BS. Nguyễn Minh Tâm Giải Thích: Người Có LDL Cholesterol Cao Nên Làm Gì Trước Khi Dùng Thuốc?

Trong phòng khám của tôi, gần như tuần nào tôi cũng gặp những người như thế này. Họ cầm tờ kết quả xét nhiệm máu. Trên đó có những con số màu đỏ có dấu mũi tên chỉ lên. Họ nhìn tôi và nói, Mắc sĩ ơi, tôi đã kiên trứng mấy tháng nay rồi. Tôi đã không ăn mỡ. Vậy tại sao cholesterol vẫn cao? Và đây là điều tôi phải nói thật với họ. Thứ họ đang kiên cử chưa chắc đã là thứ đáng kiên. Còn thứ thật sự gây hại, họ lại chưa biết là gì. Hôm nay, tôi sẽ nói thẳng điều đó. Bốn điều cụ thể, có căn cứ khoa học, áp dụng được ngay hôm nay. Và tôi đảm bảo sau video này, quý vị sẽ nhìn tờ kết quả xét nghiệm đó theo một cách hoàn toàn khác. Xin chào quý vị, tôi là bác sĩ Nguyễn Minh Tâm, chuyên khoa nội. Tôi làm video này vì một lý do rất đơn giản. Trong phòng khám, thời gian luôn ít. Tôi thường chỉ có 10 đến 15 phút cho mỗi bệnh nhân. Chưa đủ để giải thích hết mọi thứ. Và kết quả là nhiều người ra về với tờ giấy kê thuốc nhưng không thực sự hiểu mình đang đối mặt với điều gì. Không hiểu thì không thể thay đổi. Không thay đổi thì không thể cải thiện. Video này là những gì tôi muốn nói với quý vị nếu có thêm một tiếng đồng hồ trong phòng khám. Chúng ta sẽ đi qua bốn phần. 1. Colesterol cao nguy hiểm như thế nào nếu để lâu không kiểm soát? 2. Tại sao kiên trứng không phải giải pháp đúng? 3. Loại chất béo nào mới thực sự là thủ phạm? 4. Một phát hiện khoa học mới rất thú vị mà ít người biết đến. Hãy chuẩn bị sẵn điện thoại để ghi chú. Bắt đầu thôi. Tôi muốn quý vị hình dung một cái ống nước. Bên trong có nước chảy liên tục mỗi ngày. Nhưng sau nhiều năm, bên trong ống đó bắt đầu có cặn bám vào thành ống. Cặn đó ngày một dày hơn. Nước chảy ngày một kém hơn. Đến một ngày, ống tắt hoàn toàn. Mạch máu của chúng ta cũng vậy. Đây là điều xảy ra trong cơ thể khi colesterol xấu quá cao trong thời gian dài. Colesterol về bản chất là một dạng chất béo. Máu thì là nước. Mà chất béo không tan trong nước được. Vì vậy, cơ thể phải đóng gói colesterol vào một loại phương tiện vận chuyển đặc biệt để di chuyển trong máu. Cái phương tiện đó y học gọi là LDL hay thường được gọi là colesterol xấu. Khi có quá nhiều LDL trong máu, chúng bắt đầu chui vào bên trong thành mạch máu. Điều này xảy ra được vì thành mạch máu có cấu tạo từ lớp màng có góc chất béo. Và chất béo thì hòa tan vào chất béo. Một khi đã vào trong thành mạch, colesterol tiếp xúc với oxy và bắt đầu bị oxy hóa. Lúc này, thể miễn dịch phát hiện ra có vật lạ trong thành mạch. Các tế bào miễn dịch gọi là đại thực bào lập tức kéo đến để ăn mảnh colesterol đó. Nhưng có một vấn đề nghiêm trọng. Đại thực bào ăn quá nhiều colesterol đã bị oxy hóa rồi chết ngay tại chỗ và tức tụ thành một khối. Khối đó ngày càng lớn, ngày càng cứng. Y học gọi đây là mãn sơ vữa. Và mãn sơ vữa này không tự biến mất. Nó chỉ có thể ngày càng lớn hơn. Vậy điều gì xảy ra khi mãn sơ vữa đủ lớn? Nếu nó nằm ở mạch máu não, máu không đến được não, tế