VIỆT NAM SẼ TRỞ THÀNH Ả RẬP XÊ ÚT THỨ 2?

Thế giới tươi đẹp
339 người theo dõi
#BlvHaiThanh #BLVHảiThanh #BLVhaiThanhStory
Việt Nam có thể trở thành “Ả Rập Xê Út thứ 2” nhờ đất hiếm? Từ câu chuyện bùng nổ của Saudi Arabia với dầu mỏ đến cơ hội đổi đời của Việt Nam trong cuộc đua công nghệ toàn cầu. Tài nguyên có đủ, nhưng liệu chúng ta có nắm được “công tắc” thế giới?
Đây chính là đất nước bây giờ rất hiện đại, rất giàu có và có tiếng nói trên trường quốc tế.
Nhưng chính vùng đất này cách đây chưa đầy 100 năm, gần như không có gì ngoài cát.
Không có sông lớn, không có nông nghiệp, không có công nghiệp.
Chỉ có nắng, gió và những con lạc đà đi lang thang ở trên sa mạc.
Nhưng rồi một ngày, người ta phát hiện ra một thứ nằm dưới lòng đất, đó là dầu mỏ.
Và thế là lịch sử đôi hướng.
Chúng ta đang nói đến Ả Rập Xê Út.
Và tại sao Việt Nam lại nói rằng có thể trở thành Ả Rập Xê Út thứ 2 hay không?
Thì cùng nhau đến với câu chuyện ngày hôm nay.
Đầu tiên nói về Ả Rập Xê Út thứ nhất.
Nếu nhìn vào Ả Rập Xê Út ngày nay, với những tòa nhà chọc trời, sân bay hiện đại
và những dự án hàng trăm tỷ đô, rất khó tưởng tượng rằng cách đây chưa đầy một thế kỷ
thì nơi này từng nghèo đến mức gần như không có gì để nghèo hơn.
Trước những năm 1930, Ả Rập Xê Út gần như không có nền kinh tế theo nghĩa hiện đại.
Không có nhà máy, không có hệ thống giao thông phát triển và không có ngân hàng đúng nghĩa.
Toàn bộ đời sống kinh tế xoay quanh 3 thứ cơ bản.
Một là chăn nuôi ru mục, hai là muôn bán nhỏ và ba là hành hương đến thánh địa Mecca.
Người dân phần lớn là các bộ lạc sống di chuyển theo những đàn lạc đà của mình đi tìm nguồn nước.
Cuộc sống phụ thuộc hoàn toàn vào thiên nhiên.
Năm nào hạn hán coi như là đói, nguồn nước khan hiếm đến mức
mỗi giếng nước giống như một tài sản chiến lược.
Một gia đình có vài chục con lạc đà được coi là rất khá giả.
Thậm chí Riyadh thời đó cũng không phải là một thành phố như người ta nghĩ ngày nay,
không phải là một đô thị, hào hoa hay là một thủ đô phát triển.
Nó chỉ là một khu định cư nhỏ với những ngôi nhà bằng đất, đường cát,
không có điện và không có nước máy.
Ban đêm tối như mực và không có ánh đèn đô thị tối như tiền đồ của chị dậu.
Nếu so với các thành phố châu Âu hay thậm chí một số thành phố châu Á lúc bấy giờ,
Riyadh giống như một vùng nông thôn nghèo.
Thu nhập của người dân thì cực kỳ thấp, không có con số GDP chính xác như bây giờ.
Nhưng nhiều nghiên cứu ước tính rằng,
thu nhập bình quân đầu người lúc đó chỉ tương đương những vùng nghèo bậc nhất trên thế giới.
Ở những khu vực, người dân sống gần như là tự cung tự cấp,
không hề có khái niệm tiền lương ổn định hay là giao lưu kinh tế.
Điểm đáng chú ý là Arabsi Út gần như không có tài nguyên dễ thấy,
không sông, không đất nông nghiệp màu mỡ và tất nhiên là không khí hậu thuận lợi.
Nếu không có dầu mỏ, rất có thể quốc gia này vẫn chỉ là một vùng sa mạng
Mọi thứ bắt đầu thay đổi vào cuối năm 1930 khi dầu mỏ được phát hiện.
Đây là khoảnh khắc mà người ta có thể nói là đã thay đổi số phận của cả một quốc gia.
Ban đầu không ai nghĩ rằng đây sẽ là một mỏ dầu lớn đến vậy tại Đạp Mạng.
