Tinh thần của Hòa

Nàng Sen kể chuyện
224 người theo dõi
5.1K Lượt xem video·7 thg 2, 2026
Cảm ơn quý vị đã lắng nghe, quan tâm, và đăng ký theo dõi kênh Nàng Sen kể chuyện!
Hoan nghênh quý vị ghé thăm chúng tôi tại các nền tảng:
» Fanpage: /
https://www.facebook.com/profile.php?id=61584950553154
» Youtube:
https://www.youtube.com/@N%C3%A0ngSenk%E1%BB%83chuy%E1%BB%87n
Kính chúc mọi điều bình an và tốt lành đến quý vị và người thân!
Nàng Sen kể chuyện 𝐎𝐟𝐟𝐢𝐜𝐢𝐚𝐥
𝖢𝗈𝗉𝗒𝗋𝗂𝗀𝗁𝗍 ©2025 𝖺𝗅𝗅 𝗋𝗂𝗀𝗁𝗍𝗌 𝗋𝖾𝗌𝖾𝗋𝗏𝖾
Lưu ý:
Bản quyền thuộc về Nàng Sen kể chuyện
Hoan nghênh chia sẻ. Vui lòng không đăng lại (reup), cắt ghép/chỉnh sửa video khi chưa có sự chấp thuận của chúng tôi.
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tinh thần của Hòa
Chào mừng quý khán kính giả đến với chương trình Nàng Xen Kể Chuyện
Quý vị thân mến!
Trong văn hóa truyền thống Á Đông, nội hàm của chữ Hòa vô cùng phong phú và thâm sâu
Người xưa giảng rằng, giữa người với người, giữa quốc gia với quốc gia, đều cần giữ được hòa khí
Thiên thời, địa lợi, nhân hòa cũng được xem là ba yếu tố then chốt nhất quyết định thành bại trong đời người
Đối với một cá nhân, hòa chính là lòng dạ khoáng đạt, cương nhu, thích hợp
Đối với một cộng đồng hoặc quần thể xã hội, hòa chính là chung sống an ổn và gắn kết với nhau
Mọi người cùng hướng về lợi ích chung mà không phát sinh xung đột hay mâu thuẫn
Trong điện cố Trung Hoa, có một câu chuyện thế này
Vào thời nhà Thanh, có vị đại học sĩ tên là Trương Anh, làm quan tới chức lễ bộ thượng thư
Ông nổi tiếng là người công chính liên minh
Một ngày nọ, gia quyến của ông xảy ra xích mít với nhà hàng xóm
Chuyện bắt nguồn từ lối đi chung giữa phủ đại học sĩ và nhà họ Ngô bên cạnh
Khi Ngô gia tu sửa nhà, đã xây tường lớn sang phần đất của phủ học sĩ ba thước
Khiến người nhà Trương Anh rất tức giận
Hai bên xảy ra tranh cãi, không ai nhượng ai
Cuối cùng kiện nhau ra công đường
Gia quyến liền viết thư cho Trương Anh, mong ông dùng địa vị của mình để đòi lại công bằng
Nhận được thư, Trương Anh chỉ bật cười và viết một bài thơ gửi về nhà
Thiên lý gia thư chỉ vi tường, nhượng nhân tam xích hữu hà phương
Vạn lý trường thành kim do tại, bất kiến đương niên tầng thủy hoàng
Ý tứ là, thư xa vạn dậm chỉ vì tường, nhượng người ba thước có sao đâu
Vạn lý trường thành vẫn còn đó, mà tầng thủy hoàng nay đâu còn
Người nhà nhận được hội âm của Trương Anh thì cảm thấy rất hổ thẹn
Liền nhượng cho Ngô gia ba thước đất
Ngô gia biết chuyện Trương Anh dùng thơ, chứ không dùng quyền thế để giải quyết việc riêng
