Giáo dục hạnh phúc (41): Xây dựng ba trường nghĩa học | Nét Đẹp Truyền Thống

Nét Đẹp Truyền Thống
3.7K người theo dõi
3.2K Lượt xem video·4 thg 3, 2026
Nghĩa học chính không cần phong, áo quang vàng không cần dùng, xây trường nghĩa học vàng năm chẳng đổi.
Chào mừng quý thính giá đến với kênh Nét đẹp truyền thống. Chương trình radio phát sóng hàng tuần hôm nay, chúng tôi xin gửi đến quý vị bài giáo dục hạnh phúc 41, xây dựng 3 trường nghĩa học, đăng trên chánhkiến.org.
Chương 5 Vũ Huấn hưng học
Bốn lớn xây dựng 3 trường nghĩa học. Vũ Huấn đã trải qua những khổ nạn như thế. Một đời của ông đã xây dựng được 3 trường nghĩa học.
Năm quang tự thứ 14 năm 1888, Vũ Huấn đã tiêu hết 4.000 sâu tiền xây dựng ngôi trường nghĩa học đầu tiên ngoài cửa đông thị trấn Liễu Lâm, huyện Đường Nghĩa đặt tên Sùng Hiền nghĩa học.
Hai năm sau, vào năm 1890, Vũ Huấn đã hỗ trợ cho Hòa thượng Liễu Chứng 230 sâu tiền xây dựng trường nghĩa học thứ 2 tại thôn Du Nhị, thành phố Lâm Thanh ngày nay.
Năm 1896, Vũ Huấn dùng 3.000 sâu tiền do quan ngự sử Lâm Thanh, tên là Hạng Biện, quyên tặng để xây dựng trường nghĩa học thứ 3, đặt tên là Ngự sử Hạng Nghĩa Thục.
Mỗi khi xây một ngôi trường nghĩa học, thì những vật liệu như gạch, ngói, gỗ đều do đích thân ông đi mua, từng chuyện đều do ông tự mình giải quyết.
Mọi người thấy không? Một người bần cùng muốn xây trường nghĩa học bị người ta mắng là thần kinh, cuối cùng đã xây được 3 ngôi trường nghĩa học.
Thế nên, con người thiện lương có chính niệm, thì trời ác sẽ giúp đỡ.
1. Quỳ sinh cha mẹ cho con trẻ đến trường.
Ngôi trường ấy được xây dựng đã không phải chuyện đơn giản.
Thánh hiền Vũ Huấn của chúng ta còn phải hy sinh nhiều nữa.
Không có học sinh đến lớp, con cái nhà người ta không đến học, phải ở nhà cho heo ăn.
Bảo trẻ đến học, vậy heo sẽ không có người chăm sóc.
Vậy nên, người nhà không muốn cho trẻ đến trường.
Xây xong trường nghĩa học, mà trẻ không đến học thì phải làm sao đây?
Không biết mọi người có nghĩ ra được cách gì không?
Vũ Huấn đã đến các thôn làng.
Đến nhà một người có đứa trẻ khá lớn.
Quỳ xuống nói, xin hãy cho đứa trẻ nhà bà đến trường.
Quỳ đó xin người lớn cho trẻ đến trường.
Chúng tôi không đến đâu, con tôi còn phải cho heo ăn.
Vũ Huấn vẫn quỳ ở đấy, mong cha mẹ cân nhắc cho tương lai của con mình.
Nghĩa học đã dựng xong, con nhà nghèo đến học.
Tam tự kinh được học, bách gia tính cũng biết.
Tính toán, viết thư không cần nhờ nữa.
Vũ Huấn đã quỳ xuống nói với phụ huynh như vậy.
Nếu nhìn xa thì việc đi học sẽ mang lại lợi ích cho trẻ em.
Ông đã mời từng em học sinh đi học như vậy.
Phụ huynh, gia đình, nhà nghèo nào không đồng ý thì ông sẽ quỳ xuống cầu xin.
Không chỉ phụ huynh, ông còn quỳ xuống cầu xin cả thầy giáo.
