Vì sao Do thái & Hồi giáo ‘trở mặt thành thù’? Nước mắt của đế chế Ba Tư dưới bóng đen giáo sĩ

Kính chào quý vị và các bạn đang theo dõi kênh Dòng Chảy Thời Sự Trong bức tranh địa chính trị giực lửa của khu vực Trung Đông hiện đại Iran và Israel Đang đứng ở hai đầu chiến tuyến Gầm ngừa nhau như những kẻ thù không đội trời chung Thế nhưng lật lại những trang sử vàng son của hơn 2.000 năm trước Ít ai ngờ được rằng Đế quốc Ba Tư cổ đại Tiền thân của đất nước Iran ngày nay Lại chính là đứng cứu tinh vĩ đại nhất của dân tộc Do Thái Sự chới treo của dòng chảy thời gian đã biến những người anh em từng chia ngọt sẻ bùi thành những bóng ma đối nghịch Điều gì đã tạo nên sự đứt gãy nghiệt ngã này Và dưới lớp áo troàng đen của một nhà nước thần quyền hạ khắc hôm nay Linh hồn kiêu hãnh của vương chiều Ba Tư năm xưa Liệu đã hoàn toàn gụt vỡ? Sự trổ dậy của đế quốc Ba Tư và ân tình ngàn năm với người Do Thái Thưa quý vị và các bạn Mở ra tấm bản đồ của vùng Trung Đông Quý vị và các bạn sẽ dễ dàng nhận thấy Iran tọa lạc ở một vị thế vô cùng đắc địa Một ngã tư đường thực sự của thế giới Phía Tây nối liền với Iraq Chính là cánh cửa bước vào thế giới Ả Rập Phía Bắc dáp danh với vùng Cáp Gazir và nước Nga rộng lớn Phía Đông mở ra con đường huyết mạch tiến về Afghanistan và Ấn Độ Còn phía Nam Họ ôm chọn vịnh Ba Tư Ít hầu nắm giữ sinh mệnh giàu mỏ của toàn cầu Một vị trí như thể định sẵn Rằng mạnh đất này Không bao giờ có được sự bình yên tĩnh lặng Những cư dân sinh sống nơi đây Buộc phải trưởng thành trong khói lửa đao kiếm Giữa những cuộc trinh phạt và bị trinh phạt không ngừng nghỉ xuyên suốt dòng chảy lịch sử Ngược dòng thời gian về khoảng 4.000 năm trước Trên những thảo nguyên bao la chảy dài từ miền Nam nước Nga Cho đến vùng Kazakhstan Có một nhóm những bộ lạc du mục kiêu dũng Họ là những con người đầu tiên trên thế giới thuần hóa được chiến mã Và sáng chế ra chiến xa Trong số đó một nhánh tự sưng là người Aryans Mang hàm ý là những con người cao quý Bằng sức mạnh cơ động vô song của đội kỵ binh dũng mãnh Họ ồ ạt tiến về phương Nam Và cuối cùng cắm trượng định cư trên cao nguyên Iran cằn cỗi nhưng hùng vĩ Đó chính là những bậc tổ tiên đầu tiên của người Ba Tư Thế nhưng vào buổi bình minh của kỵ nguyên ấy Họ vẫn chỉ là những cái bóng mờ nhạt Bên dìa sân khấu thế giới Đế quốc hung cường nhất Trung Đông lúc bấy giờ là Assyria Hoàn toàn không để mắt tới những kẻ mới đến Thả nhiên gọi họ bằng cái tên đầy miệt thị là Pashua Nghĩa là những kẻ sống ở xó xỉnh trốn biên thùy Chính từ âm tiết Pashua ấy Sau này đã biến âm thành tên gọi Ba Tư lễ lừng Lịch sử vốn chứa đựng những bước ngoặt không ai có thể đoán định Mãng đi vài trăm năm Những kẻ trốn biên thùy ngày nào Lại trổ dậy một cách vô cùng mạnh mẽ Để giật lấy vương trượng bá