3–5 Giờ Sáng Là Giờ Vàng. Thói Quen Nhỏ Kết Quả Vĩ Đại (Cơ Hội Ít Người Biết) | Dalai Lama

Thưa chư dị, nếu bây giờ tôi nói với quý vị rằng chỉ cần thay đổi 15 phút đầu tiên của mỗi buổi sáng sau một năm quý vị có thể trở thành một con người hoàn toàn khác có lẽ nhiều người sẽ miễn cười và nghĩ rằng đó chỉ là một câu nói để tạo động lực. Cuộc sống làm gì có chuyện đơn giản như vậy. Thành công phải đến từ tài năng, tiền bạc, cơ hội hay những quyết định lớn lao. Một thói quen nhỏ thì có thể thay đổi được điều gì. Tôi cũng từng nghĩ như thế. Nhưng rồi, càng quan sát cuộc sống, tôi càng phát hiện ra một điều rất thú vị. Những thay đổi lớn nhất của con người thường không bắt đầu từ những việc lớn. Chúng bắt đầu từ một khoảnh khắc rất nhỏ, nhỏ đến mức gần như chẳng ai để ý. Có lần, khi trời còn chưa sáng hẳn, tôi nhìn ra con phố vẫn còn lặng im. Đèn đường vẫn còn sáng. Không khí mang theo chút xe lạnh của buổi sớm. Thỉnh thoảng mới có một chiếc xe chạy ngang qua. Giữa sự tỉnh lặng ấy, tôi bắt đầu nhìn thấy những con người mà ba ngày rất hiếm khi chúng ta chú ý. Một bác lao công chậm rãi quét từng nhát chổi trên mặt đường. Không ai dỗ tay khe ngợi. Không ai đứng lại nhìn. Nhưng mỗi nhát chổi đều làm con phố sạch hơn một chút. Ở góc công viên, một cụ già đang tập dài động tác rất nhẹ. Không vội vàng, không cố gắng hơn thua với ai. Trước cổng một ngôi chùa, một dị sư lặng lẽ tưới từng chậu cây. Xa hơn một chút, một người bán hàng đang cẩn thận bày từng món đồ lên quầy, chuẩn bị cho một ngày mới. Bốn con người ấy làm bốn công việc hoàn toàn khác nhau. Họ khác tuổi tác, khác hoàn cảnh, khác cuộc sống. Nhưng càng nhìn, tôi càng nhận ra họ có một điểm rất giống nhau. Họ đều bắt đầu ngày mới khi thế giới còn chưa ồn ào. Họ có một khoảng thời gian mà chưa ai gọi tên họ bằng áp lực, danh số, quá đơn, trách nhiệm hay những cuộc tranh cãi. Chỉ vài phút ngắn ngũi ấy thôi, nhưng dường như đủ để họ bước vào một ngày mới bằng một tâm thế rất khác. Rồi tôi thử nhìn lại chính mình và nhìn lại rất nhiều người xung quanh. Điều đầu tiên chúng ta làm sau khi mở mắt là gì? Không ít người chưa kịp ngồi dậy đã dới lấy điện thoại. Một thông báo công việc xuất hiện. Một tin tức tiêu cực hiện lên. Một đoạn video cuốn chúng ta đi. Một dòng bình luận khiến tâm bắt đầu khó chịu. Chỉ mất chưa đầy 5 phút, nhưng cả buổi sáng đã bị dẫn dắt bởi những điều nằm ngoài mình. Có bao giờ quý vị nhận ra rằng rất nhiều ngày tồi tệ không bắt đầu từ một biến cố lớn. Nó bắt đầu từ 5 phút đầu tiên sau khi thức dậy. Điều này giống như khi quý vị vừa bước vào một căn phòng đầy hương thơm. Quần áo của quý vị cũng sẽ lưu lại mùi hương ấy. Nhưng nếu bước vào một căn phòng đầy khói, mùi khói cũng sẽ bám theo suốt nhiều giờ. Tâm con người cũng vậy. Điều đầu tiên ta tiếp xúc mỗi buổi sáng sẽ âm thầm đi theo ta suốt cả ngày. Nếu mở đầu bằng sự vội giả, cả ngày sẽ dễ vội giả. Nếu mở đầu bằng sự bực bội, cả ngày sẽ dễ nổi nắm. Nhưng nếu mở đầu bằng dài phút bình yên, điều bình yên ấy cũng sẽ theo ta rất lâu. Đó là lý do người học Phật luôn xem buổi sáng không đơn thuần là thời gian, mà là cơ hội. Không phải cơ hội kiếm thêm tiền. Không phải cơ hội làm thêm việc. Mà là cơ hội để gặp lại chính mình trước khi gặp cả thế giới. Nghe thì rất đơn giản. Nhưng thử hỏi đã bao lâu rồi quý vị chưa thật sự gặp lại chính mình? Chúng ta gặp khách hàng mỗi ngày. Gặp đồng nghiệp mỗi ngày. Gặp người thân mỗi ngày. Thậm chí gặp hàng trăm con người trên mạng xã hội mỗi ngày. Nhưng người mà chúng ta ít gặp nhất lại chính là bản thân mình. Nhiều người nói với tôi rằng họ không có thời gian. Tôi tin điều đó. Cuộc sống hôm nay quá bận rộn. Nhưng điều làm tôi suy nghĩ là khi kiểm tra điện thoại, có người dành 2 giờ để lướt những nội dung chẳng còn nhớ nổi sau một ngày. Có người xem hết video này đến video khác chỉ vì không biết nên dừng lúc nào. Thời gian không biến mất. Nó chỉ bị lấy đi từng chút một mà chúng ta không hề nhận ra. Và rồi sáng hôm sau lại thức dậy muộn hơn. Mệt hơn. Cáo gắt hơn. Chu kỳ ấy cứ lặp lại. Không phải trong vài ngày mà trong nhiều năm. Có một người doanh nhân từng chia sẻ một câu chuyện rất thật. Ông nói rằng mình từng nghĩ muốn thay đổi cuộc đời thì phải thay đổi chiến lược kinh doanh. Thay đổi nhân sự. Thay đổi thị trường. Ông đã thay đổi rất nhiều thứ nhưng vẫn cảm thấy áp lực. Một ngày, bác bảo vệ của công ty vô tình nói với ông rằng ngày nào tôi cũng thấy anh đến công ty với gương mặt rất mệt. Hay anh thử đến sớm hơn nửa tiếng xem. Ông bật cười vì nghĩ lời khuyên ấy quá đơn giản. Nhưng rồi ông vẫn thử. Mỗi sáng ông đến sớm. Không mở máy tính ngay. Không đọc email ngay. Ông chỉ pha một tách trà và ngồi nhìn ánh sáng bên ngoài cửa kính. Sau vài tháng, điều thay đổi đầu tiên không phải doanh thu mà là cách ông nói chuyện với nhân viên. Sau đó mới đến những quyết định sáng suốt hơn. Cuối cùng mới là kết quả trong công việc. Ông bảo, quá ra mình không cần thay đổi cả thế giới. Mình chỉ cần thay đổi cách bắt đầu một ngày. Mọi sự chuyển quá đều bắt đầu từ cái tâm. Nếu tâm luôn bị kéo đi, cuộc đời sẽ mãi là một cuộc rượt đuổi. Nếu tâm biết dừng lại, con người mới bắt đầu làm chủ được chính mình. Khoảng thời gian từ 3 đến 5 giờ sáng không hề có phép màu nào cả. Phép màu không nằm trong khung giờ. Phép màu nằm ở sự