Nga–Ukraine mắc kẹt: Ai đang nuôi cuộc chiến, vì sao cả hai khó dừng lại?

Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Vì kính chào quý vị khán giả đang theo dõi chương trình trên Khung Trời Mới. Nếu yêu mến những nội dung của chúng tôi, quý vị đừng quên tặng like cho video này hoặc ghi danh đăng ký trở thành hội viên của Khung Trời Mới để ủng hộ chúng tôi. Và bây giờ sẽ là phần nội dung chi tiết, kính mời quý vị cùng theo dõi. Nga chưa gục ngã, ai đang nuôi cỗ máy chiến tranh? Thưa quý vị, ban đầu thì cả Nga và phương Tây đều tính toán sai. Moscow chuẩn bị cho một chiến thắng chóng vánh, Còn nhiều quan chức phương Tây lo khơi yết chỉ có thể cầm cự được vài ngày Nhưng cuộc chiến đã bắt đầu từ ngày 24 tháng 2, 2022 Hiện nay đã kéo dài hơn 4 năm Biến thành một cuộc đỡ sức tiêu hào mà chưa bên nào tìm được lối thoát Theo những tài liệu được Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh thu thập Kế hoạch ban đầu của Nga là đánh gục Ukraine trong vòng 10 ngày Truyền thông Mỹ dẫn lời các nghị sĩ cho biết Trong những cuộc báo cáo khi mà chiến tranh vừa nổ ra với lãnh đạo quân sự Mỹ, từng nhận định Nga có thể thất thủ. Trong vòng 72 giờ, thực tế đã bác bỏ cả hai dự đoán này. Cái giá của sự tính toán sai lầm ấy là những tổn thất khổng lồ. Theo ước tính của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, đến tháng 6-2026 tổn thất nhân lực của Nga khoảng 1,4 triệu người, trong đó khoảng 450.000 người tử trận. Phía Ukraine được ước tính tổn thất từ 525.000 đến 625.000 người. Tổng cộng hai bên sấp sỉ 2 triệu người Moscow và Kyiv không công bố đầy đủ số liệu nên chúng ta cần hiểu đây là những ước tính không phải là con số đã được hai bên xác nhận Nhưng ngay cả với sự thận trọng ấy quy mô thiệt hại vẫn cho thấy chiến tranh đã vượt xa hình dung ban đầu Những gì được dự tính giải quyết trong vài ngày đã trở thành một cuộc nghiền nát nhân lực kéo dài qua nhiều năm Thiệt hại kinh tế cũng nghiêm trọng Riêng năm 2022 tổng sản phẩm quốc nội của Ukraine giảm khoảng 30% Hàng triệu người phải rời bỏ nhà cửa, Nga bị đóng băng khoảng 300 tỷ đô la Mỹ dự trữ ngoại hối, đồng thời hứng chịu hàng loạt biện pháp trừng phạt tài chính, thương mại và công nghệ. Vậy vì sao cả hai vẫn tiếp tục? Nga chưa phá sản, còn Ukraine thì chưa đầu hàng. Câu trả lời phải được tìm lại trong ngân sách, nhà máy, nguồn năng lượng và mạng lưới đối tác đứng sau mỗi bên. Chiến trường quyết định nơi người ta mất quân, mất đất. Hậu phương quyết định họ còn đủ sức bổ sung tổn thất đến bao giờ. Ngay sau cuộc xâm lược, phương Tây đóng băng tài sản của ngân hàng Trung ương Nga và nhiều loại ngân hàng nước này khỏi SWIFT, mạng lưới truyền thông điệp thanh toán quốc tế đồng rúp lao dốc từ khoảng 75 rúp đổi được 1 USD trước chiến tranh có lúc xuống mức khoảng 120 rúp vào đầu tháng 3 2022 Nguy cơ khi ấy rất rõ ràng, người dân có thể đổ xô mua ngoại tệ rút tiền hoặc là tích trữ hàng hóa, giá cả tăng vọt, dòng vốn tháo chạy, ngoại thương tắc nghẽn một cuộc khủng hoảng tài chính hoàn toàn có thể kéo theo bất ổn xã hội Nhưng ngân hàng Trung ương Nga phản ứng nhanh bằng hai biện pháp quyết