Ở Việt Nam, hạt mít thường bị bỏ đi hoặc luộc ăn chơi, nhưng từng có thời điểm báo chí ghi nhận hạt mít tại Nhật được bán khoảng 200.000 đồng/kg. Vì sao một thứ quá quen thuộc với người Việt lại trở nên có giá khi sang Nhật? Câu chuyện phía sau liên quan đến khí hậu, độ hiếm, nhập khẩu và cách người ta nhìn nhận giá trị nông sản.
Video phân tích sự khác biệt về giá trị và cách nhìn nhận hạt mít giữa Việt Nam và Nhật Bản. Trong khi ở Việt Nam, hạt mít là phụ phẩm phổ biến, thường bị bỏ đi hoặc chỉ dùng làm món ăn chơi dân dã, thì tại Nhật Bản, do điều kiện khí hậu không thể trồng đại trà, hạt mít trở thành sản phẩm nhập khẩu quý hiếm với mức giá cao do chi phí chế biến và vận chuyển.
Ở Việt Nam ăn mít thì cái phần được quan tâm nhất đương nhiên là muối mít.
Muối nào mà vàng, dày, giòn, ngọt thì tranh nhau ăn.
Người ta còn có câu là thơm như muối mít.
Còn hạt mít thì thường bị gom vào một góc.
Nhà nào chịu khó thì rửa sạch, tối luộc một nồi ăn chơi.
Nhà nào lười thì thôi, vứt luôn cũng chẳng ai tiếc.
Thế nhưng có thời điểm báo chỉ Việt Nam ghi nhận hạt mít ở Nhật bán với giá khoảng 200.000 đồng một cân.
Bài báo này đã xuất hiện từ năm 2018.
Tại sao lại có chuyện kỳ lạ như vậy?
Phải chăng họ ăn hạt mít để giải tán đám đông?
Hay là làm thuốc hoặc là làm cái gì?
Thì hãy nói về Việt Nam trước đi.
Người Việt Nam chúng ta quá quen với cây mít rồi.
Ở quê, nhiều nhà chỉ cần ra vườn là có một cây mít đứng đấy từ bao giờ chẳng nhớ.
Đến mùa, quả mít mọc chi chít ở trên thân.
Có quả nhỏ vài cân, có quả to đến cả chục cân bổ ra bên trong đầy muối.
Mà mỗi muối lại có một hạt.
Nhớ ngày xưa, nhiều nhà trồng mít có khi mít chín, dụng ở góc có khi có chẳng biết.
Nhất là mít mật, nó tụt nó lúc nào cũng không hay.
Thế là ăn một quả mít xong có khi được cả một rổ hạt.
Thành ra hạt mít ở Việt Nam làm gì mà hiếm.
Nói nhiều đến mức chẳng ai nghĩ chuyện, mang ra chợ mà bán riêng.
Người ta mua quả mít để ăn ở cái muối mít.
Chứ ít ai bước vào chợ mà hỏi cô bán hàng.
Cô ơi, hôm nay hạt mít bao nhiêu một cân?
Ngày xưa thì hạt mít đôi khi còn được tận dụng nhiều hơn bây giờ.
Hồi chưa có đủ loại bim bim, chúc xích, khoai tây chiên hay là trà sữa.
Trẻ con ở quê có một bát hạt mít luộc là cũng khá là vui.
Hạt nào vừa vớt khỏi nồi còn nóng, bóc cái vỏ cứng ở bên ngoài, bên trong trắng trắng, bùi bùi.
Ăn cảm giác hơi giống hạt rẻ, lại có chút giống khoai.
Có người thì rang lên ăn.
Nhà nào làm món mít non thì đôi khi giữ luôn cả cái hạt để nấu cùng.
Nói chung thì nó cũng chẳng phải là cái món ăn sang trọng gì.
Nhưng đúng là cái món rất quê và rất dễ nhớ.
Chỉ có điều, hạt mít có một cái tai tiếng mà ai từng ăn nhiều chắc cũng hiểu.
Đó là ăn hơi nhiều một tí thì bụng bắt đầu có chuyện.
Hạt mít vốn có nhiều tinh bột.
Mà một phần tinh bột trong đó không phải lúc nào cơ thể cũng tiêu hóa hết ngay ở ruột non.
Phần còn lại nó đi xuống dưới, gặp hệ vi khuẩn đường ruột thì bắt đầu lên men.
Mà lên men thì nó sinh khí, ăn một ít thì ngon chẳng sao.
Nhưng đang vui miệng mà ăn nhiều nhiều một tí, một lúc sau có thể thấy hơi đầy bụng.
