Bí Ẩn Siêu Công Trình Thủy Điện Vô Hình Trong Lòng Núi Của Thụy Sĩ!)

Nhìn từ bên ngoài, đây chỉ là một ngọn núi tuyết yên bình của Thụy Sĩ. Nhưng sâu 600 mét bên dưới lớp đá granite đặc quánh, các kỹ sư thiên tài đã âm thầm khoét rỗng nó để xây dựng một pháo đài cơ khí khổng lồ. Không mang đến đập thủy điện lộ thiên, người Thụy Sĩ đã giấu toàn bộ nhà máy tỉ đô này vào hôm tối, biến cả ngọn núi này thành một viên pin nước khổng lồ cưu cánh cho mạng lưới điện toàn châu Âu. Làm thế nào họ vận chuyển những cỗ máy nặng hàng ngàn tấn xuyên qua lòng đá vĩnh cửu mà không làm sập cả ngọn núi? Chào mừng bạn đến với chiến dịch kỹ thuật điên rồ và ngoạn mục nhất châu Âu. Giải mã siêu dự án nhà máy thủy điện tăng hình Lehman của Thụy Sĩ. Giấy Alper của Thụy Sĩ được mệnh danh là nóc nhà của châu Âu, thiên đường của những khu nghỉ dưỡng trượt tuyết xa hòa. Nhưng đó chỉ là vẻ mê ngoài tĩnh lặng đánh lửa thị giác. Sâu bên dưới lớp tuyết vĩnh cửu này, nhân loại đang giấu kín một trong những cỗ máy khổng lồ và phức tạp nhất từng đường chế tạo trong lịch sử hiện đại. Chúng ta đang nói về nhà máy thủy điện tích năng Lehman. Hãy nhìn vào vị trí địa lý của nó. Nó nằm trót vót ở thông lũng Len Lehman thuộc bang Glarus, một khu vực sở hữu địa hình độc nhất vô nhị. Tại đây có hai hồ nước tự nhiên tuyệt đẹp nằm tranh vây trên núi. Phía trên là hồ Massey, tọa lạc ở độ cao chóng mặt hơn 2.400 mét. Phía dưới là hồ Lehman-Borden. Khoảng cách tranh lệnh độ cao thẳng đứng giữa hai hồ này lên tới 630 mét và các kỹ sư thụy sĩ đã nảy ra một tầm nhìn vĩ mô. Tại sao không lợi dụng cú rơi tự do 630 mét của dòng nước để biến toàn bộ ngọn núi khổng lồ thành một cục pin năng lượng tự nhiên vĩnh cửu? Với công suất phát điện lên tới 1.000 MW cùng tổng vốn đầu tư hơn 2,3 tỷ USD, sự án này không chỉ là một nhà máy điện, nó còn là huyết mạch đảm bảo an ninh năng lượng cho cả châu Âu. Nhưng ý tưởng vẽ trên giấy thì luôn dễ hơn việc biến nó thành hiện thực. Năm 2008 đến năm 2016, một đội quân gồm hơn 1.000 kỹ sư, thợ mỏ và chuyên gia đã phải liên tục đối mặt với tử thần. Khối lượng công việc khổng lồ đến mức, họ đã phải móc rỗng ruột của giấy an pơ, lấy ra lượng đá granite đủ để tạo ra một khoảng không gian ngầm khổng lồ, nhét vừa trọn vẹn 30 sân bóng đá. Hãy dừng lại một giây để tưởng tượng, làm thế nào con người có thể khoét một cái lỗ khổng lồ như vậy bên trong một ngọn núi nguyên khối, ở độ cao hàng ngàn mét mà không làm cho triệu tấn đá phía trên sụp xuống đè bẹp tất cả. Và thậm chí, trước khi nghĩ đến việc khoan đá, làm sao bạn mang được những cỗ máy đào hầm nặng hàng chục tấn lên một sườn núi dốc đứng không hề có một cm đường nhựa? Bất kỳ một kỹ sư xây dựng nào cũng thuộc nằm lòng quy luật sinh tử này. Nếu như bạn không thể mang vật liệu đến, bạn sẽ không thể xây dựng bất cứ thứ gì. Hãy nhìn vào công trường Lehman. Ở độ cao hơn 2.000 mét, nơi đây được ví như một vùng tử địa về mặt hậu cần. Nó gần như hoàn toàn bị cô lập với thế giới văn