Ông thật sự vô cùng tôn kính thầy giáo.
Đã tự mình đến huyện Thọ Chương quỳ gói mời thầy giáo là nhà nho thôi chuẩn đến dạy học.
Vào ngày khai giảng trường nghỉ học, ông đã mở tiệc mời các thầy giáo,
còn mời các hương thân, người có danh vọng đến tham dự.
Vậy còn Vũ Thất ở đâu?
Ông đứng dưới bậc thềm, khấu đầu dân thức ăn.
Mọi người mời ông vào ngồi cùng.
Ông nói mình là ăn mày, không biết chữ, không dám ngồi cùng bàn ăn cơm.
Đợi mọi người ăn uống xong hết,
ông mới đến ăn những đồ ăn còn thừa lại.
2. Quỳ xin thầy giáo, quỳ khuyên học sinh.
Trường nghỉ học đã khai giảng, có những thầy giáo tốt,
rất nghiêm túc chăm chỉ lên lớp.
Vũ Thất đã quỳ cảm ơn thầy giáo,
cảm ơn ngài đã nghiêm túc dạy dỗ hài tử.
Cũng có thầy giáo lại không nghiêm túc như thế.
Có một lần Vũ Thất đến trường nghỉ học xem thử,
trẻ con trong lớp ồn ào náo nhiệt.
Thầy giáo đã ở đâu?
Thầy giáo đang ở trong phòng ngủ quên.
Lẽ ra phải lên lớp thì thầy giáo lại không lên.
Bọn trẻ liền làm náo loạn.
Vũ Thất đến phòng ký túc của thầy giáo,
quỳ bên giường, hát rằng
Tiên sinh ngủ mất, học sinh quậy phá.
Tôi quỳ xuống xin, mong mọi chuyện thành.
Không trừ vào tiền lương cũng không trừng phạt.
Ông đã thay mặt học sinh quỳ xuống.
Thỉnh cầu thầy dạy thật tốt.
Thầy giáo vội vàng ngồi dậy, thật hổ thẹn quá.
Là một người thầy, vào thời gian làm việc lại đi ngủ.
Không làm hết chức trách, khiến cho người bỏ tiền thuê mình.
Một người không biết chữ, lại phải quỳ xuống cầu xin mình.
Thầy giáo này làm sao có thể chấp nhận nổi?
Còn có một thầy giáo trở về quê,
sau khi khai giảng không thấy quay lại.
Vũ thớt đã đi bộ hơn 90 dặm,
đến tận quê nhà tìm người này.
Đứng ngoài cửa hết một đêm,
thầy giáo cực kỳ cảm động,
không bao giờ dám đến trễ nữa.
Con trẻ ham chơi,
nhưng lúc thầy giáo chưa đến thì chơi thêm một lát.
Ông không hề phê bình,
chỉ quỳ bên cạnh khóc huyên nhủ.
Đọc sách mà không dụng công,
về nhà xấu hổ gặp phụ huynh.
Đọc sách mà không dụng tâm,
về nhà xấu hổ gặp mẫu thân.
Thầy giáo không giảng bài tốt,
ông cũng quỳ xin.
Con trẻ không học tập tốt,
ông cũng quỳ khuyên.
Lần đầu tiên kể câu chuyện về vũ hứng
trong đơn vị chúng tôi.
Khi kể đến đây, tôi đã không kìm được nước mắt,
khóc đến không thể kể tiếp được nữa.
Hôm nay, kể ở đây,
cũng rất cố gắng,
đí trí, kiềm chế,
cố gắng không khóc.
Vậy, thử hỏi, vũ hứng đã thiếu nợ ai vậy?
Ông chỉ muốn điều tốt cho người khác,
quỳ trước tất cả mọi người.
Hy vọng mọi người có thể giữ tấm lòng,
dạy dỗ thật tốt những đứa trẻ của chúng ta.
Vũ hứng dùng cách quỳ,
chúng ta không cần thế,
chúng ta chỉ cần giảng đạo lý cho chúng là được.