Rồi bắt đầu có những âm thanh mà mùi hương mà chẳng ai muốn nhận là của mình.
Vì vậy có thể nói rằng một trong những tác dụng lớn nhất của hạt mít tại Việt Nam
đó là giải tán đám đông.
Đấy là lý do khiến hạt mít ở Việt Nam chủ yếu vẫn là món ăn chơi.
Chứ chẳng ai nói hôm nay phải ăn hạt mít để bồi bổ
hay ngày mai phải ra chợ mua một cân hạt mít để giữ chữ
hay là lấy hạt mít làm thuốc.
Bởi với người Việt Nam, nó đơn giản quá.
Nó là phần còn lại sau khi ăn quả mít.
Nhưng đem đúng cái sự đơn giản ấy sang Nhật Bản
Muốn hiểu chuyện hạt mít đắt ở Nhật thì cứ hình dung như thế này.
Ở Việt Nam, mít là loại cây rất bình thường.
Nhưng Nhật Bản không có điều kiện khí hậu thuận lợi để trồng mít một cách đại trà.
Mít vốn thích nóng và ẩm.
Nó hợp với Đông Nam Á và Nam Á, những nơi mùa đông không quá lạnh.
Còn Nhật Bản thì sao?
Phần lớn lãnh thổ của họ có mùa đông lạnh rất là rõ.
Nhiều nơi tuyết phủ trắng xóa, nhiệt độ sung thấp.
Mang mít sang đây trồng chỉ có chết.
Nhật vẫn có những vùng ấm hơn như Okinawa, nơi có thể trồng một số loại cây nhiệt đới.
Nhưng nói chung, mít không phải loại cây có mặt ở khắp nơi như là Táo, Quýt hay là Lê Nhật.
Vì vậy, có những người Nhật cả đời có thể chưa từng nhìn thấy một quả mít còn nguyên.
Khi bản thân quả mít đã không phổ biến, thì hạt mít lại càng hiếm.
Và bạn biết đấy, cái gì mà nó hiếm thì người ta lại quý.
Nghe chuyện hạt mít bán giá cao, nhiều người lại dễ hình dung rằng
bên Nhật chắc là có mấy cái trang trại chuyên lấy hạt mít giống như người ta trồng hạt rẻ hay là hạt điều.
Thực tế là không phải.
Nhật thì cũng giống ta, hạt mít vẫn chủ yếu là phần đi kèm với quả mít.
Khác cái là cái hạt mít mà mình nhiều khi hay bỏ đi,
thì họ lại gom lại, chế biến, xử lý và sau đó là đưa lên kệ để mà bán.
Tất nhiên, hạt được phải chọn kỹ.
Hạt hỏng, hạt sâu, hạt lép phải vứt đi, sau đó rửa sạch, xử lý, đóng gói, bảo quản.
Nếu hàng được đưa từ các nước nhiệt đới sang Nhật thì còn có cả chuyện vận chuyển, kho bãi và phân phối.
Thành ra cái mà người tiêu dùng mua không còn là hạt mít moi từ quả nữa,
họ đang mua một sản phẩm đã được xử lý.
Cứ tưởng tượng như thế này cho đơn giản nhé.
Quê mình, lá chuối có khi xin nhà hàng xóm cũng được,
nhưng sang một nước không có nhiều chuối, lá chuối được rửa sạch, cắt đẹp,
đóng túi bán trong siêu thị thì tự nhiên nó thành hàng có giá.
Mà ngay ở Hà Nội bây giờ cũng thế, chúng cũng chẳng phải sang nước ngoài làm gì.
Hạt mít cũng vậy, nó không tự nhiên đắt lên vì sang Nhật.
Nó đắt lên vì để đến được tay người mua ở Nhật, nó đã phải đi qua quá nhiều công đoạn.
Rồi, chúng ta đã biết tại sao nó đắt,
thời điểm năm 2018 lên đến 200.000 đồng một cân hạt mít.
Nhưng người Nhật mua hạt mít về để làm gì?
Điều thú vị là mình tìm hiểu được thì biết rằng cách ăn đơn giản nhất của người Nhật
lại giống hệt cách nhà mình vẫn ăn khi ở quê, đó là đem luộc.
Một số công thức nấu ăn tại Nhật tìm thấy trên mạng thì hướng dẫn như thế này.
Ngâm hạt mít, sau đó cho vào nồi nấu với nước và một tí muối.
Khi chín thì bóc vỏ ngoài rồi ăn phần nhân bên trong.
Và người Nhật thường mô tả hương vị của nó khá giống hạt rẻ.
Ngay đến đây thì chúng ta cảm thấy rất là buồn cười.