bào não chết hàng loạt trong vài phút. Đó là độc quỷ. Nếu nó nằm ở mạch máu nuôi tim, tim không nhận được oxy, cơ tim bắt đầu hoại tử. Đó là nhòi máu cơ tim. Nếu nó nằm ở mạch máu hai chân, quý vị đi bộ được một đoạn ngắn là phải dừng lại vì tế mỏi không chịu được. Y học gọi đây là bệnh tắc mặt ngoại biên. Theo số liệu của Bộ Y tế Việt Nam, độc quỷ là một trong những nguyên nhân gây tử vong và tàn tật hàng đầu tại nước ta. Và tăng colesterol máu là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất, theo khuyến cáo của Hội Tim Mạch Học Việt Nam. Tôi nói điều này không phải để làm quý vị sợ hãi không cần thiết. Tôi nói điều này vì đây là sự thật y học. Và sự thật đó cần được biết đến. Nhưng đây mới là điều đáng lo ngại nhất. Tất cả những chuyện đó, mạng sơ vữa hình thành, dày lên, dần dần làm hẹp mạch máu, diễn ra hoàn toàn trong yên lặng, không đau, không có dấu hiệu gì cản báo. Quý vị hoàn toàn không biết gì, cho đến ngày chuyện đã xảy ra rồi. Đó là lý do y học gọi colesterol cao là kẻ giết người thầm lặng. Và bây giờ, tôi muốn nói riêng với các cô, các chị đang ở độ tuổi từ 45 đến 55. Tôi thường xuyên gặp những người nói với tôi, Bác sĩ ơi, tôi không hiểu tại sao, tôi ăn uống bình thường như mấy chục năm nay, không có gì thay đổi, vậy tại sao colesterol lại tự dưng tăng lên? Câu trả lời không nằm ở chế độ ăn của quý vị. Câu trả lời nằm ở hormôn, cụ thể là estrogen, hormôn nữ. Trong suốt những năm trước đó, estrogen âm thầm đảm nhận một nhiệm vụ rất quan trọng, hỗ trợ gan thu hồi colesterol xấu khỏi máu. Nhưng khi bước vào giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, lượng estrogen sụt giảm đáng kể, gan mất đi người hỗ trợ đó. Kết quả là gan thu hồi colesterol xấu kém hiệu quả hơn, colesterol tích lỷ trong máu nhiều hơn, chỉ số xét nghiệm tăng lên dù quý vị không ăn gì khác. Vì vậy, nếu quý vị đang ở độ tuổi này và thấy kết quả xét nghiệm thay đổi bất thường, xin đừng tự trắc minh, đây không phải lỗi của quý vị, đây là sinh lý học bình thường của cơ thể phụ nữ. Và điều quan trọng là biết cách đối phó với nó đúng cách. Bây giờ chúng ta đến phần thực hành. Và tôi phải nói thật, điều đầu tiên tôi sắp chia sẻ, nghe rất có vẻ ngược đời. Nhiều người sẽ phản ứng ngay, sao bác sĩ lại nói vậy? Nhưng đây là điều mà nghiên cứu y học hiện đại đã xác nhận. Và một khi quý vị hiểu lý do, mọi thứ sẽ có lý hơn rất nhiều. Nhiều người đang kiên trứng vì sợ colesterol. Nhiều người đang từ chối một chén canh lòng gà ngày Tết chỉ vì lo chỉ số trong kết quả xét nghiệm. Hôm nay tôi sẽ nói một điều mà có thể làm quý vị ngạc nhiên. Theo hướng dẫn dinh dưỡng hiện đại của Hội Tim Mạch Hoa Kỳ và nhiều tổ chức y tế bi tính trên thế giới, việc kiên hoàn toàn colesterol từ thực phẩm không còn được khuyến cáo như trước nữa. Tại sao? Vì đây là điều mà nhiều người chưa biết. Lượng colesterol trong máu không đến chủ yếu từ thực phẩm. Cụ thể, chỉ khoảng 20-30% colesterol trong máu là đến từ thực phẩm mình ăn hàng ngày. Phần còn lại, 70-80% là do