Nhưng chỉ sau một thời gian khai thác, người ta mới nhận ra rằng,
dưới lòng cái sa mạng này là một trong những nơi có chữ lượng dầu mỏ khổng lồ nhất thế giới.
Các công ty Mỹ bắt đầu đầu tư vào Arabsi Út, công nghệ, vốn và nhân lực đổ vào.
Từ đó ngành công nghiệp dầu mỏ dần hình thành.
Công ty sau này trở thành Saudi Aramco ra đời và nhanh chóng trở thành con gà đẻ trứng vàng của cả đất nước.
Trong những thập kỷ kế tiếp, sản lượng dầu tăng vọt từ vài nghìn thùng mỗi ngày lên hàng triệu thùng.
Tiền bắt đầu chảy vào Arabsi Út với tốc độ mà trước đó chưa từng có.
Điều quan trọng là, thế giới lúc đó đang bước vào thời kỳ công nghiệp hóa mạnh mẽ.
Ô tô, máy bay, nhà máy tất cả đều cần dầu.
Arabsi Út không chỉ có dầu mà còn có rất nhiều dầu đúng vào thời điểm thế giới khát dầu nhất.
Và đây chính là combo hoàn hảo, tài nguyên cộng thời điểm.
Đúng thứ thế giới cần và đúng thời điểm thế giới mong muộn.
Ngày nay quốc gia này là một trong những nền kinh tế lớn nhất Trung Đông với GDP hơn 1.000 tỷ USD.
Riêng doanh thu từ dầu mỏ mỗi năm có thể lên đến hàng trăm tỷ đô tùy theo giá dầu của thế giới.
Thu nhập bình quân đầu người đã tăng từ mức gần như là sinh tồn lên hàng chục nghìn đô mỗi năm.
Người dân được hưởng rất nhiều phúc lợi và nhiều quốc gia khác phải tự chi trả.
Nhà nước Arabsi Út có thể cung cấp y tế miễn phí, giáo dục miễn phí, thậm chí hỗ trợ nhà ở cho người dân.
Cơ sở hạ tầng thì cũng thay đổi hoàn toàn.
Riyadh giờ đây là một siêu đô thị với đường cao tốc nhiều làn, tàu điện ngầm, sân bay quốc tế khổng lồ.
Những dự án như Neom, thành phố tương lai trị giá hàng trăm tỷ đô cho thấy tham vọng của họ không chỉ dừng lại ở dầu mỏ.
Một điểm thú vị là Arabsi Út không chỉ giàu mà còn có quyền lực, đồng tiền, đi liền với tiếng nói.
Là một trong những nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới, họ có thể ảnh hưởng đến giá dầu toàn cầu.
Khi họ tăng hoặc giảm sản lượng, cả thị trường năng lượng quốc tế đều phải dõi theo.
Nhìn vào câu chuyện người ta bắt đầu liên hệ đến Việt Nam, không phải vì chúng ta có dầu như Arabsi Út,
mà vì chúng ta đang có một loại tài nguyên khác có thể đóng vai trò tương tự trong thế kỷ 21, đó là đất hiếm.
Nếu thế kỷ 20 xoay quanh dầu mỏ, thì thế kỷ 21 lại xoay quanh một thứ nghe thì nhiều người cũng chưa hiểu hết, đó là đất hiếm.
Tên gọi đất hiếm nghe như là cực kỳ hiếm, nhưng thực ra cũng không hẳn là như vậy.
Nó có ở rất nhiều đơi, vấn đề thì nằm ở chỗ, khó khai thác, tinh chế cực kỳ khó,
và giá trị nằm ở khâu xử lý, chứ không phải đào lên là bán ngay được.
Đất hiếm là tập hợp của 17 nguyên tố kim loại.
Một chiếc điện thoại bạn đang cầm thì cần có đất hiếm, một chiếc xe điện có đất hiếm,
một tu biên điện gió cũng có đất hiếm, thậm chí những vũ khí hiện đại nhất thế giới cũng phụ thuộc vào nó.
Một chiếc xe điện sẽ cần khoảng 1-2kg đất hiếm, một tu biên gió thì cần vài trăm kg,
và một máy bay chiến đấu cũng có thể dùng đến hàng trăm kg.
Không có đất hiếm thì sẽ không có công nghệ hiện đại.
Và hiện nay, thế giới đang ở một trạng thái tương đối là không cân bằng.
Trung Quốc đang kiểm soát khoảng 60-70% sản lượng khai thác đất hiếm,
nhưng có tới 85-90% công đoạn tinh chế.