liệt Lãi suất được nâng từ 9,5% lên 20% để giữ tiền tệ trong hệ thống ngân hàng Đồng thời chính quyền kiểm soát vốn buộc doanh nghiệp xuất khẩu bán phần lớn nguồn thu ngoại tệ để đổi lấy rút và hạn chế chuyển tiền ra nước ngoài Những biện pháp này chặn bớt dòng tiền tháo chạy giúp ổn định tỷ giá trong giai đoạn nguy hiểm nhất Tuy nhiên giữ được đồng tiền mới chỉ là bước đầu Sau đó thì ông Putin đẩy cả nền kinh tế chuyển sang phục vụ chiến tranh Theo ước tính của Ngân hàng Trung ương Phần Lan, trong giai đoạn từ 2022 đến 2025, ngân sách Nga chi ít nhất là 50.000 tỷ rúp cho chiến tranh. Nhà máy tăng sản lượng, quân đội tuyển lính với mức độ đãi ngộ cao, chi tiêu công tạo ra việc làm và thu nhập. Theo số liệu Nga công bố, tăng trưởng kinh tế năm 2023 và 2024 lần lượt là 4,1% và 4,3%. Đó là cơ chế thường được gọi là chủ nghĩa Keynes quân sự. Nhà nước đặt hàng vũ khí doanh nghiệp mở rộng sản xuất, công nhân nhận lương và các chỉ số tăng trưởng được nâng lên. Nhưng sản lượng quốc phòng tăng không đồng nghĩa với đời sống dân chúng được cải thiện tương ứng. Một quả đạn dược được sản xuất có thể làm tăng tổng sản phẩm quốc nội, nhưng khi bắn đi, nó không để lại nhà ở, trường học hay là năng lực sản xuất dân sự. Nền kinh tế có thể hoạt động sôi động trong hiện tại bằng cách tiêu hai nguồn lực dành cho tương lai. Tác dụng phụ xuất hiện khi quân đội và nhà máy cùng tranh giành lao động Tiền lương tăng, giá cả tăng, ngân hàng trung ương phải tiếp tục dùng lãi suất để chống lạm phát Có lúc nâng lên 21% Doanh nghiệp dân sự khó vay vốn, đầu tư tư nhân bị co lại Trong khi việc làm và tăng trưởng ngày càng phụ thuộc vào đơn hàng quốc phòng Theo số liệu được dẫn đến năm 2025, tăng trưởng của Nga chỉ còn khoảng 1% Điều đáng ngại hơn là sự chậm lại là do cơ cấu kinh tế bị kéo lệch Khu vực dân sự yếu còn tổ hợp công nghiệp quân sự lớn lên, càng duy trì lâu thì việc chuyển trở lại nền kinh tế thời bình càng khó khăn và tốn kém. Tiếp tục vận hành thì Moscow cần nguồn thu xuất khẩu, đặc biệt là dầu mỏ. Khi châu Âu thu hẹp mua hàng, Ấn Độ trở thành khách hàng quan trọng. Trước chiến tranh, dầu Nga chiếm chưa đến 1% lượng dầu thô nhập khẩu của Ấn Độ, sau đó tỷ lệ này có lúc tăng lên khoảng 40%. Động lực chủ yếu là giá rẻ. Nga phải tìm được người mua thay thế còn các nhà máy lọc dầu Ấn Độ có cơ hội nhập nguyên liệu giảm giá để chế biến thành diesel và nhiên liệu hàng không rồi xuất khẩu Một phần sản phẩm chạy quay trở lại châu Âu tạo ra nghịch lý Châu Âu hạn chế dầu Nga nhưng vẫn mua nhiên liệu được tinh chế từ nguồn dầu ấy tại nước thứ ba Tính đến năm 2024 Ấn Độ trở thành nhà cung cấp sản phẩm dầu mỏ lớn nhất cho Liên minh châu Âu Những biện pháp nhằm hạn chế nhập khẩu sản phẩm tinh chế từ Nga được triển khai sau đó cho thấy phương Tây phải liên tục vá các khoảng trống trong cơ chế trừng phạt. Dòng thương mại không biến mất, nó đang tìm đường vòng. Nếu Ấn Độ giúp Nga duy trì đầu ra năng lượng thì Trung Quốc hỗ trợ cả đầu ra lẫn đầu vào. Năm 2023, thương mại Trung Nga đạt khoảng 240 tỷ đô la Mỹ. Trung Quốc mua dầu khí đồng thời cung cấp ô tô, máy móc và thiết bị thay