Độc quyền
CHIẾN TRANH US-IRAN: KHỦNG HOẢNG HÀNG HÓA TOÀN CẦU

Sổ Cái Vô Hình
323 người theo dõi
852 Lượt xem video·21 thg 4, 2026
1:03 I. THỊ TRƯỜNG DẦU MỎ: SỰ SỤP ĐỔ ÂM THẦM TỪ HẠ NGUỒN
5:25 II. "HỐ ĐEN" CUNG ỨNG NHÔM KHIẾN NHẬT BẢN THIỆT HẠI NẶNG NỀ
9:03 III. KAZAKHSTAN LẬP DỰ TRỮ, NGUỒN CUNG URANIUM RƠI VÀO KHỦNG HOẢNG
Thị trường hàng hóa toàn cầu đang bước vào một giai đoạn biến động bất thường
khi các tùy luật kinh tế truyền thống bị thách thức bởi những đất gãy địa chính trị sâu sắc.
Trong khi giá dầu thô ghi nhận sự sụt giảm nghịch lý,
bất chấp thâm hụt cung ứng kỷ lục lên tới 16 triệu thùng một ngày,
thì thị trường nhôm lại rơi vào một hố đen thanh khoản
với nguy cơ thâm hụt lớn nhất trong vòng 25 năm qua,
đe dọa trực tiếp đến chuỗi cung ứng công nghiệp tại Nhật Bản và các quốc gia Đông Nam Á.
Đồng thời, cuộc đua giành quyền kiểm soát nhiên liệu hạt nhân đang nóng lên
khi Kazakhstan, quốc gia nắm giữ 14% chứa lượng uranium toàn cầu,
đã bắt đầu thát chặt nguồn cung để xây dựng tự chủ chiến lược.
Và trong bản tin truyền sâu ngày hôm nay, chúng tôi sẽ phân tích các cơ chế đất gãy này
từ sự sụp đổ của biên lệ nhuận lọc dầu tại châu Âu
đến những rủi ro mang tính hệ thống đối với an ninh năng lượng và sản xuất toàn cầu.
Ngay sau đây sẽ là những nội dung chi tiết.
Kính mời quý vị cùng theo dõi.
Thị trường dầu mỏ, sự sụp đổ âm thầm từ hạ nguồn
Điểm đáng chú ý đầu tiên trong bức tranh kinh tế tuần này là sự lệch pha nghiêm trọng
giữa giá cả kỳ hạn và thực tế vật chất trên thị trường dầu mỏ.
Mặc dù các phân tích cơ bản đều chỉ ra một sự thát chặt nguồn cung chưa từng có,
giá dầu vật chất, tức là các thùng dầu sau ngay thay vì các hợp đồng tương lai vào tháng 6
đã chứng kiến một sự sụt sảm mạnh mẽ.
Cụ thể, mức giá đã lao dốc từ đỉnh 144 đô la Mỹ vào ngày 7 tháng 4
xuống dưới ngưỡng 100 đô la Mỹ vào cuối phiên giao diện thứ 6 vừa qua.
Mặc dù có sự phục hồi nhẹ trong vài giờ gần đây, nhưng các chuyên gia tại JP Morgan
dẫn đầu bởi chính lực ra hàng dầu là Nastassia Geneva đã bày tỏ sự kinh ngạc
khi khẳng định rằng về mặt cấu trúc, không có bất kỳ yếu tố nào được cải thiện
để hỗ trợ cho đàn tảng này.
Để hiểu rõ tại sao đây được gọi là một nghịch lý,
thì chúng ta cần bóc tách 3 cơ chế tiểu chỉnh chính của thị trường.
Đó là nguồn cung, dự trữ và nhu cầu.
Xét về mặt cung ứng, tình hình thực tế thậm chí còn trở nên tồi tệ hơn.
Kể từ khi các lệnh phong tỏa bắt đầu, xuất khẩu dầu từ khu vực Vịnh Ba Tơ,
không tính Iran, vẫn duy trì ở mức ổn định.
Tuy nhiên, khoảng 2 triệu thùng dầu mỗi ngày từ Iran đã gần như biến mất khỏi thị trường
sau khi lệnh phong tỏa của chính quyền Donald Trump được thực thi vào đầu tuần trước.
Điều này có nghĩa là mức thăm hụt cung ứng vốn đã tồn tại ở mức 14 triệu thùng mỗi ngày,
hiện đã nới rộng lên tới ngưỡng 15-16 triệu thùng mỗi ngày.
Đây là một con số khổng lồ, phản ánh sự đất gãy nghiêm trọng trong dòng chảy năng lượng toàn cầu.