Thì rất cảm kích, và cũng tự động xây lùi tường vào ba thước
Vì hai gia đình đều xây tường lùi vào ba thước, nên ngõ hẻm rộng thành sáu thước
Nhờ đó, Trương gia và Ngô gia cũng xóa bỏ được hiềm khích
Về sau còn trở thành thông gia với nhau
Trải qua bao thăng trầm mưa gió, con hẻm sáu thước đó cho đến nay
Vẫn là di tích nổi tiếng ở thành phố Đồng Thành, tỉnh An Huy, quê nhà của Trương Anh
Và câu chuyện này cũng trở thành một giai thoại lưu truyền qua nhiều thế hệ
Sách Trung Nhung viết rằng
Trung là cái gốc lớn của thiên hạ, Hòa là cái đạo của thiên hạ
Đạt đến Trung Hòa thì thiên hạ ai ở vị trí người ấy vạn vật được dưỡng dục
Nếu ai ai cũng đề cao tiêu chuẩn đạo đức, làm lợi mà không lãng phí
Mệt nhọc mà không oán thắng, an lành mà không kêu, uy nghi mà không hung giữ
Cử chỉ có tiết chế, hành vi có chừng mực, tiếng thoái đều có quy củ phép tắc
Thế thì toàn bộ xã hội ác sẽ thể hiện ra trạng thái hài hòa, tương thân tương ái
Lại nói, trong sự ký của Tư Mã Thiên cũng có ghi chép về tình bạn giữa Liêm Pha và Lạng Tương Như
Dù cả hai đều là danh tướng lừng lẫy của nước Triệu
Nhưng ban đầu lại có mối bất hòa sâu sắc, tưởng chừng không thể hóa giải
Chuyện là vào thời chiến quốc, nước Triệu sở hữu viên ngọc Hòa Thị Bích quý giá
Tần Chiêu Vương muốn dùng 15 thành trị để đổi lấy viên ngọc này
Triệu Vương vô cùng khó xử, nếu không tặng thì sợ quân Tần xâm lược
Còn nếu tặng thì e rằng Tần Vương không giữ lời, bèn cử Lạng Tương Như đi sứ
Lạng Tương Như đến nước Tần, nhận thấy Tần Vương muốn lấy ngọc nhưng không muốn mất thành
Liên dùng mưu trí đưa ngọc quý hoàng về nước Triệu
Sau khi Lạng Tương Như trở về, Triệu Vương đánh giá cao công lao của ông
Vừa giữ được quốc bảo, lại vừa khôi phục được thanh danh cho nước Triệu
Nên phong ông làm thượng khanh, địa vị trên cả Liêm Pha
Nhưng Liêm Pha trong lòng vạn phần không phục, bất mạng
Ta là tướng nước Triệu, phá thành đánh Tương Như chỉ nhờ miệng lưỡi lập công mà địa vị lại ở trên ta
Hơn nữa, ông ta xuất thân thấp kém, ta xấu hổ không mặc mũi nào ngồi dưới ông ta
Và còn rêu rao rằng hãy gặp Lạng Tương Như ở đâu sẽ khiến ông bẻ mặt ở đó
Lạng Tương Như biết chuyện nên chủ động tránh mặt Liêm Pha
Mùn khách trong phủ của ông cảm thấy rất không hài lòng
Cho rằng ông hẹn nhát, liền đến tìm ông từ biệt
Lúc ấy, Lạng Tương Như mới lên tiếng giải thích
Uy phong như tận vương mà ta còn dám trách mắn ông ta giữa Triệu Đình
Còn quát mắn cả quần thần của ông ta
Lạng Tương Như ta tuy bất tài, há lại sợ Liêm Pha sao?