chủ Bước ngoặt vĩ đại nhất xuất hiện vào thế kỷ thứ 6 trước câu nguyên Dưới sự dẫn dắt của một vị thủ lĩnh kiệt xuất mang tên Cyrus Đại Đế Từ một tiểu vương vô danh của vùng Tây Nam Ông đã mở ra một kỷ nguyên trinh phạt bắt chiến bắt thắng Cyrus Đại Đế lần lượt thu phục bá chủ Medea Đè bẹp vương quốc Lydia giàu có Vào cuối cùng tiến quân san phẳng thế lực tàn bạo của thành Babylon Chỉ trong vỏn vẹt 20 năm Ông đã dựng nên vương chiều Archémenes Đế quốc Ba Tư thứ nhất vĩ đại Cũng là đế quốc siêu cường đầu tiên trong lịch sử nhân loại Trải dài qua 3 châu lục Á, Âu và Phi Đỉnh cao quyền lực của vương chiều này Kiểm soát một lãnh thổ rộng lớn 5 triệu 500.000 km2 Trải dài từ giải đất Thổ Nhĩ Kỳ cho đến bờ sông Ấn, Baola Thế nhưng điều đã khiến cho hậu thế đời đời tuân minh Cyrus Bằng hai tiếng Đại Đế Lại không nằm ở lưỡi gươm đẫm máu Hay những đạo quân vô sông Mà nằm ở tấm lòng khoan dung Baola tựa biển cả của ông Không giống như những kẻ chinh phục khát máu của thời đại cũ Cyrus Thấu hiểu sâu sắc nghệ thuật của sự thu phục nhân tâm Ông tôn trọng nhân quyền, cho phép các dân tộc bị chinh phục, giữ nguyên tiếng ngưỡng và phong tục tập quán của họ Hành động vĩ đại nhất khắc tên ông vào cõi vĩnh hẳng Chính là cuộc giải phóng vô tiền khoáng hậu Dành cho người Do Thái Khi tiến quân vào Babylon Thay vì tắm máu kinh thành Ông đã mở toan cánh cửa ngục tù Giải phóng những người Do Thái đang phải chịu cảnh nô lệ lầm than Trong sự kiện được lịch sử gọi là trốn lưu đầy Babylon Hơn thế nữa Vị hoàng đế ngoại bang ấy còn hào phóng chút hầu bao Cấp tiền bạc và nhân lực Để giúp cho người Do Thái quay trở về vùng đất hứa Jerusalem Xây dựng lại ngôi đền thánh đã bị phá hủy Sự khoan dung ấy tựa như một vòng tay che trở ấm áp hiếm hoi Giữa kỷ nguyên của giáo gươm lạnh lẽo Người Do Thái cảm kích ân đức ấy đến mức Trong kinh thánh Cyrus đại đế là vị quân vương ngoại đạo duy nhất được tôn sưng bằng danh hiệu đấng cứu thế Hay người được sức giàu Khi ngắm nhìn bức tranh trung đông ngày nay Nơi chính quyền Tehran và Israel Đang dương cung bạt kiếm đe dọa xóa sổ lẫn nhau Người ta không khỏi ngậm ngùi Trước sự vô thường của thế sự 2.500 năm trước Vị hoàng đế khai quốc của bà Tư lại chính là ân nhân vĩ đại nhất Là bầu trời bình yên cho sinh mệnh của dân tập Do Thái Tình anh em của hồng hoang ấy bây giờ đây dường như đã bị vùi lấp Dưới lớp bụi mù của những toan tính địa chính trị Và sự hận thù tư tưởng đến tột cùng Ngọn lửa thiêng bái hỏa giáo và thời đại hoàng kim Sự hoan dung vĩ đại của Cyrus đại đế Không phải là một phút ngẫu hứng của bậc vương giả Mà nó khởi nguồn từ mạch nguồn tiếng ngưỡng cổ xưa và thâm sâu nhất của người bà Tư Đó chính là bái hỏa giáo Trong hệ thống chất lý thâm sâu của tôn giáo này Vũ trụ không phải là một cõi hỗn