Đuổi Nước Ngoài Đi, Trung Quốc Nhận Trái Đắng: Vốn Đầu Tư Rút, Công Xưởng Sụp Đổ!

Trung Quốc đang lúng sâu vào hố ngăn cách cô lập toàn cầu chưa từng có, làn sóng ngoại kiệu tháo chạy rầm rộ, các hãng hàng không quốc tế xóa tên Trung Quốc khỏi bản đồ bay và những phi trường từng nhụn nhịp du khách giờ đây tiêu điều như những thị trấn mà. Bắc Kinh rêu rao chính sách miễn thị thực cho gần 60 quốc gia, nhưng thực tế hầu như không có người tới. Nguyên nhân không đơn thuần nằm ở sự sụp giảm du lịch hay suy thoái kinh tế, mà chính là bầu không khí hoang tưởng của đảng Cộng sản Trung Quốc. Luật an ninh quốc gia cân cuộn loạn chống gián điệp, các cuộc thanh trận tư tưởng và chủ nghĩa bài ngoại do chính quyền giàn dựng đã xua đuổi người nước ngoài nhanh hơn bất kỳ cuộc khủng hoảng ngoại giao nào. Ngay cả công dân Trung Quốc cũng đang ráo riết bán tháo nhà cửa tài sản để đào thoát khỏi chiếc lồng đang siết chặt. Dưới chế độ chuyên chế dựa trên sự sợ hãi của Tập Cận Bình, Trung Quốc đang tự phong tỏa trong một pháo đài thu hẹp. Hệ quả lại vô cùng thảm khốc. Một nền kinh tế được xây dựng trên sự giao lưu toàn cậu đang sụp đổ và niềm tin quốc tế đang hoàn toàn bốt hơi. Thế giới không hề bỏ trời Trung Quốc, mà chính đảng Cộng sản Trung Quốc đã tự tay hủy hoại đất nước này. Ngọc Vi và ban miên tập Khung trời Mới xin kính chào tất cả quý vị khán giả. Chào mừng quý vị đến với bản tin trên Khung trời Mới. Kính chúc quý vị cùng người thân có một ngày an lành. Vừa rồi là phần điểm tin, ngay sau đây sẽ là phần nội dung chi tiết. Kính mời quý vị cùng theo dõi. Ngoại kiều ô ạc trời bỏ Trung Quốc do qua ngại chính sách an ninh của đảng Cộng sản Trung Quốc. Tỷ lệ lưu trú chạm đáy 0,06%. Du lịch nội địa trở nên khắc nghiệt, vắng bóng du khách quốc tế. Các số liệu thống kê đã tiết lộ một sự dịch chuyển chấn động. Trong 10 năm qua, số lượng người Mỹ sinh sống tại Trung Quốc giảm 23%, từ 71.000 xuống cần 55.000 người. Cộng đồng cư dân Nhật Bản giảm từ 16% từ 66.000 xuống cần 55.000 người. Đặc biệt, số lượng cư dân Pháp sụt giảm tới 40%, từ 15.000 người, hiện chỉ còn khoảng 9.000 người. Ngay cả tại Bắc Kinh và Thượng Hải, những trung tâm từng quy tụ giới chuyên gia toàn cầu, sự hiện diện của người nước ngoài cũng đã thư thất đáng kể. Trong giai đoạn 2024-2025, tổng số ngoại kiều từng nu trú tại Trung Quốc chỉ duy trì ở mức 92.000-100.000 người, chiếm võng vẹn 0.05%-0.06% dân số cả nước, một tỷ lệ thậm chí còn thấp hơn cả Lào hay Campuchia. Một blogger ngoại quốc tại Trung Quốc đã đúc kết thực trạng này một cách thẳng thắng rằng, nhiều bạn bè của tôi đã rời đi kể từ sau đại dịch, vô số người nước ngoài đã tháo chạy khỏi Trung Quốc và phần lớn không muốn quay trở lại. Ngay tại Bắc Kinh, những nhóm chách cộng đồng ngoại kiều từng có hàng trăm thành viên hoạt động sôi nổi giờ đây gần như im điểm. Người đi thì trà lạnh, triển vọng thật sự không hề lạc quan. Thượng Hải vốn là biểu tượng cho sự thành công kinh tế và là thỏa năm châm thu hút giới tinh hoa toàn cầu, giờ đây lại phản chiếu sự suy thoái và đánh bất xứ khu quốc tế. Các trung tâm thương mại chìm trong tỉnh lặng, đường phố thì trở nên vắng vẻ, ngay cả những phi trường từng là đầu mối giao thông nhộn nhịp giờ đây cũng mang lại cảm giác hoang phế. Những thức phim so sánh sân bay phố đông Thượng Hải trước đại dịch và hiện tại cho thấy một sự