Mất công đi nửa vòng châu Á, cuối cùng ăn vẫn là cho vào nồi luộc chín bóc vỏ.
Chỉ khác một điều, đối với người Việt Nam, đó là một món ăn của tuổi thơ.
Còn với một người Nhật chưa bao giờ ăn hạt mít,
thì hạt mít lại là một nguyên liệu nhiệt đới cực kỳ xa lạ.
Ngoài luộc, người ta còn có thể rang hoặc là rán hạt mít.
Thêm một tí muối hoặc gia vị nữa là thành món nhầm nhi.
Như vậy với thế, đôi khi danh giới giữa một thứ bỏ đi hoặc phụ phẩm
và cái đồ ăn vật đáng giá chỉ cách nhau một cái nồi và một cái bao bỉ thật đẹp ở trong siêu thị.
Nếu chỉ luộc lên ăn hạt mít thì cũng chẳng có gì gây gớm.
Nhưng mà giới nghiên cứu thực phẩm nhìn vào nó lại thấy một thứ khác.
Đó là rất nhiều tinh bột.
Mà đã có nhiều tinh bột thì có thể làm được nhiều thứ.
Thế là từ một thứ thường bị bỏ đi, người ta bắt đầu nghĩ ra cách chế biến nó thành nguyên liệu.
Đây cũng là một cách làm hay.
Giá trị của nông sản nhiều khi không nằm ở việc mình trồng được bao nhiêu
mà nằm ở chuyện mình làm được bao nhiêu sản phẩm từ nó.
Một quả mít nếu chỉ bán tươi thì chỉ có một giá.
Bây giờ tách cái muối đóng hộp thì lại có thêm một giá khác.
Làm mít xấy thì lại có giá khác.
Hạt được nghiền thành bột làm bim bim thì lại thêm một cái phần giá trị nữa.
Từng tí như vậy cộng lại, quả mít không còn đơn thuần chỉ là một quả mít.
Thực tế thì người Nhật cũng không phải vì quá mê hạt mít nên mới mua với giá cao như vậy đâu.
Cái chính cuối cùng vẫn là nó hiếm.
Mà độ hiếm cộng thêm nhập khẩu, chế biến, đóng gói thì giá cao cũng là chuyện dễ hiểu.
Giống như ở Việt Nam, chúng ta nhìn thấy một chùm nho nhập khẩu đẹp đẽ
đóng hộp rất sang rồi bán mấy trăm nghìn.
Mình thì thấy đắt.
Nhưng ở cái vùng trồng nho, người ta có thể nhìn nó bình thường hơn rất nhiều.
Rõ ràng là địa lý đã làm thay đổi cảm giác về giá trị.
Qua trở lại với mức giá 200.000 Việt Nam đồng từng được báo chí Việt Nam ghi nhận từ năm 2018.
Với người Việt thì rất sốc bởi hạt mít ở đây nhiều khi chẳng ai bán.
Nhưng nếu đặt trong bối cảnh Nhật Bản thì con số ấy đỡ khó hiểu hơn.
Một cân hạt mít bán ở Nhật đâu chỉ có tiền hạt mà như đã nói nó gồm rất nhiều công đoạn khác.
Vậy là đi đến cuối câu chuyện chúng ta mới thấy.
Người Nhật họ cũng không dại và họ cũng không kỳ lạ vì bỏ tiền mua hạt mít.
Và người Việt Nam cũng chẳng lãng phí đến mức vô lý nhiều khi bỏ hạt mít đi.
Chỉ là hai nơi có điều kiện khác nhau.
Ở Việt Nam hạt mít quá sẵn nên chẳng ai thấy nó đặc biệt.
Sang Nhật thứ ấy hiếm hơn, lạ hơn, phải qua nhiều công đoạn mới đến được tay người tiêu dùng.
Thế là giá nó một trời một vực, đắt chăng khác gì thịt.
Cùng một hạt mít nhưng một người Việt Nam nhìn vào thì nghĩ rằng
Ồ để tỉ luộc, một người Nhật chưa từng ăn có thể nghĩ
Cái hạt này của sứ nhiệt đới nó lạ thế, không biết là có vị như thế nào.
Còn một nhà nghiên cứu thực phẩm nhìn vào thì lại nghĩ
Trong này nhiều tinh bột như thế, liệu làm bột bánh được không nhỉ?
3 cái hướng nhìn khác nhau, 3 giá trị khác nhau
Đó mới là điều hay của câu chuyện liên quan đến hạt mít.
Vâng, cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này.
Nếu thấy thú vị, hãy like và đăng ký kênh để không bỏ lỡ các video mới nhất.