tỉnh lặng mà khung giờ ấy mang lại. Khi thế giới chưa kịp ồn ào, tâm cũng dễ trở về trạng thái nguyên sơ nhất. Giống như mặt hồ khi không còn gió. Mọi hình ảnh đều phản chiếu rất rõ. Con người cũng vậy. Chỉ khi tâm nắng xuống, chúng ta mới nhìn rõ điều gì đang thực sự diễn ra bên trong mình. Nhưng đây mới là điều khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất. Không phải ai dậy lúc 3 giờ sáng cũng có một cuộc đời tốt đẹp hơn. Có người thức rất sớm nhưng vừa mở mắt đã lo kiếm tiền. Lo hơn thua. Lo sợ mất mát. Lo người khác dượt qua mình. Tâm họ còn ồn hơn cả phố xá lúc giữa trưa. Trong khi đó, có người chỉ dành 15 phút ngồi yên. Hít một hơi thật sâu. Miễn cười với bình minh và thầm biết ơn vì mình vẫn còn được sống thêm một ngày. Hai con người ấy cùng đón một buổi sáng. Nhưng họ đang gieo hai hạt giống hoàn toàn khác nhau. Và rồi nhiều tháng, nhiều năm sau, họ sẽ gặp về những mùa quả cũng hoàn toàn khác nhau. Vậy điều gì đã tạo nên sự khác biệt ấy? Không phải chiếc đồng hồ báo thức. Cũng không phải việc dậy lúc 3 giờ hay 5 giờ. Bí mật nằm ở việc đầu tiên mà quý vị làm sau khi thức dậy. Chỉ một việc rất nhỏ thôi. Nhưng chính thói quen ấy mới là hạt giống âm thầm quyết định hướng đi của cả một ngày. Rồi cả một cuộc đời. Có một câu hỏi mà rất ít người tự hỏi mình mỗi sáng. Hôm nay, ai sẽ là người đầu tiên bước vào tâm trí tôi? Là sự biết ơn? Hay nỗi lo? Là sự bình an? Hay những áp lực còn gian dở từ ngày hôm qua? Nghe có vẻ rất nhỏ. Nhưng nếu quan sát đủ lâu, quý vị sẽ thấy cuộc đời của mỗi người thường đi theo hướng của ý nghĩ đầu tiên ấy. Tôi từng để ý một hiện tượng rất thú vị. Khi trời còn chưa sáng, con người thường nói nhỏ hơn. Người bán hàng mở cửa nhẹ nhàng hơn. Người quét rác không muốn tạo tiếng động lớn. Những người đi bộ cũng bớt chậm hơn. Dường như ai cũng vô thức tôn trọng sự tỉnh lặng của buổi sớm. Chỉ có một nơi vẫn luôn ồn ào. Đó là tâm của chúng ta. Thân thể đang đứng giữa bình minh. Nhưng trong đầu đã là cuộc họp lúc 9 giờ. Quảng tiền cuối tháng. Lời nói khó nghe của ngày hôm qua. Nỗi lo về ngày mai. Bên ngoài yên tĩnh bao nhiêu thì bên trong lại náo động bấy nhiêu. Nếu cố gắng xua đuổi chúng, chúng sẽ quay trở lại mạnh hơn. Điều Đức Phật chỉ ra là hãy học cách nhìn chúng như nhìn những đám mây trôi trên bầu trời. Mây đến rồi đi. Nhưng bầu trời vẫn còn đó. Suy nghĩ cũng vậy. Chúng xuất hiện rồi biến mất. Nhưng bản tâm dốn không phải là những suy nghĩ ấy. Điều đáng tiếc là phần lớn chúng ta sống cả đời mà nhầm lẫn giữa hai điều đó. Chúng ta nghĩ mình chính là nỗi lo. Chính là cơn giận. Chính là sự thất vọng. Thật ra, đó chỉ là những dị khách ghé qua tâm mình mà thôi. Vì sao tôi lại nhấn mạnh khoảng thời gian từ 3 đến 5 giờ sáng? Bởi đây là lúc những dị khách ấy xuất hiện rõ nhất. Ba ngày, tiếng ồn của cuộc sống che lấp tất cả. Chúng ta bận đến mức không còn biết mình đang buồn hay đang mệt. Chỉ khi mọi thứ lắng xuống, ta mới nhận ra trong lòng mình đang chứa những gì. Có người vừa ngồi yên 5 phút đã thấy bồn trồn. Có người mới tắt điện thoại đã thấy trống trải. Có người chỉ cần không làm gì một lát là muốn đứng lên tìm việc khác ngay. Những phản ứng ấy không phải vì buổi sáng có vấn đề. Chúng chỉ đang phản chiếu tình trạng thật của nội tâm. Giống như khi khuấy một ly nước đục, ta không thể biết bên dưới có gì. Chỉ khi ngừng khuấy, cạn mới từ từ lắng xuống. Lúc ấy, nước trong dần và mọi thứ dưới đáy mới hiện ra. Tâm con người cũng dần hành theo quy luật ấy. Chúng ta không thiếu trí tuệ. Chúng ta chỉ hiếm khi cho trí tuệ một cơ hội xuất hiện. Bởi tâm luôn bị khuấy động từ sáng đến tối. Có người hỏi tôi, nếu chỉ ngồi yên thì cuộc sống có khá hơn không? Tôi thường hỏi ngược lại, nếu không bao giờ ngồi yên, làm sao biết mình đang đi đúng hướng? Một người lái xe đường dài vẫn phải có lúc dừng lại để xem bản đồ. Một người thợ mộc vẫn phải mài lại lưỡi cưa. Ngay cả chiếc điện thoại cũng cần được sạc pin mỗi ngày. Vậy tại sao chúng ta lại nghĩ tâm mình có thể hoạt động liên tục suốt nhiều năm mà không cần nghỉ ngơi? Điều kỳ lạ là càng trưởng thành, con người càng đầu tư nhiều cho bên ngoài nhưng lại quên chăm sóc bên trong. Chúng ta thay điện thoại mới, mua quần áo đẹp hơn, sửa sang nhà cửa khang trang hơn. Nhưng đã bao lâu rồi quý vị chưa sửa sang lại nội tâm của mình. Có những người sống trong căn nhà rất đẹp nhưng mỗi bữa cơm đều nặng nề. Có những người đi chiếc xe rất đắt tiền nhưng gương mặt lúc nào cũng căng thẳng. Cũng có những người điều kiện rất bình thường nhưng bước vào nhà họ ta cảm nhận được một bầu không khí rất nhẹ. Khác biệt ấy không nằm ở tài sản. Nó nằm ở trạng thái của tâm. Đó là lý do những bậc tu hành luôn xem bình minh là một món quà chứ không phải một khung giờ. Khi mặt trời chưa mọc, thiên nhiên dường như đang nhắc con người rằng mọi thứ đều có thể bắt đầu lại. Đêm qua có thể quý vị đã thất bại. Hôm qua có thể quý vị đã lỡ nói một lời làm người khác tổn thương. Có thể quý vị đã mang theo rất nhiều tiếp núi. Nhưng bình minh chưa bao giờ hỏi quý vị hôm qua là ai. Bình minh chỉ lặng lẽ xuất hiện và trao cho mỗi người một cơ hội mới. Nếu hiểu được điều đó, quý vị sẽ thấy việc thức dậy sớm không còn là một thử thách nữa. Nó trở thành một cuộc hẹn với chính mình. Một cuộc hẹn mà nếu bỏ lỡ một lần thì không sao. Nhưng