#champa#history#Chămpa Trong video này, chúng ta sẽ cùng khám phá hai nền văn minh huyền thoại đã từng tồn tại và phát triển rực rỡ trên đất Việt Nam: văn minh Chămpa và văn minh Phù Nam. Cả hai nền văn minh Chămpa và Phù Nam không chỉ để lại dấu ấn qua những công trình kiến trúc độc đáo, những giá trị văn hóa đặc sắc, mà còn mang trong mình những câu chuyện đầy bí ẩn về một thời kỳ lịch sử vàng son. Văn minh Chămpa nổi bật với các đền tháp mang phong cách nghệ thuật Hindu giáo và sự giao thoa văn hóa tuyệt vời với các quốc gia lân cận. Văn minh Phù Nam – vương quốc cổ ven sông Mekong – là trung tâm giao thương lớn của Đông Nam Á, kết nối với thế giới qua con đường tơ lụa trên biển. Hãy cùng tìm hiểu về cuộc sống, tín ngưỡng, và những di sản mà Chawmpa và Phù Nam đã để lại, để thấy rõ hơn một phần lịch sử phong phú của đất nước ta.
Xin chào các bạn! Chào mừng các bạn đến với kênh Từ Điển Sam Đích.
Trong video này, chúng ta sẽ cùng khám phá 2 nền văn minh huyền thoại đã từng tồn tại và phát triển rực rỡ trên mảnh đất Việt Nam,
văn minh Chèm Bạc và văn minh Phủ Nam.
Cả 2 nền văn minh này không chỉ để lại dấu ấn qua những công trình kiến trúc độc đáo, những giá trị văn hóa đặc sắc,
mà còn mang trong mình những câu chuyện đầy bí ẩn về một thời kỳ lịch sử vang son.
Hãy cùng tìm hiểu về cuộc sống, tiếng ngữ và những di sản mà 2 nền văn minh này đã để lại.
Để thấy rõ hơn một phần lịch sử phong phú của đất nước ta, đừng quên nhấn like, đăng ký kênh và bật chung thông báo
để không bỏ lỡ những video hấp dẫn từ kênh Từ Điển Sam Đích nhé!
Champa là vương quốc cổ hình thành và phát triển từ thế kỷ II đến đầu thế kỷ IX trên dài đất miền Trung và một phần phía Bắc Nam Bộ Việt Nam.
Trước thế kỷ VIII, kinh đô Champa đóng ở Sinhapura, thuộc Cha Kiệu, tỉnh Quảng Nam ngày nay.
Thế kỷ VIII, kinh đô của Champa chuyển xuống Virapura, thuộc Phan Giang, tỉnh Ninh Thuận ngày nay.
Từ thế kỷ IX, kinh đô của người Trăm chuyển về Iradrapura thuộc Đồng Dương, tỉnh Quảng Nam ngày nay.
Cư dân Champa là những thương nhân rất giỏi, nhiều vào địa hình có rừng và biển nên trong thời kỳ này Champa đã có một mặt hàng xuất khẩu nổi tiếng là cây trầm.
Trong thời kỳ này, người ta cũng đã biết lấy bông ra dệt vải bông và đã đạt được một trình độ phát triển cao,
chỉ được dùng để cống phẩm cho những nước lớn hoặc những gia đình giàu có, nhà vua mới được sử dụng trong mùa đông.
Đồng thời với việc mở rộng đất canh tác, trồng lúa nước, hoa màu, họ đã biết sử dụng công cụ bằng sắt, sức kéo của trâu, bò,
mở rộng hệ thống tưới nước, làm guồng nước, dụng bậc thang, tạo ra giống lúa chịu hạn và cải thiện kỹ thuật canh tác.
Champa có nguồn nguyên liệu vàng, cá trắng, kim loại phong phú, giúp cho thủ công nghiệp như chế tạo đồ đựng, vũ khí,
sản xuất gốm, vật liệu xây dựng, thủy tinh, phát triển, đặc biệt là các nghề làm đồ trang sức, khắc tượng, phù điêu, dệt phải lụi.
Nguồn gỗ trong rừng, đặc biệt là trầm hương, quế, dọc bờ biển có nhiều dừa nên nghề khai thác lâm thủy sản của Champa khá phát triển.
Cư dân Champa chế tác và ưa thích sử dụng đồ trang sức bằng mã não, thủy tinh, vàng như hạt chuối, nhẫn, khuyên tài.
Champa đã hình thành những cảng thị ở cửa đại, thị nại, có vai trò quan trọng trong tiếp xúc, giao lưu, văn hóa trong ngoài vương quốc.
Trong giai đoạn thỉnh vượng từ thế kỷ 10 đến 15, Champa đã trở thành một trung tâm thương mại liên vùng.
Ngôn ngữ của cư dân Champa là sự giao thoa giữa người bản địa với người Nam Đảo di cư vào đất liền.
Kỹ thuật xây tháp của Champa đạt tới trình độ cao, để lại nhiều di tích có giá trị đến ngày nay.
Từ thế kỷ 4, dân tộc Champa đã sáng tạo ra chữ Champa từ chữ Phạn gốc Ấn Độ.
Trong vương quốc Champa, âm nhạc, ca múa đặc biệt phát triển.
Theo như sử sách, Indravarman là vị vua Champa đầu tiên theo Phật giáo Đại Thừa và xem đây là tôn giáo chính thức.