Chỉ là ta nghĩ, nước Tần hùng mạnh, nước Triệu nhỏ bé
Nếu nội bộ chúng ta đấu đá, thì quốc gia chẳng phải sẽ diệt phong ư
Nước Tần không dám song phạm nước Triệu
Chính là vì văn thì có Lạng Tương Như, vỏ thì có Liêm Pha
Ta nhiều lần tránh né Liêm Pha là vì coi trọng việc nước mà gác bỏ tư thủ đó thôi
Liêm Pha sau khi nghe được những lời này thì cảm thấy vô cùng hổ thẹn
Ông bền cỡ Trần mang roi cùng môn khách đến cửa nhà Lạng Tương Như tạ tội
Từ đó về sau, hai người trở thành bằng hữu vào sinh ra tử
Cổ nhân có câu
Tráng tướng quân cao đến mức có thể cửi ngựa
Bụng tệ tướng lớn đến mức có thể chèo thuyền
Ý tứ là
Người làm việc lớn cần có tấm lòng khoan dung độ lượng phi thường
Cũng là nói
Để giữ được hòa khí thì cả hai bên đều cần tự nhìn lại mình
Và sẵn lòng lùi một bước
Nếu một người lòng dạ hẹp hòi
Cứ thích hơn thua, tranh thắng
Không biết nhẫn nhịn
Thì khó mà duy trì được sự yên ổn, thuận hòa
Bố Đại Hòa Thượng cũng có bài kể rằng
Tây đêm mã xanh cắm đầy ruộng
Cuối đầu liền thấy trời trong nước
Lục căng thanh tịnh mới là đạo
Lùi bước hóa ra lại hướng lên
Qua đó ta thấy
Cuối đầu không phải là hạ thấp bản thân
Mà là buông bỏ ngã mạng
Để thấy được chân trời rộng lớn hơn
Cũng giống như người nông dân cấy lúa phải đi lùi
Vừa tránh việc dẫm phải mạ non do chính tay mình cấy
Vừa quan sát được toàn bộ mảnh ruộng mà mình đang gieo trồng
Thời xưa, lễ dùng để phân biệt
Tôn, ti, quý, tiện
Những người khác nhau sẽ dùng lễ tiết khác nhau để đối đải
Qua đó thể hiện sự tôn trọng và thứ bật
Nhưng nếu quá nhấn mạnh vào sự khác biệt
Thì sẽ dễ dẫn đến ly tâm, ly tán
Mục đích sâu xa của lễ
Không phải là tạo ra khoảng cách
Mà là thiết lập và duy trì trật tự xã hội
Trong trạng thái hòa hợp, thái bình
Quan điểm lễ trị của Nho Gia
Chính là để giúp mọi người không hỗn loạn vai vế
Mà vẫn sống thuận hòa với nhau
Hòa mà người xưa nói đến là hòa trong sự khác biệt
Không có khác biệt thì không gọi là hòa
Do đó, tinh thần của hòa là chấp nhận và tôn trọng sự khác biệt
Sự đa dạng của vạn sự, vạn vật
Là duy hộ bản sắc riêng, đặc tính riêng
Khổng tử nói
Quân tử hòa nhi bất đồng, tiểu nhân đồng nhi bất hòa
Nghĩa là người quân tử hài hòa mà không đồng nhất
Kẻ tiểu nhân đồng nhất mà không hài hòa
Hòa nhi bất đồng, truy cầu sự hài hòa và thống nhất nội tại
Chứ không phải sự tương đồng và nhất trí ở bề mặt
Vạn sự, vạn vật là cùng tồn tại và giao hòa với nhau
Thành tựu và trợ giúp lẫn nhau
Tác động và bổ sung cho nhau
Từ đó giúp muôn loại sinh sôi nảy nở
Còn đồng nhi bất hòa, tức đồng nhất nhưng không hài hòa
Thì ngược lại, nó bài sức sự khác biệt
Tìm cách tiêu diệt sự khác biệt
Cuối cùng dẫn đến đình trệ và tiêu vong
Ví như thời xuân thu, Tệ Cảnh Công
Nghe theo lời siểm định của Lương Khâu Cứ
Nên nói với quần thần rằng
Ông và Lương Khâu Cứ là hài hòa nhất
Nhưng Yến Anh lại nói
Thần không cho là vậy
Lương Khâu Cứ vô cớ khen ngợi Chúa Công
Giữa hai người chỉ có đồng mà không có hòa
Hài hòa giống như nấu canh
Dùng các loại gia vị, nguyên liệu
Trải qua nêm nếm để mùi vị thích hợp
Nhạt thì tăng gia vị, đậm thì thêm nước
Như thế mới trở thành món ngon có thể dùng được
Đạo quân thần cũng nên như thế
Quân chủ chính xác thì thần tử
Cần dốc sức duy hộ
Quân chủ không đúng thì thần tử