thế thị trường mà doanh nghiệp phương Tây để lại. Đặc biệt quan trọng là an hóa lưỡng dụng, vi mạch có thể dùng trong máy giặt hoặc hỏa tiện Máy công cụ có thể chế tạo linh kiện ô tô hoặc đạn pháo Cùng một thiết bị, mục đích sử dụng cuối cùng quyết định ý nghĩa quân sự Vì vậy, việc ngăn chặn nguồn cung này phức tạp hơn là cấm bán một loại vũ khí hoàn chỉnh Tháng 4, 2024, quan chức Mỹ công bố đánh giá cho rằng 90% sản phẩm vi điện tử Nga nhập khẩu trong năm 2023 đến từ Trung Quốc Trong quý cuối năm ấy, khoảng 70% mấy công cụ nhập khẩu cũng có xuất xứ Trung Quốc Washington còn cáo buộc có hoạt động hợp tác sản xuất máy bay không người lái và cung cấp nguyên liệu để phục vụ chế tạo thuốc nổ Những dòng hàng này giúp cho Moscow khắc phục một phần hạn chế công nghệ về sản xuất Thanh toán thương mại bằng đồng nội tệ cũng giảm bớt tác động từ các rào cản tài chính phương Tây Trong giai đoạn từ năm 2023 đến 2025 thì Trung Quốc và Ấn Độ chiếm hơn 40% ngoại thương với Nga Bản thân châu Âu cũng không thể cắt ngay toàn bộ nguồn năng lượng từ Nga Tháng 4-2022, Ngân hàng Trung ương Đức ước tính cấm vận năng lượng toàn diện có thể khiến nền kinh tế Đức thiệt hại nặng, làm suy giảm sản lượng và đẩy giá cả lên cao Vì thế, quá trình tách khỏi năng lượng Nga diễn ra từng bước Lệnh cấm than có hiệu lực từ tháng 8-2022 Dầu thô vận chuyển bằng đường biển bị hạn chế từ tháng 12 Sản phẩm dầu mỏ tinh chế từ tháng 2-2023 Khi đốt tiếp tục được nhập khẩu trong khoảng thời gian dài hơn Khoảng chuyển tiếp ấy vừa giúp châu Âu tránh cú sốc đột ngột vừa cho Nga thêm thời gian tìm khách hàng mới Nhưng trụ vững không có nghĩa là nguồn lực vô hạn Quỹ phúc lợi quốc gia Nga, một nguồn dự trữ quan trọng có khoảng 8,9 nghìn tỷ rúp tài sản thanh khoản trước chiến tranh Theo số liệu thì đến tháng 8, 2023 chỉ còn khoảng 3,7 nghìn tỷ rúp Moscow duy trì chiến tranh bằng nguồn thu mới đồng thời đốt dần phần tích lũy cũ Nga còn có lợi thế dân số lớn hơn nhiều Ukraine, giúp kéo dài khả năng bổ sung quân và duy trì sản xuất. Tuy nhiên, lợi thế ấy không xóa được thiếu hụt lao động, thương vong hay là chi phí tài chính Nó chỉ khiến cho ngưỡng chịu đựng của nước này cao hơn những gì mà nhiều người dự đoán ban đầu. Cỗ máy chiến tranh Nga vì thế được giữ lại bởi nhiều lớp chống đỡ, kiểm soát tài chính trong nước, ngân sách quân sự, xuất khẩu năng lượng và nguồn cung từ đối tác. Mỗi lớp đều có cái giá riêng. Chúng giúp cho Nga tránh sụp đổ nhanh chóng nhưng đồng thời khiến cho nền kinh tế ngày càng bị cuốn sâu vào cuộc chiến. Ukraine chiến đấu bằng sức mình nhưng huyết mạch nằm trong tay đồng minh. Vâng thưa quý vị, nếu như Nga duy trì chiến tranh nhờ vào nguồn lực quốc gia lớn và các đối tác thương mại thì Ukraine phải giải một bài toán khắc nghiệt hơn. Họ vừa phải bảo vệ lãnh thổ vừa duy trì một nhà nước có nền kinh tế bị tàn phá. Quân đội thì cần đạn nhưng giáo viên thì cần lương, tiền tuyến cần điện, bệnh viện và gia đình cũng như vậy. Ngày 28 tháng 2, 2025, cuộc tranh cãi giữa ông Volodymyr Zelensky với ông Donald Trump và ông Jerry Pence tại phòng bộ dục đã phơi bày sự phụ thuộc ấy. Ông Zelensky