biến đổi tàn khốc. Những đám đông chen chúc lúc nửa đêm bị thay thế bởi sự trống trải trên diện rộng. Một blogger nữ mô tả khung cảnh rằng, hãy nhìn những cửa hàng ở đây đi, thật tiêu điều, thậm chí không có lấy một nhà hàng nào mở cửa. Thượng Hải từng mang phong thái của một phi trường quốc tế thực thụ nhờ sự hiện diện của người nước ngoài. Giờ đây nó gần như trọc trọng, tất cả mọi người đã đi đâu hết rồi. Chính quyền Trung Quốc không thể phớt lờ thực tế đang diễn ra. Tại sao ngoại kiều lại tháo chạy rầm rộ và quan trọng hơn, tại sao họ không quay trở lại? Du khách thì láng xa, các giám đốc điều hành không trở lại, sinh viên quốc tế vẫn vắng bóng. Ngoài tổn thất về kinh tế, đây còn là sự chảy máu về chuyên gia và năng lực đổi mới sáng tạo. Để đối phó, Bắc Kinh đã nối lỏng chính sách thị thực quá cảnh, miễn thị thực lên đến 10 ngày cho công dân từ 54 quốc gia, tuy nhiên kết quả thua được rất hạn chế. Cuộc Quản lý Nhập cư Quốc gia báo cáo rằng năm 2024, Trung Quốc chỉ đáo khoảng 65 triệu lượt khách quốc tế, thấp hơn xa so với mức sấp xỉ 98 triệu lượt của năm 2019. Các ước tính cho thấy ngay cả đến cuối năm 2026, con số này vẫn khó lòng phục hồi về mức trước đại dịch. Trong khi đó, chính công dân Trung Quốc cũng đang đào thoát. Theo báo cáo Di cư Thế giới của Tổ chức Di cư Quốc tế thì Trung Quốc xếp thứ ba toàn cậu về số lượng người di cư. Các điểm đến hàng đầu là Hoa Kỳ, Hàn Quốc và Nhật Bản. Đáng ngạc nhiên Bangladesh lại xếp thứ 10, với 160.000 người Trung Quốc di cư sang. Một cư dân mạng đã viết một cách cây đáng rằng, nơi bạn chạy đến có thể không phải là thiên đường, nhưng nơi bạn đang chạy trốn chắc chắn là địa ngục. Vậy tại sao người nước ngoài ngày càng do dự khi đến Trung Quốc đây? Nguyên nhân không nằm ở cảnh sát thiên nhiên. Lý do sâu xa chính ở luật an ninh quốc gia, luật vạn dán và nhiều năm tuyên truyền chủ nghĩa bài ngoại của đảng Cộng sản Trung Quốc. Những diễn biến này đã thuyết phục nhiều ngoại kiêu rằng Trung Quốc không còn là nơi an toàn nữa. Các vụ tấn công bạo lực nhắm vào một giáo viên người Mỹ và một công dân Nhật Bản càng làm trầm trọng thêm sự lo ngại của cộng đồng quốc tế. Theo tờ The Wall Street Journal đưa tin về một trường hợp điển hình liên quan đến một giám đốc điều hành cấp cao của người Mỹ. Một buổi tối, chính cảnh sát Bắc Kinh bất ngờ ập đến nhà ông mà không báo trước, yêu cầu kiểm tra hộ chiếu và xác minh nơi làm việc. Một cảnh sát đã dùng điện thoại quay lại toàn bộ cuộc chạm trán. Vị giám đốc này nói rằng sự việc đã đập tang niềm tin của ông và việc xây dựng lại niềm tin đó sẽ mất một thời gian rất dài. Giới điều hành từng khao khát việc làm tại Trung Quốc giờ đây thấy rất ít lợi ích. Nếu không có những thay đổi thực chất, việc miễn thị thực đơn thuần sẽ không thể thuyết phục được họ quay lại. Như rất nhiều quan sát viên quốc tế nhận định rằng, nếu bạn cảm thấy không an toàn khi đến một quốc gia, tại sao bạn lại phải đi chứ? Du khách nước ngoài cũng đối mặt với một luật ngầm. Họ không được phép chỉ trích Trung Quốc. Bất kỳ bình luận tiêu cực nào cũng có thể kích hoạt làn sóng phẫn nộ dữ dội. Điều này được thể hiện quá rõ qua trải nghiệm của blogger du lịch người Hàn Quốc, IJOSY. Khi kể về chuyến đi của mình thì ông đã chỉ ra nhiều sự bất tiện và ngay lập tức trở thành mục tiêu công kích của cư dân mạng Trung Quốc. Quan điểm