Tiếp theo, chúng ta hãy nhìn vào vai trò của lượng dự trữ tồn kho.
Dự trữ đã đóng vai trò như một bộ đện giảm sóc quan trọng,
nhưng đang cạn kiệt với tốc độ bão động.
Kể từ khi xung đột bùng phát, lượng tồn kho hiểu hình toàn cầu đã giảm gần 265 triệu thùng,
tương đương với ít nhất suốt dòng 6 triệu thùng mỗi ngày.
Các chuyên gia cảnh báo rằng con số thực tế có thể còn cao hơn nhiều
do khả năng hiển thị hạn chế đối với các kho dự trữ sản phẩm tin chế.
Với việc nguồn cung thắp chặt và dự trữ giảm sâu, theo logic kinh tế thông thường,
thì giá dầu vật chất lẽ ra phải tăng bọt thay vì giảm xuống.
Sự giải thích duy nhất cho nghịch lý này, theo gác nhìn của JP Morgan,
chính là sự sụp đổ của nhu cầu mà dấu hiệu rõ ràng nhất đến từ khu vực hạng nguồn.
Tại châu Âu, biệt lợi nhuận lọc dầu đã rơi xuống mức âm,
một tín hiệu cho thấy quá trình hủy diệt nhu cầu đang bắt đầu chiếm yếu thế.
Cụ thể, biệt lợi nhuận lọc dầu Hero's Gaming đối với dầu ngọt nhẹ tại Tây Bắc Âu
đã tạm từ mức 9 USD một thùng vào giữa tháng 3 xuống dưới mức 0 vào cuối tháng
4 và tiếp tục lún sâu xuống mức âm 15,3 USD một thùng trong tuần kết thúc vào ngày 12 tháng 4 vừa qua.
Ngay cả biệt lợi nhuận Kraken cũng chịu trung số phận khi giảm xuống chỉ còn 0,8 USD một thùng,
tức là thấp hơn khoảng 26 USD so với mức đỉnh vào giữa tháng 3.
Cơ chế đằng sau sự sụp giảm này là do các nhà máy lọc dầu tại châu Âu không còn khả năng
chuyển giao chi phí dầu thô tăng cao sang giá sản phẩm đầu ra cho người tiêu dùng.
Việc giá dầu thô tăng vọt đã bóp nghẹp và trong nhiều trường hợp là xóa sổ hoàn toàn biên lợi nhuận lọc dầu,
buộc các nhà máy phải cân nhắc các giảm công suất.
Dầu này đặc biệt gây hại cho các nhà máy lọc dầu Hydroscaming đơn giản,
vốn thiếu công nghệ để nâng cấp các thành phần dầu nặng thành các sản phẩm có giá trị cao
như dầu TSM hay nhiên liệu bay.
Thay vào đó, họ sản xuất một lượng lớn dầu nhiên liệu dư thừa chiếm tới 35% sản lượng,
vốn là loại sản phẩm có giá trị tấp nhất.
Nhìn về phía trước, JP Morgan đã dự báo thâm hồn sẽ còn trầm trọng hơn.
Ước tính lượng cắt giảm tại các nhà máy lọc dầu trong tháng 4 đã tăng lên mức 2,9 triệu thùng một ngày,
bao gồm 1,4 triệu thùng tại Trung Quốc, 1,2 triệu thùng tại phần còn lại của châu Á
và 0,3 triệu thùng tại châu Âu.
Con số này dự kiến sẽ vọt lên 6 triệu thùng một ngày vào tháng 5.
Mặc dù có sự hỗ trợ từ việc giải phóng sự chữ chiến lược với khoảng 1,6 triệu thùng một ngày,
bao gồm 1 triệu thùng từ Nhật Bản và 0,6 triệu thùng từ Mỹ.
Nhưng tổng mức thâm hồn sau khi eo biển Hormuz bị phong tỏa hoàn toàn,
kiên đất lớn hơn khoảng 1 triệu thùng so với các kỳ vọng trước đó.
Dự kiến tồn kho dầu thô của OECD sẽ trạm tới mức tối thiểu vận hành vào khoảng ngày 15 tháng 5 tới đây.
Hố đen cung ứng nhôm khiến Nhật Bản thiệt hại nặng nề
Bên cạnh thị trường dầu mỏ, một cuộc khủng hoảng khác cũng đang âm thầm lan rộng
trong lĩnh vực kim loại công nghiệp.
Giá nhôm trên sàn giao dịch kim loại London là LME đang leo dốc mạnh mẽ,
trả mốc 3.621 USD một tấn, tiềm cận mức đỉnh lịch sử từng thiết lập
trong giai đoạn căng thẳng tại Ukraina vào năm 2022.
