Đời người vốn dĩ nên tự tại

Nàng Sen kể chuyện
224 người theo dõi
6.3K Lượt xem video·11 thg 4, 2026
Cảm ơn quý vị đã lắng nghe, quan tâm, và đăng ký theo dõi kênh Nàng Sen kể chuyện!
Hoan nghênh quý vị ghé thăm chúng tôi tại các nền tảng:
» Fanpage: https://www.facebook.com/profile.php?id=61584950553154
» Ganjingworld: https://www.ganjingworld.com/vi-VN/channel/1hcr1uhc4m34tZ0aA9tMZwBCx1m60c
»Youtube:https://www.youtube.com/@N%C3%A0ngSenk%E1%BB%83chuy%E1%BB%87n
» Spotify: https://open.spotify.com/show/4W3yJP6GTUcXGxR8jTgdme
Kính chúc mọi điều bình an và tốt lành đến quý vị và người thân!
Lưu ý: Bản quyền thuộc về Nàng Sen kể chuyện. Hoan nghênh chia sẻ.Vui lòng không đăng lại (reup), cắt ghép/chỉnh sửa video khi chưa có sự chấp thuận của chúng tôi.
Đời người vốn dĩ nên tự tại.
Chào mừng quý khán kính giả đến với chương trình Nàng Sen kể chuyện.
Quý vị thân mến!
Mỗi người sống trên đời,
ai cũng có những mong cầu và nguyện vọng theo đuổi khác nhau.
Vì vậy, con người sẽ nỗ lực bằng nhiều cách để đạt được mục đích của mình.
Có thể là chính đáng,
cũng có thể là không chính đáng.
Dẫu vậy, số người có thể thành toàn lực nguyện vọng của bản thân thường rất ít ỏi.
Vào thời Nam Tống,
có một nhà thơ nổi danh tên là Lục Duông.
Ngay từ khi còn nhỏ,
ông đã nuôi chí lớn,
mai này trở thành tướng,
đi theo Nhạc Phi bắt phạt nước kim.
Năm 1142,
khi Hay Tinh Nhạc Phi bị Tần Cối hại chết,
Lục Du lúc đó mới 17 tuổi,
đã một mình cởi ngựa rời khỏi Thọ Xuân để đến Lâm An,
muốn ám sát Tần Cối,
báo thù cho Nhạc Phi.
Nhưng, ông bị cha năng lại khuyên can.
Sau đó, Lục Du theo cha quay về Thọ Xuân,
bỏ chí lặng tướng,
chuyển hướng Văn Chương.
Năm 20 tuổi,
ông thành thân với cô nương tên là Đường Uyển.
Hai người yêu thương nhau lắm,
nhưng mẹ ông lại không thích nạn dâu này,
nên bắt hai người xa nhau.
Sau khi ly hôn,
Lục Du rất đau khổ,
từng làm nhiều bài thơ
nói về mối tình trắc trở và nắng ngũi này.
Năm 29 tuổi,
Lục Du đi thi và đổ tiến sĩ,
nhưng vì đổ cao hơn cháu Tần Cối,
lại hay bàn về việc chóng kim phục quốc,
nên bị Tần Cối ghét,
tìm cách trút đi.
Mãi đến năm 1155,
sau khi Tần Cối chết,
Lục Du mới được bổ dùng.
Tuy nhiên, sau đó ông cũng bị cách chức
đuổi về quê,
vì tham gia vào cuộc bắt phạt của Trương Tú,
nhưng thất bại.
Vài năm sau,
ông đến Giang Tây
làm một viên quan địa phương,
nhưng chưa được bao lâu
thì lại bị cách chức
vì tự ý mở kho thấp cứu dân nghèo.
Lục Du trở về quê nhà,
sáu năm sau,
được bổ làm tri sự nhiêm châu,
nhưng cũng vì kiên trì
theo đuổi việc chóng kim phục quốc,
nên lại bị triều đình bãi chức lần nữa.
Sau này,
Tể tướng Hàng Thác Trụ lên nắm quyền,
chiêu mời những nhân sĩ yêu nước.
Lục Du lại ra làm quan,
nhưng cũng chỉ được một năm.
Sau khi Hàng Thác Trụ chóng kim thất bại,
Lục Du đành mang theo mối sầu phong quốc
trở về quê nhà
và sống trọn những năm tháng cuối đời.
Lục Du có lòng yêu nước thiết tha.
Tiếc rằng khát vọng phục quốc
mà ông theo đuổi cả đời
cuối cùng vẫn không thành.
Ông cũng đành lực bất tổng tâm
mà than thở rằng
Chết rồi, muôn sự là không.