Tức là, không phải cứ có mỏ đất hiếm đã là hay,
mà cần phải có công nghệ xử lý mới trở thành ông chùm được.
Điều này khiến Mỹ, châu Âu, Nhật Bản rơi vào thế phụ thuộc.
Họ có thể thiết kế ra điện thoại, thiết kế ra xe điện, thiết kế ra máy bay,
nhưng vật liệu cốt lõi lại phải đi qua Trung Quốc.
Chính vì vậy, cả thế giới đang lao vào một cuộc đua mới,
tìm nguồn đất hiếm thay thế Trung Quốc và xây dựng một chuỗi cung ứng độc lập.
Lúc này, những ánh mắt đang đổ rồn vào Việt Nam.
Ít người biết rằng, Việt Nam đang nằm trong tốp những quốc gia
có chữ lượng đất hiếm thuộc vào loại lớn nhất trên thế giới.
Tuy theo các thống kê, ước tính Việt Nam có khoảng 22 triệu tấn
và thường như vậy thì đứng tốp 2 hoặc một số nguồn thì nói là tốp 3 toàn cầu.
Các mỏ lớn tập trung ở Lai Châu với mọi đông bao là nổi tiếng nhất,
ở Yên Bái và một số khu vực khác thuộc Tây Bắc.
Hiện nay, các nước đang muốn giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.
Mỹ, Nhật, Hàn và EU đều đang tìm nguồn nguyên liệu mới,
xây những nhà máy ngoài Trung Quốc và đầu tư vào các quốc gia khác.
Việt Nam nổi lên như một lựa chọn rất đáng chú ý.
Việt Nam ổn định chính trị, Việt Nam gần với chuỗi sản xuất của châu Á
và Việt Nam có quan hệ tốt với nhiều bên.
Thế nên không phải ngẫu nhiên mà các ông lớn đều đặt những nhà máy về Việt Nam,
chuyển những chuỗi cung ứng của họ về Việt Nam.
Và đất hiếm có thể sẽ là mảnh ghét còn thiếu.
Đất hiếm có thể, có thể thôi sẽ giúp Việt Nam trở thành Ả Rập Xê Út thứ 2.
Và để trả lời cho câu hỏi này, Việt Nam có thể trở thành Ả Rập Xê Út thứ 2 hay không?
Cách tốt nhất là đặt hai nước và nhìn thẳng vào bản chất của vấn đề,
cùng so sánh với nhau ở một vài vấn đề.
Trước hết phải thừa nhận rằng, giữa Ả Rập Xê Út và Việt Nam
có những điểm giống nhau rất đáng chú ý.
Cả hai đều sở hữu một loại tài nguyên mang tính chiến lược
trong đúng thời điểm thế giới cần nó.
Với Ả Rập Xê Út là dầu mỏ trong thế kỷ 20,
với Việt Nam là đất hiếm trong thế kỷ 21.
Đây không phải là những tài nguyên bình thường,
mà là những tài nguyên rất quý giá,
có thể tác động trực tiếp đến cả nền kinh tế toàn cầu.
Điểm giống thứ 2 nằm ở khả năng ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng của cả thế giới.
Dầu mỏ là huyết mạch của công nghiệp,
và đất hiếm ngày nay là sương sống của công nghệ.
Một quốc gia nắm giữ nguồn cung lớn về lý thuyết
có thể tạo ra sức nặng trong các quyết định kinh tế và thậm chí là địa chính trị.
Không phải ngẫu nhiên mà các cường quốc đều quan tâm đến vùng Trung Đông
lẫn khu vực có đất hiếm.
Và điểm giống nhau thứ 3 cũng là điều khiến câu chuyện này hấp dẫn,
là cả hai đều đứng trước cơ hội đổi đời.
Ả Rập Xê Út đã đứng trước cơ hội đổi đời
và đã làm được điều đó trong quá khứ.
Việt Nam về mặt tiềm năng cũng đang đứng trước một cánh cửa tương tự,
nhưng cánh cửa này không tự mở.
Vậy thì đất hiếm khác với dầu mỏ như thế nào
về việc khai thác và giúp một quốc gia có thể bật lên?
Khác biệt đầu tiên đó là bản chất của đất hiếm.
Dầu mỏ là một dạng năng lượng có thể khai thác tương đối trực tiếp,
khoan xuống, bơm lên, xử lý ở mức cơ bản là đã có thể bán ra thị trường.