mang vô định Mà là một chiến trường rực lửa Nơi diễn ra cuộc giao tranh trường kỳ và vĩ đại giữa ánh sáng và bóng tối Con người khi được sinh ra trên cõi đời này Được đấng sáng thế ban trong một món quà vô giá Chính là sự tự do ý chí Nhưng đi kèm với đặc ân ấy Lại là trách nhiệm nạc nề Buộc mỗi một cá nhân phải đưa ra lựa chọn Sẽ đứng về phía nào trong cuộc chiến tâm linh bất tật này Bái hỏa giáo dạy rằng Để đứng về phía ánh sáng quang minh Con người phải tuyệt đối tuân thủ 3 nguyên tắc vàng ngọc Là thiện tư, thiện ngôn và thiện hành Tức là nuôi dưỡng những suy nghĩ tốt lành Cất lên những lời nói tử tế Và hành động một cách ngay thẳng chính trực Họ tin tưởng mảnh biệt rằng Vào thời khắc tận cùng của dòng thời gian Ánh sáng sẽ cột rửa mọi dơ bẩn của thế gian tục sự Cái thiện sẽ vĩnh viễn đánh bại cái ác Những người đã khuất sẽ phục sinh để đón nhận một cuộc sống hạnh phúc vĩnh hẳn Những khái niệm chết học cao siêu ấy Nếu như chúng ta tĩnh tâm lại để cùng suy ngẫm Thì sẽ nhận thấy một sự tương đồng kỳ diệu Với những giáo lý cốt lõi của cơ độc giáo, do thái giáo Hay là những tư tưởng chết học vĩ đại của cả phương Đông lẫn phương Tây sau này Khi con người khao khát đi tìm chân lý tối thượng của vũ trụ Dường như mọi con đường chân chính Đều sẽ dẫn về chung một đích đến Người Ba Tư xây dựng những đền thờ lửa uy nghi Nơi ngọn thánh hỏa giựt cháy quanh năm suốt tháng không bao giờ tắt Nhưng họ không tôn thờ ngọn lửa vật lý ấy như một thực thể vô chi Mà họ mượn ánh sáng rực rỡ và sức nóng thuần khiết của ngọn lửa Để hướng tâm hồn về đấng quang minh vĩ đại Đứng sau vạn vật Sự trung thành, giữ trữ tiến và lòng kính sợ trước trật tự thiên liêng Chính là kim chỉ nam cho mọi hành vi của họ Ngay tại đất nước Iran ngày nay Bất chấp những thăng trầm dâu bể của thời đại Vẫn còn đó một ngọn thánh hỏa Được những tín đồ âm thầm gìn giữ và cúng dường liên tục Suốt 1.500 năm qua Một biểu tượng bất diệt cho đức tin kiên trung không thể nào bẻ gãy Sử ra lừng danh của Hy lạp cổ đại Là Herodotus Từng ghi chép lại rằng Trong ánh mắt của thần dân Ba Tư đương thời Cyrus đại đế không phải là một bạo chúa ngự trị trên ngai vàng quyền lực Mà ông thực sự là một người trai hiền từ của nguồn dân bách tính Cho đến tận hôm nay Trẻ qua hơn hai thiên niên kỷ Người dân Iran vẫn thành kính tôn xưng ông là vị quốc phụ duy nhất của mảnh đất này Cứ vào tháng 10 hàng năm Hàng ngàn người mang trong mình dòng máu Ba Tư Lại đổ về lăng bộ của Cyrus đại đế Họ nghiêng mình tưởng nhớ vị vị nhân đã ban cho họ một nền tảng nhân phẩm dạng người Và một linh hồn vô cùng kiêu hãnh Sau khi Cyrus băng hà khoảng ba thập niên Đế quốc Ba Tư bước vào một thời kỳ hoàng kim mới Dưới bàn tay nhào nặn của Darius đại đế Nếu như Cyrus Là biểu tượng của sự trinh phạt vĩ đại