nếu bỏ lỡ suốt nhiều năm, chúng ta sẽ vô tình đánh mất điều quý giá nhất. Đó là khả năng sống một ngày mới với một tâm hoàn toàn mới. Và khi đã có được khoảng lặng ấy, câu hỏi tiếp theo sẽ không còn là tôi có nên dậy lúc 3 đến 5 giờ sáng hay không. Mà sẽ là trong 15 phút đầu tiên của buổi sáng, tôi nên gieo hạt giống nào để cả ngày hôm nay nở ra những điều tốt đẹp. Chính câu trả lời cho câu hỏi ấy mới là bí mật tạo nên những kết quả dĩ đại từ một thói quen tưởng như rất nhỏ. Có một điều mà rất nhiều người hiểu nhầm. Họ tin rằng chỉ cần dậy lúc 3 hoặc 4 giờ sáng thì cuộc sống sẽ tự nhiên thay đổi. Nhưng nếu chỉ đổi giờ thức dậy mà không đổi cách bắt đầu một ngày, kết quả gần như sẽ không khác gì trước. Tôi từng gặp hai người cùng thức dậy vào lúc 4 giờ sáng. Một người sau vài năm trở nên điềm tĩnh, sáng suốt, ai tiếp xúc cũng cảm thấy dễ chịu. Người còn lại vẫn căng thẳng, hay nổi nóng và luôn thang phiền rằng cuộc sống quá mệt mỏi. Họ cùng nhìn thấy một bình minh, cùng hít thở bầu không khí buổi sớm, cùng có thêm vài giờ trước khi thành phố thức dật. Vậy điều gì tạo nên khoảng cách giữa hai cuộc đời? Câu trả lời không nằm ở chiếc đồng hồ báo thức. Nó nằm trong 15 phút đầu tiên sau khi họ mở mắt. Tôi muốn quý vị thử nhớ lại buổi sáng gần nhất của mình. Việc đầu tiên quý vị làm là gì? Đừng trả lời quá nhanh, vì chính câu trả lời ấy đang phản chiếu cách chúng ta sống mỗi ngày. Có người vừa tỉnh dậy đã dưới tay tìm điện thoại như một phản xạ. Chưa kịp cảm nhận hơi thở của mình. Họ đã nhìn thấy hàng chục thông báo. Chưa kịp nghe tiếng chim ngoài cửa sổ. Họ đã đọc những tin tức khiến lòng nặng xuống. Chưa kịp miễn cười với người thân. Họ đã tranh luận với một người sai lạ trên mạng. Chỉ dài phút ngắn ngủi, nhưng tâm đã bị kéo đi khắp nơi. Đó là điều rất đáng suy ngẩm. Chúng ta luôn nói mình không làm chủ được cảm xúc. Nhưng ngay từ những phút đầu tiên của ngày mới, chúng ta đã trao quyền làm chủ ấy cho thế giới bên ngoài. Điện thoại bảo vui thì vui, tin tức bảo lo thì lo, người khác khen thì hân quan, người khác chê thì bực bội. Cả một ngày giống như con thuyền bị dòng nước đẩy đi, trong khi chính mình lại quên cầm mái chèo. Nếu một người đã bước vào nhà quý vị lúc sáng sớm và liên tục nói những điều tiêu cực, có lẽ quý vị sẽ lịch sự mời họ ra ngoài. Thế nhưng mỗi ngày, chúng ta lại vô tư mời hàng chục, thậm chí hàng trăm thông tin bước vào tâm mình ngay khi vừa mở mắt. Điều kỳ lạ là chúng ta rất cẩn thận với cánh cửa ngôi nhà, nhưng lại quá dễ dãi với cánh cửa của nội tâm. Điều đầu tiên cần bảo vệ không phải tài sản, mà là cái tâm. Bởi mọi lời nói, mọi hành động và mọi nghiệp quả sau này đều đi ra từ đó. Nếu ngay đầu ngày tâm đã hỗn loạn, rất khó để những giờ tiếp theo trở nên bình an, giống như một dòng suối bị khuấy đục từ đầu mùa, nước ở cuối dòng cũng khó mà trong được. Có một lần tôi nhìn thấy một bà cụ bán xôi. Trời mới hơn bốn giờ sáng, bà đã nhóm bếp. Điều làm tôi chú ý không phải là nồi xôi nghi ngốt khói, mà là dáng dẻ của bà. Mọi động tác đều rất chậm. Mỗi lần mở nắp nồi, bà đều nhẹ nhàng. Mỗi lần xếp từng chiếc lá chuối, bà đều cẩn thận. Không hề có dễ hấp tấp dù láp nữa sẽ rất đông khách. Tôi tự hỏi điều gì khiến một người làm việc giấc giả như vậy vẫn giữ được sự bình thẳng ấy. Sau này có dịp trò chuyện. Bà chỉ cười và nói một câu rất đơn giản. Sáng mà cuốn lên thì cả ngày sẽ cuốn. Sáng mà bình tĩnh thì việc gì cũng dễ hơn. Câu nói ấy làm tôi nhớ đến lời dạy của Đức Phật. Tâm giống như người dẫn đường. Người dẫn đường dội dàng thì cả đoàn người đều lạc hướng. Người dẫn đường bình tĩnh thì dù con đường có gặp gần, mọi người vẫn biết mình đang đi đâu. 15 phút đầu tiên của buổi sáng chính là lúc người dẫn đường ấy thức dậy. Nhiều người nghĩ tu tập phải bắt đầu bằng những điều rất lớn. Phải lên núi, phải vào chùa, phải ngồi thiền thật lâu. Nhưng đôi khi, tu tập chỉ bắt đầu bằng việc chưa cầm điện thoại dội. Chỉ cần ngồi yên một lúc. Chỉ cần mở cửa để đón luồn không khí đầu tiên của ngày mới. Chỉ cần uống một cốc nước thật chậm. Chỉ cần nhìn ánh sáng đang lan dần trên bầu trời. Những việc ấy nhỏ đến mức ai cũng có thể làm. Nhưng rất ít người kiên trì làm mỗi ngày. Quý vị có để ý không? Thiên nhiên chưa bao giờ dội dàng. Mặt trời không nhảy lên giữa bầu trời chỉ trong một giây. Ánh sáng luôn đến rất chậm. Chim không hót cùng một lúc. Hoa cũng không nở cùng một thời điểm. Mọi thứ đều diễn ra đúng nhịp của nó. Chỉ có con người là luôn muốn bắt đầu một ngày bằng sự gấp gáp. Chúng ta vừa mở mắt đã chạy đua với thời gian. Nhưng càng chạy, tâm càng mệt. Càng mệt, quyết định càng dễ sai. Càng sai, lại càng phải chạy nhiều hơn để sửa chữa. Có một doanh nhân từng chia sẻ rằng điều thay đổi công việc của ông không phải một bản kế hoạch mới, mà là một thói quen rất kỳ lạ. Mỗi sáng, trước khi mở máy tính, ông đều dành 10 phút viết ra duy nhất một câu hỏi. Hôm nay điều gì thật sự quan trọng? Chỉ một câu hỏi ấy đã giúp ông bớt làm hàng chục việc không cần thiết. Ông nhận ra rằng nhiều năm qua mình không thiếu thời gian. Mình chỉ thiếu sự rõ ràng. Điều ấy cũng giống với việc tu tập. Tâm không cần thêm thật nhiều kiến thức. Tâm cần nhìn rõ điều gì đáng giữ và điều gì nên buông. Trong nhà Phật có một hình ảnh rất đẹp. Người làm vườn không thể bắt hạt giống nảy mầm