của IJOSY có sức nặng bởi anh từng sống ở Trung Quốc 15 năm trước và rất am hiểu đất nước này. Các video của anh không chỉ nói về du lịch, mà còn bàn về những khó khăn kinh tế, tỉ lệ thất nghiệp gia tăng và thực trạng nam thanh niên không còn khả năng kết hôn do chi phí sinh hoạt đắt đỏ. Anh cũng mô tả những trở ngại mà người nước ngoài gặp phải trong cuộc sống hàng ngày. Hầu hết các hệ thống thanh toán quốc tế đều vô dụng. Du khách phải phụ thuộc vào WeChat Pay hoặc Alipay, những dịch vụ yêu cầu tài khoản ngân hàng và số điện thoại Trung Quốc. Anh cũng chỉ trích việc phải cài đặt vô số ứng dụng nội địa gây xâm phạm quyền riêng từ, đồng thời lưu ý về cảm giác bị giám sát liên tục bởi vô vàng camera an ninh. Sự việc đáng máu động nhất là khi thể tính dụng của anh bị xâm nhập. Điều này khiến khán giả Hàn Quốc vô cùng lo ngại và kết luận rằng, dù Trung Quốc có đẹp đến đâu, nhưng rủi ro an ninh là quá lớn. Cộng đồng mạng hoa ngữ hải ngoại cũng đồng tình với những quan điểm này. Nhiều người viết rằng việc du lịch tại Trung Quốc đơn giản là quá bất tiện đối với ngoại kiều. Hầu hết các ứng dụng phổ biến trên thế giới đều bị cấm. Nghĩa là du khách không thể liên lạc với gia đình hay đăng tải những thông tin trên mạng. Hệ thống thanh toán kỹ thuật số khép kín đã bị loại bỏ những người không có tài khoản nội địa. Việc sở hữu SIM điện thoại hay tài khoản ngân hàng bản địa là cực kỳ khó khăn. Dù việc từ chối tiền mạc là phạm pháp, những cơ sở kinh doanh vẫn tìm cách để né tránh. Về vấn đề lưu trú cũng là một thách thức. Nhiều khách sạn không tiếp nhận khách nước ngoài trừ khi có giấy phép lưu trú cho người nước ngoài đặc biệt. Mặc dù ở các thành phố lớn điều này có thể xoay sở được, nhưng tại các thị trấn nhỏ ngoại kiều gần như không thể đặt phòng. Đối với nhiều khách du lịch, những rào cản này là không thể chấp nhận được. Nhà kinh tế học người Mỹ đang viết hoàn lập luận rằng nếu như Trung Quốc thực sự có ý định thu hút du khách và chuyên gia quốc tế, họ phải làm nhiều điều hơn là nới lỏng chính sách thị thực. Tự do Internet là điều rất thiết yếu. Hệ thống thanh toán và thực sự mang tính quốc tế. Các dịch vụ công với hỗ trợ đa ngôn ngữ sẽ tốt hơn. Quan trọng nhất, chủ nghĩa dân tộc cực đoan gắn điện với luận điệu chiến lan của Đảng Cộng sản Trung Quốc phải được thay đổi. Chỉ khi đó, người nước ngoài mới thực sự cảm thấy an toàn và được chào đón tại đây. Hàng không Trung Quốc đứng trước ngưỡng cửa cô lập, các hãng quốc tế rút lui, phi trường hoang phế, đường bay bị xóa sổ. Một bản đồ hàng không đang gây xôn xao dư luận toàn khầu khi làm nổi bật những đường bay dài nhộn nhịp nhất thế giới, được định nghĩa là các tuyến vượt qua 5.000km. Kết quả thật đáng kinh ngạc. Trong danh sách 32 tuyến dẫn đầu, không có bất kỳ đường bay nào kết nối với Trung Quốc đại lục. Ngay cả Hồng Kông, nơi từng được coi là cửa ngõ hàng không hàng đầu châu Á cũng vắng bóng. Sự biến mất hoàn toàn của Trung Quốc khỏi các hành lan hàng không liên lục địa trọng yếu cho thấy dấu ấn hàng không quốc tế của quốc gia này đã mờ nhạt đến mức thề thảm. Ngược lại, các hành lan hàng không năng động nhất thế giới tiếp tục được thống trị bởi các nệnh kinh tế hàng đầu phương Tây và châu Á-Thái Bình Dương. Tuyến London-New York duy trì khoảng 40 chuyến bay mỗi ngày. Paris-New York khoảng 26 chuyến và Dubai-London khoảng 