Độc quyền
VÌ SAO CÁC MỤC TIÊU GIÁ CẢ CỦA FED LẠI GÂY RA MẤT ỔN ĐỊNH KINH TẾ

Sổ Cái Vô Hình
323 người theo dõi
444 Lượt xem video·5 thg 8, 2026
VÌ SAO CÁC MỤC TIÊU GIÁ CẢ CỦA FED LẠI GÂY RA MẤT ỔN ĐỊNH KINH TẾ
Hôm nay, chúng ta sẽ mổ xẻ một chủ đề thật sự, thật sự thú vị.
Chúng ta sẽ cùng nhau bóc tách những hẹo quả đầy bất ngờ và có phần hay ngược đời từ các chính sách của ngân hàng trung ương,
mà cụ thể ở đây là Cuộc Dự trụ Liên bang Mỹ, hay chúng ta thường gọi là FED.
Dù trên các tài liệu nghiên cứu rất sâu sắc từ Viện Mises, chúng ta sẽ đi sâu tìm hiểu xem liệu hẹo quả từ chính sách FED có thực sự mang lại sự ổn định như những gì họ vẫn thường tuyên bố hay không.
Thử nghĩ xem nhé, liệu việc cứ mãi mê theo đuổi sự ổn định giá cả,
trên thực tế lại chính là thứ đảm bảo cho sự bất ổn kinh tế hay không?
Câu hỏi này nghe có vẻ hơi khiêu khích một chút, nhưng thật ra nó lại chạm đến đúng cốt lõi của toàn bộ bài phân tích này.
Hầu hết chúng ta đều mặc định rằng giá cả ổn định thì đương nhiên là tốt rồi.
Thế nhưng, ngóc nhìn từ Viện Mises là lật ngược vấn đề.
Chỉ ra những hẹo quả ẩn dấu phía sau các chính sách của FED có thể dẫn đến những kết quả hoàn toàn trái ngược.
Chúng ta cùng bước vào phần một, Mục tiêu ổn định giá cả.
Để hiểu được góc rễ của vấn đề, chúng ta cần nắm được niềm tin đang thống trị giới kinh tế học vĩ mô hiện nay.
Hầu hết các nhà kinh tế học truyền thống đều tin chắc rằng việc giữ cho mức giá trung tương đối bằng phẳng theo thời gian
chính là chìa khóa vàng cho một nền kinh tế khỏe mạnh.
Ông William J. McDonnell, cựu chủ tịch ngân hàng dự trữ Liên bang New York, từng nói một câu rất nổi tiếng thế này.
Về lâu dài, ổn định giá cả là đóng góp bền vững duy nhất mà chính sách tiền tệ có thể mang lại cho sự tăng trưởng.
Có thể thấy, đây chính là kim chỉ nam tối thượng mà Fed luôn hướng tới.
Và để cụ thể hóa cái mục tiêu to lớn đó, chúng ta có một con số vô cùng quen thuộc, 2%.
Các nhà kinh tế của FED cho rằng lãng phát nên được nêu chính xác ở mức 2% này.
Theo quan điểm dòng chính, nếu con số này lệt đi quá nhiều nên kinh tế sẽ bị trật đường dây.
Nó giống như một ranh giới tuyệt đối để quyết định khi nào nên bơm tiền, khi nào nên hút tiền vậy.
Nhưng khoan đã, để hiểu tại sao cái mục tiêu 2% này lại có thể gây rắc rối,
chúng ta cần nhìn vào cách các doanh nghiệp thực sự ra quyết định trên thị trường.
Chuyển sang phần thứ 2, tính hiệu từ giá cả tương đối.
Mọi người biết đấy, trong một thị trường tự do, giá cả không chỉ là những con số vô hồn được in trên nhãn mát.
Chúng là những tính hiệu giao tiếp cực kỳ quan trọng.
Ở đây có một khái niệm cốt lõi là giá cả tương đối.