đến để ký thỏa thuận khoáng sản nhưng khi trời tỏa bạch ốc sớm và văn kiện không được ký trong chuyến thăm. Sự việc cho thấy sức chiến đấu trên tiền tuyến không tách rời quan hệ với các nhà tài trợ. Ukraine có thể quyết tâm tiếp tục nhưng lượng vũ khí, thời điểm giao hàng và khả năng duy trì ngân sách còn chịu ảnh hưởng từ quyết định, từ các chính phủ khác. Ý chí quốc gia là điều kiện thiết yếu, song không tự tạo ra hỏa tiễn và phòng không. Theo ước tính của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm, năm 2025 chi tiêu quân sự của Ukraine tương đương khoảng 40% tổng sản phẩm quốc nội, nghĩa là cứ 100 đồng giá trị nền kinh tế tạo ra, thì khoảng 40 đồng được dành cho quân sự trong khi đất nước vẫn phải gánh toàn bộ nhu cầu dân sinh. 60 đồng còn lại phục vụ cho lương hưu, trường học, y tế, hạ tầng và sửa chữa những công trình bị phá hủy. Nhưng chiến tranh còn làm giảm thu ngân sách, đẩy người lao động ra nước ngoài và khiến doanh nghiệp hoạt động khó khăn Khoảng thiếu hụt ấy không thể chỉ giải quyết bằng tiết kiệm trong nước Sau khi trở lại nắm quyền, ông Donald Trump thúc đẩy chính sách nước Mỹ trên hết yêu cầu đồng minh chia sẻ nhiều hơn gánh nặng hỗ trợ Ukraine Cơ chế viện trợ vì thế cũng thay đổi Châu Âu bỏ tiền, Mỹ cung cấp vũ khí, Ukraine nhận hàng Washington vẫn giữ vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng, nhưng cách phân bổ chi phí đã khác Mùa hè 2025, ông Trump và Tổng thư ký NATO đưa ra cơ chế PURL, tức là Danh sách các nhu cầu ưu tiên của Ukraine, Khi IP xác định loại vũ khí cấp thiết. Các nước tham gia đóng góp kinh phí, Mỹ cung cấp từ kho dự trữ. Cơ chế này nối nhu cầu chiến trường với nguồn tài chính đồng minh và năng lực cung ứng của Washington. Đợt giao hàng đầu tiên diễn ra vào tháng 8-2025, chủ yếu bao gồm hỏa tiễn, phòng không và phụ tùng. Đến tháng 2, 2026, theo đại sứ Mỹ tại NATO, thì 21 thành viên cùng hai nước đối tác cam kết đóng góp hơn 4,5 tỷ đô la Mỹ để mua vũ khí cho Ukraine Các chương trình đã được triển khai từ cuối nhiệm kỳ Tổng thống Joe Biden, cũng tiếp tục đóng vai trò quan trọng Những lô hàng còn trong quá trình bàn giao giúp cho Ukraine duy trì khả năng chiến đấu trong thời gian cơ chế hỗ trợ mới hình thành Nhưng nguồn hàng chuyển tiếp thì có giới hạn nên khiếp phải tiếp tục tìm bảo đảm cho các tháng tiếp theo Một nguồn tài chính khác gắn với tài sản của Nga bị phong tỏa, khoảng 210 tỷ euro tài sản được giữ tại châu Âu, phần lớn nằm ở Euroclear tại Bỉ. Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển sử dụng nguồn thu phát sinh từ những tài sản này để hỗ trợ cơ chế cho Ukraine vay 50 tỷ đô la Mỹ. Cần phân biệt nguồn tiền gốc với lợi tức, sử dụng nguồn thu từ tài sản bị đóng băng khác với tịch thu toàn bộ tài sản. Các nước phương Tây thận trọng vì quyết định động đến tiền gốc có thể kéo theo tranh chấp pháp lý và tác động lâu dài với lòng tin vào hệ thống tài chính, tài sản dự trữ và quyền miễn trừ quốc gia. Theo đó, 24 nước Liên minh châu Âu còn thu xếp khoản vay không lãi suất trị giá 90 tỷ euro để đáp ứng nhu cầu Ukraine trong hai năm 2026 và 2027. Khoản tiền lớn ấy vẫn