Cần phải chỉ ra để mau chóng chỉnh sửa lỗi lầm
Như thế quốc gia mới có thể yên định
Việc chính sự mới có thể không phạm sai lầm
Lương Khâu Cứ vì để Chúa Công vui lòng
Nên chẳng hỏi tốt xấu
Luôn luôn nhất trí với Chúa Công
Đó chỉ là tương đồng
Sao có thể gọi là hài hòa được
Như vậy đối với Chúa Công
Đối với quốc gia vẫn có ít lợi gì
Nghe lời của ông ta
Giống như đổ thêm nước vào nước
Sẽ chẳng ra mùi vị gì
Lại cũng giống như gãy đàn
Chỉ gãy ra một thanh âm
Thì sẽ không có ai nghe
Yến Anh từ góc độ chính trị
Đã luận chứng sự khác biệt cơ bản nhất
Của hòa và đồng
Quân và thần
Cần đặt lợi ích quốc gia
Và bá tánh lên hàng đầu
Mọi người đều được bày tỏ ý kiến
Sau đó đạt được sự hòa hợp
Đó mới chính là thái độ
Trong văn hóa phương Đông
Triết lý tam tài
Là chỉ ba yếu tố cơ bản
Thiên, trời, địa, đất và nhân, người
Tam tài biểu hiện cho sự giao hòa
Giữa vũ trụ và con người
Nhấn mạnh rằng
Con người không thể tồn tại độc lập
Mà cần phải sống hòa hợp
Với tự nhiên, đất, trời
Nhà triết học trương tái
Thời Bắc Tống cũng từng viết
Trời là cha, đất là mẹ
Ta sinh ra nhỏ bé
Không biết gì ở trong đó
Do đó, ở giữa trời đất
Ta là cùng một thể
Đặc tính của trời đất
Ta là cùng một tính
Mà trời đất vận hành
Dựa trên sự cân bằng hài hòa
Của âm và dương
Cho nên, hài hòa
Cũng là thiên tính mà vạn vật vốn có
Trong thuyết văn giải tự
Chữ hòa là kết hợp giữa bộ hòa
Nghĩa gốc là cây lúa
Cây lúa cần khí hậu ôm hòa để phát triển
Đồng thời cũng tượng trưng
Và bộ khẩu
Nghĩa gốc là cái miệng
Tức âm thanh phát ra từ miệng
Bộ khẩu trong chữ hòa
Là muốn nói rằng
Biểu hiện cơ bản của hòa
Trong quan hệ giữa người với người
Là sự hài hòa
Hòa thuận, không có tranh chấp cãi vã
Hòa là sự quy tụ của nhân lực và tài vật
Người xưa viết hòa khí sinh tại
Hay gia hòa vạn sự hưng
Chính là để nói cái ý này
Từ xưa, những nguyên tắc như
Dĩ hòa vi quý
Dưỡng nhân vi thiện
Nhân giả ái nhân
Đã thấm sâu vào tư tưởng
Của các gia phái lớn trong lịch sử
Trở thành kim chỉ nam đạo đức
Và nền tảng văn minh tinh thần
Mà mọi người đều coi trọng và nương theo
Trải qua hàng ngàn năm phát triển
Con người dường như ngày càng rời xa nguyên lý ấy
Xã hội hiện đại luôn tức bật vội vàng
Quý vị cứ thử nhìn ra đường phố
Sẽ thấy xe cổ tấp nập ồn ào
Người với người chen nhau từng chút
Ai cũng có nỗi khổ trong lòng
Nên động chút là nỗi nóng
Ngay cả anh em một nhà
Đừng nói là ba thước đất
Chỉ nửa mét đất cũng nhất quyết không nhường
Người trong gia đình mà vẫn tranh đoạt lẫn nhau
Thậm chí còn dẫn tới án mạng
Hoàn toàn không có chút nào gọi là
Tâm bình khí hòa
Kỳ thực, xã hội thời nào
Thì cũng có những tranh chấp và bất ổn khác nhau
Bởi vì mỗi người là một cá thể riêng biệt
Có quan niệm sống và lý tưởng sống bất đồng
Không dễ để dung hòa
Tuy nhiên, thời xưa
Con người luôn ở trong trạng thái đề cao đạo đức
Nhìn người sửa mình
Nên mâu thuẫn xã hội không quá gây gắt
Thời nay, xã hội vận hành theo cơ chế
Kinh tế thị trường và chủ nghĩa cá nhân
Để tồn tại và vương lên
Con người phải cạnh tranh khốc liệt về công việc
Thu nhập, địa vị, cơ hội học tập
Thậm chí là sự chú ý trên mạng xã hội
Cuộc sống hối hả như vậy
Khiến chúng ta khó lòng cảm thông
Có một câu hỏi rất hay
Quý vị biết trên thế giới này có bao nhiêu ngôn ngữ không?