minh bên dưới. Xung quanh không có những lộ trình bằng phẳng để xe đầu kéo siêu trường siêu chọng hoạt động. Chỉ có vách đá sốc đứng, nguy cơ tuyết lở, sơn mù dày đặc và những cơn gió núi gạo thét. Việc mang hàng ngàn công nhân cùng với những chiếc máy súc, gian khoan thủy lực đặng hàng chục tấn lên đây dường như là một nhiệm vụ bất khả thi. Để phá vỡ thế bê tắc, người thủy sĩ đã quyết định không dùng đường bộ. Họ rang lên bầu trời một hệ thống hậu cần trên không vĩ đại nhất từng có. Họ đã thiết kế một hệ thống cáp treo xây dựng hạng nặng vươn dài 4 km bắt ngang qua những vực sâu thăm thẳm. Đừng nhầm lẫn với các ca bin cáp treo chở khách du lịch mỏng manh. Đây là những con quái vật cơ khí thực sự sở hữu sức chịu tài khổng lồ để gánh nguyên một chiếc máy súc hoặc những thanh rầm thép nặng vài chục tấn lơ lửng giữa không chung. Bất chấp thời tiết khắc nghiệt, tuyến cáp này hoạt động không ngừng nghỉ, biến thành một giải băng truyền tiếp tế sinh tử nối liền thông lũ bên dưới với đỉnh núi tuyết. Nhưng cáp treo chỉ chờ máy móc vật tư, còn con người thì sao? Tại dự án Lehman, hàng ngàn kỹ sư và chuyên gia nổ mìn không đi làm bằng xe buýt. Họ đi làm bằng trực thăng. Ở những khu vực vách đá chưa có điểm tựa hoặc bãi đáp, trực thăng phải bay lơ lửng sát sườn núi tranh vanh để thả công nhân xuống bằng dây thừng. Cảnh tượng này giống hệt như trong một chiến dịch động bộ của lực lượng lính đặc nhiệm hơn là một công trường dân sự. Ròng rã suốt nhiều năm trời, hàng nghìn chuyến bay trực thăng đã quần thảo trên bầu trời của Giãi An Pơ chỉ để đưa đón nhân sự và tiếp tế nhu yếu phẩm sinh hoạt. Mạng lưới tiếp tế trên không này cuối cùng đã vận hành chân chu một cách hoàn hảo, nuôi sống và cung cấp vũ khí cơ khí cho một quân đoàn xây dựng ngay trên nóc nhà châu Âu. Thế nhưng, việc đưa quân đến tận nơi mới chỉ là màn dạo đầu. Kẻ thù thực sự đang kêu hãnh chờ họ ở phía trước. Một khối đá granite khổng lồ được mệnh danh là cứng nhất hành tinh, vô chi và không thể thương lượng. Làm thế nào để mở đường xuyên qua trái tim của ngọn núi khi những cỗ máy đào hầm hiện đại nhất thế giới cũng phải bật khóc trước độ cứng và độ dốc của Giãi An Pơ. Trong giới xây dựng siêu công trình ngầm, vũ khí tối thượng thường là cỗ máy đào hầm TBM, những con sun đất bằng thép khổng lồ có thể nhai nát mọi thứ trên đường đi. Nhưng tại Giãi An Pơ, những con sun đất trị giá hàng chục triệu đô la này phải bất lực trào thua. Tại sao? Vì đá granite ở khu vực này cực kỳ cứng và góc nghiêng của các đường hầm quá dốc để một cỗ máy TBM khổng lồ có thể xoay sở. Nhưng người thủy sĩ không lùi bước. Khi máy móc tự động thất bại, họ quay lại với phương pháp cổ điển, nguy hiểm nhưng mang tính hủy diệt chính xác nhất. Nghệ thuật khoan và nổ mìn có kiểm soát. Hãy hình dung quá trình này như một bản giao hưởng của sự bạo lực, được biên đạo đến từng phần nghìn giây. Đầu tiên, những sàn khoan thủy lực siêu trường siêu chọng tiến vào bề mặt của vách đá. Các cánh tay