phải đặt cạnh mức thiếu hụt ngân sách được Quỹ Tiền tệ Quốc tế ước tính lên tới 137 tỷ euro trong cùng kỳ. Như vậy thì các gói hỗ trợ không phải là khoản dự giả để khiếu tùy ý sử dụng. Chúng nhằm giữ cho bộ máy nhà nước hoạt động và tránh đổ vỡ tài chính như chiến tranh. Nếu quân đội có vũ khí nhưng hệ thống điện, y tế trả lương và hậu cần tê liệt, khả năng phòng thủ cũng khó duy trì lâu dài. Tuy nhiên Ukraine không chỉ nhờ đồng minh chuyển hàng, nước này đã phát triển mạnh năng lực máy bay không người lái, biến một lĩnh vực ban đầu có quy mô nhỏ thành một bộ phận quan trọng của chiến tranh. Đây là cách bù đắp một phần bất lợi về quân số, hỏa lực, ngân sách bằng tốc độ cải tiến cùng sản xuất phân tán. Trước chiến tranh, Ukraine mỗi năm chỉ sản xuất vài nghìn máy bay không người lái. Đến 2024, riêng Bộ Quốc phòng mua khoảng 1,5 triệu chiếc, trong đó 96% được sản xuất trong nước. Năm 2025, cơ quan này đặt mua khoảng 4,5 triệu máy bay không người lái FPV tự hủy. FPV là loại điều khiển theo góc nhìn thứ nhất. Người vận hành nhìn qua camera trên thiết bị để dẫn nó tới mục tiêu. Một chiếc có thể chỉ tốn vài trăm đô la thấp hơn nhiều so với nhiều loại đạn dược chính xác Số lượng lớn giúp cho Ukraine tạo sức ép liên tục lên phương tiện, vị trí và tuyến tiếp tế của Nga Ukraine còn xây dựng nền tảng mua sắm dành cho tiền tuyến mang tên là Pravi One Market Theo cơ chế được mô tả, đơn vị có video xác nhận kết quả tác chiến được nhận điểm Rồi dùng điểm đặt mua máy bay không người lái hoặc thiết bị gây nhiễu Thời gian giao hàng trung bình khoảng 10 ngày Chưa đầy một năm hơn 400 đơn vị đã đặt mua hơn 500.000 đơn hàng Điểm đáng chú ý nằm ở việc rút ngắn khoảng cách giữa nhu cầu của binh sĩ và nguồn cung Thay vì mọi yêu cầu đều đi qua quy trình kéo dài đơn vị ngoài mặt trận có thêm cách tiếp cận thiết bị phù hợp với tình hình thực tế Nhưng máy bay không người lái giá rẻ cũng không thay thế được toàn bộ vũ khí Chúng không thể nào tự bảo vệ cả một thành phố trước hỏa tiễn đạn đạo cũng không sửa được nhà máy điện Ukraine vẫn cần đến hệ thống phòng không, đạn pháo, phụ tùng và thiết bị năng lượng mà công nghiệp trong nước chưa đáp ứng đủ Một quả Patriot có thể có trị giá vài triệu đô la Dù sản xuất hàng triệu thiết bị nhỏ nhưng Kyiv vẫn cần những hệ thống đắt tiền để bảo vệ hạ tầng và các trung tâm dân cư Khả năng tự cường giúp giảm phụ thuộc trong một số lĩnh vực nhưng chưa thể cắt đứt sự phụ thuộc vào đồng minh Phía sau sự hỗ trợ ấy, mỗi nước cũng có lợi ích riêng Viện Doanh nghiệp Mỹ cho rằng một phần lớn ngân sách hỗ trợ Ukraine được chia ngay tại Hoa Kỳ Cơ chế quan trọng là chuyển vũ khí trong kho cho Ukraine, rồi cấp tiền để mua hàng mới bổ sung dự trữ. Tiền vì thế chạy tới các nhà máy quốc phòng, nhà cung cấp và người lao động Mỹ, hỗ trợ Ukraine vừa phục vụ mục tiêu chiến lược vừa tạo đơn hàng trong nước, và thúc đẩy thay mới kho vũ khí. Tuy nhiên không thể vì vậy mà coi mọi khoản viện trợ đều là lợi nhuận hoặc bỏ qua chi phí vận chuyển, huấn luyện và vận hành. Với châu Âu, bài toán còn khó hơn Họ không muốn Nga được khuyến khích bằng thành quả lãnh thổ Nhưng cũng không thể tăng chi quân sự vô hạn mà không ảnh hưởng đến ngân sách dân sinh Năng lực sản xuất quốc phòng chưa theo kịp nhu cầu khiến cho nhiều nước phải mua từ Mỹ Vừa chịu áp lực tài chính vừa phụ thuộc vào nguồn cung Các đồng minh do đó có thể giúp Ukraine tránh thất bại Nhưng khả năng đảm bảo một chiến thắng quyết định lại là chuyện khác Mức viện trợ đủ để giữ tuyến phòng thủ chưa chắc đủ để mở chiến dịch lớn Vũ khí được hứa cung cấp cũng khác với vũ khí tới tay binh sĩ và có thể sử dụng ngay. Sức bền của Ukraine hình thành từ hai nguồn gắn chặt với nhau, sự huy động trong nước và hỗ trợ bên ngoài. Nếu thiếu ý chí chiến đấu, viện trợ không thể cứu được một quốc gia. Nhưng nếu thiếu tài chính và vũ khí ý chí cũng phải đối mặt với những giới hạn vật chất. Chính sự kết hợp ấy giúp cho kiếp trụ vẫn đồng thời khiến tương lai của cuộc chiến phụ thuộc nhiều vào thủ đô. Hai bên vẫn đang mắc kẹt cuộc chiến còn kéo dài bao lâu. Đằng sau, chiến trường Nga-Ukraine là hai mạng lưới có khả năng liên tục bù đắp tổn thất Nga mua nguyên liệu, máy móc và vũ khí từ đối tác Ukraine nhận tài chính, trang bị và hỗ trợ kỹ thuật từ đồng minh Khi nguồn lực được bổ sung xuyên biên giới, những đòn đánh nặng nề chưa chắc đủ khiến một bên phải dừng lại Ngoài Trung Quốc, Ấn Độ, Iran đóng vai trò đáng kể trong mạng lưới của Nga Máy bay không người lái Shahed do Iran thiết kế trở thành vũ khí quen thuộc trên chiến trường Bay tương đối chậm, có thể sử dụng theo nhóm lớn và tiêu hao nguồn lực phòng không của đối phương. Giá thành cùng với khả năng sản xuất hàng loạt là lợi thế quan trọng. Theo tài liệu của Nga bị rò rỉ, đầu năm 2023 thì Moscow chi khoảng 1,75 tỷ đô la Mỹ để tiếp nhận năng lực sản xuất loại máy bay không người lái này, rồi xây dựng cơ sở chế tạo trong nước mang tên là Giren-2, một phần khoản thanh toán được cho là thực hiện bằng vàng thỏi. Tờ Bloomberg còn dẫn một quan chức an ninh phương Tây cho biết Nga đặt mua hỏa tiễn Iran gồm hàng trăm hỏa tiễn đạn đạo tầm ngắn Điều đó đặt ra câu hỏi Vì sao một cường quốc quân sự phải mua vũ khí từ quốc gia có trình độ công nghệ thấp hơn Bởi trong chiến tranh tiêu hao công nghệ tốt không tự biến thành lượng hàng đủ lớn Nga cần sản lượng và hàng có sẵn để bù tiêu hao Một loại vũ khí không tối tân vẫn có giá trị nếu đủ rẻ, đủ nhiều và có thể nhanh chóng triển khai Nhu cầu ấy giải thích vì sao Moscow vừa tăng sản xuất trong nước vừa tìm nguồn bổ sung từ những đối tác từng bị xem là nhỏ hơn mình rất nhiều. Triều Tiên cung cấp đạn pháo và nhân lực. Theo ước tính của quân đội Hàn Quốc, tổng lượng đạn chuyển cho Nga có thể lên đến 12 triệu quả. Mùa thu 2024, khoảng 11.000 binh sĩ Triều Tiên được điều tới tỉnh Kursk để hỗ trợ lực lượng Nga đối phó với quân Ukraine. Tình báo quốc phòng Anh ước tính khoảng 6.000 người trong lực lượng này tử trận hoặc bị thương. Những con số ấy cho thấy sự hỗ trợ không chỉ nằm trong hợp đồng hàng hóa mà nó còn được trả bằng sinh mạng con người Trung Quốc cung cấp đầu vào công nghiệp Iran bổ sung thiết kế và vũ khí Triều Tiên cung cấp đạn cùng binh sĩ Các đối tác không nhất thiết chia sẻ mọi mục tiêu của Moscow nhưng cùng có lợi ích trong việc chống sức ép từ phương Tây hoặc đổi lấy tiền Công nghệ và quan hệ chính trị Mạng lưới ấy đã giúp Nga tránh bị cô lập hoàn toàn Trừng phạt làm tăng chi phí nhưng chưa cắt được mọi con đường tiếp tế Phía Ukraine cũng có mạng lưới đủ sức giữ nước này tiếp tục chiến đấu dù các thành viên khác nhau về mục tiêu, sức chịu đựng và quan điểm đàm phán. Washington cân nhắc chi phí với lợi ích chiến lược, châu Âu lo an ninh lục địa, kiên định sự tồn tại quốc gia lên trước. Những ưu tiên ấy giao nhau nhưng không hoàn toàn trùng khớp. Vì thế chiến tranh kéo dài không chỉ do hai bên còn vũ khí, nó còn kéo dài vì chưa xuất hiện phương án dừng lại mà các bên coi có thể chấp nhận được. Khi cái giá của tiếp tục chiến đấu đã rõ, còn cái giá của nhượng bộ vẫn có thể lớn hơn trong mắt lãnh đạo, sự tiêu hao vẫn tiếp diễn. Với ông Putin, rút về đường biên giới trước chiến tranh sau những tổn thất khổng lồ sẽ tạo ra câu hỏi khó về mục đích và kết quả của cuộc xâm lược. Những vùng đất chiếm được trở thành một phần trong cách mà Điện Kremlin giải thích chi phí đã bỏ ra. Chủ động từ bỏ chúng mang tính rủi ro chính trị mà Moscow khó xem nhẹ. Nền kinh tế thời chiến còn tạo thêm trở ngại. Nếu ngân sách quân sự giảm nhanh, các doanh nghiệp đã mở rộng dây chuyền sẽ đối mặt với thiếu đơn hàng, công nhân có thể mất việc, binh sĩ giải ngũ thì cần sinh kế. Việc chuyển đổi vẫn có thể thực hiện nhưng phải có nguồn lực, thời gian và kế hoạch thay thế. Không phải cứ ngừng bắn là toàn bộ nhà máy quốc phòng lập tức đóng cửa. Tuy nhiên, mức lệ thuộc càng lớn vào chi tiêu quân sự thì điều chỉnh càng khó. Đó là nghịch lý của nền kinh tế được giữ nhịp bằng chiến tranh. Nó giúp cho chính quyền vượt qua khủng hoảng trước mắt, rồi tạo ra lợi ích và việc làm gắn với việc tiếp tục duy trì quân sự hóa, với Ukraine trở ngại nằm ở lãnh thổ, tính chính danh và đặc biệt là niềm tin. Điều 73 Hiến pháp quy định thay đổi lãnh thổ phải được quyết định bằng trưng cầu dân ý toàn quốc. Tổng thống không thể đơn giản ký một thỏa thuận nhượng đất rồi coi như vấn đề đã giải quyết xong. Nhưng ngay cả khi vượt qua được thủ tục Kiev vẫn phải trả lời câu hỏi. Điều gì ngăn một cuộc tấn công mới? Một lệnh ngừng bắn có thể cứu người trong hiện tại nhưng nếu chỉ giúp đối phương phục hồi quân lực rồi đánh tiếp. Đó sẽ bị nhìn như một khoảng nghỉ giữa hai cuộc chiến. Năm 1994, Ukraine ký bản ghi nhớ Budapest từ bỏ vũ khí hạt nhân Liên Xô, để lại và nhận các cam kết về chủ quyền, biên giới cũng như sự toàn vẹn lãnh thổ. 20 năm sau, Nga sáp nhập Crimea. Các thỏa thuận Minsk năm 2014 và 2015 cũng không tạo được nền hòa bình vững bước trước cuộc xâm lược toàn diện 2022. Những kinh nghiệm ấy đã khiến cho Ukraine đòi hỏi đảm bảo an ninh có khả năng thực thi. Vấn đề không chỉ là đường ranh giới nằm ở đâu, mà còn là ai giám sát ai phản ứng nếu thỏa thuận bị vi phạm và bằng biện pháp nào đây một văn kiện không trả lời được những câu hỏi đó nó khó xóa bỏ được nỗi lo của Kiev. Đối với châu Âu yêu cầu ấy cũng đặt ra nghĩa vụ lâu dài bảo đảm an ninh không thể chỉ là tuyên bố