Trước đây có một vị thư sinh họ Chu vốn là người ham học, tính tình lại lương thiện. Nhưng vào năm anh ta 12-13 tuổi thì cha mẹ lần lượt qua đời nên đành phải bỏ học. Một người họ hàng của anh phải đưa anh ta đến Gia Hưng, mở một cửa hàng và dạy cách làm ăn buôn bán. Chu thư sinh lanh lợi lại rất chăm chỉ chịu khó, trong buôn bán hay làm người đều chân thật nên rất được ông chủ yêu quý. Anh cần kiệm cũng tích góp được 100 lượng bạc. Anh muốn về quê bởi từ nhỏ anh đã có một hứa hôn ở nên cần trở về để thành thân. Ông chủ thấy 100 lượng bạc là chưa đủ nhiều nên đã giúp thêm 100 lượng và chọn ngày đẹp để tiễn anh ta lên đường về quê.
Trước đây có một vị thư sinh họ Chu vốn là người ham học, tính tình lại thiện lương.
Nhưng vào năm anh ta 12-13 tuổi thì cha mẹ lần lượt qua đời nên đành phải bỏ học.
Một người họ hàng của anh ta phải đưa anh ta đến Sa Hưng mở một cửa hàng và dạy cách làm ăn muôn bán.
Chu thư sinh lanh lợi lại rất chăm chỉ chịu khó.
Trong muôn bán hay làm người đều chân thật nên rất được ông chủ yêu quý.
Anh cần kiệm cũng tích có được 100 lượng bạc.
Anh muốn về quê bởi từ nhỏ anh đã có một cuộc khứa hôn nên cần phải về để thành thân.
Ông chủ thấy 100 lượng bạc là chưa đủ nhiều nên đã giúp thêm 100 lượng nữa
và chọn ngày đẹp đẽ để tiến anh ta lên đường về quê.
Nhưng chỉ 10 ngày sau đã thấy chu thư sinh quay trở lại.
Ông chủ thấy vậy vô cùng kinh ngạc hỏi.
Vì sao con quay trở lại sớm như vậy?
Chu thư sinh trả lời.
Con thưa thầy, Phạm là người học kinh doanh đều coi ông chủ của mình là thầy.
Con đi được nửa đường thì bị cướp, mất hết toàn bộ tiền bạc.
Vì trở về nhà như vậy con cũng không làm được việc gì
nên con quay trở lại đây làm việc chờ đợi khoảng 2 năm nữa
tích có được một số tiền rồi con lại hồi hương.
Ông chủ nghe chu thư sinh trả lời như vậy
trong lòng cảm thấy tiếc hận thay anh ta
thế nhưng ông không biết rằng chu thư sinh đã nói dối.
Sự việc là như thế này.
Chu thư sinh trên đường trở về đến chỗ đón thuyền thì trời đã muộn
nên anh ta đành nghỉ chân tại một quán trọ gần đó.
Vì tối hôm đó anh ta nghe thấy tiếng khóc rất bi ai
của hai người phụ nữ ở nhà bên.
Sáng hôm sau, chu thư sinh liền đến chủ quán trọ hỏi
chủ quán trọ trả lời
nói về chuyện của hai mẹ con họ cũng đủ để đau lòng.
Hai người khóc lóc ngày hôm qua là mẹ chồng và con dâu của bà
bà lão là người thủ tiết nuôi con trai trưởng thành
Cô con dâu là người xinh đẹp nếp na lại hiếu thảo
cũng là người mà bà lão đã đích thân chọn cho con trai.
Sau khi kết hôn khoảng một năm
thì gia đình gặp cảnh mất mùa
vì thiếu miếng ăn nên người con trai đành phải đến Tứ Xuyên làm phụ
giúp tướng quân kiếm tiền gửi về nuôi dưỡng mẹ.
Số tiền không đủ nên người con dâu ở nhà cũng theo thùa nữ đần
Sau đó vì xuyên quân và sở quân giao tranh
nên đường xá không thông
nay đã ba năm rồi mà không có tin tức gì của người con trai.
Vào cảnh mất mùa lương thực đắt đỏ khiến hai người khó sống
bà lão bất đắc dĩ chuẩn bị đem con dâu đi bán
cũng là để con dâu có chỗ nương thân.
Ngày hôm qua bà mối nói có một người giàu muốn lấy vợ đẹp
nên đã trả 300 lượng để mua cô con dâu kia về làm thê thiếp.