và lòng từ bi Thì Darius Lại là hiện thân của một trí tuệ quản trị nhà nước suốt chúng Ông chính là vị vua đã kiến tạo nên những kỳ tích hạ tầng vượt xa trí tưởng tượng của thời đại Nổi bật nhất là Vương Lộ Tuyến đường cao tốc của thế giới cổ đại Với chiều dài lên tới 2.700 km Dọc theo con đường huyết mạch ấy Darius cho thiết lập vô số các trạm dịch Sử dụng những kỳ binh cưỡi khoái mã Để truyền phát thư tín và mệnh lệnh dưới hình thức tiếp sức Nhờ hệ thống bưu chính thần tốc này Những thánh chỉ từ Kinh Đô Có thể truyền đến mọi ngõ gách của vùng biên ải Chỉ trong vòng 7 đến 9 ngày Thay vì phải mất đến 3 tháng dòng giã nếu đi bộ Lại mượn lời của sử gia Herodotus Ông đã phải kinh ngạc thốt lên lời ngợi ca Rằng bất luận là mưa sa bão tuyết hay nắng hạn thiêu đốt Những người đưa tin của Ba Tư vẫn luôn hoàn thành xuất sắc sứ mệnh của mình Lời tán dương ấy vĩ đại đến mức Sau này đã trở thành nguồn cảm hứng vô tận Được ngành bưu chính của Hoa Kỳ thời hiện đại Chọn làm phương châm hoạt động Không dừng lại ở đó Darius đại đế còn thể hiện tầm nhìn vượt thời đại Khi ông tiến hành đúc tiền su thống nhất Quy chuẩn lại toàn bộ hệ thống đo lường trên toàn cõi đế quốc Ông thậm chí còn mạnh dạn tiến hành đào một tuyến kênh nối liền 2 vùng biển Mà ngày nay chúng ta biết đến chính là nền tảng sơ khai của kênh đào Sue lừng danh Những cải cách vĩ mô mang tính hệ thống ấy của Darius Đã đi trước những gì mà Tần Thủy Hoàng làm được ở Trung Hoa cổ đại Tới 3 thế kỷ Đứng trên đỉnh cao quyền lực Sở hữu nguồn của cải khổng lồ Và một nền tảng văn hóa rực rỡ Bà Tư lúc bấy giờ tựa như một ngọn hải đăng vĩ đại nhất Thắp sáng toàn bộ nền văn minh nhân loại trên ngã tư của thế giới Biến thiên lịch sử và sức sống mạnh liệt của nền văn minh Thưa quý vị và các bạn Bánh xe lịch sử không bao giờ dừng lại Và những đế chế vĩ đại nhất Cũng không thể nào tránh khỏi quy luật thịnh suy Sự thịnh vượng tột bậc của đế quốc Ba Tư Rốt cuộc lại trở thành miếng mồi ngon thu hút những ánh mắt thèm khát từ phương xa Vào thế kỷ thứ tư trước công nguyên Một cơn bão tát mang tên Alexander Đại Đế Đã từ miền Bắc Hy Lạp cuồn cuộn thổi tới Chàng thanh niên mang trong mình thiên tài quân sự xuất trúng Chỉ mới ngoài đôi mươi Đã dẫn theo những đội hình phơ lang sơ giáo giải chứa danh Càn quét mọi phòng tuyến của Ba Tư như trẻ tre Đội quân tinh nghệ ấy đã dẫm nát vinh quang của vương chiều Akermanit Hùng hổ tiến vào kinh đô lộng lẫy và phóng hỏa thiêu dụi quần thầy cung điện Persepolis Biểu tượng thiêng liêng và kiêu hãnh bậc nhất của người Ba Tư Trận đại hỏa hoạt ấy rực cháy suốt nhiều ngày đêm Thiêu dụi những thành tiệu rực rỡ và để lại một vết sẹo mãi mãi không thể nào xóa nhòa Trong tâm hồn dân tộc này Đế quốc Ba Tư thứ nhất Di sản của vị quốc phủ Cyrus Chính thức