robot vươn dài đâm những mũi khoan vào sâu vách nối, tạo ra một mạng lưới hàng chục lỗ hồng chi chít với độ sâu từ vài mét cho đến hơn 10 mét. Vị trí của từng lỗ khoan không phải được chọn ngẫu nhiên, chúng được máy tính phân tích dựa trên cấu trúc địa chất để tìm ra huyệt đạo tử huyệt của khối đá. Khi máy khoan rút lui, những chuyên gia nổ mìn tiến vào, họ cẩn thận nhồi các khối thuốc nổ hạng nặng vào sâu trong nổ. Đặc biệt, để lực nổ không bị xì ngược ra ngoài, giữa các lớp thuốc nổ được chen chặt bằng các vật liệu lấp. Cuối cùng, một mạng lưới kiếp nổ điện tử thông minh được kết nối. Bí mật của nghệ thuật nổ mìn nằm ở chỗ, các khối thuốc nổ không nổ cùng một lúc. Hệ thống kiếp nổ điện tử được cài đặt độ trễ tính bằng phần nghìn giây. Vụ nổ ở trung tâm sẽ nổ trước để tạo khoảng trống. Vài mili giây sau, các khối thuốc nổ ở vòng ngoài mới được tích hoạt để đẩy vụn đá vào khoảng trống vừa tạo ra. Sự tranh lệch thời gian cực ngắn này giúp bẻ gãy khối đá cứng nhất hành tinh mà không tạo ra dư trấn phá hủy, làm sập toàn bộ ngọn núi lên đầu công nhân. Sau mỗi cơn bão lửa, khói bụi mịt mù chưa kịp tan, đội xe tải hạng nặng đã lao vào để xúc dọn hàng trăm tấn đá vụn vứt ra ngoài. Chu kỳ, khoan, nhồi thuốc, nổ mìn, dọn dẹp này làm đi làm lại hàng trăm, hàng ngàn lần một cách kiên nhẫn và tàn nhẫn trong dòng dã nhiều năm trời. Kết quả của bản giao hưởng bạo lực này, họ đã đục khoét thành công một mạng lưới đường hầm phức tạp dài hơn 20 km bên trong bụng của Dạy An Pơ. Nhưng điều gây sốc nhất phải kể đến chính là sảnh Tô Biên Chính. Đây không phải là một cái hang, đây là một nhà thờ khổng lồ dưới lòng đất. Hang động này có chiều dài 120m, rộng 25m và có chiều cao lên tới gần 50m. Thể tích của nó tương đương với một toàn nhà chọc trời 15 tầng bị sô ngã nằm ngửa ra bên trong ngọn núi. Để tạo ra khoảng trống không tưởng này, đội ngũ thi công đã nổ mìn và bốc rỡ hơn 315.000 tấn đá nguyên khối ra khỏi Dạy An Pơ. Tháng 2 năm 2016, tiếng nổ cuối cùng đã vang lên, đánh dấu khoảnh khắc không gian ngầm, đạt đến kích thước tối đa. Các thợ mò đã ôm chầm lấy nhau ăn mừng trong nước mắt và bùn đất. Nhưng, khoét giống một lỗ hỏng vĩ đại bên dưới, hàng triệu tấn đá sừng sững trên đỉnh đầu là bạn đang chơi đùa với tử thần. Trọng lượng khổng lồ của ngọn núi đang chờ chờ để đè bẹp và ép nát cái hang động này thành cho bụi. Làm thế nào để giữ cho ngọn núi không bị sụp xuống trước khi mang máy móc vào? Để cứu hang động khỏi nguy cơ bị sụp đổ, các kỹ sư bước vào một cuộc chạy đua với thời gian. Mặc áo giáp cho hang động và thử áo giáp duy nhất đủ sức chống lại cơn thịnh nộ của đất gãy địa chất chính là bê tông cường độ cao. Tuy nhiên, bạn không thể chỉ xây những bức tường thẳng đứng, chia khóa để chống lại áp lực triệu tấn từ trên đỉnh núi dội xuống nằm ở thiết kế mái vỏm. Bảng canh đổ bê tông theo hình vòm cung khép kín. Áp lực nghiền nát từ trần núi sẽ bị bẻ cong, chuyển hóa thành lực nén phân tán đều sang hai bên vách tường