ngay trong ngày đầu tiên. Việc của họ là tưới nước, chổ cỏ, chăm đất và kiên nhẫn. Nội tâm của chúng ta cũng vậy. Mỗi buổi sáng là một lần gieo hạt. Có người gieo hạt của sự biết ơn. Có người gieo hạt của lòng từ bi. Có người gieo hạt của sự nóng nảy mà chính họ không nhận ra. Hạt giống nào được gieo nhiều nhất sẽ lớn lên mạnh nhất. Đó không phải phép màu. Đó là quy luật. Vậy nên, sáng mai khi vừa mở mắt, thay vì hỏi hôm nay mình phải kiếm bao nhiêu tiền, phải giải quyết bao nhiêu việc, quý vị hãy thử hỏi một câu khác. Hôm nay mình muốn gieo hạt giống nào trong tâm? Có thể chỉ là không nói một lời làm người khác tổn thương. Có thể chỉ là miễn cười với người đầu tiên mình gặp. Có thể chỉ là nhẫn nhịn thêm một lần thay gì hơn thua. Những hạt giống ấy không ai nhìn thấy ngay. Nhưng chúng sẽ âm thầm lớn lên từng ngày. Và rồi sẽ đến một thời điểm rất thú vị. Người khác sẽ hỏi vì sao quý vị bình tĩnh hơn trước? Vì sao gương mặt hiền hơn trước? Vì sao những chuyện từng làm quý vị nổi giận giờ chỉ khiến quý vị miễn cười? Họ sẽ nghĩ đó là do tuổi tác, do kinh nghiệm hay do may mắn. Nhưng chỉ quý vị mới biết, tất cả bắt đầu từ 15 phút rất nhỏ của mỗi buổi sáng. Tuy nhiên, vẫn còn một bí mật sâu hơn thế. Có những người không hề ngồi thiền lâu, không tụng kinh nhiều, nhưng mỗi lời họ nói đều khiến người khác cảm thấy an lòng. Họ đang sở hữu một sức mạnh vô hình mà ít ai nhận ra. Bí mật ấy không nằm ở hành động, mà nằm ở cách họ nuôi dưỡng tâm mình mỗi khi bình minh vừa xuất hiện. Có những người học rất nhiều, đọc rất nhiều, biết rất nhiều điều hay, nhưng khi xảy ra một chuyện không dự ý, họ vẫn nổi nóng như cũ. Trong khi đó, có những người chưa từng nói những lời cao siêu, nhưng chỉ cần ngồi cạnh họ vài phút, lòng mình đã tự nhiên dịu xuống. Điều gì tạo nên sự khác biệt ấy? Câu trả lời không nằm ở những gì họ biết, mà nằm ở những gì họ nuôi dưỡng mỗi ngày. Một khu giường không trở nên xanh tốt vì người chủ đọc thật nhiều sách về cây cối, mà vì mỗi ngày đều được tưới nước. Nội tâm con người cũng vậy. Chúng ta không thiếu bài học đúng, chỉ thiếu sự chăm sóc đều đặn cho cái tâm của mình. Hãy để ý một người bà hiền trong gia đình mỗi sáng bà dậy rất sớm, không nói về thiền, không giảng nhân quả, không nhắc triết lý lớn lao. Bà chỉ lặng lẽ quét sân, đun nước, chăm cây, chuẩn bị bữa sáng. Nhưng trong từng việc nhỏ ấy đều có sự trọn dạng, quét sân chỉ quét sân, tưới cây chỉ tưới cây, pha trà chỉ pha trà. Tâm không chạy về quá khứ hay tương lai. Đó là điều nhiều người hiện đại đã đánh mất. Chúng ta ăn nhưng vẫn xem tin, uống cà phê nhưng vẫn nhắn tin, nói chuyện với người thân nhưng đầu mỹ công việc, thân ở một nơi mà tâm ở nơi khác. Một ngày bị xé thành hàng trăm mảnh rồi cuối ngày lại tự hỏi gì sao mệt. Đức Phật từng chỉ ra rằng đau khổ không chỉ đến từ hoàn cảnh mà còn từ một cái tâm giao động. Tâm như ngọn lửa thì gió nhỏ cũng làm buồn lên. Còn tâm như mặt hồ thì lá rơi cũng chỉ tạo gợn sóng nhẹ. Khoảng thời gian đầu ngày chính là lúc ta quyết định tâm mình là lửa hay hồ. Có người vừa mở mắt đã nghĩ hôm nay lại mệt. Có người nghĩ hôm nay cố gắng hơn. Có người lại lo hôm nay xui xẻo gì nữa đây Đến chiều ta tưởng mình phản ứng vì tình huống. Nhưng thật ra đã được gieo từ sáng. Ngược lại, nếu buổi sáng bắt đầu bằng một hơi thở sâu, một lời biết ơn, một lời nguyện không làm ai tổn thương, ta cũng đang gieo một hạt giống khác. Nó không đổi đời ngay lập tức nhưng dần dần đổi cách ta phản ứng với cuộc sống. Đó là sức mạnh của thói quen nhỏ. Nhiều người chờ biến cố lớn, chờ đầu năm, chờ có thời gian mới thay đổi. Nhưng thiên nhiên không dần hành như vậy. Mặt trời chỉ nhô lên từng chút, cái cây chỉ lớn từng chút, giọt nước chỉ chảy từng chút. Không có điều dĩ đại nào sinh ra trong một ngày. Nhưng mọi điều dĩ đại đều đến từ những điều nhỏ được lập lại chiên trì. Nếu hôm nay dành 15 phút chăm sóc tâm mình, có thể chưa ai nhận ra một tuần, một tháng cũng vậy. Nhưng một năm sau, chính ta sẽ thấy khác những chuyện từng làm mất ngủ không còn nặng nữa. Những lời chỉ trích chỉ còn như gió thoảng. Không phải vì đời dễ hơn mà vì tâm đã dững hơn. Và khi nội tâm đủ dững, ta sẽ hiểu một điều sâu sắc bình an chưa bao giờ là món quà từ cuộc đời, mà là kết quả của những hạt giống ta âm thầm gieo xuống mỗi buổi sáng. Tiếp tục suy ngẩm về điều đó, tôi muốn kể cho quý vị nghe một câu chuyện rất bình dị. Có hai người bán hàng trong cùng một khu chợ. Họ mở cửa gần như cùng một giờ, bán những mặt hàng gần giống nhau, lượng khách cũng không chinh lịch bao nhiêu. Nhưng điều lạ là một người lúc nào cũng cao có. Chỉ cần khách trả giá là khó chịu. Chỉ cần bán chậm một chút là bực bội. Đến trưa thì thang mệt. Đến chiều thì thang sui. Người còn lại cũng có những ngày dán khách, cũng gặp người khó tính, cũng chịu áp lực cơm áo như bao người. Nhưng trên gương mặt vẫn có một sự điềm tĩnh rất lạ. Có người hỏi bí quyết của bà. Bà chỉ cười rồi nói, tôi không biết bí quyết gì cả. Chỉ là mỗi sáng, trước khi mở cửa hàng, tôi ngồi yên vài phút để nhắc mình rằng hôm nay ai bước vào cũng đang mang một nỗi giấc giả riêng. Nếu mình thêm nóng giận, cả họ và mình đều mệt. Quý vị thấy không? Chỉ một ý nghĩ rất nhỏ đã làm thay đổi cách một con người đối diện với hàng trăm tình huống trong ngày. Người ta thường tưởng rằng