chính cơ thể tự sản xuất. Cơ quan sản xuất đó là gan. Gan tổng hợp colesterol mỗi ngày vì cơ thể thực sự cần nó. Colesterol là nguyên liệu để tạo màn tế bào, sản xuất các họp môn quan trọng như testosterone và estrogen, tổng hợp vitamin D và nhiều chức năng thiết yếu khác. Colesterol không phải kẻ thù, chỉ là khi quá dư thừa nó mới gây hại. Và đây là điểm máu chốt. Gan điều chỉnh lượng colesterol tự sản xuất dựa trên lượng mình ăn vào. Nếu mình ăn ít colesterol, gan nhận tín hiệu cơ thể đang thiếu nguyên liệu. Gan lập tức tăng sản xuất để bù vào. Ngược lại, nếu mình ăn đủ colesterol từ thực phẩm, gan nhận tín hiệu đã đủ rồi. Gan giảm tự sản xuất. Đây là cơ chế tự điều tiết rất tinh vi của cơ thể. Và điều đó có nghĩa là, khi quý vị kiên kiệt trứng, kiên kiệt các thực phẩm có chứa colesterol, gan có thể phản ứng bằng cách tăng sản xuất colesterol hơn bình thường. Có thể đây chính là lý do mà nhiều người đã kiên cử rất nghiêm túc, nhưng chỉ số vẫn không cải thiện. Một nghiên cứu quy mô lớn tại Hoa Kỳ đã theo dõi 2 nhóm người trong nhiều năm. Nhóm thứ nhất ăn trứng mỗi ngày, nhóm thứ hai không ăn trứng. Kết quả? Không có sự khác biệt có ý nghĩa về tỷ lệ nhòi máu cơ tim và các biến cố tim mặt giữa 2 nhóm. Ăn trứng không làm tăng nguy cơ nhòi máu cơ tim. Vậy thực phẩm nào mới là thủ phạm thực sự? Tôi sẽ nói ngay bây giờ. Trứng là một trong những nguồn dinh dưỡng toàn diện nhất mà thiên nhiên tạo ra. Đảm chất lượng cao, vitamin nhóm B, vitamin D, khoáng chất, Choline hỗ trợ não bộ. Quý vị có thể ăn 1-2 quả trứng mỗi ngày mà không cần lo ngại. Và hãy ăn cả lòng đỏ. Đó là phần chứa nhiều dưỡng chất nhất. Tất nhiên, không có nghĩa là ăn không giới hạn. Nhưng từ bỏ hoàn toàn trứng vì sợ cholesterol là điều không cần thiết theo kiến thức y học hiện nay. Giải pháp thứ 2. Và đây mới là điều thực sự quan trọng. Không phải kiên mỡ hoàn toàn là thay đúng loại mỡ. Để hiểu được điều này, tôi cần giải thích 1 khái niệm nhanh. Đừng lo, tôi sẽ dùng ngôn ngữ bình thường, không dùng thuật nữ phức tạp. Trong tự nhiên, có 2 nhóm chất néo chứng. Nhóm thứ nhất, chất béo bảo hòa. Đây là loại chất béo có cấu trúc phân tử gọn gàng, thẳng tắp. Vì vậy, chúng bám chặt vào nhau và đông đặt lại khi nguội. Quý vị đã nấu phở bò hoặc bún bò xong rồi để qua đêm chưa? Sáng hôm sau, nhìn vào nồi nước dùng, sẽ thấy 1 lớp mỡ trắng đóng cứng nổi trên mặt. Đó chính là chất béo bảo hòa, đông cứng lại khi nguội. Và trong cơ thể, khi quý vị ăn nhiều loại chất béo này, từ mỡ heo, mỡ bò, da gà, thịt ba chỉ, nước dùng từ xương, chúng sẽ kích thích gàn sản xuất thêm cortisol xấu. Không chỉ vậy, chúng còn làm tăng mỡn máu trung tính, gọi là triglyceride, một chỉ số khác trong kết quả xét nghiệm mà nhiều người cũng bị phát hiện cao. Nhóm thứ hai, chất béo không bảo hòa. Loại này có cấu trúc phân tử gồ ghề, không thể xếp ngay ngắn vào nhau. Vì vậy, chúng không thể đông đặt. Quý vị có bao giờ để chai dầu mè hoặc dầu ô liu vào tủ lạnh không? Chúng vẫn lỏng, vẫn không đông. Đó là đặc điểm