18 chuyến. Tại Á Châu, tuyến Singapore và Melbourne vẫn là một trong những lộ trình bận rộn nhất. Thế nhưng các đồ thị của Trung Quốc đại lục thì hoàn toàn không tìm thấy trên bản đồ những đại lộ trên không của thế giới. Bên trong Trung Quốc, quan cảnh tại các nhà ga quốc tế cũng phản ánh thực trạng tương tự. Tại sân bay Đại Hưng-Bắc Kinh vào trưa ngày 20-12-2025, các sảnh lớn rộng thanh thang chỉ lát đát về hành khách. Hàng loạt cửa hiệu đóng cửa và chỉ có lùm xùm và chiếc phi cơ trên đường băng. Sân bay phố Đông-Thượng Hải vào tối ngày 21-12 cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Lưu lượng hành khách tối thiểu, sảnh đi tỉnh lặng và các cửa khởi hành chỉ phục vụ cho những nhóm khách ít ỏi, đôi khi là chỉ vỏng vẹn mười mấy người. Sự trống rộng của ngành hàng không quốc tế Trung Quốc phần lớn bị thúc đẩy bởi làn sóng tháo chạy và các giảm quy mô lớn của các hãng hàng không ngoại quốc. Trong giai đoạn 2024-2025, nhiều hãng vận tải đã thu hẹp hoặc rời bỏ hoàn toàn thị trường Trung Quốc, bao gồm Virgin Atlantic, Qatar Scandinavian Airlines và Los Palos Airlines. Qatar đã đình chỉ tuyến đến Sydney, Thượng Hải. Từ ngày 28-7-2024, thẳng thắng viện dẫn lý do nhu cầu thị trường yếu và lượng khách thấp, một đòn gián mạnh mẽ và phân khúc đường dài vốn từng rất cạnh tranh. Air Asia là một chỉ dấu điển hình khác. Theo lịch trình mùa đông 2025-2026 công bố cuối tháng 12, Thái Air Asia sẽ đình chỉ hàng loạt tuyến bay đến Trung Quốc từ tháng 11-2025, bao gồm các tuyến từ Bangkok đến Quảng Châu, Thâm Quyến, Tây An và cả Thượng Hải. Những động thái này nối tiếp việc rút khỏi Ninh Ba, Công Minh và Vũ Hán trước đó. Các con số đã nói lên tất cả, tỷ lệ phục hội đường bay Trung-Thái vào mùa hè 2025 chỉ đạt 53,8%, trong khi các tuyến đến Nhật Bản đã vượt mức trước đại dịch. Hệ quả tất yếu khi các hãng bay quốc tế ít đi, các nhà ga trở nên trống trải và du khách cũng biến mất. Sự thu hẹp của ngành hàng không không chỉ phản ánh nổi đau kinh tế sâu sắc, mà còn tạo ra hiệu ứng đóng bằng đối với giao thường và du lịch quốc tế. Nhằm cứu vãn tình hình, Bắc Kinh đã quyết liệt mở rộng chính sách miễn thị thực đơn phương. Gần 50 quốc gia bao gồm có Pháp, Đức Ý, Hà Lan, Tây Ban Nha, Nhật Bản, Hàn Quốc, Brazil và Úc hiện đang hưởng quy chế này. Trong nửa đầu năm 2025, Trung Quốc ghi nhận khoảng 19 triệu lượt khách ngoại quốc nhập cảnh với 13,6 triệu lượt theo diện miễn thị thực. Tổng số lượt khách cả năm dự kiến đạt 35 triệu, vẫn thấp hơn một nửa so với con số 70 triệu của năm 2019. Cuối năm 2025, ngành hàng không khu vực tiếp tục hứng chịu một đòn nặng nệ sau khi Thủ tướng Nhật Bản tuyên bố, vấn đề của Đài Loan là vấn đề của Nhật Bản. Bắc Kinh đã đáp trả bằng những cảnh báo ngoại giao và khuyến cáo an ninh gây gắt. Từ ngày 23 tháng 12 năm 2025 đến ngày 5 tháng 1 2026, 46 tuyến bay Trung Nhật bị đình chỉ hoàn toàn gây ảnh hưởng đến 38 sân bay, làm xáo trộn kế hoạch của hơn 440.000 hành khách. Chỉ riêng trong tháng 1 2026, hơn 2.100 chuyến bay từ Trung Quốc đại lục đến Nhật Bản đã bị hủy, với tỷ lệ hủy chuyến vượt qua 40%. Trong khi đó, dư luận Nhật Bản vẫn kiên trì ủng hộ phản ứng cứng rắn của Tokyo về vấn đề Đài Loan. Làn sóng bài nhật do Đảng Cộng sản Trung Quốc giàn dận với ý đồ gây áp lực lên Tokyo chỉ càng làm gia tăng sự phản kháng, các doanh nghiệp Nhật Bản đã đẩy nhanh quá trình