tính cách là thứ sinh ra đã có. Nhưng Phật Pháp nhìn khác. Tính cách cũng được nuôi lớn từng ngày, giống như dòng nước chảy mãi sẽ tạo thành con sông. Mỗi buổi sáng ta gieo một ý nghĩ. Mỗi ngày ta lặp lại một cách phản ứng. Lâu dần nó trở thành thói quen. Thói quen trở thành tính cách. Tính cách lại dẫn đến số phận. Nhiều người chỉ nhìn thấy kết quả cuối cùng mà quên mất hạt giống đầu tiên đã được gieo từ rất lâu. Đó là lý do tôi luôn nói rằng đừng xem nhẹ 15 phút đầu tiên của buổi sáng. Nó không giúp quý vị giàu lên sau một đêm. Nó cũng không làm mọi khó khăn biến mất. Nhưng nó quyết định hôm nay quý vị sẽ bước vào cuộc đời bằng một trái tim bình an hay một tâm trí đầy xáo động. Một người mang theo sự bình an sẽ nói những lời khác, đưa ra những quyết định khác và đối xử với người khác cũng khác. Những điều ấy thoạt nhìn rất nhỏ. Nhưng khi tích lũy suốt nhiều năm, khoảng cách giữa hai con người sẽ ngày càng lớn. Có lẽ quý vị cũng từng gặp những người như vậy. Họ bước vào một căn phòng, không nói nhiều, nhưng ai cũng cảm thấy dễ chịu. Họ không cố chứng minh mình đúng, không tranh hơn thua trong từng câu chuyện. Khi có chuyện xảy ra, họ không phản ứng ngay mà dành vài giây để lắng lại. Chính vài giây ấy đã cứu họ khỏi biết bao lời nói khiến người khác tổn thương, cũng cứu họ khỏi rất nhiều hối tiếc về sao. Người ngoài nhìn vào sẽ nghĩ đó là sự khôn ngoan. Nhưng thật ra, sự khôn ngoan ấy được nuôi dưỡng từ vô số buổi sáng rất bình thường mà không ai nhìn thấy. Ngược lại, có những người cả đời chạy theo thành công nhưng luôn đánh mất sự bình yên. Họ thức rất sớm, làm việc rất chăm, kỹ luật hơn rất nhiều người khác. Thế nhưng nội tâm lúc nào cũng căng như sợi dây bị kéo quá mất. Họ tưởng mình đang tiến về phía trước, nhưng mỗi ngày lại tiêu hao thêm một chút năng lượng. Thêm một chút lòng bao dung và thêm một chút niềm vui sống. Điều họ thiếu không phải là ý chí, mà là một khoảng lặng để tâm được nghỉ ngơi. Khi cái tâm luôn mệt mỏi, thành công cũng khó mang lại hạnh phúc. Đến đây, có lẽ quý vị sẽ hiểu vì sao trong nhà Phật, việc quay về quan sát nội tâm luôn được đặt trước mọi hành động khác. Không phải vì nội tâm quan trọng hơn cuộc sống, mà vì nội tâm chính là nơi quyết định cách chúng ta sống. Nếu gốc rễ khỏe mạnh, cành lá sẽ tự nhiên xanh tốt. Nếu gốc rễ khô cằn, có tưới bao nhiêu lên lá cũng chỉ là tạm thời. Nhưng vẫn còn một điều sâu sắc hơn thế. Có những người không hề ép mình phải dậy lúc ba giờ sáng, cũng không dành hàng giờ để thiền định. Vậy mà càng lớn tuổi, họ càng hiền hòa, càng điềm tĩnh và càng được mọi người kính trọng. Bí mật của họ không nằm ở thời gian thức dậy, mà nằm ở một điều còn sâu hơn cả thói quen. Đó là cách họ nhìn cuộc sống ngay từ khoảnh khắc đầu tiên của mỗi ngày. Ba giờ 45 sáng, một chiếc xe cứu thương dừng lại trước cổng bệnh viện. Cửa xe mở ra, một người đàn ông ngoài 60 tuổi được đẩy xuống trên chiếc băng ca. Ông vẫn còn tỉnh, gương mặt rất gầy nhưng ánh mắt vẫn cố nhìn lên bầu trời đang dần chuyển từ màu đen sang màu xanh nhạt. Người con trai nắm lấy tay cha, giọng rung rung, cha có mệt lắm không? Ông không trả lời ngay. Sau vài giây im lặng, ông chỉ hỏi một câu rất lạ, bây giờ là mấy giờ rồi? Người con nhìn đồng hồ rồi đáp, gần 4 giờ sáng. Ông khẽ miễn cười, một nụ cười rất nhẹ. Như thế vừa nhớ ra điều gì đó đã bỏ quên từ rất lâu. Ông nói, lâu lắm rồi, cha mới được nhìn trời sáng. Người con chết lặng. Từ nhỏ đến lớn, anh luôn thấy cha dậy trước cả nhà. 4 giờ sáng đã đi làm, tối mịt mới trở về. Anh vẫn nghĩ cha là người quen với mình minh nhất. Nhưng đến hôm ấy anh mới hiểu, cha mình chỉ thức sớm để làm việc, chứ chưa bao giờ thật sự có thời gian nắm một mũi bình minh. Hơn 40 năm, ngày nào cũng bắt đầu trong vội giả. Hơn 40 năm, ánh sáng đầu tiên của một ngày chỉ là tín hiệu để chạy nhanh hơn, làm nhiều hơn, kiếm thêm nhiều hơn. Chỉ đến khi nằm trên chiếc băng ca trước cửa bệnh viện, ông mới có đủ thời gian nhìn bầu trời đang sáng dần. Tôi không kể câu chuyện này để nói về bệnh tật. Tôi kể vì trong đó có hình bóng của rất nhiều chúng ta. Có người đang nghe những lời này và chợt nhận ra mình cũng đã nhiều năm không nhớ mặt trời mọc trông như thế nào. Chúng ta biết hôm nay giá vàng bao nhiêu, biết điện thoại mới ra mắt khi nào, biết lịch họp của tuần sau, nhưng lại không biết lần cuối cùng mình ngồi yên lặng 5 phút là từ bao giờ. Chúng ta tưởng mình đang sống rất đầy đủ, nhưng thật ra đang để những điều quý giá nhất rôi qua một cách lặng lẽ. Khi còn trẻ, ai cũng nghĩ mình còn nhiều thời gian. Hôm nay chưa về thăm cha mẹ thì tháng sau về. Hôm nay chưa ăn cơm cùng gia đình thì cuối tuần sẽ buồn. Hôm nay chưa chăm sóc sức khỏe thì sang năm bắt đầu cũng chưa muộn. Nhưng thời gian không bao giờ hứa sẽ đợi một ai. Nó đi rất nhẹ, nhẹ đến mức ta không nghe thấy. Chỉ đến khi nhìn lại mái tóc đã bạc, cha mẹ đã già, con cái đã lớn, ta mới giật mình vì có quá nhiều điều đã lặng lẽ đi qua mà không thể quay trở lại. Đức Phật từng dạy rằng vô thường không đến vào ngày cuối đời. Vô thường đang diễn ra trong từng hơi thở. Một buổi sáng đã qua sẽ không bao giờ trở lại. Một ánh bình minh đã bỏ lỡ sẽ không thể ngắm lại đúng như ngày hôm ấy. Vì vậy, điều đáng sợ nhất không phải là tuổi già. Điều đáng sợ là sống rất lâu nhưng chưa từng thật sự