Tấm lòng chúng ta càng lớn,
tình yêu thương của chúng ta
sẽ lại mở rộng thêm một chút,
giáo dục thật tốt những đứa trẻ,
đem đến cho chúng nhiều điều tốt đẹp hơn nữa.
Đây chính là thể hiện của việc
chúng ta tôn kính ông,
học tập theo ông.
Đây chính là vũ hứng,
vì để xây dựng trường nghỉ học
mà ông đã chịu quá nhiều,
quá nhiều khổ cực.
Ông thật không hề bình phàm.
Điều ông xây dựng không chỉ là trường nghỉ học,
ông đã xây dựng được
tinh thần vĩ đại của dân tộc Trung Hoa bất hữu.
Thời nhỏ, vũ hứng đã chịu nhiều cực khổ,
50 tuổi mới xây được 3 ngôi trường nghỉ học.
Quay lại xem thời ông 20 tuổi,
đúng là khiến người ta ngậm ngùi.
Ta hãy xem nghĩa học chứng của ông,
cuối cùng đã được bỏ đi bộ bệnh
trong chữ bệnh.
Không phải là tôi tự bỏ cho ông,
là triều đình nhà thanh đã bỏ đi cho ông,
sửa lại thành nghỉ học chính,
có nghĩa là vị quan chuyên quản
việc giáo dục của chính phủ,
chính nghỉ học, không còn bệnh nữa,
không hề bị điên.
Thật ra là do đạo đức xã hội không còn tốt nữa,
nhân tâm đã mang bệnh rồi,
người lương thiện nhất lại bị người ta xem là mắc bệnh,
xem như kẻ điên, sự việc này vô cùng nghiêm trọng.
Dù là cá nhân hay một xã hội,
người thiện lương mới có thể đi được xa,
sống sung tốt không hẳn là tốt,
mà không sợ khó khăn,
chỉ cần trong tâm có một mục tiêu kiên định,
thì ông trời tự sẽ phán xét công bằng.
Vũ huấn làm biết bao công việc cực khổ,
dơ bẩn, vất vả,
còn chúng ta ngày nay làm bất cứ việc gì
đều nhẹ nhàng, tốt đẹp hơn ông ấy nhiều.
Một phòng học có máy điều hòa,
có máy sữa, sạch sẽ, sáng sủa.
Nếu chúng ta không thể đem đến cho trẻ
những đạo lý chân chính,
đem đến hạnh phúc cho trẻ,
thì chúng ta đều có tội.
Thánh nhân nói, không giáo dục tốt thế hệ sau,
thì người thế hệ trước là có tội.
Có được điều kiện vật chất tốt như thế
mà lại không thể dẫn dắt được
tinh thần cho trẻ nhỏ,
không thể truyền đi ánh sáng ấm áp cho trẻ,
thì người thầy đúng là đang phạm đại tội.
Nói đến việc quỳ,
mọi người đều biết
người được tôn ngộ không quỳ dưới chân rất ít.
Anh ta quỳ trước sư phụ mình,
quỳ trước Đường Tăng,
quỳ trước quan âm Bồ Tát và Phật Như Lai,
nhưng trước Ngọc Hoàng Đại Đế
thì lại không chịu quỳ.
Thế nên tôn ngộ không trước kia và sau này
có thể nói là hoàn toàn khác nhau.
Trong chúng ta,
có ai biết sự khác biệt
giữa tôn ngộ không và tôn hậu tử là gì không?
Tôn hậu tử chạy đông chạy tay,
chạy bên này lại sang bên kia,
đều là vì bản thân,
đều là vì để thỏa mãn ruột vọng bản thân.
Còn tôn ngộ không,
cũng chạy đông chạy tay,
chạy bên này lại sang bên kia,
đều là vì sự nghiệp lấy kinh,
vì cú độ chúng sinh.
Kết quả là tôn hậu tử chạy tới chạy lui
lại phạm phải đại tội,
cuối cùng bị Phật Như Lai
phạt đè dưới núi ngủ hành sơn.