rút lui. Canon chính thức đóng cửa nhà máy tại Chùa Hải vào ngày 21 tháng 11. Sony đóng cửa nhà máy tại Huệ Châu, Quảng Đông, trực tiếp xóa sổ 30.000 việc làm kéo theo những thiệt hại trên diện rộng đối với các ngành công nghiệp phụ trợ. Tất cả những điều này diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế Trung Quốc lúng sâu vào suy thoái xuyên suốt 2025. Thị trường bất động sản sụp đổ, tỷ lệ thất nghiệp thanh niên cao ngất ngưỡng, tiêu dùng trì trệ, vốn ngoại thu hẹp và các động lực tăng trưởng suy yếu. Đảng Cộng sản Trung Quốc đã cố gắng chuyển hướng phẫn nộ xã hội thông qua sự huy động chủ nghĩa dân tộc. Nhưng thay vào đó, các chính sách của họ chỉ làm gia tăng sự kháng cựu quốc tế, củng cố các ranh giới địa chính trị và thắt chặt các liên minh chiến lược như là Hợp tác Nhật, Mỹ, Úc tại Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương. Thay vì đe dọa được thế giới, đối hành sự chiến năng của Bắc Kinh đã đẩy thế giới đi xa hơn. Những phi trường vắng lặn và những đường bay quốc tế đang lùi tàn không đơn thuận là những con số thống kê hàng không. Đó là những tín hiệu chính trị và kinh tế. Dưới sự cai trị cấn nhắc chủ nghĩa dân tộc cực đoan, niềm tin kinh tế suy kiệt và ngoại giao căng thẳng, Trung Quốc đang dần trôi giặc về phía cô lập toàn cầu. Hàng không luôn là thước đo cho sự cởi mở và sức sống kinh tế của một quốc gia. Ngày nay, sự im lặng tại các nhà ca ở Trung Quốc có sức nặng hơn bất kỳ tuyên bố chính thức nào. Trừ khi các thực thể cấu trúc thay đổi, bằng không ngay cả những chính sách thị thực và khẩu hiệu tham vọng nhất cũng sẽ không thể mang thế giới quay trở lại. Hồ chiếu Trung Quốc bị cộng đồng quốc tế tẩy dày, viễn cảnh bị kỳ thị và khước tự nhập cảnh, trách nhiệm thực sự thuộc về ai? Hồ chiếu vốn là biểu tượng của sự tôn nghiêm, sự tin cậy và quyền tự do di chuyển. Thế nhưng đối với nhiều công dân Trung Quốc hiện nay, nó lại trở thành biểu tượng của sự kỳ thị, hạn chế và rủi ro. Trên khắp thế giới, những người sở hữu hồ chiếu Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đang phải đối mặt với sự kiểm duyệt cắt gao, sự nghi kỵ và thậm chí là khước tự thẳng thừng, không phải vì hành vi cá nhân, mà là vì bản chất của chính quyền đứng sau cuốn hồ chiếu đó. Năm 2025, công dân Trung Quốc đang trải qua một bước lượt nghiêm trọng nhất về sự tự do, xuất cảnh đi nước ngoài kể từ khi thời kỳ cải cách bắt đầu. Dù cách cửa ra thế giới chưa đóng sọc hoàn toàn, nhưng rào cản được dựng lên cao đến mức việc bước qua nó trở nên cực kỳ gian nang đối với người dân bình thường. Trong 10 năm qua, dư luận trong nước tập trung vào việc có nên rời đi hay không, còn năm nay thực tế đã thay đổi. Những người muốn đi thì bị chặn lại tại biên giới, và ở phía bên kia thế giới cũng ngày càng dè chừng việc tiếp nhận họ. Thứ 4 được xem là quyền dân sự cơ bản nay dần biến tướng thành một đặc quyền đòi hỏi như tầng lớp Các cuộc thảo luận trên mạng xã hội mô tả hệ thống cấp đổi hộ chiếu nay chẳng khác nào phòng thẩm vấn. Tại nhiều địa phương, nhà chức trách yêu cầu thư mời chính thức giải trình chi tiết, mục đích chuyến đi, thậm chí là gọi điện xác minh với cha mẹ hoặc là chủ sở hữu lao động. Các cơ quan quản lý tiến hành những cuộc thẩm vấn mang tính an ninh. Đi đâu? Đi với ai? Đã mua vé chưa? Tại sao phải đi? Đây không còn là những sự cố đơn lẽ mà trở thành