sống trong hiện tại. Có những người mới 40 tuổi nhưng tâm đã già cổi vì chỉ biết lo toan. Cũng có những người 70 tuổi mà ánh mắt vẫn sáng, nụ cười vẫn hiền vì mỗi ngày họ đều biết Có lẽ quý vị sẽ hỏi dậy thức dậy từ 3 đến 5 giờ sáng có ý nghĩa gì nếu cuối cùng ai rồi cũng già đi? Ý nghĩa không nằm ở việc quý vị có thêm 2 tiếng để làm việc. Ý nghĩa nằm ở chỗ trong khoảng thời gian cả thế giới còn yên tĩnh ấy. Quý vị có cơ hội nhớ rằng mình là một con người trước khi là một người kiếm sống. Quý vị có cơ hội nhìn lại trái tim mình trước khi bước vào những cuộc hân thua của cả ngày. Quý vị có cơ hội nhìn thấy bình minh để nhắc mình rằng cuộc đời này không chỉ có công việc, tiền bạc hay thành tích. Còn có cha mẹ đang già đi. Còn có những người yêu thương đang chờ một lời hỏi hang. Còn có chính bản thân mình đang rất cần được nghỉ ngơi. Đến cuối cùng tôi nhận ra điều khiến con người hối tiếc nhất không phải là mình đã làm quá ít. Điều khiến họ dây dứt là đã sống quá nhanh. Họ có thể nhớ rất rõ những bản hợp đồng đã ký, những khoản tiền đã kiếm được nhưng lại không nhớ nổi lần cuối cùng mình ngồi yên dưới ánh bình minh mà làm hoàn toàn thanh thản là khi nào. Nếu một buổi sáng có thể nhắc chúng ta quay về với điều quan trọng ấy thì đó không còn là một thói quen nữa. Đó là một cơ hội để thức tỉnh. Và khi hiểu được điều này quý vị sẽ nhìn mọi sóng gió của cuộc đời bằng một ánh mắt hoàn toàn khác. Sau câu chuyện ấy có người sẽ hỏi tôi một điều rất thật. Nếu đã biết trân trọng từng buổi sáng nếu đã sống chậm hơn tử tế hơn vậy tại sao cuộc đời vẫn có đau khổ? Tại sao vẫn có bệnh tật? Chia ly và mất mát? Câu hỏi ấy không mới. Hàng ngàn năm trước rất nhiều người cũng đã mang chính nỗi băng khoăn ấy tìm đến Đức Phật. Họ không hỏi làm sao để giàu hơn. Họ hỏi làm sao để không gục ngã khi sóng gió xuất hiện. Tôi nhớ một lần đứng bên cửa sổ có một ngôi chùa trên núi dạo lúc trời vừa hưởng sáng. Một cơn mưa đêm vừa đi qua. Những chiếc lá còn đọng đầy nước. Có một cành tre rất nhỏ bị gió ép cong gần chạm mặt đất. Tôi nghĩ chỉ cần thêm một cơn gió nữa thôi nó sẽ gãy. Nhưng khi gió thật sự thổi tới điều kỳ lạ đã xảy ra. Cành tre không chống lại cơn gió. Nó cuối xuống rất thấp. Rồi khi gió đi qua nó lại từ từ đứng thẳng. Bên cạnh đó là một cành cây lớn cứng cáp hơn rất nhiều. Nó không chịu cuối. Đến trưa hôm ấy chính cành cây lớn lại bị gãy. Cuộc đời con người cũng như vậy. Chúng ta thường nghĩ mạnh mẽ là không được yếu đuối, không được cuối đầu, không được thua cuộc. Nhưng nhiều khi chính sự cố chấp mới làm ta dễ gãy nhất. Người thật sự bình an không phải là người không gặp biến cố. Họ là người biết mềm lại đúng lúc. Họ biết chấp nhận điều không thể thay đổi. Biết buông điều không còn thuộc về mình và biết giữ lòng mình không quá thành oán hận. Quý vị hãy nhớ lại những người mình từng gặp. Có những người chỉ cần một lời chê cũng mất ngủ cả tuần. Có những người sau một lần thất bại đã không còn dám đứng lên. Nhưng cũng có những người mất gần như tất cả. Vậy mà trong ánh mắt họ vẫn còn sự dịu dàng. Điều gì giúp họ khác biệt? Không phải vì họ ít đau hơn. Họ chỉ không để nỗi đau trở thành con người của mình. Đức Phật không hứa rằng người sống thiện sẽ không bao giờ gặp nghịch cảnh. Nếu điều đó đúng, trên đời này đã không còn nước mắt. Điều Ngài chỉ ra là khi tâm đủ sáng, nghịch cảnh không còn quyền quyết định cuộc đời ta nữa. Hai người cùng đi trong cơn mưa. Một người chỉ thấy bầu trời u ám. Người còn lại nhìn thấy cây cối đang được nuôi dưỡng. Cơn mưa không khác. Khác ở đôi mắt đang nhìn cơn mưa. Đó là lý do tôi luôn trân trọng những giờ phút trước bình minh. Không phải vì bình minh xóa đi khổ đau. Mà vì trong sự tỉnh lặng ấy ta học cách nhìn mọi việc bằng một ánh mắt khác. Khi ánh mắt thay đổi, thế giới cũng thay đổi theo. Có những việc hôm qua tưởng không thể tha thứ. Hôm nay lại thấy đáng để cảm thông. Có những điều từng làm ta tuyệt vọng. Sau nhiều năm nhìn lại lại trở thành bài học quý giá nhất của cuộc đời. Rồi một ngày nào đó, khi quý vị gặp một biến cố lớn, có thể quý vị vẫn sẽ đau, vẫn sẽ khóc, vẫn sẽ mất ngủ. Nhưng sẽ có một phần rất sâu trong tâm mình thì thầm rằng mọi thứ rồi cũng sẽ đi qua. Chính tiếng nói nhỏ bé ấy sẽ giữ quý vị đứng dẫn giữa những ngày đen tối nhất. Đó không phải phép màu. Đó là kết quả của vô số buổi sáng mà quý vị đã âm thầm nuôi dưỡng một nội tâm biết lắng nghe, biết quan sát và biết trở về. Đến lúc ấy, quý vị sẽ hiểu rằng món quà lớn nhất của việc thức dậy từ 3 đến 5 giờ sáng không phải là thêm thời gian cho cuộc đời, mà là thêm chiều sâu cho tâm hồn. Và khi nội tâm đủ sâu, cuộc đời dù còn sóng gió cũng không còn dễ dàng cuốn quý vị đi như trước nữa. Đến một lúc nào đó trong đời, điều làm con người đau nhất không phải là thất bại, cũng không phải nghèo khó. Điều đau nhất là câu nói giá như chỉ 2 chữ ấy thôi đã chưa biết bao nước mắt. Giá như ngày đó mình bớt nắm giận. Giá như ngày đó mình chịu lắng nghe. Giá như hôm ấy mình về sớm hơn để ăn với cha mẹ một bữa cơm. Giá như mình ôm người ấy thêm một lần trước khi họ rời đi. Cuộc đời có rất nhiều thứ có thể làm lại, nhưng thời gian thì không. Có những cuộc gọi chỉ cần chậm vài phút là không còn ai bắt máy. Có những cái nắm tay chỉ cần buông ra một lần là mãi mãi không còn cơ hội nắm lại. Có những