của chất béo không bảo hòa. Và trong cơ thể, loại chất béo này không bám vào thành mạch máu. Chúng không kích thích gan tăng sản xuất cholesterol xấu. Đặc biệt, nhóm omega 3, một loại acid béo không bảo hòa, có nhiều trong cá. Theo các nghiên cứu được Hội Tiêm Mạch Hoa Kỳ công nhận, có tác dụng hỗ trợ giảm mỡ trung tính trong máu và có lợi cho sức khỏe tiêm mạch tổng thể. Hãy nhìn vào bữa cơm hàng ngày của gia đình mình. Canh xương hầm, thịt kho trứng, giò chả, lòng heo, mỡ heo xào rau. Không phải những thứ này không được ăn. Nhưng nếu đây là bữa ăn hàng ngày, đây là nồng cốt của mỗi bữa cơm mỗi ngày, thì đây là điều cần điều chỉnh. Còn đây là những thứ cần tăng lên. Cá thu kho tiêu, canh chua cá basa, cá hồi áp chảo, cá trức nướng, cá ngự đống hộp ngâm dầu ô liu. Theo khuyến nghị của nhiều hướng dẫn dinh dưỡng, người trưởng thành nên ăn cá ít nhất 2 lần mỗi tuần. Và khi xào nấu, hãy dần dần chuyển từ mỡ heo sang dầu ô liu hoặc dầu mè. Rau muống xào tỏi bằng dầu ô liu vẫn ngon. Trứng chiên bằng dầu mè vẫn thơm. Đó không phải sự hy sinh. Đó là sự khoán đổi thông minh. Tôi không nói kiên thịt heo hoàn toàn. Tôi không nói không bao giờ được ăn bún bò, phở bò, thịt kho. Tôi nói thay đổi tỷ lệ. Ít chất béo bảo hòa từ mỡ động vật hơn. Nhiều chất béo không bảo hòa từ cá và dầu thực vật hơn. Chỉ vậy thôi. Không kiên cử cực đoan. Không khổ hẳn. Vì kiên cử cực đoan thì không bền. Thay đổi từ từ mới duy trì được. Bây giờ tôi sẽ nói đến điều thứ 3. Và đây là điều mà tôi đảm bảo quý vị chưa nghe ở đâu bao giờ trong các video về cholesterol. Đây là một phát hiện khoa học mới được công bố trên một trong những tạp chí y sinh học duy tính nhất thế giới. Và nó cho thấy rằng bên trong cơ thể quý vị có thể đang có một đồng minh sẵn sàng hỗ trợ cải thiện cholesterol nếu quý vị biết cách nuôi dưỡng nó. Trong vài năm gần đây, khoa học về hệ vi sinh đường ruột đã có những bước tiến vượt bật. Chúng ta ngày càng hiểu rõ hơn rằng hàng nghìn tỷ vi khuẩn sống bên trong đường ruột của mình không chỉ giúp tiêu hóa thức ăn. Chúng tác động đến hầu hết mọi khí cảnh của sức khỏe bao gồm cả cholesterol. Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell, một trong những tạp chí y sinh học hàng đầu thế giới, đã phân tích mẫu đường ruột của hơn 1.400 người tại Hoa Kỳ. Kết quả phát hiện ra một điều đáng chú ý. Có một loại vi khuẩn đường ruột tên là oxylibacter. Tên nghe lạ, nhưng tác dụng thì rất có ý nghĩa. Những người trong nghiên cứu có nhiều vi khuẩn oxylibacter trong đường ruột, có chỉ số cholesterol thấp hơn đáng kể so với những người không có hoặc có ít. Cơ chế hoạt động của vi khuẩn này là nó phân giải cholesterol và đào thải ra ngoài qua đường tiêu hóa. Nói nâm na là vi khuẩn này ăn cholesterol và thải ra ngoài cùng với chất thải. Cơ thể mình có trợ lý bên trong và chúng ta có thể nuôi dưỡng nó. Vậy vi khuẩn này ăn gì và làm thế nào để chúng phát triển? Câu trả lời chất sơ hòa tan. Oxylibacter và nhiều loại vi khuẩn có lợi khác trong đường ruột sống nhờ chất sơ hòa tan. Đây là loại chất sơ tan trong nước tạo ra môi trường lý tưởng cho vi khuẩn có lợi phát triển. Chất sơ hòa tan có nhiều trong rong biển và tảo biển. Người Việt mình thường nấu canh rong biển, đậu phụ. Đây là một trong những nguồn chất sơ hòa tan tốt nhất. Các loại đậu đậu đen, đậu đỏ, đậu xanh, đậu nành. Các món chè đậu truyền thống của người Việt mình hóa ra lại rất tốt cho hệ vi sinh đường ruột. Khoai lang khoai lang nướng, khoai lang hấp thực phẩm dân giả nhưng rất có giá trị. Thực phẩm lên men Đây là điểm rất quan trọng cho người Việt chúng ta. Dưa cải muối, dưa leo muối, kim chi, tương đậu Đây là những thực phẩm lên men truyền thống mà cha ông chúng ta ăn hàng ngàn năm nay và khoa học hiện đại đang xác nhận. Thực phẩm lên men là nguồn lợi khuẩn tự nhiên vô cùng quý giá cho hệ tiêu hóa. Vì vậy, thay vì bỏ đi những thói quen ăn uống truyền thống của người Việt, hãy giữ lại và trân trọng chúng. Một chén canh rong biển đậu phụ buổi sáng, một chút dưa cải bên cạnh bữa cơm, một tô chè đậu đen buổi tối. Những điều này không chỉ ngon, chúng đang nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột của quý vị theo cách mà khoa học hiện đại đang dần xác nhận. Ngoài ra, nếu quý vị muốn bổ sung thêm, các sản phẩm probiotic kết hợp với chất sơ hòa tan hiện nay có nhiều trên thị trường. Khi chọn, hãy ưu tiên sản phẩm có thành phần minh bậc, được Cục An toàn thực phẩm của Bộ Y tế Việt Nam cấp phép và có nguồn gốc rõ ràng. Đây là những sản phẩm hỗ trợ, không phải thuốc điều trị và nên được dùng kết hợp với chế độ ăn uống lành mạnh, không thay thế nó. Giải pháp thứ tư nghe đơn giản đến mức nhiều người có thể coi thường, nhưng đây là điều có căn cứ rõ ràng trong dinh dưỡng học. Hãy ăn sáng đầy đủ. Tôi biết, đây là điều nhiều người trong chúng ta đang làm ngược lại. Sáng sớm lo cho con đi học, vội vã chuẩn bị đi làm, không có thời gian ăn sáng hoặc đang cố gắng kiểm soát cân ngặn nghĩ rằng bỏ bữa sáng sẽ giúp giảm cân nhanh hơn. Nhưng đây là điều xảy ra trong cơ thể khi quý vị bỏ bữa sáng. Sau một đêm dài không ăn uống, buổi sáng dậy, cơ thể đã ở trạng thái thiếu hụt năng lượng. Gan, cơ quan chịu trách nhiệm chính trong việc điều phối cholesterol nhận tín hiệu cơ thể đang đói, cần sản xuất thêm nhiên liệu. Gan lập tức tăng sản xuất cholesterol. Nược lại, khi quý vị ăn sáng đầy đủ, gan nhận tín hiệu đã có đủ nguyên liệu từ bên ngoài rồi, không cần tự sản xuất thêm nhiều nữa. Gan làm việc hiệu quả hơn. Và theo nghiên cứu gần đây, ăn sáng đầy đủ có liên quan đến chỉ số LDL cholesterol thấp hơn ở những người trung niên. Bữa sáng lý tưởng để hỗ trợ kiểm soát cholesterol không cần cầu kỳ. Một chén cháo yến mạch hoặc cháo đậu xanh rất giàu chất sơ hòa tan, một quả trứng luộc, một chén canh rong biển đậu phụ nhỏ, một ít dưa cải muối hoặc kim chi để cung cấp lợi khuẩn. Nhìn lại, bữa sáng đó vừa giải quyết được giải pháp số 3 nuôi vi khuẩn có lợi, vừa cung cấp chất sơ hòa tan, vừa giúp gan hoạt động tốt hơn ngay từ đầu ngày. Nếu quý