Giao ước đã hoàn thành rồi
hai mẹ con họ không muốn xa nhau
nên cả đêm mới khóc lóc như vậy.
Chú thư sinh nghe xong định cảm thấy vô cùng thương xót
anh ta cũng cẩn thận hỏi ông chủ quán trọ
về da thế của hai mẹ con họ
tên tuổi và tướng bạo của người con trai kia.
Chú thư sinh sau đó quay trở về phòng trọ
lấy toàn bộ số tiền rồi viết một lá thư
giả điền tên của người con trai bà lão và tìm đến nhà bà.
Bà lão nghe tiếng gõ cửa liền mở cửa hỏi
Xin hỏi khách nhân từ đâu tới đây?
Chú thư sinh hỏi
Xin hỏi đây có phải là mẫu da không ạ?
Bà lão trả lời
Đúng rồi
Anh hỏi tiếp
Xin hỏi nhà bà có phải có người làm việc tại Tứ Xuyên không ạ?
Bà lão mội vàng trả lời
Đúng thế
Rồi mời chú thư sinh vào nhà
Sau khi anh bước vào trong
liền lấy ra 200 lượng bạc và phong thư
anh đã viết sẵn rồi đưa cho bà lão
Anh nói tôi đến Tứ Xuyên làm ăn đã gặp
và trò chuyện cùng con trai của bà
Chuyến hàng ngày trở về
con trai bà dặn giò mang hộ số bạc cùng phong thư này đến cho bà
Xin mời bà nhận lấy ạ
Bà lão vô cùng mừng dỡ và hỏi thăm rất nhiều
về tình huống của con trai
Chú thư sinh một mực điều nói
Anh ấy hiện giờ vô cùng tốt
chẳng bao lâu nữa sẽ trở về
Trong thư chắc anh ta cũng đã nói rõ
Bây giờ tôi phải rời đi
không có thời gian nói chuyện tị bỉ cùng bà được rồi ạ
Chú thư sinh trở lại quán trọ
và viết thêm một lá thư
có nội dung trên đường đi bị cướp mất hết tiền
nên hôn sự phải lùi lại một thời gian nữa
và gửi về quê hương cho người nhà
Sau đó anh ta quay trở lại xa hương để gặp ông chủ
Hơn một năm sau
Chú thư sinh trên đường về quê
lại nghỉ ở quán trọ cũ
Anh tiện thể gặp ông chủ quán
hỏi tình cảnh của hai mẹ con và lão kia như thế nào
Ông chủ trả lời vĩ vẻ suất ngạc nhiên
Chuyện này lạ thật
Lần trước sau khi tôi kể chuyện của họ cho cậu biết
Thế là cùng ngày hôm đó
có một vị khách từ phương xa tới
mang tin tức của con trai bà
và đưa cho bà lão 200 lượng bạc
Bà lão liền hủy hôn sự của con dâu đi
Không lâu sau
con trai bà phát tài trở về
hiện giờ đã thành một phú hộ rồi
Nhưng anh ta nhớ lại
là hồi ở Tứ Xuyên
cũng không có gửi tiền hay thư về nhà
Chắc là thần linh phù hộ cha bà lão
đã thủ tiết nuôi con khôn lớn bao năm vất vả
Chú Thư Sinh nghe xong cũng chỉ gật đầu
ngày hôm sau lại lên đường về quê
Sau khi thành thân xong khoảng một năm
Chú Thư Sinh lại lên đường đến Gia Hương làm ăn
Trên đường đi
anh ta lại vào nghỉ chân tại quán trọ cũ
bởi vì trời mưa nên không thể khởi hành được
Bỗng ánh bất trợt
Gặp một bà lão
chính là bà lão năm xưa
Chú Thư Sinh vội vã trốn về phòng
Một lát sau
một vị tiên sinh ăn mặc sang trọng
mời Chú Thư Sinh đến nhà anh ta
Chú Thư Sinh từ chối nói
Chúng ta vốn không quen biết
vì sao lại đột nhiên mời tôi đến nhà anh
Vị tiên sinh kia cười nói
Không có việc gì khác
chỉ là ta có nghe nói ông chủ quán trọ kể rằng
anh có tài về thư pháp
Ta đang muốn gửi đi một lá thư
ta lại không thể tự ghi chép được
