẵn mâm cho một cuộc suy thoái sâu rộng.
và đây là phần bốn tại sao bơm tiền thất bại.
khi quả bóng kinh tế bắt đầu xì hơi và đứng tự nhiên của các nhà hoạch
định chính sách là gì và tại sao nó lại không hoạt động như mong đợi
Câu hỏi cốt lõi được đặt ra và cũng là trọng điểm thực sự của
cuộc tranh luận này là tại sao chính sách tiền tệ thất bại?
Khi đối mặt với sự sụp đổ, việc in thêm tiền để kích thích kinh tế
liệu có thực sự giải cứu được hệ thống hay nó chỉ đơn giản là đang
che đậy một vấn đề cấu trúc tồi tệ hơn rất nhiều?
và đây mới là cú sốc lịch sử này.
Hoàn toàn trái ngược với lầm tưởng rằng Fed đã quanh tay đứng nhìn hoặc siết chặt hồ
bao. Dữ liệu thực tế cho thấy lượng chứng khoán chính phủ mà Fed nắm giữ đã tăng vọt
lên tới 1.374% từ tháng 10 năm 1929 đến tháng 12 năm 1932, một con số không tưởng.
Điều này chứng minh rằng trong nỗ lực tuyệt vọng để cứu vãn nền kinh tế,
họ đã thực sự tung ra một chiến dịch mở rộng tiền tệ cực kỳ hung hăng.
đến đây có thể chúng ta sẽ thắc mắc nếu phép bơm tiền khủng khiếp như thế,
tại sao lượng tiền lưu thông vẫn bốc hơi 33%?
cơ chế này thực ra rất logic qua bốn bước. đầu tiên
quỹ sinh tồn đã cạn kiệt từ trước vì đầu tư sai lệch.
thứ hai các doanh nghiệp hoạt động đình trệ thứ ba
các ngân hàng hoảng sợ và thu hẹp cho vay để tự vệ
cuối cùng những khoản tín dụng ảo vốn không hề có
tài sản tiết kiệm thực sự chống lưng tự động bốc hơi
sự sụt giảm cung tiền nổi tiếng đó chính là sự sụp đổ tất yếu của một
hệ thống ảo chứ hoàn toàn không phải do phép thiếu nỗ lực cứu vãn.
mặc dù vậy, cách giải thích lịch sử của Milton Friedman
lại là thứ định hình tư duy kinh tế học hiện đại.
lời xin lỗi nổi tiếng này của nguyên chủ tịch Fed Ben Bernanke
trong dịp sinh nhật Friedman đã minh chứng rõ ràng cho điều đó.
Việc ông thừa nhận ngân hàng trung ương đã sai lầm khi để cung tiền sụt
giảm cho thấy hệ thống tài chính hiện tại vẫn bám rễ sâu sắc vào niềm
tin rằng bơm tiền quyết liệt là cách duy nhất để xử lý khủng hoảng.
dù vậy, bài phân tích hôm nay lại đưa ra một kết luận hoàn toàn khác
biệt. việc chống lại suy thoái bằng cách tiếp tục tạo ra lạm phát và bơm
tín dụng chỉ kéo dài thêm sự khốn khổ mà thôi. rút cuộc thì tiền không
tự biến thành lương thực hay máy móc, nó chỉ là phương tiện trao đổi.
để nền kinh tế phục hồi thực sự, theo góc nhìn này,
chúng ta cần phải ngưng việc làm sói mòn thêm quỹ sinh tồn.
phải để cấu trúc sản xuất tự tái thiết lập lại sự cân bằng vốn có của nó.
khép lại bài phân tích hôm nay có một câu hỏi mở thực sự đáng suy ngẫm.
Nếu việc mở rộng tiền tệ không ngừng là nguồn gốc của sự biến dạng kinh tế,
thì liệu sự phụ thuộc sâu sắc vào các chính sách nới lỏng ngày nay
có đang dọn đường cho những hệ quả còn tồi tệ hơn ở phía trước?
đó là một câu hỏi lớn cho bất cứ ai muốn thực sự hiểu về các chu kỳ kinh tế vĩ mô.
cảm ơn mọi người đã đồng hành cùng chương trình phân tích hôm nay.