Giá trị của dầu gần như là đã nằm sẵn trong lòng đất.
Còn đất hiếm thì hoàn toàn khác.
Cứ bạn đào lên ban đầu chỉ là quạng, chưa có giá trị cao.
Muốn biến nó thành thứ có thể được dùng ở trong công nghệ,
phải trải qua một chuỗi xử lý cực kỳ phức tạp,
đòi hỏi công nghệ cao, hóa chất và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm.
Khác biệt thứ hai giữa dầu mỏ và đất hiếm nằm ở cách tiếm tiền.
Ả Rập Xê Út chỉ cần bán dầu là đã có thể tạo ra nguồn thu khổng lồ.
Toàn bộ mô hình kinh tế của họ trong nhiều thập kỷ
xoay quanh việc khai thác và xuất khẩu dầu.
Trong khi đó, nếu Việt Nam chỉ dừng ở việc khai thác đất hiếm rồi bán thu,
giá trị thu về sẽ không nhiều.
Tiền thực sự nằm ở các khâu phía sau như tinh chế, sản xuất nam châm,
pin, linh kiện công nghệ.
Điều đó có nghĩa là Việt Nam sẽ phải xây dựng cả một chuỗi công nghiệp hoàn chỉnh,
chứ không chỉ là đào lên rồi bán, giống như dầu mỏ và Ả Rập Xê Út.
Khác biệt thứ ba cũng là khác biệt quan trọng nhất,
nằm ở nơi tạo ra giá trị.
Với dầu mỏ, giá trị xuất hiện ngay từ khi khai thác.
Bạn có thể hình dung như việc đào được vàng nguyên chất,
chỉ cần đem đi bán là có tiền.
Nhưng với đất hiếm, giá trị nằm ở công nghệ.
Quặng chỉ là nguyên liệu thu, muốn có giá trị cao,
phải biến nó thành sản phẩm sử dụng trong công nghệ hiện đại.
Điều này tạo ra một cuộc chơi chuyển từ ai có tài nguyên sang việc,
ai làm chủ công nghệ.
Chính vì vậy, nói một cách hình ảnh thì câu chuyện này rất rõ ràng.
Ả Rập Xê Út giống như là họ đào trúng một mỏ vàng,
chỉ cần có công cụ cơ bản là đã có thể khai thác và bán ra thị trường.
Còn Việt Nam thì giống như trúng một mỏ vàng nằm sâu trong đá cứng.
Vàng vẫn ở đó, nhưng muốn lấy được, phải có công nghệ,
phải có quy trình và phải có cả một hệ thống ở phía sau.
Điều này có thể dẫn đến một kết luận như sau.
Việt Nam có tiềm năng lớn, nhưng con đường sẽ khó hơn rất nhiều so với Ả Rập Xê Út.
Không có chuyện cứ đào lên bán là giàu, thay vào đó là một hành trình dài,
nơi tài nguyên chỉ là điểm khởi đầu, còn thành công hay không
phụ thuộc vào việc có xây dựng được chuỗi giá trị hay không.
Và cũng chính từ câu chuyện này thì nó mới càng thú vị.
Vì nếu làm được, Việt Nam không chỉ đơn thuần là một phiên bản lập lại của Ả Rập Xê Út,
mà còn có thể trở thành một mô hình hoàn toàn mới,
nơi tài nguyên và công nghệ kết hợp với nhau để tạo ra giá trị kinh tế.
Nhưng nếu không làm được, thì dù tài nguyên có nằm dưới lòng đất nhiều đến đâu,
nó vẫn chỉ là tiềm năng.
Ngay như câu chuyện giàu mỏ chẳng nói đâu xa Venezuela chẳng hạn.
Nhiều giàu như vậy, nhưng họ có giàu có hay không?
Tài nguyên chỉ là một điểm tựa, quan trọng nhất vẫn là con người.
Và nếu làm được, Việt Nam không chỉ giàu hơn,
mà còn có thể nắm một phần quan trọng của nền kinh tế toàn cầu,
giống như cách Ả Rập Xê Út từng nắm giàu mỏ.
Còn bạn, hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn dưới phần bình luận.
Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này.
Nếu cảm thấy thú vị thì nút like luôn sẵn có
và nút đăng ký kênh cũng luôn sẵn sàng phục vụ các bạn.
Hẹn gặp lại trong những video tới.
Đừng ngân ngại, hãy để lại những góp ý.
Và xin được hẹn gặp lại.