Ở trung tâm của INDRAVARMAN đã xây dựng một tu viện Phật giáo để thờ Bồ Tát Quán Thế Âm.
Di tích này đề á bị hủy hoại trong chiến tranh.
Đồng thời, người Champa trước đó theo đạo Đức Tin, thờ thần Shiva.
Người Champa có tập tục ở nhà sàn, ăn chầu cao, nhuộm răng đen, coi trọng phụ nữ, thờ cúng tổ tiên.
Người chết được hỏa thiêu và trôn cho xương trong các mộ ngò.
Xã hội Champa chia thành các tầng lớp quý tộc, nông dân và nô lệ.
Nông dân chiếm số đông, sống theo từng làng, làm nông nghiệp, đánh cá và khai thác lâm sản, dụ đất là chung của làng.
Phủ Nam là tiên gọi của một quốc gia cổ ra đời ở vùng Tây Nam Bộ, nước ta, vào đầu công nguyên.
Kinh đô của vương quốc cổ Phủ Nam thuộc thị trấn Úc Eo, huyện Thại Sơn, tỉnh An Giang ngày nay.
Thể chế nhà nước của Phủ Nam là chế độ quân chủ, do vua đứng đầu nắm mọi quyền hành.
Chế độ vương quyền kết hợp với thần quyền và tôn giáo được dây cấp thống trị sử dụng trong quản lý xã hội.
Xã hội Phủ Nam đã có sự phân hóa giàu nghèo, thành các tầng lớp quý tộc, bình dân và nô lệ.
Kinh tế của Phủ Nam là sản xuất nông nghiệp, làm nghề thủ công, đánh cá và buôn bán.
Rốt nằm trên vị trí thuần lợi, Phủ Nam có quan hệ kinh tế giao lưu rộng rãi với các nước Đông Á, Nam Á, Tây Á, Lam Á.
Cư dân Phủ Nam đã sử dụng các loại đồng tiền bằng vàng, bạc đồng, và các miếng vàng, cát tư, cát tám làm tiền lẻ,
và các con nêm bằng chì, văn dấu bằng kim loại, bằng đá để chứng nhận hào hóa trong buôn bán, thương mại.
Việc trồng nước ở vùng đầm lầy giữ vai trò cung cấp lương thực, ở vùng núi Đông Bắc Phủ Nam thì cung cấp lâm thổ sản.
Cư dân Phủ Nam còn trồng một số cây như cam, thạch lựu, mía, dừa, hồ tiêu, v.v. đặc biệt là trồng rất nhiều câu.
Lương thực chính của cư dân Phủ Nam là lúa gạo, thực phẩm là cá, cua, rùa, thú rừng, v.v.
Thủ công nghiệp Phủ Nam đạt đến trình độ cao với sự chuyên môn hóa như nghề mọc, đá, tạc dựa, làng vạch ngói,
vật liệu trang trí bằng đất nung, xây dựng, đóng thuyền, làm đồ gốm, rẹt, đúc thủy tinh, luyệt đồng, sắp, thiết, v.v.
Nghề gốm rất phát triển với nhiều chủng loại và đạt tới trình độ cao là mặt hàng thực phẩm quan trọng của nền kinh tế Phủ Nam.
Đặc biệt, tỉnh cao là nghề kim hoàn với các sản phẩm phục vụ tôn giáo, tin hướng và làm trang sức.
Người thờ Phủ Nam có trình độ và kỹ thuật cao trong việc chế tác và trạm trổ những sản phẩm vàng, bạc
như đồ trang sức bằng vàng, bạc, đa quý, thủy tinh, v.v. với nhiều kiểu dáng và được chế tác rất tinh xảo, mỹ thuật.
Nơi ở phổ biến của cư dân Phủ Nam là ở nhà sàn, mái lập bằng lá thuốc nốt hoặc ngói.
Những vết tích nhà sàn và kiến trúc gạch đá thể hiện trình độ cao trong kỹ thuật xây dựng của người Phủ Nam.
Ngôn ngữ chính thức của cư dân Phủ Nam là tiếng Khmer cổ và tiếng Phạn.
Văn tử chính thức của vương quốc Phủ Nam là chữ Phạn.
Tôn giáo chính là Phật giáo và Ấn Độ giáo. Văn hóa của Phủ Nam chưa ảnh hưởng lớn của văn hóa Ấn Độ.
Cư dân Phủ Nam có tập quán nhuộm răng đen, xăm mình, thích đeo đồ trang sức, bùa.
Phụ nữ Phủ Nam mặc váy dài, phần trên để trần hoặc phủ kín. Bạn ông đóng khố ngắn, phần trên để trần.
Nghệ thuật ca múa nhạc của Phủ Nam khá phát triển.
Cư dân Phủ Nam cũng tổ chức hoạt động vui chơi như chọi gà, chọi heo, đổ xí ngầu,
chơi cờ và tổ chức cưới sinh, ma chay, lễ hội, thờ cúng tổ tiên.
Khi để tang, người Phủ Nam thường cắt tóc, cạo dâu.
Người chết được chôn cất bằng hình thức thủy táng, hỏa táng, thổ táng hoặc điểu táng.
Về phương tiện đi lại, cư dân cổ Phủ Nam dùng thuyền bè để đi lại trên sông nước.
Dùng dụng vật như voi, trâu, bò, ngựa để di chuyển trên bộ.