lời xin lỗi được giữ trong lòng quá lâu đến khi đủ can đảm để nói thì người cần nghe đã không còn nữa. Chúng ta luôn nghĩ mình còn rất nhiều ngày mai, nhưng cuộc đời chưa bao giờ hứa với bất kỳ ai rằng ngày mai nhất định sẽ đến. Tôi từng nhìn thấy một người đàn ông đứng rất lâu trước một ngôi mộ cũ. Ông không khóc, chỉ lặng lẽ đặt xuống một bó hoa rồi ngồi im. Có người hỏi ông nhớ người thân của mình lắm sao? Ông gật đầu và nói một câu mà tôi không bao giờ quên tôi không nhớ vì bà ấy đã mất. Tôi nhớ vì lúc bà ấy còn sống. Tôi luôn nghĩ mình còn thời gian. Câu nói ấy giống như một nhát dao rất nhẹ, nhưng đi rất sâu. Quá ra điều khiến con người dằn dặt nhất không phải sự chia ly mà là những yêu thương chưa kịp trao. Quý vị có nhận ra không? Chúng ta dành quá nhiều năm để chuẩn bị cho tương lai nhưng lại rất ít khi chuẩn bị cho những cuộc chia tay. Không ai biết bữa cơm nào là bữa cơm cuối cùng với cha mẹ. Không ai biết cuộc trò chuyện nào là lần cuối với một người bạn. Không ai biết sáng hôm nay có phải là lần cuối mình còn đủ sức tự bước ra ngoài để ngắm bình minh hay không? Chính vì không biết. Chúng ta càng phải sống như thế mọi khoảnh khắc đều đáng trân trọng. Đức Phật dạy về vô thường Vô thường không phải để con người sợ hãi. Ngài muốn chúng ta thôi trì quản việc yêu thương. Khi biết một bông hoa sẽ tàn ta sẽ ngắm nó kỹ hơn. Khi biết cha mẹ sẽ già ta sẽ bớt một lần cãi lại. Khi biết chính mình cũng không ở mãi với cuộc đời này ta sẽ thôi phí thời gian vào những hơn thua nhỏ nhặt. Hiểu vô thường không làm cuộc sống buồn hơn. Hiểu vô thường làm từng ngày trở nên quý giá hơn. Có người hỏi tôi điều gì đáng tiếc nhất khi một con người nhắm mắt? Tôi không nghĩ đó là việc họ chưa kiếm đủ tiền hay chưa đạt đủ thành công. Điều đáng tiếc nhất là họ chưa kịp sống đúng với trái tim mình. Cả đời cố làm hài lòng người khác nhưng chưa từng lắng nghe chính mình. Cả đời chạy theo ánh mắt của thiên hạ nhưng chưa từng nẫn lên nhìn bầu trời. Cả đời kiếm một cuộc sống tốt đẹp nhưng lại quên sống. Nếu sáng mai quý vị vẫn còn mở mắt xin đừng xem đó là một điều bình thường. Ngoài kia, có những người tối qua đi ngủ với rất nhiều dự định nhưng họ sẽ không bao giờ nhìn thấy bình minh nữa. Còn chúng ta vẫn còn một cơ hội một cơ hội để gọi cho cha mẹ một cơ hội để ôm người mình yêu một cơ hội để nói lời xin lỗi một cơ hội để tha thứ một cơ hội để sống chậm lại trước khi cuộc đời buộc mình phải dừng lại. Có lẽ đó mới là ý nghĩa sâu xa nhất của việc thức dậy từ 3 đến 5 giờ sáng. Không phải để đi nhanh hơn người khác không phải để kiếm nhiều hơn người khác mà để mỗi khi mặt trời lên, quý vị có thể tự hỏi mình một câu rất giảng dị nếu hôm nay là ngày cuối cùng mình còn được nhìn thấy bình minh mình sẽ sống khác đi như thế nào? Khi trả lời được câu hỏi ấy, rất nhiều điều từng khiến quý vị nặng lòng sẽ tự nhiên trở nên nhỏ bé và rất nhiều điều tưởng như bình thường sẽ bổng trở thành những món quà vô giá mà cuộc đời đang lặng lẽ trao tặng. Có một điều mà rất ít người dám đối diện chúng ta sợ cái chết nhưng điều đáng sợ hơn cái chết lại là sống mà chưa từng thật sự tỉnh thức. Có những người mỗi ngày đều mở mắt rất sớm nhưng cả cuộc đời chỉ sống theo thói quen sáng thức dậy vội đi làm chiều trở về mệt mỏi tối cầm điện thoại cho đến khi ngủ quên ngày hôm sau lại lặp lại như vậy một ngày giống một ngày một tháng giống một tháng một năm giống một năm đến khi nhìn lại tuổi trẻ đã đi qua mà không để lại một ký ức nào đủ sâu để miễn cười nhớ lại điều ấy mới thật sự đáng tiếc tôi từng nghe một vị bác sĩ chăm sóc bệnh nhân cuối đời chia sẻ rằng rất hiếm khi ông nghe ai nói giá như tôi làm việc nhiều hơn cũng rất hiếm khi có người tiếc vì chưa mua thêm một căn nhà hay chưa sở hữu thêm một chiếc xe điều ông thường nghe nhất lại là những lời rất giãn dị giá như tôi dành nhiều thời gian hơn cho gia đình giá như tôi bớt nóng tính giá như tôi nói lời cảm ơn sớm hơn giá như tôi sống đúng với lòng mình khi con người đứng trước ranh giới giữa còn và mất mọi điều từng được xem là quan trọng bỗng trở nên rất nhỏ chỉ còn lại tình thương và những điều chưa kịp làm là ở lại trong lòng vậy tại sao chúng ta phải đợi đến lúc tóc bạc đến lúc mình thật hay đến khi mất đi một người thân mới hiểu điều đó tại sao không bắt đầu ngay từ một buổi sáng rất bình thường chỉ cần trước khi bước ra khỏi cửa quý vị dừng lại vài giây để nhìn cha mẹ thêm một lần chỉ cần ăn bữa sáng mà không cầm điện thoại chỉ cần nói với người bạn đời một câu hôm nay nhớ giữ gìn sức khỏe chỉ cần ôm con lâu hơn một chút trước khi chúng đến trường những việc ấy không ai trao giải không ai khen ngợi nhưng nhiều năm sau chính những khoảnh khắc ấy sẽ trở thành ký ức làm ấm trái tim quý vị con người thường dành rất nhiều thời gian để tích lũy tài sản nhưng lại quên tích lũy những kỷ niệm đẹp đến cuối đời tiền bạc có thể để lại cho con cháu nhưng điều khiến họ nhớ về quý vị sẽ không phải là số tiền trong tài khoản họ sẽ nhớ ánh mắt hiền hòa mỗi sáng nhớ nụ cười khi cả nhà ngồi bên mâm cơm nhớ bàn tay từng nắm lấy tay họ lúc khó khăn nhất sau tất cả những gì còn lại trong trái tim người khác chưa bao giờ là vật chất đó luôn là cách chúng ta đã yêu thương họ tôi vẫn tin rằng mỗi buổi bình minh là một lời nhắc rất nhẹ của cuộc đời nó không nói bằng âm