Các nhà phân tích tại JP Morgan đã đưa ra một cảnh báo đánh thép.
Thị trường nhôm toàn cầu đang rơi vào một hố đen điểm không thể quay đầu.
Nên một cuộc thâm hồn cung ứng nghiêm trọng và kéo dài là điều khó có thể tránh khỏi.
Ngay cả khi dòng chảy qua eo biển Hormuz được khôi phục trong ngắn hạn.
Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tình trạng này là do EGA, nhà sản xuất nhôm lớn nhất
khu vực Vịnh Ba Tư, đã phải tuyên bố tình trạng bất khả kháng
đối với một phần các hợp đồng của mình.
Quyết định này được đưa ra sau khi các cuộc tấn công bằng tên lửa
và máy bay không người lái của Iran đã đánh trúng nhà máy luyện nhôm Antakya.
Cần lưu ý rằng, EGA hiện đóng góp tới 4% sản lượng nhôm toàn cầu,
và khu vực Trung Đông nói chung chiếm khoảng 9% tổng sản lượng thế giới.
Với việc eo biển Hormuz bị phong tỏa, các tuyến vận tải trọng yếu đã bị bóp nghẹt,
khiến thị trường đứng trước nguy cơ thâm vụt lớn nhất trong vòng hơn 25 năm qua.
Các chuyên gia dự báo, giá nhôm trên LME có thể sớm đạt ngưỡng 4.000 USD 1 tấn.
Tác động của cú sốc này đang hiện hiện rõ rệt nhất tại Nhật Bản,
quốc gia phụ thuộc nặng nề vào nguồn cung từ Trung Đông.
Các nhà sản xuất ô tô và liên kiện như Toyota Motor Corporation và Denso Corporation
đang đứng ở vị trí dễ bị tổn thương nhất.
Theo Hiệp hội Sản xuất ô tô Nhật Bản, các hãng xe trong nước
đã nhập khẩu tới 70% lượng nhôm từ Trung Đông.
Kể từ khi xung đột nổ ra vào cuối tháng 2, giá của loại hợp kim nhẹ này đã tăng khoảng 13%,
gây áp lực khủng khiếp lên chi phí sản xuất.
Thứ hai, đó là vấn đề về thời gian phục hồi.
Daiki Kato, CEO của Catalyze Metal Industries, cho biết rằng mặc dù mới chỉ trôi qua 1 tháng,
nhưng khó khăn trong việc chế tạo phụ tùng ô tô đã bắt đầu lộ diện.
Các nhà sản xuất tại Trung Đông dự báo sẽ mất ít nhất 1 năm để khôi phục hoàn toàn công suất sản xuất.
Ngay cả khi một thỏa thuận hòa bình được ký kết và eo biển Hormuz được mở cửa trở lại,
thì việc giải toán lúc tắt cổ chai với hàng trăm con tàu đang kẹt lại tại vịnh Ba Từ
cũng sẽ phải mất nhiều tháng.
Số liệu thống kê từ Hiệp hội Nhôm Nhật Bản cho thấy trong năm 2025,
quốc gia này đã nhập khẩu khoảng 590.000 tấn nhôm từ Trung Đông,
chiếm tới 30% tổng nguồn cung toàn quốc.
Trong khi đó, Mỹ cũng nhập khẩu lượng nhôm lớn nhưng có thể dựa vào nguồn cung nội địa và từ Canada.
Thì Nhật Bản và các quốc gia tại Đông Nam Á, Trung Quốc, Hàn Quốc lại đối mặt với những sử dọa cao nhất.
Tại Nhật Bản, hầu hết các công ty thường duy trì lượng tồn kho khoảng 2 tháng cho các bộ phận hoặc nguyên liệu thồ.
Điều này có nghĩa là tình trạng gián đoạn sản xuất hàng loạt sẽ bắt đầu bùng phát vào cuối tháng này hoặc đầu tháng 5.
Một ví dụ điển hình là công ty Denso, nhà cung cấp liên kiện hàng đầu của Toyota,
đã phải cắt giảm toàn lượng hàng tháng khoảng 20.000 đơn vị, tới đến những tổn thách tài chính đáng kể.
Các nhà máy luyện nhôm tại Abu Dhabi và Paris cũng bị hư hại nặng nề trong giai đoạn đầu của cuộc xung đột,
làm châm trọng thêm tình trạng thiếu hụt.
Khi lượng tồn kho cạn kiệt, các nhà sản xuất Nhật Bản đang ráo riết tìm kiếm nguồn cung thay thế từ Đông Nam Á và Australia.
Nhưng đây là một nhiệm vụ cực kỳ khó khăn do sự chuyên biệt hóa của các sản phẩm nhôm trong ngành ô tô.
Sự đất gãy này không chỉ đe dọa ngành xe hơi, mà còn ảnh hưởng đến mọi lĩnh vực từ điện tử, vật liệu xây dựng cho đến cả ngành bao vì thực phẩm.
Kazakhstan lập dự trữ, nguồn cung uranium rơi vào khủng hoảng
Thưa quý vị, trong khi thế giới đang tập trung vào tồn mỏ và kim loại cơ bản,
thì một cuộc khủng hoảng nguồn cung khác cũng đang âm thầm thắp chặt trong lĩnh vực nhiên liệu hạt nhân.
Kazakhstan, quốc gia sản xuất uranium hàng đầu của thế giới,
vừa công bố kế hoạch đẩy mạnh hoạt động thăm dò và thiết lập một kho sự chữ chiến lược quốc gia.
Động thái này được thực hiện dưới sự phê chuẩn của Tổng thống Khashyam Choumas Takayef.
Theo đó, mỗi năm sẽ triển khai thăm dò tại ít nhất hai khu vực điểm năng mới
nhằm đảm bảo nguồn cung dài hạn cho các nhà máy điện hạt nhân trong tương lai của chính quốc gia này.
Về quy mô, Kazakhstan hiện nắm giữ khoảng 1 triệu tấn tài nguyên uranium đã được xác nhận,
tương đương với khoảng 14% tổng chữ lượng toàn cầu tính đến đầu năm 2025.
Quốc gia này vận hành 14 doanh nghiệp khai thác,
trong đó có 12 liên doanh với các đối tác quốc tế từ Trung Quốc, Nga, Pháp, Canada và Nhật Bản.
Việc Kazakhstan thay đổi chiến lược từ ưu tiên xuất khẩu sang xây dựng dự trữ nội địa
đang giám một đòn mạnh vào an ninh năng lượng của Mỹ, khi Kazakhstan cùng với Australia và Canada
là những nguồn cung quặng uranium chính cho các loa phản ứng của Washington.
Cơ chế tác chặt cung ứng này diễn ra trong bối cảnh thâm hụt lũy kế toàn cầu được dự báo
sẽ lên tới 211 triệu pound trong giai đoạn từ năm 2025 đến năm 2045.
Động lực chính thúc đẩy nhu cầu đến từ lan sóng xây dựng loa phản ứng hạt nhân mới
tại Trung Quốc, Nga và sự trỗi dậy của các trung tâm dữ liệu khổng lồ.
Giá uranium giàu ngay gần đây đã giao dịch quanh mức 86 USD một pound,
và các mô hình dự báo của Commissar đã chỉ ra mức giá có thể đạt mức 90 USD vào cuối năm nay.
Một góc nhìn mới đáng chú ý đó là sự tham gia của các ông lớn công nghệ
như Microsoft vào thị trường năng lượng hạt nhân.
Với chi phí đầu tư cho các trung tâm dữ liệu lên tới gần 1.000 tỷ USD trong 6 năm qua,
các nhà phát triển đang ráo riết tìm kiếm nguồn điện không phát tải carbon để duy trì hoạt động.
Điều này đã tạo ra một áp lực nhu cầu mới lên thị trường, vốn đã thâm hụt.
Trong khi đó, một sự tham phản rõ rệt về mặt hạ tầng hạt nhân đang diễn ra giữa các cường quốc.
Trung Quốc đang bổ sung các loa phản ứng với tốc độ chóng mặt,
hiện đang xây dựng tổng cộng 39 nhà máy điện hạt nhân.
Ngược lại, Mỹ vẫn đang dậm chân tại chỗ với con số 0 trong kế hoạch xây dựng các nhà máy mới quy mô lớn.
Việc Mỹ gần như phụ thuộc hoàn toàn vào quạng uranium nhập khẩu
đang tạo ra một mối đe dọa an ninh năng lượng quốc gia nghiêm trọng.
Các nhà sản xuất nội địa như Energy Fuels hay Uranium Energy Corporation được kỳ vọng
là sẽ nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ để giảm bớt sự phụ thuộc này.
Nhưng khoảng cách về thời gian và công nghệ vẫn là một thách thức lớn
khi triển vọng nguồn cung toàn cầu đang trở nên ưu ám hơn sau mỗi tuần.
Để không bỏ lỡ những điều đang chuyển động bên dưới những con số tưởng chừng lạc im.
Sổ cái vô hình, nơi những con số biết nói và chúng tôi khiến chúng phải nói lên sự thật.