Buồn vì một nỗi non song chưa liền.
Này nào lấy lại trung nguyên.
Con ơi, nhớ khấn gia tiên biết cùng.
Mãi đến những năm cuối đời,
Lục Du mới minh bạch rằng
đời người phốn dĩ cần thuận theo tự nhiên,
không thể cưỡng cầu.
Nên trong bài thơ Tạc Cảm,
ông viết
Trên trời mây trắng cuộn rồi tan.
Trong sân gió thổi,
cành liễu đung đưa qua lại.
Đời người phốn dĩ
nên tự tại như thế.
Có điều gì
khiến ta không thể vui cười đây?
Lúc này,
ông đã thấu tỏ đạo trời,
sự an bài của thiên ý
và hàm nhĩa của hai chữ
tùy duyên.
Hai câu thơ đầu
khắc họa sự vô thường của tự nhiên.
Mọi thứ đến và đi,
biến chuyển không ngừng nghĩ
theo quy luật của tạo hóa.
Sự hưng thịnh và suy vong
của một quốc gia cũng như vậy.
Năm ấy,
triều đại Bắc Tống diệt phong
lại do thiên ý.
Mà triều cấu chạy thoát
lạp ra triều đại Nam Tống
cũng là do thiên ý.
Bất cứ ai cũng đều
không thể thay đổi được.
Lục du suốt đời
theo đuổi lý tưởng
chống kim phục quốc.
Nhưng đến một ngày,
ông Trật nhận ra
mọi nỗ lực và mong cầu
của bản thân chỉ như
giả tràn xe cát.
Khi đó,
ông đã thực sự ung dung tự tại rồi.
Mây tụ rồi tan,
nhành liễu đung đưa trong gió.
Những tưởng là tự do, tự tại.
Nhưng kỳ thực không phải.
Chúng vẫn đang chịu
sự chi phối của quy luật
và ngoại lực.
Thuận theo hướng gió
mà chuyển mình.
Tất cả đều không phải
do bản thân quyết định mà được.
Đời người cũng như thế.
Mọi nguyện vọng và ước muốn
đều chịu sự chi phối
của duyên phận,
phúc báo và nhân quả
mà tự thành, mà tan rã.
Không phải cứ truy cầu,
cứ nỗ lực là có thể đạt được.
Vũ trụ thâm tàn vô biên như thế,
mà mỗi sự vận hành của thiên thể
lại thuận theo quy luật của trời đất.
Vạn sự vạn vật
đều chịu sự ước chế của quy luật ấy,
cũng như sự vận hành của xuân,
hạ, thu, đông.
Mùa xuân thì trồng trọt, gieo cấy.
Mùa đông thì tích trử, sửi ấm.
Nếu làm ngược lại,
chẳng phải đã tự rước lấy
khổ cực và phiền não sao?
Đền mới nói,
đạo trời tuy không lời,
nhưng lại chi phối
mọi mặt đời sống của con người.
Người sống trên đời
đều sẽ chịu sự tác động
của thế giới bên ngoài.
Ngày đến mưa gió
còn phải thuận theo quy luật của đất trời,
thì con người sao có thể
muốn gì được nấy?
Cho nên, địa vị tiền tài,
chức quan lên xuống,
quốc gia hưng thịnh hay suy vong
đều là đang thuận theo thiên ý,
không cách nào nắm bắt trong tay.
Con người chỉ có thể coi nhẹ,
buông bỏ chấp niệm trong tâm,
thì cuộc đời mới có thể an nhiên, tự tại.
Khi chúng ta thực sự có thể buông bỏ,
thì sẽ phát hiện rằng
mọi việc trên đời
đều là sự an bài tốt nhất.
Bởi vì trong cõi ưu minh tự
đã có định số.
Mỗi người ta gặp trong đời
đều là người cần gặp.
Mỗi sự việc xảy ra
đều là việc nên xảy ra.
Tô Đông Pha là một trong những nhà văn,
nhà thơ vĩ đại thời Bắc Tống.
Ông nổi tiếng là người liêm khiết,
chính trực, phóng khoáng và tài hoa.
Được mệnh danh là
một trong bác đại gia đường Tống.
Tám văn nhân bậc thầy thời đường Tống.
Tuy nhiên, cuộc đời ông lại vô cùng
lẫn đận và gian trung.
Ông làm quan nhà Tống,
nhưng vì thường xuyên phản đối
chính sách cải cách của Vương An Thạch,
nên bị hãm hại và gián chức nhiều lần.
Bị lưu đẩy đến những nơi hoang vu
như Hoàng Châu, Huệ Châu, Tử Châu,
thậm chí xa tận đảo Hải Nam.
Ông kết hôn ba lần,
nhưng cả ba người vợ của ông
đều qua đời vì lâm trọng bệnh.
Giấu cuộc đời bi ai,
Tô Đông Pha vẫn luôn giữ thái độ lạc quan,
hồn hậu và yêu đời.
Ông say mê thơ ca,
thư pháp, hội họa
và tìm thấy niềm vui trong việc cày ruộng.
Ông sống như một lão nông vô lo
khi bị lưu đẩy,
dù cuộc sống nghèo túng và khốn khó.
Trong bài thơ Lư Sơn Yên Vũ Chiết Giang Triều,
ông viết
Khói tỏa Lư Sơn sống chiết giang
Khi chưa đến đó, luôn mơ màng
Đến rồi, hóa cũng không gì lạ
Khói tỏa Lư Sơn sống chiết giang
Núi Lư Sơn là thắng cảnh nổi tiếng ở Giang Tây
Có mây mù bao phủ quanh năm
Cảnh tượng vô cùng tráng lệ và hùng vĩ
Còn sông Tiền Đường
là dòng sông lớn nhất tỉnh Chiết Giang
Nổi tiếng với hiện tượng thủy triều dữ dội
tạo thành hình vẫy cá
hoặc trông như những con rồng bạc
đổ vào vịnh Hàng Châu
Có thể nói, đây đều là những kỳ quan tuyệt mỹ nơi thế gian
Ai cũng muốn được tận mắt chiên ngưỡng một lần trong đời
Thế nhưng, khi Tô Đông Phà đích thân thế đó thượng ngoạn
Ông lại nhận ra rằng, bất quả cũng chỉ thế thôi
Chẳng qua cũng chỉ là một phong cảnh trong tầm mắt
Khi chưa nhìn thấy thì khao khát được thấy
Nhưng khi thấy rồi thì cũng chỉ là
Khói tỏa Lư Sơn sống chiết giang
Không có gì đặc biệt
Trên thực tế, bài thơ này thể hiện sự giác ngộ của ông
Rằng con người khi truy cầu điều gì
Thường sẽ ôm hoài bão lớn, mơ mộng và lý tưởng hóa điều đó
Khiến chúng trở thành những chấp niệm dây dứt và khó buông bỏ
Nhưng tới khi đạt được rồi
Thì lại thấy chúng rất bình thường, không có gì đặc biệt
Dù trước hay sau, cảnh vật vẫn là cảnh vật ấy
Núi vẫn là núi, sông vẫn là sông
Không có gì thay đổi
Sự khác biệt chỉ nằm trong tâm trí con người
Mỗi người sống trên đời
Vì để theo đuổi lý tưởng của bản thân
Mà nỗ lực không ngừng nghĩ
Thậm chí con người chấp nhận đánh đổi
Mà không tiếc bất cứ giá nào
Sau bao phen thăng trầm
Cuối cùng khi chúng ta đã đạt được điều mình hằng ao ước rồi
Thì lại nhận ra bất quá cũng chỉ như vậy thôi
Nhược thủy sau ba nghìn dặm
Ta cũng chỉ múc một gáo để uống
Những thứ mà ta đánh đổi, mất mát mà ta trải qua
Đã phủ bạc cả mái đầu
Giọt nước mắt từng rơi như những viên ngọc vỡ
Đổi lại cũng chỉ là những thứ vật chất và hiện thực tầm thường
Mà bản thân từng lý tưởng hóa
Khi tâm còn bị thế tục ràng buộc
Thì mọi thứ mà ta theo đuổi
Thực chất cũng chỉ là những thứ người khác tô vẽ nên
Khiến ta cảm thấy mình cần phải sống như vậy
Suốt một đời lao tâm khổ tứ đi tìm vinh hoa
Nhưng trên hành trình dài ấy
Lại không có mấy ngày an nhiên tự tại
Đến cuối cùng mới nhận ra
Không biết mình vì điều gì mà sống
Ngoảnh lại thì đã một đời
Nếu không một thân mang bệnh
Thì cũng kiệt quệ cả về thể chất lẫn tâm trí
Có lẽ điều quan trọng không phải là chúng ta
Sống một cuộc đời phồn vinh hay nghèo khó
Mà là dù ở trong bất cứ hoàn cảnh nào
Ta cũng đều có thể an nhiên tự tại
Người xưa thường nói
Tâm an thì ở nhà tranh cũng ổn
Tính định ăn rễ rau cũng thấy thơm