thanh nó nói bằng ánh sáng ánh sáng ấy nhắc chúng ta rằng hôm qua đã khép lại mọi sai lầm của ngày hôm qua không nhất thiết phải trở thành gánh nặng của hôm nay nếu hôm qua quý vị từng nóng giận hôm nay vẫn còn cơ hội để dịu dàng hơn nếu hôm qua từng vô tâm hôm nay vẫn còn cơ hội để quan tâm nhiều hơn nếu hôm qua từng làm ai đó tổn thương hôm nay vẫn còn cơ hội để xin lỗi chỉ cần còn nhìn thấy mặt trời mọc nghĩa là cuộc đời vẫn đang bằng âm thầm trao cho chúng ta một cơ hội mới và có lẽ đó mới là phép màu lớn nhất phép màu không phải là cuộc sống không còn khổ đau phép màu là sao tất cả những mất mát con người vẫn còn đủ lòng can đảm để yêu thương đủ sự bao dung để tha thứ và đủ bình an để miễn cười khi một ngày mới bắt đầu người thật sự giàu có không phải là người có nhiều nhất người thật sự hạnh phúc là người mỗi sáng thức dậy đều biết mình đang sống một ngày đáng sống khi hiểu được điều ấy quý vị sẽ không còn coi khoảng thời gian từ 3 đến 5 giờ sáng chỉ là vài giờ trên chiếc đồng hồ đó sẽ là khoảng thời gian quý giá nhất để quay về gặp chính mình trước khi bước vào một ngày mới với một trái tim nhẹ hơn sáng hơn và đầy yêu thương hơn có lẽ sau tất cả những điều chúng ta đã cùng nhau suy ngẩm quý vị sẽ nhận ra rằng điều quý giá nhất của việc thức dậy từ 3 đến 5 giờ sáng chưa bao giờ nằm ở chiếc đồng hồ chiếc đồng hồ chỉ đánh thức đôi mắt chỉ có sự tỉnh thức mới đánh thức được tâm hồn một người có thể mở mắt rất sớm nhưng vẫn mang theo tham lam nóng giận và bất an bước vào ngày mới người ấy chỉ thức dậy về thể xác nhưng cũng có một người ngay khoảnh khắc bình minh họ biết mỉm cười với cuộc đời biết biết ơn vì mình còn một hơi thở còn cơ hội để sửa một lỗi lầm còn cơ hội để yêu thương thêm một người người ấy mới thật sự tỉnh thức tôi luôn tin rằng mỗi buổi sáng mặt trời không mọc chỉ để chiếu sáng thế giới mặt trời còn nhắc chúng ta rằng cuộc đời luôn bắt đầu lại hôm qua quý vị có thể thất bại hôm qua quý vị có thể nói một lời khiến ai đó tổn thương hôm qua quý vị có thể sống trong giận dữ trong hân thua hay trong mệt mỏi nhưng bình minh chưa bao giờ hỏi quý vị đã sai bao nhiêu bình minh chỉ lặng lẽ nói rằng hôm nay con có muốn sống khác đi không đó là câu hỏi dịu dàng nhất mà cuộc đời gửi đến mỗi con người có một điều tôi mong quý vị sẽ luôn ghi nhớ đừng chờ đến khi mất đi đừng chờ đến khi sức khỏe mới học cách nghỉ ngơi đừng chờ đến khi cha mẹ chỉ còn trong ký ức mới nhớ mình đã từng hứa sẽ về sớm đừng chờ đến khi một người rời khỏi cuộc đời mới nhận ra họ quan trọng đến như nào và cũng đừng chờ đến khi mái tóc bạc trắng mới bắt đầu tìm kiếm sự bình an cuộc sống không lấy đi mọi thứ của chúng ta trong một ngày nó lấy từng chút một rất nhẹ rất chậm đến mức nhiều khi chúng ta không hề nhận ra vì vậy xin đừng để những điều quý giá nhất cũng rời đi trong sự vô tâm của chính mình nếu sáng mai quý vị thức dậy trước bình minh xin đừng dội cầm điện thoại hãy mở cửa sổ hãy để làng gió đầu tiên chạm vào gương mặt hãy nhìn bầu trời đang chuyển dần từ tối sang sáng hãy lắng nghe tiếng chim mà có lẽ rất lâu rồi quý vị chưa từng để ý rồi đặt tay lên ngực mình và tự hỏi nếu hôm nay là món quà cuối cùng cuộc đời dành tặng mình sẽ sống như thế nào đừng trả lời bằng lời nói hãy trả lời bằng cách quý vị đối xử với cha mẹ với người bạn đời với con cái với những người xa lạ và với chính bản thân mình trong suốt ngày hôm ấy một ngày sống như vậy đã là một ngày không uổng phí tôi không mong sau khi nghe những lời này tất cả mọi người đều sẽ đặt báo thức lúc 3 giờ sáng điều đó không quan trọng điều tôi mong là từ ngày mai dù quý vị thức dậy lúc nào trái tim của quý vị cũng thức dậy cùng lúc đừng để những lo toan thức thức trước lòng biết ơn đừng để sự hân thua thức trước lòng tự bi đừng để nỗi sợ thức trước hy vọng khi tâm được đánh thức mỗi bước chân đều là tu tập mỗi lời nói đều có thể mang lại bình an và mỗi ngày bình thường cũng có thể trở thành một ngày rất đẹp rồi sẽ đến một buổi sáng nào đó có thể nhiều năm sau quý vị đứng trước hiên nhà nhìn ánh mặt trời đang từ từ nhô lên đứng sau những mái ngói nghe tiếng gió lùa qua hàng cây và bất chợt mỉm cười không phải vì cuộc đời chưa từng có khổ đau không phải vì mọi điều đều như ý mà vì sau rất nhiều năm cuối cùng quý vị đã hiểu hạnh phúc không nằm ở nơi mình cố gắng chạy đến hạnh phúc vẫn luôn ở đây trong từng hơi thở bình an trong từng người còn đang hiện diện bên cạnh và trong chính khoảnh khắc này nếu hôm nay quý vị còn nghe được tiếng nói của tôi còn nhìn thấy ánh sáng của một ngày mới còn có thể mỉm cười với một người mình yêu thương thì xin đừng xem đó là điều hiển nhiên trên thế giới này có biết bao người đã không còn cơ hội ấy vậy nên từ ngày mai hãy sống như thế mỗi bình minh là lần đầu tiên mình được nhìn thấy ánh sáng và cũng là lần cuối cùng mình có cơ hội nói với cuộc đời rằng cảm ơn vì hôm nay tôi vẫn còn được sống xin cảm ơn quý vị đã cùng tôi đi hết hành trình này tôi cầu chúc cho mỗi buổi sáng của quý vị không chỉ bắt đầu bằng ánh mặt trời ngoài cửa sổ mà còn bắt đầu bằng một ánh sáng trong chính tâm mình khi ánh sáng ấy chưa tắt dù cuộc đời có bao nhiêu dân bảo quý vị vẫn sẽ luôn tìm được đường để trở về với bình an đó không chỉ là món quà của một buổi sớm đó là món quà của cả một cuộc đời biết thức tỉnh