Nếu chúng ta trả lời rằng
Có khoảng 7.000 hay 10.000 ngôn ngữ
Thì có lẽ ta đã sai rồi
Thế giới này có bao nhiêu người
Thì có bấy nhiêu ngôn ngữ
Bởi vì mỗi người đều nói bằng tiếng lòng của riêng mình
Cho nên mới có hiểu lầm
Mới có xung đột, mới có bất hòa
Sự phát triển của công nghệ thông tin
Khiến cho nỗi đau thường được trình bày đẹp đẽ
Nắng gọn, có hình ảnh, có nhạc nền
Người xem quen với việc thích, thương
Bằng một cú clip chuột
Thay vì thực sự ngồi xuống để sẻ chia, an ủi
Dần dần, thấu cảm trở thành phản ứng bề mặt
Chứ không còn là sự kết nối thực sự từ trái tim
Khi ấy, khoảng cách không còn là địa lý, không gian hay thời gian
Mà là tấm lòng
Khi sự thấu cảm bất đi
Thì bất đồng sẽ xuất hiện
Có một vị Lạc Ma từng giảng rằng
Phần lớn căng thẳng của thế giới
Khởi lên từ một sự quên rất nhẹ
Quên rằng người đối diện cũng có thân thể này
Cũng có cảm xúc này
Cũng sợ hãi và mong được an toàn như ta
Khi sự quên ấy kéo dài
Khác biệt không còn là điều để học hỏi
Mà trở thành ranh giới để phòng thủ
Nếu ta nhìn thật kỹ vào khởi điểm của sự sống con người
Ta sẽ thấy một nghịch lý rất rõ
Con người không bắt đầu bằng sức mạnh
Mà bắt đầu bằng sự mong manh
Một đứa trẻ mới sinh ra
Không thể tự đứng, tự ăn, tự bảo vệ
Nó tồn tại được không phải vì mạnh mẽ
Mà vì có người khác đáp lại sự yếu ớt ấy
Chính sự mong manh này buộc lòng từ phải xuất hiện
Không phải như một lý tưởng đạo đức
Mà là điều kiện để sinh tồn
Chúng ta sống quá nhanh
Nên ít có thời gian thật sự nhìn vào mắt nhau
Quý vị hãy thử dành 5 phút mỗi ngày
Để lắng nghe một người mà không phán xét
Không vội chen ngang
Khi ta hiểu nỗi sợ, nỗi buồn
Và mong muốn của người khác cũng giống mình
Thì tự nhiên lòng vị tha sẽ xuất hiện
Khi ta không còn xem thành công của người khác
Là mức mát của mình
Thì sự danh giác sẽ biến mất
Nhường chỗ cho những chúc phúc thật lòng
Thực ra, hòa ái không cần cả thế giới thay đổi cùng lúc
Chúng ta chỉ cần bắt đầu từ gia đình, bằng hữu, đồng nghiệp
Từ hàng xóm láng giềng, từ cộng đồng mà ta đang sống
Nếu một xã hội lấy đạo đức làm nền tảng
Lễ nghĩa làm kim chỉ nam
Nhẫn nhịnh làm cách ứng xử
Giáo dục làm cách nuôi dưỡng tâm hồn
Thì tự nhiên xã hội ấy sẽ trở nên hòa ái
Người với người sẽ sống với nhau trong sự tinh cậy và yêu thương
Cảm ơn quý vị đã lắng nghe, quan tâm
Và chia sẻ radio của Nàng Sen kể chuyện
Hẹn gặp lại quý vị ở những chương trình lần sau
Thân ái và chào tạm biệt