diệt vong Thế nhưng điều kỳ diệu nhất của nền văn minh Ba Tư Không nằm ở những bức tường thành kiên cố Hay những đạo quân bất khả chiến bại Mà nằm ở sức mạnh đồng hóa vô hình đầy mảnh lực Ngay khi vung gươm tàn phá cung điện Vị hoàng đế trẻ tuổi Người Macedonia lại bất ngờ bị chinh phục ngược lại Bởi chính sự uyên bác và vĩ đại của văn hóa Ba Tư Từ một kẻ chinh phục Alexander đại đế lại biến thành một người hâm mộ cuồng nhiệt Ông cởi bỏ chiến bảo Hy Lạp Hoác lên mình những bộ hoàng bào lộng lẫy của vua chúa Ba Tư Tổ chức đám cưới vĩ đại Để dước một nàng công chúa Ba Tư xinh đẹp làm hoàng hậu Không dừng lại ở đó Ông còn ra lệnh cho hàng vạn tướng lĩnh và binh lính Hy Lạp Tập thể kết hôn với các tiểu thư quý tộc bản địa Khát vọng của Alexander Là dung hợp hai dòng máu Hai nền văn hóa vĩ đại nhất của phương Đông và phương Tây Để đúc kết nên một siêu đế quốc vĩnh kiểm Mặc dù hoàng đế vắn số đã qua đời ở tuổi 32 Nhưng di sản văn hóa Ba Tư nhờ bước chân viễn trinh của người Hy Lạp Mà tiếp tục lan tỏa Đảo ngược dòng chảy Truyền bá về phương Tây Và để lại những dấu ấn sâu đậm trong hệ thống chiết học Nghệ thuật Cũng như nghệ thuật quản trị quốc gia của đế chế La Mã Hùng Mạnh sau này Trải qua nhiều thế kỷ Nằm dưới sự cai trị của các triều đại Hy Lạp hóa Và vương chiều Patria Ý thức dân tộc của người Ba Tư Chưa bao giờ lụy tàn Đến thế kỷ thứ 3 Ngọn lửa kiêu hãnh ấy một lần nữa bùng cháy rực rỡ Với sự ra đời của đế quốc Sassanid Tự nhận là hậu ruệ chân chính của vương chiều Akermanid Xưa kia Các hoàng đế Sassanid Quyết tâm khôi phục lại hào quang của tổ tiên mình Đứng cảnh bước khỏi lúc bấy giờ là La Mã đang ở thời kỳ đỉnh cao Trong cuộc đối đầu mang tầm bóc thế kỷ ấy Hoàng đế Sapua đệ nhất của Ba Tư Đã trở thành cơn ác mộng kinh hoàng nhất Đối với người La Mã Chỉ trong vòng vài thập niên ngắn ngủi Ông đã liên tiếp đánh bại 3 vị hoàng đế La Mã Trong đó có một sự kiện chấn động toàn cầu Khi hoàng đế Valerian Bị bắt sống ngay trên chiến trường Và đã phải quỳ gối phụ phục dưới chân vị vua Ba Tư Để xin tha mạng Lần quỳ gối nhục nhã của hoàng đế La Mã Chính là lời tuyên cáo hùng hồn nhất Ba Tư đã chính thức trở lại ngôi vị bá chủ Suốt 400 năm tiếp theo Vương chiều Sassanid Không chỉ phô diễn sức mạnh quân sự đáng gồm Mà còn đưa nghệ thuật lên một tầm cao vô tiền khoáng hậu Những món đồ kim hoàn chạm trổ tinh xảo Những thức lụa dệt hoa văn lộng lấy từ các xưởng thủ công của Ba Tư Đã theo chân các thương nhân trên con đường tơ lụa vạn rạp Truyền sâu vào tận Trung Hoa Sự giao thoa văn hóa mãnh liệt này Đã ảnh hưởng trực tiếp đến thẩm mỹ của vương chiều nhà đường Nhiều họa tiết hoa văn tròn Viền chuỗi ngọc Được khai quật trong các lăng bộ cổ nhà đường Thực chất đều mang đậm phong cách hoàng gia Sassanid Ở thời đại ấy Ba Tư