Nếu không phải vì bản tính vẫn còn tốt
thì hắn đã bị tiêu hủy mất rồi.
Thế nên khi chúng ta bận rộn vì bản thân mình
thì rất dễ làm những việc không tốt.
Khi ta nỗ lực
vì một sự nghiệp có ý nghĩa cho người khác
thì nỗ lực bao nhiêu
bạn sẽ nhận lại bấy nhiêu điều tốt đẹp.
Thế nên tôn ngộ không
bận rộn tới nuôi cuối cùng thành Phật.
Cũng như vậy, vũ quấn không quỳ vì bản thân.
Ông làm điều này rất vô tư.
Ba vẫn như cũ xin ăn mu sinh
ở trong miếu nát.
Sau khi xây xong trường nghỉ học
dùng lời người hiện đại mà nói
ông có thể có ký túc xá.
Buổi tối ngủ trong trường cũng vẫn được.
Nhưng vũ quấn không nghỉ ngơi trong trường nghỉ học.
Ông vẫn ngủ trong ngôi miếu nát.
Các hậu sinh đã cùng nhau quỳ
cầu xin ông đến ở trong trường.
Nhưng ông vẫn không đồng ý.
Ông vẫn ngủ trong ngôi miếu rách nát như trước.
Máy trong miếu rất thấp.
Có lần ông còn bị máy ngói rơi trúng đầu làm bị thương.
Mọi người thấy đó.
Xây một ngôi trường nghỉ học khó khăn biết bao.
Nhưng ông đã thành công.
Vậy mà vũ quấn lại vẫn sống trong ngôi miếu ấy.
Dù học sinh và giáo viên cùng quỳ xuống
cầu xin ông cũng không thay đổi.
Khi đầu ông bị thương
có thể làm được chân chính không oán, không hận.
Vũ hướng thật đáng được tôn vinh là thánh ăn mầy.
Là thánh nhân trong giới ăn mầy.
Một vị thánh nhân cực kỳ đặc biệt.
Đánh vỡ đầu, trúc hết giận.
Xây trường nghỉ học toàn ở tôi.
Chúng ta không nói về những chuyện lớn lao nữa.
Chỉ nói về lớp học của chính mình.
Chúng ta muốn con trẻ có thêm những tiếng cười.
Giúp con trẻ hiểu thêm những đạo lý.
Liệu có thể hoàn toàn dựa vào chúng ta không?
Có thể.
Vì khi các bạn đứng trên lớp học của mình
thì có thể xem bạn như một vị vương.
Bạn giảng điều gì, giảng như thế nào
xác thực là do bạn làm chủ.
Người chủ của trường mẫu giáo có thể làm được không
thì tạm không nhắc đến.
Nhưng trong lớp học này, bạn chính là chủ.
Bạn giảng có tốt hơn chăng
quyền quyết định hoàn toàn nằm trong tay bạn.
Sự hạnh phúc của con trẻ, tương lai tốt đẹp
thật sự là toàn ở tôi.
Vũ hứng có địa vị còn chưa bằng một người dân thường
chỉ là một tên ăn mầy.
Nhưng quan tuần phủ Sơn Đông, Trương Diệu
là chức quan ngang với tỉnh trưởng ngày nay.
Nghe nói Vũ hứng làm việc nghĩa
bàn trịnh trọng mời ông đến gặp mặt.
Vũ hứng đi bộ đến phủ Tế Nam.
Khi gặp mặt tuần phủ, ông vẫn ăn vận
bộ đồ rách nát bình thường hay mặc để đi ăn xin.
Đeo theo ruột tượng, tay vẫn xe chỉ không ngừng.
Tuần phủ nhìn thấy bộ dạng của ông
cho rằng ông có vấn đề thần kinh
nên đã hỏi ông có bị bệnh chăng.
Vũ hứng đáp, tôi không điên, tôi không bệnh
Một lòng chỉ bị chứng nghĩa học.
Quan tuần phủ vô cùng kinh phục và cảm động.
Nghe nói ông không có tên,
đã ban cho ông cái tên hứng.
Hơn nửa còn quyên tặng 200 lượng bạc,
hạ lệnh miễn thu thuế trường nghĩa học
và miễn lao dịch.
Đến tận hơn 50 tuổi,
Vũ hứng mới có được cái tên của mình.
Đó là nhờ tuần phủ Sơn Đông ban cho
Vũ hứng, giáo hứng dạy bảo,
khen ngợi công lao giáo dục con trẻ của ông.
Đồng thời, quan cũng tấu xin hoàng đế quan tử
ban cho ông tấm biển, lạc thiện hảo thí,
thích làm việc thiện và hay bố thí.
Trừ đình nhà thanh ban cho ông danh hiệu
nghĩa học chính,
lại ban thưởng cho ông bộ quang phục màu vàng.
Hoàng đế ngữ ban,
trong quá khứ là một việc vô cùng lớn,
hú hồ ông chỉ là một người ăn mày.
Còn nói về nghĩa học chính,
học chính còn là một chức quan,
ngang với giám đốc sở giáo dục ngày nay.
Nghĩa học chính của Vũ hứng
là một danh sưng đầy tin dữ,
lại là do hoàng đế ngữ ban.
Ấy là điều mà một vị quan về giáo dục,
học chính cũng không thể sánh được.
Thế thì ông là nghĩa học chính,
được thưởng áo quang vàng.
Trong quá khứ vào triều thanh,
phải là người rất gần bên hoàng đế
mới được ban cho áo quang màu vàng.
Thông thường là những người trong hoàng tộc
hoặc người có công lao
mới được thưởng áo quang vàng.
Hoàng đế tán thưởng, triều đình ban tặng.
Một người ăn mày,
nhận được vinh dự cao như thế,
trước nay chưa từng có,
có thể nói là một sự kiện rất long trọng.
Nghe nói Vũ hứng
khi làm nghi thức thì không hề quỳ.
Ta biết rằng thời cổ đại,
khi nhận thánh chỉ đều phải quỳ xuống nhận.
Mọi người thấy Vũ hứng quỳ trước học sinh,
quỳ trước thầy giáo, quỳ trước phụ huynh.
Nhưng ông lại không hề,
quỳ trước áo quang vàng.
Chính là không chịu quỳ trước mặt hoàng đế.
Chúng ta hãy cùng xem,
ông đã nghĩ gì?
Nghĩa học chính không cần phong,
áo quang vàng không cần dùng.
Xây trường nghĩa học,
vàng năm chẳng đổi.
Ông có thể quỳ trước học sinh,
quỳ trước phụ huynh,
quỳ trước thầy giáo.
Nhưng ông lại không quỳ trước hoàng thượng.
Ông không quỳ trước bộ áo quang màu vàng.
Điều đó nói rõ lên rằng,
hết hẻ những gì ông làm
không vì quyền lực, danh hiệu.
Giáo viên chúng ta cũng như vậy,
làm tốt công việc,
được trả lương bao nhiêu,
cũng không quan trọng.
Một ngàn đồng cũng là lương,
mà tám ngàn đồng cũng là lương.
Nhưng khi bạn đã làm giáo viên,
dạy thật tốt những đứa trẻ
trong lớp của bạn,
để những học sinh của bạn
nhận được hạnh phúc,
học được tri thức,
đó mới là điều bạn cần phải quan tâm nhất.
Còn về việc có đạt được danh hiệu tiên tiến,
hiệu trưởng nói bạn tốt hay không,
điều ấy không quan trọng.
Bạn đối xử tốt với con trẻ,
hiệu trưởng đều đang nhìn thấy.
Dù cho hiệu trưởng không thấy,
nhưng ông trời cũng sẽ nhìn thấy.
Bạn không thể vì hiệu trưởng khen ngợi
mới làm tốt công việc,
thì bạn sẽ vô cùng hạnh phúc.
Khi bạn làm gì,
chỉ vì để cho người khác xem,
những đứa trẻ sẽ thấy rất rõ ràng
bạn đang diễn kịch.
