Hồi Đó Cả Xóm Coi Chung Một Chiếc Tivi

Nụ Cười Miền Tây
1.6K người theo dõi
Có một thời, cả xóm chỉ có một chiếc tivi. Mỗi chiều tối, người lớn mang ghế đẩu, trẻ con trải chiếu, ai cũng háo hức ngồi chờ đến giờ phát sóng. Chiếc tivi ngày ấy không chỉ để xem phim hay cải lương, mà còn là nơi gắn kết tình làng nghĩa xóm, nơi tiếng cười vang khắp sân nhà. Trong tập podcast này, hãy cùng trở về những năm tháng giản dị ấy để nhớ về một miền Tây ấm áp, nơi niềm vui nhỏ bé cũng đủ làm cả xóm quây quần bên nhau
#nucoimientay #lichsumientay #mekongdelta #vanhoamientay #namkyluctinh #podcast #podcastviet #mientyquetoi #vietnamoi #mientayquetoi
Không biết quý vị và các bạn còn nhớ không?
Hồi đó coi tivi, đang tới đoạn gay cấn nhất thì màn hình bỗng nổi sọc.
Nhân vật trên tivi sắp nói ra một chuyện hề trọng nhất
thì tiếng rè rè chen vô, hình ảnh trao qua trao lại rồi mờ dần.
Cả giang nhà nín thở.
Một người ngó cái bình điện, một người chạy ra sân, ngước lên cây anten.
Còn chú hàng xóm thì đang ở trên mái nhà hỏi dọng xuống.
Rõ chưa?
Ở dưới thì la lên.
Qua trái một chút chút.
Trái bên nào?
Trời đất ơi! Mất hình luôn rồi.
Một chiếc tivi nhỏ xíu, hình trắng đen, tiếng khi rõ khi rè
vậy mà làm cả xóm cùng nín thở, cùng la rồi cùng cười.
Bữa nay muốn coi gì thì mình cần chạm tay một cái là được rồi.
Nhưng càng có nhiều màn hình, đôi lúc người ta lại càng ít nhìn nhau.
Như vậy thì điều làm bao người nhớ hoài là chiếc tivi ngày ấy
hay là cái cảm giác mình từng sống giữa một xóm làng đầy tình người?
Muốn trả lời câu hỏi đó thì mình phải trở về.
Cái thời chiếc tivi là của một nhà,
nhưng buổi tối trước màn hình lại thuộc về cả xóm.
Các bạn thân mến!
Tùy nơi tùy nhà mà ký ức ấy đến sớm hay muộn khác nhau.
Ở Thị Tứ có thể đã có điện và tivi từ trước,
nhưng còn nhiều bùng quê phải chờ lâu hơn
nhưng trong ký ức của không ít người miền Tây,
chiếc tivi đen trắng từng quý dữ lắm.
Có xóm chỉ có một, hai nhà mới sống nổi thôi.
Tivi đặt giữa danh trước,
trên bàn gỗ hai cái kệ đóng riêng,
ban ngày phủ khăn tránh bụi,
đám con nít được dặn,
coi thì coi, đừng có rờ vô màn hình ngang.
Mà càng cấm thì càng tò mò.
Có đứa ghé sát mặt kính,
muốn coi mấy người trong cái họp kia
chui vô bằng đường nào.
Những nơi chưa có điện lưới,
tivi chạy bằng bình ắc quy.
Bà con thường gọi là bình điện,
phải đem bình đi sạc,
nên đầu thể mở từ sáng tới tối được,
chỉ tới đúng giờ, đúng chương trình mới dám bật.
Bởi vậy, coi tivi không phải chuyện tiện tay,
nó là một cuộc hẹn.
Màn hình chưa sáng, mà ngoài sân,
dép, guốc đã nhiều lên.
Trong nhà người kéo ghế,
người trại chiếu, đứa nhỏ dành chỗ phía trước.
Hồi đó ít chương trình lắm,
nhưng người coi chờ bằng cả tấm lòng.
Cũng bởi bỏ lỡ là bỏ lỡ thiệt,
không có tua lại,
cũng không có nút xem lại đâu.
Có lẽ vì phải chờ,
nên khi được coi, người ta có mặt trọn vẹn hơn.
Mắt nhìn một chỗ, tay nghe một chuyện,
lòng cùng chung một nhịp.
Mà hồi đó đó, đám nhỏ trong xóm
đâu cần điện thoại để hẹn giờ đâu.