và chuyển thẳng xuống nền đá gốc vững chắc. Đây là một kiệt tác của kiến trúc cầu trúc. Công tác đổ bê tông diễn ra với cường độ điên rổ, móng của nhà máy, nơi mà sau này sẽ gánh vác sức nặng của những cỗ máy tua bin khổng lộ. Đừng trôn sâu với những lõi thép ra cường to như bóc đùi của người lớn. Các kỹ sư đã thực hiện tổng cộng 750 lần đổ bê tông khác nhau trong một khoảng không gian trật hẹp, mù mịt bụi, duy trì liên tục trong hơn một năm trời. Tổng cộng, họ đã bơm vào bụng của ngọn núi hơn 80.000 mét khối bê tông. Để bạn dễ hình dung sự điên rổ của con số này, lượng bê tông đó đủ để xây dựng một khu đô thị với khoảng 700 ngôi nhà khang trang. Đồng thời với việc xây dựng hang động, một mạng lưới huyết mạch để truyền tải điện năng ra thế giới bên ngoài cũng được gấp rút triển khai. Không có điện, siêu nhà máy này chỉ là một cỗ máy cầm điếc. Họ xây dựng một đường hầm tiếp cận cực lớn nối từ trạm biến áp dưới chân núi Tirifet thẳng vào nhà máy. Và từ Tirifet, một tuyến đường xây truyền tải điện siêu cao thế 380 kV mới toanh được kéo dài xuyên suốt 17 km qua thung lũng Lindt. Nhưng hãy nhớ rằng, đây là Thụy Sĩ, đời sự bằng phẳng là một thứ xa xỉ. Để kéo được tuyến cáp điện khổng lồ này, đội ngũ thi công phải dựng lên 53 trụ điện truyền tải mới. Trong đó có những cột điện khổng lồ cao tới 89 m. Việc thi công trên địa hình núi đá dốc đứng khiến cho các gần cầu truyền thống trở thành đống sắt vụn vô dụng. Một lần nữa, không quân lại ra tay. Toàn bộ các cấu kiện thép, ốc vít khổng lồ và cáp điện nặng nề đều được trực thăng cõng lên các đỉnh núi lầm trầm để những thợ lắp sáp mạo hiểm thi công lơ lừng trên không trung. Áo sáp bê tông đã đông cứng, huyết mạch truyền tải điện đã răng sẵn. Cái hang rỗng này đã sẵn sàng để đón nhận trái tim của nó. Nhưng làm cách nào họ có thể nhét một cỗ máy biến áp nguyên khối nặng 190 tấn cùng với một trùng rotor khổng lồ nặng tới 330 tấn lọt qua một cái đường hầm dài và hẹp để đi vào tận sâu bên trong ruột của ngọn núi. Chỉ một sai số nhỏ hoặc là một sự cố đứt cáp, khối thép hàng trăm tấn sẽ trượt dài trong đường hầm và nghiệt nát mọi thứ thảnh cám. Cái hang khổng lồ đã được xa cố an toàn. Nhưng bây giờ các kỹ sư phải đối mặt với một cơn ác mộng hậu cần khác. Làm thế nào để di chuyển những bộ phận cấu thành lên nhà máy điện? Những cỗ máy bằng thép đặc nặng hàng trăm tấn đi qua một đường hầm nhỏ hẹp để vào tận sâu trong lõi của ngọn núi. Bạn không thể dùng xe tải thông thường vì độ dốc và sức nặng sẽ nghiệt nát hệ thống phanh của bất kỳ chiếc xe nào. Giải pháp của thủy sĩ họ lắp đặt một hệ thống cáp tời kéo dây khổng lồ ngay bên trong đường hầm tiếp cận sở hữu sức tải lên tới 200 tấn. Nhờ con quái vật kéo cáp này cỗ máy biên áp khổng lồ nặng 190 tấn đã được đưa vào chót lọt. Nhưng đó chưa phải là thử thách lớn nhất. Trái tim thực sự của nhà máy này là các cụm tuô bin và rotor máy phát điện. Đầu tiên là phần vỏ son ốc của tuô bin. Chức năng của nó là đón nhận dòng nước ở