Nói một cách dễ hiểu, đây là sự thay đổi giá của các mặt hàng cụ thể khi đem so sánh với nhau,
phản ánh sự thay đổi trong nhu cầu của người tiêu dùng.
Và nó hoàn toàn độc lập với mức giá chung của nền kinh tế.
Hiểu nôm na thì chúng chính là ngôn ngữ thuần túy nhất của thị trường.
Cứ tưởng tượng thế này cho dễ hình dung nhá, khoai tây và cà chua.
Giả sử mức giá chung của toàn nền kinh tế đứng im không nhút nhít,
nhưng đột nhiên giá khoai tây lại nhít lên 2%, trong khi cà chua giữ nguyên.
Chuyện gì đang xảy ra vậy?
Tính hiệu ở đây cực kỳ rõ ràng.
Người tiêu dùng đang thèm khoai tây hơn cà chua.
Nhờ chột được tính hiệu giá cả tương đối này,
các doanh nghiệp và nông dân biết ngay họ nên đổ tiền và công sức vào đâu.
Trồng thèm khoai tây đi, vì đó là nơi tạo ra lợi nhuận.
Giờ chúng ta cùng xem phần 3, hiệu ứng chuyển giao tài sản.
Đây là lúc mọi thứ trở nên vô cùng hấp dẫn này.
Theo góc nhìn của trường phái kinh tế học áo,
chúng ta sẽ bắt đầu thấy những vết nứt trong chính sách của Fed.
Toàn bộ chính sách ủng định giá cả đều dựa trên một giải định to đùng.
Đó là hẻ cung tiền thay đổi.
Nó sẽ chỉ là mức giá chung thay đổi,
chứ không hề đụng chạm gì đến tỷ lệ giá cả tương đối giữa các hàng hóa.
Kiểu như tiền in ra sẽ làm mọi thứ đắt lên cùng một lúc, một cách đông đều vậy.
Nhưng viện Mises lại cho rằng, không đâu giải định này hoàn toàn sai lòng.
Thực tế thì việc bơm tiền diễn ra theo một chuỗi phản ứng, gồm 4 bước.
Bước đầu tiên, tiền mới được bơm vào hệ thống.
Bước thứ hai, những ai nhận được dòng tiền này sớm nhất,
thường là chính phủ hoặc các ông lớn tài chính,
đột nhiên giàu lên và có sức mua áp đảo.
Bước thứ ba, hệ lũy bắt đầu.
Những người nhận được tiền muộn nhất,
thường là những người lao động bình thường như phần lớn chúng ta,
lại phải gánh chịu mức làm phát.
Tiền của họ mất giá trước khi lương kịp tăng.
Và quan trọng nhất là bước cuối cùng,
quá trình chuyển giao tài sản này làm méo mó hoàn toàn nhu cầu tiêu dùng ban đầu.
Hệ quả là cấu trúc giá cả tương đối bị phá vỡ.
Những tín hiệu thị trường mà chúng ta nhắc đến lúc nãy giờ,
giờ đây đã bị làm giả hết cả rồi.
Nào, hãy cùng kiểm chứng quả phần 4,
dấu liệu cảnh báo từ những năm 1920.
Lịch sử đã chứng minh rằng,
nếu chúng ta chỉ chăm chăm nhìn vào cái vỏ bọc mức giá chung thì cực kỳ nguy hiểm.
Mọi người hãy nhìn vào chỉ số giá bán nguồn của Mỹ trong thập niên 1920 nhé.
Khởi đầu ở 93.4 vào tháng 6 năm 1921,
dít nhẹ nhẹ lên 104.5 vào cuối năm 1925,
và rồi lại ngoan ngoãn về mức 95.2 vào giữa năm 1929.
Bề ngoài thì ôi trà, mức giá cực kỳ ổn định.
Và chính cái vỏ bọc hoàn hảo này đã khiến giới chuyên môn thời đó vỗ tay ăn mừng,
tin chắc rằng nền kinh tế đang quá khỏe và lạm phát đơn giản là không tồn tại.