Chỉ cần nghe tối nay,
nhà Bác Năm mở tivi,
là tới giờ tự động mò qua.
Có đứa đang lùa dịch,
có đứa còn tưới trao,
đứa bị má gọi dật lại.
Làm cho xong rồi hắn đi coi.
Vậy là hai tay làm lẹ gấp đôi,
quét sân nghe rẹt rẹt luôn,
coi bộ muốn bay luôn lớp đất mặt.
Làm xong, đứa chạy dọc bờ ruộng,
đứa băng qua cầu khỉ,
đứa bên kia con rạch chèo xuồng qua.
Tới nơi tụi nhỏ ngồi hàng đầu,
góc nhìn lệch làm người trên màn hình
méo sẹo dẫn coi mê.
Nhiều người còn nhớ
tiết mục Những Bông Hoa Nhỏ,
phim hoạt hình hay văn nghệ tiếu nhi.
Chương trình tùy vùng,
tùy thời điểm có khác.
Nhưng hãy nhạc hiệu quen gian lên
là nguyên đám im bằng.
Còn đặc biệt hơn cả,
đó là Tây Du Ký.
Sáng hôm sau nha,
chương trình tối qua sống thêm một lần nữa.
Đứa bắt trước nhân vật,
đứa kể đoạn mình khoái nhất,
đứa bị má kêu về giữa chừng hỏi tới hỏi lui.
Khúc sau ra sao vậy?
Mà đảm bảo là
sẽ có vụ diễn lại tập phim tối qua.
Cả đám đứa nào
cũng dành làm tôn ngộ không,
không đứa nào chịu làm yêu quái
hay trừ bác giới hết.
Một câu chuyện trên màn hình nhỏ
trở thành câu chuyện chung của cả đám trẻ trong xóm.
Tụi nó không chỉ coi cùng nhau,
tụi nó còn nhớ giùm nhau,
kể lại cho nhau
và chừa cho nhau một chỗ ngồi.
Còn khi tới giờ cãi lương,
ca nhạc hay phim truyện,
thì căn nhà lại thành cuộc hẹn
của người lớn, có đêm tuần hay,
người sớm bên đi bộ
hoặc chèo ghe tới,
người ngồi ghế, người ngồi chiếu,
người tới trễ tựa cột ngoài hàng ba.
Trước giờ diễn,
ai nấy hỏi chuyện mùa màng,
con cái, tiếng đờn vừa cất lên,
căn nhà yên xuống,
đứa nhỏ chạy giỡn liền bị nhắc
im cho bà con nghe coi con,
nói là im thôi,
chớ tới đoạn ngang cái
vẫn có người nóng ruột,
trời ơi, người ta nói vậy cũng tin nữa.
Có bà lấy vạc áo chấm nước mắt,
hết tuồn,
người thì binh nhân vật này,
người thì trách nhân vật kia,
ra tới ngoài ngõ vẫn chưa phân xử xong.
Nhưng điều đáng nhớ không chỉ nằm
trên màn hình đâu,
nó nằm trong cách người ta đối đại với nhau.
Chủ nhà quét sân từ sớm,
xếp thêm ghế,
chăm bình trà,
nhường chỗ dễ nghe cho người lớn tuổi,
người tới coi cũng sống biết điều,
ai tới sớm thì phụ trải chiếu,
có người tiện tài
mang theo mấy củ khoai,
hay nải chuối trong vườn.
Chẳng ai thu tiền giá,
một bên rộng cửa, một bên biết ý,
không ai giảng bài
về tình làng nghĩa sớm đâu,
mà cái nghĩa cứ đầy lên
từ những việc nhỏ như vậy.
Rồi trong lúc chờ
TV sáng, người ta hỏi nhau
bữa nay má thằng Út
đỡ chưa, vườn chú Bảy
có bị ngập nước không?
Chỉ dài câu thôi, bà con biết
nhà nào có người bệnh, nhà nào
sắp làm đám, nhà nào đang
thiếu người phụ mùa,
có chuyện cần, bữa sau hàng sớm
đã chạy qua giúp.
Nói cho đúng, chiếc TV đưa người ta
tới một căn nhà, còn mấy câu
hỏi thăm thiệt lòng mới đưa
người ta bước vào đời sống của nhau.