áp lực cực cao và dẫn hướng nước đập vào các cánh quạt. Nếu bạn để chân cỗ máy này quay bên ngoài áp lực nước khổng lồ từ độ cao 600m rội xuống sẽ khiến cho toàn bộ cỗ máy rung bẩn bật và xé tòa các mối hẳn trong chấp mắt. Do đó, các kỹ sư đã phải dùng cơn cầu hạ khối thép son ốc này xuống bóng hầm và sau đó đổ bê tông trôn sống hoàn toàn nó vào một khối tĩnh bĩnh cửu. Và bây giờ hãy nói đến rotor. Đây là một bộ phận quay của máy phát điện. Khối lượng của nó lên tới 330 tấn. Khối lượng này vượt qua giới hạn chịu tài của mọi hệ thống cáp treo hay cáp kéo nào hiện có ở dự án. Giải pháp duy nhất mang từng linh kiện lẻ tè vào trong hang động và chơi một trò xếp hình rego nguy hiểm nhất thế giới ngay dưới lỏng đất. Họ đã phải xây dựng các cơn cầu trục hồng lồ gắn thẳng vào chân hang động chỉ để lắp ráp khối rotor này. Khoảnh khắc nghẹt thở nhất chính là khi cơn cầu cổ khối rotor 330 tấn này lơ lừng trên không chung rồi từ từ hạ nó lọt thòm vào bên trong lòng của Stato. Sài số cho phép không được tính bằng cm mà được tính bằng phần nghìn mm. Một sự rung lắc nhẹ khối thép 330 tấn sẽ va đẩm phá hủy toàn bộ cuộn dây đồng siêu dẫn bên trong và ném hàng chục triệu đô la qua cửa sổ. Khi cổ máy này đi vào hoạt động khối rotor 330 tấn sẽ quay với tốc độ cuồng nộ 8 vòng mỗi giây. Động năng mà nó tạo ra tương đương với sức mạnh của 3.000 chiếc xe hơi thể thao rồ ga cùng một lúc. Tháng 11 năm 2015 hai tổ máy phát điện đầu tiên đã được lắp sáp hoàn chỉnh và hòa lưới điện thành công. Nhưng một cổ máy thủy điện sẽ chỉ là một đống sắt vụn nếu như không có nước. Đã đến lúc chúng ta phải giải bài toán làm thế nào để dẫn dòng nước bằng sức mạnh hủy diệt từ độ cao 600m đâm xuyên qua ngọn núi để tiếp cận turbine. Hãy tưởng tượng áp lực kinh hoàng dưới đáy của một hồ sâu 600m nơi dòng nước rơi tự do từ đỉnh núi mang theo động năng khổng lồ. Nếu do gì, dòng nước này sẽ lập tức hóa thành lưỡi dao cắt nát ngọn núi. Do đó, hệ thống giếng dẫn nước nghiêng 48 độ không thể để chân mà bắt buộc phải được mặc áo giáp thép. Nhưng ông thép khổng lồ có đường kính 4,5m dày vài cm được thả trưa từ từ xuống hầm sâu. Các thợ hàn bậc cao phải bạo hiểm treo mình lơ lửng ở độ dốc chết người. Hàn kín bưng từng đoạn nối để tạo ra tuyến đường ống liền mạch dài tận 2km. Gần sát đáy, đường ống sẽ thành hình chữ Y để chưa nước vào turbine. Vì đây là dốn chịu áp lực tàn khốc nhất mọi mối hàn đều được trùm x-quang và siêu âm 100%. Tuyệt đối không nhân lượng với một bọt khí cỡ đầu kim. Thế nhưng kẻ thù nguy hiểm nhất lại mang tên Khi các văn khổng lồ đóng sầm đột ngột, hàng ngàn tấn nước đang lao xuống bị phanh gấp sẽ rội ngược lại, sinh ra sóng sông kích đồ sức xé toàn áo giáp thép và làm nổ tông ngọn nối. Để khắc phục, các kỹ sư thụy sĩ đã thi công các giếng điều áp. Đó là những buồng rỗng thẳng đứng đâm thẳng lên trời, nối ngay trên buồng văn. Khi sông kích xảy ra, cột nước khổng lồ sẽ rội ngược lên giếng rỗng này, chia tiêu hoàn toàn áp lực, phá hoại