tựa như một viên ngọc quý được mai rũa đến mức hoàn mỹ Tọa sáng vô cùng rực rỡ ngay tại trung tâm ngã tư của nền văn minh thế giới Bước ngoặt lớn Hồi giáo Và sự định hình địa chính trị Giữa lúc đế quốc Sassanid Đang xây xưa trong ánh hào quang quyền lực Thì ở phía nam Một cơn bão cát khổng lồ mang theo nguồn sức mạnh chưa từng có Đang lặng lẽ thành hình trên bán đảo Ả Rập khô cảnh Bước sang thế kỷ thứ 7 Những đạo quân du mục Ả Rập rũng mãnh Được hợp nhất và tiếp thêm sức mạnh Từ đức tin Hồi giáo mãnh liệt Họ đã cuồn cuộn tràn lên phương Bắc Định mệnh đã chọn một thời điểm vô cùng nghiệt ngã cho Ba Tư Lúc bấy giờ đế quốc Sassanid Và kỳ phung địch thủ Đông La Mã vừa trải qua một cuộc chiến tranh sinh tử kéo dài đằng đẳng Suốt 26 năm Khiến cho cả hai bên đều kiệt quệ đến tận cùng Lợi dụng thời cơ vàng ấy Đội kỵ binh Ả Rập đã ổ ạt tấn công Chỉ trong vài thập niên ngắn ngủi Tòa thành trì vĩ đại của vương chiều Sassanid Đã sụp đổ tan thành Đây được xem là cuộc đại hủy diệt thứ 2 Và cũng là bi kịch thay đổi vĩnh viễn vận mệnh của quốc gia cổ đại này Trong suốt những thế kỷ tiếp theo Dưới sự cai trị bằng gương đao của các vương chiều Ả Rập Người Ba Tư dần từ bỏ tiếng ngưỡng bái hỏa giáo truyền thống của mình Để cải đạo sang Hồi giáo Đối với nhiều nền văn minh cổ đại khác Như Ai Cập hay Syria Sự xuất hiện của Hồi giáo và đạo quân Ả Rập Đồng nghĩa với sự xóa sổ hoàn toàn bản sắc bản địa Những quốc gia này không chỉ thay đổi đức tin mà còn đánh mất đi luôn cả ngôn ngữ và văn hóa gốc rễ của mình Hoàn toàn bị Ả Rập hóa Nhưng một lần nữa Linh hồn kêu hãnh của người Arians Lại thể hiện sức chống chịu phi thường Mặc dù vẫn chấp nhận thánh Allah và Kinh Quran Nhưng người Ba Tư vẫn bám chặt lấy ngôn ngữ mẹ đẻ của mình Tiếng Ba Tư Với hệ thống văn phạm và thi cao ủyển chuyển Đã sống sót một cách kỳ diệu và tiếp tục thăng hoa Biến họ trở thành một vùng văn hóa độc lập Không thể bị hòa tan giữa biển người Ả Rập mênh mông Trải qua hàng trăm năm biến động Mảnh đất Iran tựa như một ngã tư đường nhộn nhịp Nơi người mông cổ đến rồi đi Người đột quyết lập lên những chiều đại chấp nhoáng rồi lại tản lụi Phải đến năm 1501 Vương chiều Safavid Mới chính thức bước lên vũ đài lịch sử Mở ra một kỳ nguyên mới và thực hiện một quyết định chấn động Định hình vĩnh viễn cục tiện địa chính trị của toàn bộ Trung Đông cho đến tận ngày hôm nay Các vị vua Safavid Đã quyết định đưa dòng Sia của Hồi giáo lên làm quốc giáo Cần phải hiểu rằng Vào thời điểm đó Toàn bộ những cường quốc vây quanh Ba Tư Từ đế chế Ottoman hùng mạnh ở phía Tây Những láng giềng Trung Á ở phía Đông Cho đến thế giới Ả Rập mênh mông ở phía Nam Hầu như tất cả Đều tôn sùng dòng Sunni Quyết định lựa chọn dòng Sia của người Ba Tư Không đơn thuần chỉ là một sự khác biệt về mặt thần