quy trình thường nhật. Bắt đầu từ tháng 9 năm 2025, các vùng biên giới và lĩnh vực nhạy cảm đã triển khai cơ chế đánh giá rủi ro mới. Người nộp đơn phải có sự cho phép của cơ quan chủ quản và cung cấp hồ sơ thư mời từ nước ngoài, trước khi được phép xuất cảnh tạo ra một hệ thống quản lý xuất cảnh gần như khép kính. Trong khi đó, công nghệ sinh chắc học được nâng cấp, cơ sở dữ liệu nhập cư thống nhất và hệ thống xác minh quốc tịch đã xóa sổ những kẻ hở tồn tại bấy lâu. Tại các sân bay, một số hành khách bị yêu cầu cắt bỏ hộ chiếu hoặc khủy bỏ hộ khẩu ngay tại chỗ chấm dứt tình trạng duy trì hai thân phận hoặc là hai hộ chiếu vốn khá phổ biến trước đây. Áp lực cũng đến từ phía quốc tế. Các quốc gia từng niềm nợ đón tiếp công dân Trung Quốc. Này đang thắt chặt các tiêu chuẩn nhập cảnh. Úc đã nâng ngưỡng tiếng Anh IELTS 6.0, đẩy tỷ lệ từ chối thi thực lao động và du lịch lên mức 40%. Đồng thời áp đặt lệnh cấm 2 năm đối với những người bị từ chối. Canada thu hẹp hạn ngạch du trú tại nghề cao kéo dài thời gian xử lý hồ sơ lên đến 5 năm và đóng cửa lộ trình nhập cư bằng tiếng Pháp. Hoa Kỳ tăng cường kiểm tra lý lịch đối với các diện như EB-1 và HP-1. Chấm dứt kỷ nguyên của những hồ sơ dàn dựng. Nhật Bản nâng yêu cầu vốn cho thi thực khởi nghiệp từ 5 triệu yên lên 30 triệu yên khoảng 5 tỷ Việt Nam đồng. Gạt bỏ cơ hội của nhiều doanh nhân độc lập. Thái Lan hiện chỉ cho phép 2 lần nhập cảnh miễn thị thực mỗi năm và sẽ từ chối lần thứ 3. Hơn 3.000 công dân Trung Quốc đã bị trục xuất. Vương quốc Anh cũng tăng phí phụ thu đối với du học sinh, đặt thêm gánh nặng tài chính trực tiếp lên các ứng viên Trung Quốc. Kiểm soát dòng vốn cũng bị thắt chặt cắt cao bắt đầu từ năm 2026. Bất kỳ giao dịch chuyển tiền xuyên biên giới nào trên 5.000 tệ, khoảng 17,5 triệu đồng, đều yêu cầu xác minh danh tính. Các giao dịch qua WeChat Pay, Alipay bị đưa vào tầm ngắm. Việc chia nhỏ các khoản tiền không còn giúp lách được hệ thống giám sát. Các gia đình cố gắng gửi học phí hoặc là sinh hoạt phí ra nước ngoài phải đối mặt với nhiều tầng thẩm định. Trong các đợt kiểm tra tại cửa khổ, điện thoại và máy tính sắt tay có thể bị lục xoát, bất kỳ bằng chứng nào về việc nộp đơn di trú đều có thể dẫn đến việc bị cưỡng chế quay đầu. Cánh cửa để rời khỏi Trung Quốc một cách hợp pháp cùng với tài sản đang hẹp dần. Có ba động lực chính định hình thực trạng này. Thứ nhất là suy thoái kinh tế đang đẩy nhanh tầng lớp trung lưu Trung Quốc tìm đường đến nước ngoài để sinh tồn và tìm kiếm cơ hội. Thứ hai, hình ảnh quốc tế của Trung Quốc đã sụp giảm nghiêm trọng. Các chính phủ trên toàn thế giới ngày càng lo ngại về rủi ro địa chính trị, gián điệp, tội phạm tài chính và lừa đảo mạng xuyên quốc gia liên quan đến Trung Quốc. Việc tiếp nhận công dân Trung Quốc đã chuyển dịch từ cân nhắc du lịch, giáo dục sang một quyết định an ninh chính trị. Thứ ba, chính sách nội địa hiện ưu tiên kiểm soát sự biến động dân số, ngăn chặn dòng chả chức xám. Nhân lực và vốn nước ngoài đang trở thành chiến lược chính trị trọng yếu, ổn định, là ưu tiên tối thượng. Giai đoạn trước năm 2010 hiện được nhớ đến như thời đại hoàng kim của công dân Trung Quốc khi ra nước ngoài. Hồ chiếu thì dễ dàng được sở hữu, thị thực được nới lỏng, dòng vốn lưu thông tự do và thế giới luôn rộng mở, lạc quan đối với du khách và du học sinh Trung Quốc. Nhưng