Người chuyên ghi chép hôm nay lại bận việc
cho nên đến đây tổ tiên sinh giúp cho
Chú Thư Sinh một mực từ chối không đi
nhưng vị kia đã cho người đến ép
anh ta phải đi
Chú Thư Sinh sau khi thảo xong lá thư
liền đưa cho viên quan
Chỉ ít phút sau
ở giữa nhà có hai người hầu
đặt một chiếc ghế to và trải thẳm đỏ
Chú Thư Sinh ở nhà dưới
nhìn thấy cảnh tưởng thì rất khó hiểu
Một lát sau
người hầu dẫn Chú Thư Sinh
ngồi vào cái ghế trang trọng ở giữa nhà
Bà lão và người con dâu xưa kia xuất hiện
cùng với một người đàn ông
Họ đi tới quỳ xuống đất và nói
Tạ ơn ân nhân
Nếu như không có đại ân nhân
thì gia đình tôi đâu có được như ngày hôm nay
Chú Thư Sinh chối từ
Chúng ta chỉ là tình cờ gặp nhau
Không hiểu sao
tiên sinh lại đùa tôi như vậy
Vị tiên sinh kia nói
Ân nhân tự đem bạc và viết thư
giao cho mẹ của ta
Ba năm qua
cả nhà ta không một ngày
quên ơn ân đức của ân nhân
Ân nhân là một người quân tử
làm việc thiện không cầu báo đáp
Nhưng chúng tôi sao có thể yên tâm được nay
Hôm nay
may mà được Thượng Thiên
cho chúng ta gặp nhau
Khiến cho gia đình chúng tôi
không phải ôm núi tiếc cả đời
Sau đó
vị tiên sinh
cũng lấy ra hai phong thư
đồng thời nhờ ông chủ quán trọ
xác minh
Lúc này
Chú Thư Sinh
đềnh phải thừa nhận và nói
Đây chẳng qua là nhất thời
nổi lên lòng chắc ẩn
và cũng là Thượng Thiên
xót thương cho hai người cực khổ
nên đã mượn tay tôi làm chuyện này
Tôi nào dám tranh công
Sau hôm đó
vị tiên sinh
cùng Chú Thư Sinh
đã kết nghĩa huynh đệ
đồng thời
giao cho Chú Thư Sinh
một mảnh đất lớn
ở gần quê hương của Chú Thư Sinh
cùng một số vốn lớn
để anh ta làm ăn sinh sống
Vị tiên sinh nói
Nếu làm ăn tốt
cũng đủ để gia đình anh
sinh sống ấm no
Anh không cần phải đi đến xa hương
xa xôi làm ăn
rời xa quê hương nữa
Chú Thư Sinh không đồng ý
mà nói
Ông chủ đối xử với tôi rất tốt
Tôi rời bỏ ông
cũng như dùng bỏ ân huệ của ông ấy
đó là không tốt
Nói xong
Chú Thư Sinh lại từ biệt gia đình họ
và lên đường đến xa hương
Chuyện này
cuối cùng cũng đến tay ông chủ
khiến ông càng tín niệm anh ta hơn
Khi ông chủ qua đời
đã để lại một người con trai
tuổi còn rất nhỏ
Ông chủ giao lại
toàn bộ cử hiệu
cho Chú Thư Sinh làm ăn
với khế ước rằng
sau 10 năm
thì Chú Thư Sinh
cần giao trả lại vốn
cho con trai ông
Còn toàn bộ tiền lãi
sẽ thuộc về Chú Thư Sinh
Chú Thư Sinh
sau khi tiếp nhận việc làm ăn
lợi nhuận mà anh ta thu được
đã gấp 10 lần bắt đầu
Cứ như vậy
đến 10 năm sau
Chú Thư Sinh
giao trả lại sự nghiệp
đồng thời chia đôi phần lãi
cho người con trai của ông chủ
Vì thế
hai gia đình
đều trở nên rất giàu có
Sau này
Chú Thư Sinh
sinh được hai người con trai
Người con trai trưởng
là Gia Cát
vào năm giáp vớt
đã thi độ Á Nguyên
Sau Trạng Nguyên
Người con trai Thứ
là Quý Cát
cũng thi độ Á Nguyên
vào năm Ninh Sửu
Hai người con trai này của ông
đều làm quan to
ở Viện Hàn Lâm
Gia đình ông trở nên
rất giàu sang
và khịnh vượng