học Hay cách diễn dịch kinh thánh Đó là một nước đi chiến được mang tầm vóc lịch sử Một lời tuyên bố đanh thét về sự độc lập hoàn toàn Bằng cách đứng về phía thiểu số Người Ba Tư đã tự tay tạo ra một vũ trụ tâm linh riêng biệt cho mình Họ dùng tôn giáo làm tấm khiên vững chắc Để bảo vệ bản sắc dân tộc Tách biệt hoàn toàn khỏi sức ép đồng hóa của người Ả Rập và người Thổ Nhĩ Kỳ Giữa một bên là người Ba Tư theo dòng Sia Và một bên là người Ả Rập Hoặc đột quyết theo dòng Sunni Đã được khắc sâu từ khoảnh khắc ấy Iran mà chúng ta biết đến ngày nay Một quốc gia nói tiếng Ba Tư Thở phụng theo nghi thức Sia Và luôn giữ một khoảng cách nhất định với phần còn lại của thế giới Hồi giáo Đã chính thức thành hình Dưới sự bảo trợ của chiều đại Saphavit Văn minh Ba Tư lại một lần nữa thăng hoa rực rỡ Biến Kinh đô Isfahan trở thành một tuyệt tác kiến trúc nguy Nga tráng lệ Đến mức những lữ khách đương thời phải thốt lên lời ca ngợi Rằng Isfahan Chính là một nửa của thế giới Từ cách mạng Hồi giáo đến khát vọng tự do đương đại Bước vào thế kỷ 19 Khi các cường quốc phương Tây mang theo súng ống và tàu thuyền đi trinh phạt khắp toàn cầu Vương quốc Ba Tư Cũng không tránh khỏi những cơn ác mộng Giống như sự suy tàn của nhà Thanh ở phương Đông Dưới sự chỉ trệ của vương chiều Kha-xa Những vị vua mãi mê hưởng lạc Vung tiền cho những chuyến du ngoạn sao hoa tận châu Âu Đã đẩy đất nước vào cảnh bần củng Để trăng trải nợ nần Họ sẵn sàng cắt đất bồi thường Bán rẻ chủ quyền quốc gia cho ngoại bang Ở phía Bắc Gấu lớn nước Nga nhen anh búa vuốt Còn ở phương Nam Hạp đội của đế quốc Anh hùng hổ uy hiếp Ba Tư biến thành một bàn cờ địa chính trị thảm hại Trong cuộc chiến tranh dành ảnh hưởng Được lịch sử gọi là trò chơi vĩ đại Hôm nay họ phải cắt một vùng lãnh thổ dân cho Nga Ngày mai họ lại phải nhượng quyền khai thác tài nguyên vô giá cho người Anh Nghiềm kiều hãnh ngàn năm của người Ba Tư Đã bị trà đạp xuống bùn đen Út ức nhìn quê hương biến thành vùng đất bán thuộc địa Đến năm 1921 Vị sĩ quan kiệt xuất Reza Shah Đã tiến hành đảo chính Ông thiết lập vương chiều Palavi Mang trong mình tham vọng cháy bỏng Ông quyết tâm lôi kéo đất nước thoát khỏi bóng tối phong kiến Để tiến vào kỳ nguyên hiện đại Các tuyến đường sắt vĩ đại được xây dựng Nhà máy mọc lên khắp nơi Thậm chí ông còn dùng bàn tay sắt Để ép buộc phụ nữ tháo bỏ tấm khăn trùng đầu Và nam giới phải mặc âu phục Năm 1935 Ông ra chỉ dụ đổi quốc hiệu từ Ba Tư thành Iran Có nghĩa là vùng đất của người Assyria Như một thông điệp mạnh mẽ gửi tới thế giới Rằng họ không còn là kẻ nhượng tiểu Mà chính là hậu ruệ của những chiến binh kêu dũng thủa hồng hoang Sang thời kỳ của người con trai Mohammed Reza Pahlavi Dưới sự bùng đổ của vàng đen dầu mỏ Và bối cảnh chiến tranh lạnh Hoa Kỳ đã chống