Thầy giáo không giống với bình thường,
những đứa trẻ không hề ngốc.
Người ở nông thôn nói,
đừng bắt nạt những con gia súc
không biết nói.
Thật ra, con người đối xử với gia súc
có tốt hay không,
nó không biết nói,
nhưng trong lòng nó đều biết hết.
Trước kia, khi người ta nuôi gia súc theo bày,
ví như một ngày,
phải cho nó ăn vài cân đậu.
Thế nhưng người cho gia súc ăn,
lại lén giấu một ít thức ăn
mang về nhà.
Khói lượng có vẻ chẳng đáng là bao,
nhưng đây chính là việc
làm thất đức, vô lương tâm,
tổn âm đức.
Bạn nghĩ rằng người ta không biết sao,
vậy nên người thời xưa nói,
làm việc xấu trong bóng tối,
mắt thần như điện.
Ông trời đang giỏi theo bạn,
những con vật ấy
chúng có thể không biết chăng.
Bạn cho chúng ăn ít đi,
chúng sẽ không ăn no,
sẽ bị đói.
Động vật còn không lừa được,
hú hồ trẻ nhỏ.
Tất cả những gì giáo viên làm,
con trẻ sẽ nghe rất kỹ,
nhìn rất kỹ,
chúng sẽ không còn phục bạn nữa,
không phối hợp với bạn nữa.
Bạn không chú ý,
cứ cho rằng hiệu trưởng nhìn thấy được
mới là quan trọng.
Trẻ con có thấy cũng chẳng quan trọng gì,
nhưng đầu não của con trẻ
lại phản ứng rất nhanh nhạy.
Thế nên trong quá khứ,
khi quan tham nhận của đút lót,
dù ở nhà nhận tiền của,
cũng phải tránh trẻ nhỏ,
không để con trẻ nghe thấy,
nhìn thấy.
Đứa trẻ khoảng 5-6 tuổi,
bố nó nhận lễ vật,
lẽ nào nó không biết?
Đương nhiên đứa trẻ đã biết
đạo lý làm quang phải liêm khiếp,
từ sâu trong nội tâm nó
sẽ không còn phính phục bạn nữa.
Thế nên chúng ta đừng cho rằng
trẻ con không biết gì.
Trẻ con có đôi mắt trí huệ,
làm sao không biết được chứ?
Chủ hướng đã nói,
áo quang màu vàng không có tác dụng,
dù được danh hiệu tiên tiến nhất cả nước
hay tiên tiến nhất tỉnh,
cũng đừng tranh giành,
không phải có ý nói là
bạn không cần nỗ lực.
Việc bạn cần làm là
giáo dục trẻ nhỏ thật tốt.
Vinh dự, phần thưởng đều là
những đánh giá từ bên ngoài,
có trao cho bạn hay không,
còn phụ thuộc rất nhiều yếu tố,
đều không quan trọng.
Ví như, bạn dạy được rất tốt,
nhưng vinh dự lại trao cho người khác.
Người ta dạy tốt hơn bạn,
chẳng phải càng tốt hay sao?
Nếu bạn dạy tốt,
người khác lại dạy không được tốt.
Giải thưởng tiên tiến được trao cho người ấy
chẳng phải là một sự động viên
cho người ấy dạy con trẻ
tốt hơn sao?
Đây chẳng phải chuyện tốt hay sao?
Vì tấm lòng này của bạn,
thế nên biết đâu,
phần thưởng lần sau
sẽ thuộc về bạn.
Vì trao cho bạn,
thì mọi người đều hạnh phúc.
Thánh nhân Vũ Hướng
đã trở thành tấm gương
cho mọi người như thế.
An tâm làm việc thực chất,
không cầu danh vọng, tiền tài.
Bài giáo dục Hạnh Phúc 41
đến đây là hết.
Cảm ơn quý vị đã lắng nghe
chương trình của Nát Đẹp Truyền Thống.
Xin chào và hẹn gặp lại
quý vị trong chương trình lần sau.