một cách hoàn hảo. Đường ống đã xong, máy móc đã chảy. Nhưng để cho cỗ máy này không bao giờ cạn năng lượng, họ cần một bồn chứa vĩ đại nằm trên đỉnh núi. Để đáp ứng công suất 1000 MW, hồ Marsi tự nhiên cần được nâng mực nước thêm 30 mét. Giải pháp của các kỹ sư là xây dựng một con đậm ngay giữa những đám mây ở độ cao 2.500 mét. Nơi đây băng ráo bao phủ 9 tháng mỗi năm, không khí loãng và thời tiết cực đoan khiến cho quá trình thi công trở nên vô cùng khắc nghiệt. Điểm sáng tạo nhất của dự án là việc tái chế 100%. Thay vì vất vả chờ vật liệu từ đồng bằng lên, hàng ngàn tấn đá granite, moi từ, hầm ngầm được đưa vào máy nghiện, rồi kéo lên đỉnh cao nguyên bằng hệ thống các treo chuyên dụng. Vì mùa đông kéo dài, 150 công nhân cùng với trạm trộn bê tông nằm sát mép vực phải chạy đua với thời gian, tận dụng vỏn vẹn 3 mùa hè ngắn ngủi để thi công. Thành quả là một bức tường thành đồ sộ gép từ 68 khối bê tông đã sừng sững bọc lên, hoàn thành vào hè năm 2016. Đậm Massey dài hơn 1.000 mét và cao 36 mét, chính thức ghi kỷ lục là con đậm dài nhất Thụy Sĩ và cao bậc nhất châu Âu. Siêu công trình này giúp tăng gấp 3 dung lượng chứa, biến hồ Massey thành một hồ pin năng lượng khổng lồ lơ lửng trên nóc nhà của thế giới, khép lại trọn vẹn vòng tuần hoàn vĩ đại của dự án. Dự án Lehman không chỉ đơn thuần là một nhà máy phát điện, về bản chất, nó là một cục pin nước vĩ đại nhất của châu Âu. Vào ban ngày, thì các nhà máy điện mặt trời và điện gió ở khắp châu Âu sản xuất dư thừa năng lượng. Nhà máy Lehman sẽ dùng lượng điện giá rẻ này để bơm ngược nước từ hồ bên dưới lên hồ Massey ở độ cao 2.500 mét khi bản đêm buông xuống hoặc là khi có đợt lạnh đột ngột khiến cho nhu cầu sửa ấm tăng vọt và mạng lưới điện quá tải. Lehman chỉ mất đúng vài phút để mở ban. Nước đồ ấm ấm xuống tua pin ngay lập tức bơm 1.000 MW điện sạch trở lại cứu vãn lưới điện quốc gia. Đó là vị cứu tinh thầm lặng, duy trì sự ổn định cho nền văn minh hiện đại. Và điều đáng khâm phục nhất mặc dù ngốn tới 2,3 tỷ đô la, sử dụng hàng ngàn tấn thuốc nổ và môi hàng triệu khối đá. Nhưng khi dự án kết thúc, người thụy sĩ đã dọn dẹp sạch sẽ toàn bộ công trường. Họ trả lại thảm cỏ xanh cho cao nguyên, trả lại sự vắng lặng cho bảy dây núi. Toàn bộ khối lượng động cơ máy móc khổng lồ gầm rú kia được giấu kín hoàn toàn vào trong bụng của dạy Anpa. Như chưa từng có sự hiện diện của con người. Đó chính là đỉnh cao của kỹ thuật bền vững, sức mạnh tuyệt đối nhưng khiêm nhường trước thiên nhiên. Chúng ta vừa hoàn tất chuyến thám hiểm vào bên trong trái tim của một trong những siêu công trình điên sổ nhất châu Âu. Và bây giờ tôi muốn nghe ý kiến từ chính các bạn. Trong toàn bộ chiến dịch vĩ đại này chi tiết kỹ thuật nào khiến bạn ấn tượng nhất? Là hệ thống cáp treo và trực thăng treo trên nóc nhà châu Âu? Bàn giao hưởng nổ mìn tính bằng mili giây? Hay là sự chính xác chết người khi hạ khối rotor 330 tấn vào lòng đất? Hãy để lại bình luận của bạn ngay phía bên dưới nhé.