đương mạnh mẽ Để biến Iran thành pháo đài vững chắc ngăn chặn liên xô Nguồn thu khổng lồ từ dầu mỏ Biến thủ đô Tehran chốc lát trở thành một tiểu Paris của Trung Đông Nơi tràn ngập xe hơi đắt tiền và những cô gái sung sính trong những chiếc váy ngắn hợp thời trang Tuy nhiên đằng sau lớp vỏ bọc vồn hoa ấy Lại là một xã hội giãn nứt đến tận đáy Sự phân hóa giàu nghèo tột độ Bước tiến Tây Hóa quá gấp gáp Đã đụng chạm đến giới tinh hoa tôn giáo truyền thống Kết hợp với sự cai trị bạo lực của lực lượng cảnh sát mật Ngọn núi lửa phẫn nộ trong lòng dân chúng Đã vượt qua giới hạn chủ đực Từ một căn hộ nhỏ ở ngoài ô Paris Giáo sĩ Liu Vong Khomeini Đã gửi những cuộn băng cassette Chưa được lời hiệu triệu nảy lửa về nước Năm 1979 Vương chiều Pahlavi sụp đổ Nhưng chỗ cho nước Cộng hòa Hồi giáo Iran Từ một đồng minh thân thiết Iran lập tức trở thành cái gai trong mắt phương Tây Chìm đắm trong cuộc chiến tàn khốc 8 năm với láng giềng Iraq Do Saddam Hussein phát động Để lại những di chứng tang thương với hàng triệu sinh mạng đã ngã xuống Thưa quý vị và các bạn Nhiều thập niên đã trôi qua Hình ảnh mà chính quyền Tehran phô diễn trên trường quốc tế Luôn là sự đối đầu cứng rắn Họ tài trợ cho các nhóm vũ trang như Hezbollah hay Hamas Họ tự nhận mình là người che trở cho những thế lực bị áp bức ở Trung Đông Thế nhưng nếu chúng ta gạt bỏ lớp vỏ bọc chính trị dày đặc ấy Và nhìn sâu hơn vào đôi mắt của người dân nơi đây Một bức tranh hoàn toàn đối lập sẽ hiện ra Đó là một thế hệ trẻ được giáo dục bài bản Mang trong mình trái tim nóng bỏng Và chưa một ngày nào thôi khát khao tự do Biến cố năm 2022 Khi cô gái trẻ 22 tuổi Massa Amini Phải đánh đổi sinh mệnh chỉ vì đội khăn trùm đầu không đúng quy định Đã làm bùng cháy ngọn lửa phẫn nộ của cộng đồng người Iran trên toàn cầu Những tiếng hô vang, phụ nữ, sự sống, tự do Không chỉ là tiếng thét của sự quất ức Mà còn là sự hồi sinh kỳ diệu của chiếc lý bái hỏa giáo cổ xưa Ngay cả khi bóng tối hạ khắc Đang tạm thời bao trùm Người Ba Tư vẫn kiên cường dùng thiện tư, thiện ngôn và thiện hành Để chiến đấu cho ánh sáng quang minh Ngọn thánh hỏa giựt cháy 1.500 năm trong nền thờ Thực chất chưa bao giờ tắt Trong ninh hồn của dân tộc vĩ đại này Lịch sử vẫn đang tiếp tục những vòng quay của nó Và chúng ta có quyền tin tưởng với hy vọng rằng Lòng dũng cảm bất khuất Những con người mang dòng máu Assyria kiêu hạnh ấy Rồi sẽ lại tìm thấy ánh bình minh của sự sống và tự do Chương trình dòng chảy thời sự hôm nay xin kết thúc tại đây Cảm ơn quý vị đã dành thời gian theo dõi và đồng hành cùng chúng tôi Xin quý vị đừng quên nhấn like Chia sẻ video này Và để lại bình luận bên dưới để chúng ta cùng nhau chia sẻ Để có những góc nhìn tai chiều về thời cuộc Hẹn gặp lại quý vị trong những chương trình lần sau