Nhưng sự thật thì sao?
Chắc chắn sẽ khiến nhiều người giật mình đấy.
Đã có tới 28 tỷ đô la âm thầm chỉ vào nền kinh tế trong đúng cái giai đoạn đó.
Mức tăng công tiền khổng lồ lên tới 61.8%.
Tức là một cuộc lạm phát tiền tệ với quy mô khủng khiếp đã thực sự diễn ra.
Chỉ có điều nó bị che đậy một cách hoàn hảo
nhờ vào sự bùng nổ năng suất sản xuất của thập niên 20.
Nói tóm lại, giá không tăng không có nghĩa là mấy in tiền đang tắt.
Nhà kinh tế học Murray Roberts đã đúc kết lại cái bi kịch này vô cùng sắc xảo.
Ông nhận định rằng chính sự ổn định của giá cả chương trong những năm 1920
đã đáng lừa hầu hết các nhà kinh tế.
Nó khiến họ tin rằng mọi thứ vẫn đang màu hồng.
Và thế là khi cuộc đại suy thoái bất ngờ dán xuống,
toàn bộ giới chuyên môn hoàn toàn không kịp trở tay.
Cái giá của việc mua quán tin vào mục tiêu ổn định giá cả
chính là sự mất cảnh giác trước một cơn bão đang hình thành.
Điều này đưa chúng ta đến phần 5. Chua kỳ bùng nổ và đổ vỡ.
Chốp lại, việc bàn tay vô hình can thiệp vào thị trù không bao giờ là miễn phí cả.
Có một lập luận cực kỳ hay của Roberts thế này.
Sức mua tổng thể của tiền về mặt khái niệm là một thứ không tưởng.
Tại sao ư? Bởi vì làm sao chúng ta có thể làm phép toán cộng một ổ bánh mì với hai quả cài chua được?
Nó vô lý đúng không?
Chúng ta chỉ có thể đo lường sức mua của tiền với một món hàng cụ thể ở một thời điểm cụ thể mà thôi.
Thế nên, cái nỗ lực đo lường và gom mọi thứ vào để tạo ra một mức giá chung một ổn định
thực chất là một nhiệm vụ bất khả thi.
Bạn không thể ổn định một thứ mà bản thân bạn còn không thể định nghĩ chính xác nó là gì.
Để tổng kết lại thì, hệ quả từ chính sách phép là gì?
Khi cố gắng ép giá cả phải ổn định,
ngường hàng trung mương buộc phải thọc tay và điều chỉnh lại suất và can thiệp cung tiền.
Chính hành động này đã làm méo mó các tín hiệu sản xuất,
làm suy yếu khả năng tạo ra tài sản thật của xã hội.
Và trớ treo thay,
cái nỗ lực tìm kiếm sự bình yên trên bề mặt lại chính là mồi lửa chăm ngòi cho những chu kỳ bùng nổ giả tạo,
để rồi sau đó là những cú đổ vỡ đau đốn của nền kinh tế.
Khép lại bài phân tích hôm nay, chúng ta có một câu hỏi cực kỳ đáng suy ngẩm.
Nếu vỏ bọc giá cả ổn định đã từng thành công trong việc che đậy lãm phát tiền tệ vào những năm 1920,
dẫn đến một cuộc đại suy thoái,
thì ngay lúc này đây, trong thế giới hiện đại của chúng ta,
các ngân hàng trung ương đang nhắm mắt làm ngơ trước những tín hiệu cảnh báo nào.
Mọi sự can thiệp dù tinh vi đến đâu cũng sẽ để lại dấu vết.
Hy vọng Góc nhìn ngày hôm nay đã mang lại cho mọi người một lăng kính mới mẻ và chân thực hơn
để đánh giá những hệ quả từ chính sách phết.
Cảm ơn mọi người đã theo dõi và hẹn gặp lại trong những bài phân tích hấp dẫn tiếp theo.