Quý vị và các bạn
thân mến, ngày xưa
đâu có nhàn đâu, người lớn thì làm ruộng,
làm giường, chèo ghe,
gánh nước, bàn tay chai,
lưng áo ướt mồ hôi,
đường xá chưa có điện,
tối ôm, phương tiện thiếu,
đào bệnh cũng chưa
tiện như bây giờ. Mình không
nên biến thiếu thốn thành chuyện
thơ mộng. Nhưng
giữa các cực ấy, nhiều
người vẫn nhớ cuộc sống có phần nhẹ
lòng hơn. Không phải vì
công việc ít, mà vì niềm vui,
không cần quá nhiều thứ mới có.
Một buổi tối được ngồi
chung, một bình trà,
mấy củ khoai và câu chuyện
đang coi dở, cũng làm người ta
ngóng mông. Mà
quan trọng hơn, chuyện buồn
hiếm khi bị nhốt kính trong một người.
Ngồi chờ chương trình,
ai lỡ thở dài một cái
là người kế bên liền hỏi.
Nhà nào mà gặp chuyện,
sớm diện hay tin, có người
chia một lời khuyên, người phụ
một bụi công, người cho mượn chiếc xuồng.
Gánh nặng chưa chắc biến mất,
nhưng có thêm một bàn tay đỡ,
nên lòng bớt nặng.
Có lẽ cá nhẹ
của người xưa không nằm
ở đời sống dễ dàng, mà nó
nằm ở chỗ ta không phải
chống chọi một mình.
Và cũng vì chưa có quá nhiều
sự lựa chọn, người ta
ít bị kéo đi bởi cái cảm giác
lúc nào cũng phải xem thêm,
làm thêm hay có thêm.
Hết việc thì qua
nhà hàng sớm, chưa tới giờ
phát sóng thì ngồi chờ,
chờ mà không sốt ruột,
vì trong lúc chờ đã có người
để nói chuyện. Đó không phải
một bí quyết cao xa,
chỉ là cách sống biết dừng lại
đúng lúc, biết đủ với niềm vui
nhỏ và biết để lòng mình
có chỗ dựa nơi người khác.
Quý vị còn nhớ không?
Coi TV hồi đó
đâu có êm ru,
đàn tới hồi gây cấn,
khuôn mặt nhân vật co lại,
tiếng nói méo dần, rồi TV
tắt thập, cả giang nhà
đồng thanh. Trời ơi!
Hết bệnh điện
thì đành chịu thôi, chương trình
chưa chắc chiếu lại, mỗi người
tự dựng một phần kết cho mình,
không đoạn nào giống đoạn nào,
mà ai cũng nói chắc,
chứ đã coi tới hết vậy.
Điều lạ là bản hình tắt,
buổi tối vẫn chưa tắt,
người ta quay qua bàn tiếp, chọc nhau,
uống thêm miếng trà.
Sự cố không làm niềm vui biến mất,
nhiều khi chính nó lại thành chuyện
để mấy chục năm sau còn nhắc.
Rồi khi lúc ra về,
người lớn cầm đèn pin hay đèn dầu,
hoặc là dùng lá dừa khô
làm đút,
hai bên ruộng hoang tiếng ếch nhái,
tàu dừa quẹt nhau sào sạt.
Mấy đứa nhỏ lúc đi
thì dành chạy trước,
tới lúc về khuya lại nếp sát
người lớn. Một bụi chuối
bên đường cũng hóa thành bóng người,
đứa đi nhanh thì bị hỏi
Mày sợ hả?
Nó cãi liền, sợ gì,
ta mắc đi dạy sinh.
Nói cứng vậy thôi,
một con chim bất chợt bay khỏi bụi,
là cả đám chạy một mạch,
cười lớn phía sau cười muốn xỉu luôn.
Thành ra niềm vui
đâu chỉ nằm trong chương trình,
nó bắt đầu từ lúc rủ nhau đi,
kéo dài trong lúc ngồi cạnh nhau,
rồi theo khả xóm trên con đường
trở về. Còn có những
kỷ niệm đến giờ vẫn còn nhớ
như in trong lòng nhiều người.
Lúc nhỏ theo người lớn đi coi
tivi ké, đi theo rồi
mà có bữa gặp chương trình
không thích cũng đâu dám về một mình đâu.
Đành ngồi yên trong lòng mẹ
hoặc bà, rồi tự dưng
ngủ lúc nào không hay.
Đến khi mọi người ra về
thì được mẹ cổng trên lưng.
Lúc đó biết hết á,
nhân dị còn buồn ngủ,
cái lưng của người thương sao mà ấm quá
nên nằm im suốt chặng đường
về nhà.
Đó là cái kỷ niệm mà mỗi khi
nhắc lại, là cảm xúc
là dân trào khó tả.