chính trị, nó có thể đòi hỏi vũ khí, tài chính, hiện diện quân sự hoặc cam kết phản ứng các nước muốn chiến tranh chấm dứt các nước muốn chiến tranh chấm dứt thì còn phải cân nhắc tới mức rủi ro họ sẵn sàng gánh sau khi ngừng bắn. Sự bế tắc hiện nay vì vậy không thể giải thích bằng một câu rằng hai bên không muốn hòa bình Họ có những điều kiện hòa bình khác nhau cùng nỗi sợ phải trả giá nếu chấp nhận điều kiện của đối phương. Trong khi đó các mạng lưới bên ngoài vẫn cung cấp đủ nguồn lực để tiếp tục chiến đấu Lịch sử từng chứng kiến ảo tưởng chiến thắng nhanh chóng như vậy. Tháng 8, 1914 Hoàng đế của Đức là Wilhelm đệ nhị nói với binh sĩ rằng Họ có thể trở về trước khi lá rụng Nhưng chiến tranh kéo dài hơn 4 năm Sức mạnh công nghiệp và khả năng huy động xã hội Đã giúp các nước tiếp tục chiến đấu lâu hơn Những gì họ hình dung Công nghệ hiện đại có thể giúp phát hiện mục tiêu Và tấn công nhanh hơn Nhưng cũng giúp sản xuất vận chuyển Và bổ sung lực lượng nhanh hơn Đường sắt, hàng không, thông tin liên lạc Cùng hệ thống tài chính kết nối hậu phương với tiền tuyến Một tổn thất lớn không nhất thiết Làm đứt cả cỗ máy nước phần còn lại Vẫn được tiếp tế Lập luận được gắn với nhà khoa học chính trị John Mearsheimer cũng nằm ở điểm này Nhà nước hiện đại có khả năng huy động nguồn lực xã hội với hiệu suất cao Khi sản xuất và hậu cần còn hoạt động, mức tiêu hao khổng lồ vẫn có thể được bù đắp dù cái giá xã hội ngày càng nặng Trong cuộc chiến Nga-Ukraine, năng lực ấy còn vượt xa ngoài biên giới Dầu Nga bán ở châu Á tạo nguồn thu, máy móc nhập khẩu giúp duy trì nhà máy Ngân sách đồng minh mua vũ khí Mỹ cho Ukraine Chuỗi cung ứng chiến tranh được hình thành từ nhiều nền kinh tế khiến cho việc đánh gục một bên trở nên khó khăn hơn Vậy cuộc chiến còn kéo dài bao lâu? Không có cơ sở chắc chắn để đưa ra một thời hạn Dù nguồn dự trữ có thể suy giảm, đối tác có thể thay đổi chính sách Chiến trường có thể chuyển biến nhưng không yếu tố riêng lẻ nào tự bảo đảm hòa bình Một bên kiệt quệ hơn cũng chưa chắc lập tức chấp nhận điều kiện của bên kia Điều cần thiết là biến ngừng bắn thành một phương án đáng tính hơn tiếp tục chiến đấu Có cơ chế thực thi có khả năng ngăn tái diễn xung đột và có con đường chuyển nguồn lực chiến tranh trở lại đời sống Nếu thiếu những điều kiện ấy, tiếng súng có thể tạm lắng nhưng nguyên nhân khiến nó bùng lên vẫn còn nguyên Sau hơn 4 năm, bài học nghiệt ngã nhất là khả năng duy trì chiến tranh không đồng nghĩa với khả năng chiến thắng Các nước có thể tiếp tục sản xuất, vay tiền và bổ sung quân Nhưng những người đã chết không thể trở về, thoát khỏi cuộc tiêu hao đòi hỏi nhiều hơn một lời kêu gọi hòa bình Nó đòi hỏi một lối ra mà các bên có thể tin và đủ sức thực hiện Thưa quý vị, thông tin vừa rồi đã khép lại chương trình trên Khung Trời Mới Hiện tại Khung Trời Mới đang hoạt động nhờ vào quảng cáo trên Youtube và donate từ khán giả Ngọc Vi rất xin lỗi nếu chương trình quảng cáo làm ảnh hưởng đến trải nghiệm xem tin tức của quý vị Và bây giờ, Ngọc Vi xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại quý vị trong các chương trình tiếp theo