vị thật sự không có thời gian chuẩn bị một bữa sáng đầy đủ như vậy, ít nhất hãy ăn gì đó, dù chỉ là một quả trứng luộc và một ly sữa không đường. Bởi vì bỏ bữa sáng trong thời gian dài về mặt sinh lý học là đang vô tình ra lệnh cho gan làm việc theo hướng bất lợi mỗi ngày. Để tóm lại, chúng ta vừa đi qua 4 điều cụ thể có thể bắt đầu ngay hôm nay. Điều thứ nhất, đừng kiên hoàn toàn cortisol từ thực phẩm. Trứng vẫn có thể ăn mỗi ngày vì gan điều chỉnh sản xuất theo lượng mình ăn vào. Kiên quá mức có thể phản tác dụng. Điều thứ hai, thay loại chất béo, giảm chất béo bảo hòa từ mỡ động vật, tăng chất béo không bảo hòa từ cá và dầu thực vật. Không kiên mỡ hoàn toàn mà thay thế thông minh. Điều thứ ba, nuôi vi khuẩn có lợi trong đường ruột bằng cách ăn nhiều chất sơ hòa tan, rong biển, đậu, khoai lan, thực phẩm lên men truyền thống. Điều thứ tư, ăn sáng đầy đủ. Bỏ bữa sáng không giúp giảm coresterol mà có thể làm cho gan sản xuất thêm coresterol xấu. Tôi muốn nói thêm một điều trước khi kết thúc. Bốn điều tôi vừa chia sẻ là những thói quen lành mạnh có nền tảng khoa học. Chúng có thể giúp hỗ trợ cải thiện chỉ số coresterol theo thời gian, kết hợp với lối sống lành mạnh tổng thể. Chúng không phải phương pháp thay thế thuốc điều trị. Nếu bác sĩ điều trị đã kê thuốc cho quý vị, xin đừng tự ý ngừng thuốc. Hãy trao đổi với bác sĩ của mình về những thay đổi lối sống này để có kế hoạch điều chỉnh phù hợp. Nếu chỉ số coresterol của quý vị đang ở mức cần theo dõi nhưng chưa đến mức phải dùng thuốc, thì đây chính là giai đoạn vàng để thay đổi thói quen ăn uống và sinh hoạt. Ngoài chế độ ăn uống, hãy nhớ đến những yếu tố quan trọng khác. Tập thể dục điều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày, ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng. Tất cả những yếu tố này đều ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch và chỉ số coresterol. Và quan trọng hơn hết, hãy đi xét nghiệm máu định kỳ ít nhất 1 lần mỗi năm, đặc biệt khi quý vị đã bước qua tuổi 40. Bởi vì như tôi đã nói ở đầu video, coresterol cao không có triệu chứng. Cách duy nhất để biết là xét nghiệm. Tôi muốn kết thúc bằng một câu hỏi dành cho quý vị. Trong 4 điều tôi vừa chia sẻ, điều nào quý vị thấy bất ngờ nhất? Hãy chia sẻ trong phần bình luận bên dưới. Tôi đọc hết và tôi sẽ trả lời. Nếu video này có ích cho quý vị hoặc cho người thân của mình, xin hãy chia sẻ rộng rãi. Đặc biệt với những ai đang ở độ tuổi 45, 50, 55. Những người có thể đang mang coresterol cao mà không hề biết. Đây là những kiến thức mà ai cũng xứng đáng được biết. Không chỉ những ai đủ may mắn để gặp được bác sĩ có thời gian giải thích kỹ. Đừng quên bấm đăng ký để không bỏ lỡ những video tiếp theo. Tôi sẽ tiếp tục nói về những chủ đề sức khỏe thức tế, dễ hiểu và áp dụng được ngay vào đời sống. Đặc biệt cho những người ở lứa tuổi trung niên và lớn hơn. Tôi là bác sĩ Nguyễn Minh Tâm. Cảm ơn quý vị đã dành thời gian xem hết video này. Chúc quý vị và gia đình luôn mạnh khỏe. Hẹn gặp lại.