ngày nay bối cảnh đã đảo ngược hoàn toàn, cánh cửa đang khép lại, từ cả hai phía, từ nội tại Trung Quốc và từ cộng đồng quốc tế bên ngoài. Thực tế cốt lõi không chỉ đơn giản là công dân Trung Quốc không thể đi xa, mà là nhiều quốc gia không còn muốn chào đón họ theo cách họ từng làm. Cuộc khủng hoảng xung quanh hồ chiếu Trung Quốc về bản chất không phải là vấn đề chính sách du lịch hay thủ tục thị thực, đó là hệ quả của nhiều năm mất lòng tin, đối đầu chính trị và những hành vi mang tính hệ thống dưới sự cai trị của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Thế giới không khước từ cá nhân công dân Trung Quốc, họ đang phản ứng là hệ thống chính trị đứng sau những cá nhân đó, một cuốn hộ chiếu về cốt lõi phản ánh uy tín của một quốc gia. Cho đến khi Đảng Cộng sản Trung Quốc sẵn sàng xây dựng lại chân thực, cởi mở và trách nhiệm giải trình, công dân Trung Quốc sẽ còn tiếp tục phải mang theo, không chỉ một tấm giấy thông hành, mà là cả gánh nặng của một hệ thống chính trị được đóng dấu lên đó. Cá giá của việc xua đuổi ngoại tệ, công xưởng toàn quốc đình trệ, thương xá sụp đổ, dân nghèo hồi hương và giới tình hoa di tản. Một con số gây chấn động dư luận đã được lan truyền khắp Trung Quốc. Theo khảo sát của Đại học Sư phạm Bắc Kinh, hơn 960 triệu người hiện có thu nhập dưới 2.000 tệ mỗi tháng, khoảng 7 triệu đồng. Hệ lụy của con số này thật thảm khốc. Đại đa số công dân Trung Quốc đang phải sống dưới mức lương thấp đến mức báo động. Và một số nhà phân tích cho rằng, việc công bố số liệu này là một nỗ lực nhằm an ủi tâm lý những người kiếm được từ 3.000 đến 5.000 tệ, bằng cách ngụ ý rằng họ vẫn khá hơn số đông. Nhưng thực tế lại kể một câu chuyện khác. Khi các tập đoàn quốc tế khổng lồ, bao gồm có IBM, Foxconn, Samsung, Toyota và Microsoft đồng loạt rút lui khỏi Trung Quốc, các dòng vốn khổng lồ và các vị trí công việc lương cao cũng đã bóp hơi theo. Hàng triệu người bị đẩy vào cảnh thất nghiệp. Đây là hậu quả kinh tế trực tiếp từ việc Đảng Cộng sản Trung Quốc thắt chặt kiểm soát chính trị và thực thi các chính sách thủ địch làm xói mọn niềm tin của các nhà đầu tư. Một công nhân nhà máy đã mô tả nỗi chật vật của chính mình anh chỉ kiếm được 3.000 tệ mỗi tháng, khoảng 10,5 triệu đồng, tương đương khoảng 100 tệ một ngày. Sau khi chia trả tiền vay mua nhà và nuôi con, chỉ còn dư lại vài chục tệ. Ngay cả trong ngày sinh nhật, anh cũng không đủ khả năng mua một chiếc bánh kèm giá 25 tệ. Hoàn cảnh của anh cũng là tình cảnh chung của vô số người khác. Những lao động trẻ cho biết, dù họ có làm việc miệt mài đến đâu, thu nhập vẫn dậm chân tại chỗ mức 3.000 đến 4.000 tệ. Cơ hội làm việc tiếp tục sẽ biến mất. Trong khi, hàng triệu sinh viên mới tốt nghiệp đổ ra thị trường mỗi năm đẩy mức độ cạnh tranh lên cao chưa từng thấy. Khắp các thành phố lớn, các công xưởng và cửa hàng đang đóng cửa theo từng đợt sóng liên tiếp. Nhiều nhân viên báo cáo tình trạng bị nợ lương nhiều tháng và bị sa thải mà không được bồi thường, không thể bám trụ lại các đô thị. Lượng lớn người dân phải hồi hương về các vùng nông thôn, nơi chi phí thấp nhưng hy vọng cũng mong manh không kém. Các nhà ga chật kín những người lao động nhập cư thất nghiệp đang trên đường về quê. Một công nhân xây dựng cho biết đã lao động hơn 40 ngày mà không nhận được một xu nào, trong khi nhà thầu đổ lỗi cho năng suất kém