Rồi điện lưới về quê,
nhà này mua tivi,
ít lâu sau nhà khác cũng sống được.
Hình rõ hơn,
chương trình nhiều hơn,
người ta bớt chở bình đi sạc,
bớt đi đêm đường tối.
Đó là thay đổi đáng mừng chứ.
Bữa nay một chiếc điện thoại
có thể đưa cả thế giới vào lòng bàn tay.
Nhưng cũng trong một mái nhà.
Ông bà coi tivi,
cha mẹ lướt điện thoại,
con cái đeo tay nghe.
Mỗi người có một thế giới riêng,
tiện lợi hơn, nhưng đôi lúc
cũng cô đơn hơn.
Mình không nên cách công nghệ,
càng không nên quay về
sống thiếu thốn.
Vấn đề không phải mạng hình nhiều hay ít.
Vấn đề là mình có còn
dành cho nhau một khoảng thời gian
chung hay không?
Ngày nay, nhiều người mệt
không chỉ vì lao động.
Mình mệt vì đầu óc lúc nào cũng bị kéo đi.
Tin nhắn chưa trả lời.
Việc chưa xong,
người khác đang đi nhanh hơn.
Còn bản thân sợ mình chậm lại
sẽ bị bỏ lại phía sau.
Ký ức cả sớm
coi chung TV nhắc mình một điều
rất hiền. Con người đâu
chỉ hồi phục bằng cách nghỉ làm.
Mình còn hồi phục khi được
coi cạnh người tính cậy, được
cười chung, được hỏi một câu
Bữa nay khỏe không?
Và được kể chuyện
mà không phải chứng minh mình
thành công tới đâu.
Hồi xưa đó, chiếc TV
tạo ra cái cớ ấy. Bữa nay
mình cần chủ động tạo lại.
Có thể là một bữa cơm
không cần điện thoại. Một tối
cả nhà coi chung một bộ phim.
Một buổi ghé thăm người hàng sớm
lớn tuổi. Hay chỉ là
ngồi thêm 10 phút sau khi
chương trình hết. Nghe người trong
nhà kể hết câu chuyện của họ.
Chữa lành đôi khi
không bắt đầu bằng một chuyến đi xa
hay điều gì mắc tiền.
Nó bắt đầu khi mình thôi chạy
một chút, quay về với người
ở gần và cho nhau
cảm giác. Có chuyện gì
thì cũng không phải chịu
một mình.
Quý vị và các bạn thân mến,
nhắc chuyện coi TV ngày cũ,
người nhớ phim quạt hình, người nhớ
cãi lương, người nhớ tiếng rè rè
và cái an ten say
hoài chưa rõ. Nhưng
nghĩ kỹ coi. Những thứ đó
chỉ là cái nền thôi. Đều
ở lại lâu nhất là người chủ
nhà rộng cửa, đứa bạn
chưa chỗ ngồi, chú hàng sớm
leo lên mái và ngọn
đèn đưa nhau về qua đêm tối.
Ngày ấy
lao động cực hơn, nhưng niềm vui
đơn giản hơn. Đồ đàn
ít hơn, nhưng người ta cần
nhau nhiều hơn. Khi
có chuyện buồn, bên cạnh thường
có một người chịu ngồi nghe.
Mình không thể mang nguyên cuộc sống
ngày xưa trở lại, nhưng
mình có thể mang cách sống ấy
về lại căn nhà bữa nay.
Sống chậm một chút, hỏi
nhau thiệt lòng một chút, và
đừng để mỗi người phải
ôm riêng một màn hình cùng một
nỗi mệt. Bởi điều
quý nhất của chiếc TV ngày ấy
không phải là nó đưa thế giới ở
xa tới trước mặt mình,
mà là nó cho những người đang
sống gần nhau một lý do
để ngồi gần thêm chút nữa.
Còn bà con thì sao?
Hồi đó, nhà ai
trong xóm mình có chiếc TV đầu tiên?
Quý vị nhớ chương trình nào nhất?
Hay nhớ một người từng
ngồi bên cạnh mà bây giờ
không còn nữa không?
Kể lại một kỷ niệm ở bình luận ngay.
Biết đâu câu chuyện của quý vị
sẽ làm ai đó nhớ ra
thứ mình đang cần
giữa cuộc sống quá nhanh này.
Đôi khi chỉ là
một chỗ ngồi cạnh nhau.
Xin chào và hẹn gặp lại
ở tập tiếp theo của Nụ Cười Miền Tây.