để thoái thác trả lương. Những người lao động thừa nhận rằng ngay cả khi họ phản kháng cũng không có ai đứng ra bảo vệ quyền lợi cho họ. Các cụm công nghiệp tại Quảng Châu, Thâm Quyến và Phật Sơn đang chứng kiến làn sóng phá sản dây chuyền. Kho bãi tràn ngập hàng tồn kho không thể tiêu thụ. Ngay cả những doanh nghiệp lớn trị giá hàng trăm triệu tệ cũng sụp đổ, phải tháo giỡn dây chuyền sản xuất. Một số nhân viên vẫn tiếp tục đến sưởng dù bị nợ lương suốt sáu tháng, đơn giản vì họ không còn nơi nào khác để đi. Trong khi đó, cuộc khủng hoảng đối với sinh viên tốt nghiệp đại học đã đạt đến mức độ nghiêm trọng chưa từng có. Năm 2025, Trung Quốc có hơn 10 triệu sinh viên ra trường, nhưng có tới 90% được cho là không tìm được việc làm. Các hội chợ việc làm bị quá tải, hàng nghìn người tranh giành một vị trí duy nhất. Nhiều công việc yêu cầu bằng thạc sĩ trở lên nhưng mức lương cởi điểm chỉ từ 2.000 đến 3.000 tệ. Nhiều người trẻ có học vấn cao phải chuyển sang làm các công việc thời vụ, giao đồ ăn hoặc bưu kiện chỉ để sinh tồn. Những chủ doanh nghiệp cũ sau khi mất công ty giờ đây phải đi lái xe tải nhỏ để trang trải cuộc sống. Nông thôn Trung Quốc cũng không đem lại sự cứu rỗi. Những trận mưa xối xã kéo dài hơn một tháng nhấn chìm các cánh đồng tại các tỉnh bao gồm An Huy, Giang Tô, Sơn Đông, Hà Nam, Sơn Tây, Thiểm Tây và Hạ Bắc, khiến cho mùa màng bị hủy hoại. Nông dân phải chịu những tổn thất thảm khốc. Giá ngô giảm xuống chỉ còn 0,55 tệ mỗi ký khoảng 2.000 đồng, thấp hơn rất nhiều so với chi phí sản xuất. Khi khó khăn chồng chất, vô số công dân đã đặt ra câu hỏi làm thế nào mà nền kinh tế lại suy sụp đến mức độ này? Sau nhiều thập niên tăng trưởng danh nghĩa thu nhập trung bệnh của hầu hết mọi người gần như không cải thiện. Mười năm trước, một công nhân nhà máy kiếm được từ 4.000 tệ đến 5.000 tệ. Ngày nay, con số đó cơ bản vẫn không thay đổi. Trong khi đó, chi phí sinh hoạt tăng vọt, ngay cả các mặt hàng thực phẩm cơ bản hiện nay cũng đắt hơn gấp nhiều lần so với trước đây, làm xói mòn nghiêm trọng sức mua. Những lời kêu gọi kích cậu tiêu dụng của chính phủ trở nên rỗng tuyết vì người dân không còn tiền dư giã lẫn khả năng tính dụng. Theo báo cáo của thịnh vườn Holden năm 2025, Trung Quốc đã mất đi khoảng 1 triệu cá nhân có tài sản trên 6 triệu tệ khoảng 21 tỷ đồng. Và hầu hết họ đã di cư ra nước ngoài. Các nhà phân tích mô tả đây là bản năng sinh tồn. Khi điều kiện sống trở nên không thể chịu đựng được, người ta sẽ rời đi. Từ những trung tâm đô thị nhuộm nhịp đến các cộng đồng nông thôn xa xôi. Từ sinh viên mới thuốc nghiệp đến công dân trung niên. Từ chủ doanh nghiệp nhỏ đến các cựu giám đốc điều hành. Thực tế kinh tế năm 2025 của Trung Quốc đã đổ một bóng đen dài và nặng nề. Thu nhập trì trệ, chi phí sinh hoạt leo thăng, doanh nghiệp rụt đổ và thất nghiệp lan rộng, hy vọng lùi tàn trên khắp cả nước, hàng trăm triệu người đang phải vật lộn chỉ để tồn tại, mắc kẹt trong một nền kinh tế suy tàn và cảm giác tuyệt vọng bao trùm cả quốc gia. Khi một chính phủ ưu tiên quyền lực hơn sự thịnh vượng và ưu tiên uy quyền hơn cơ hội, cái giá phải trả không thuộc về những người hoạch định chính sách mà thuộc về những người lao động, các gia đình và các thế hệ tương lai. Còn bây giờ, Ngọc Phi và ban biên tập xin kính chào và hẹn gặp lại quý vị trong các chương trình tiếp theo.