Đời người chỉ cần sống thuận thiên ý
Không cố cưỡng cầu bất cứ điều gì
Thì tự nhiên sẽ an yên thôi
Chúng ta nỗ lực phấn đấu
Là vì muốn cuộc đời của mình trở nên rực rỡ
Nhưng rực rỡ trong mắt người đời
Lại thường khác với rực rỡ trong mắt chúng ta
Con người chỉ cần sống khỏe mạnh, an vui
Đó là rực rỡ
Con người phải có tiền tài, danh vọng
Được người người kính ngưỡng
Mới là rực rỡ
Nhưng nếu một ngày
Quý vị bước vào bệnh viện
Nơi có rất nhiều người
Đang dành giật sự sống từng ngày
Quý vị sẽ thấy
Đối với họ
Chỉ cần được sống thêm một phút giây thôi
Đã là rực rỡ rồi
Nên mới nói
Sự tỉnh tại và an nhiên
Không đến từ bên ngoài
Mà đến từ việc chúng ta hiểu rõ bản thân
Biết mình cần gì
Và nên buông bỏ gì
Khi Tô Đồng Pha bị gián chức đến Hàng Châu
Ông tự dựng cho mình một ngôi nhà cỏ đơn sơ, mộc mạc
Ông mời một người thợ
Đến vẽ xung quanh tường những bông tuyết trắng
Và gọi ngôi nhà là tuyết đường
Cuộc sống bên ngoài thì phức tạp hỗn loạn
Nhưng trong tuyết đường
Lại vắng lặng và giãn đơn
Tô Đồng Pha lúc nhàng nhã
Không có việc gì làm
Thường ngồi trong tuyết đường tỉnh tỏa
Một mình ông đối mặt với xung quanh tuyết trắng
Nội tâm an tỉnh mà sung túc đủ đầy
Khi nội tâm của một người đủ lớn mạnh
Thì vô luận bên ngoài có phát sinh sự tình gì
Người ấy đều có thể nhẹ nhàng thông dong, ứng đối
Nhưng nội tâm lớn mạnh
Cần qua tu dưỡng mới đạt được
Trong Cách Ngôn Liên Bích cũng viết
Luyện tâm khi khó
Dưỡng tâm khi tỉnh
Giữ tâm khi thiền
Nhịm tâm khi hành
Xét tâm khi nói
Chế tâm khi động
Khi Tô Đồng Pha bị đẩy tới đảo Hải Nam xa xôi
Ai cũng nghĩ rằng
Với thời tiết khắc nghiệt như thế
Ông sẽ không thể sống sót mà trở về
Vậy mà, ông không hề sợ hãi
Vẫn vui vẻ lên đường
Thời ấy, đảo Hải Nam chưa được khai hóa
Là nơi hoang dã, chướng khí nặng nề
Những ai không quen cuộc sống khắc khổ
Đều sẽ không thể chịu đựng được
Tuy nhiên, Tô Đồng Pha đã biến con đường đầy ái này
Thành con đường truyền đạo
Ông và con trai ở liệu tranh
Sau khi ông qua đời
Hải Nam xa xôi vạn dậm
Cuối cùng cũng có một người thi đậu tiến sĩ
Dù ở trong hoàn cảnh tâm tối nào
Tô Đồng Pha cũng tự biến mình thành ngọn đèn
Tự soi sáng cho bản thân
Ông không có nửa lời quán trách số phận
Cũng không ôm hận những người đã làm hại mình
Có lúc, Tô Đồng Pha đã làm tới chức quan đại thần bên cạnh hoàng đế
Nhiều lần giữ chức tri tron
Vị quan đứng đầu một tron
Nhưng phần lớn thời gian trong cuộc đời ông
Là bị cách chức đi đầy
Trải qua một cuộc đời đầy chìm nổi và mất mát
Nhưng ông luôn giữ tinh thần lạc quan
Xem nhẹ được mất thế gian
Khi còn làm quan thì tận sức làm tròn trách nhiệm
Khi làm lê dân bá tánh
Thì chăm chỉ cày ruộng, trồng rau
Cất nhà, đào giếng, vui thú điện viên
Do đó, xuyên suốt các tác phẩm thơ ca của ông
Đều thể hiện tinh thần này
Chứ không ưu ẩn, dày dứt như các tác phẩm của lục duôn
Quý vị thân mến
Trong cuộc sống của chúng ta cũng vậy
Rất nhiều khi chúng ta gặp khó khăn
Mà không biết phải giải quyết thế nào
Rất khó để chấp nhận thực tại
Nhưng sau khi trải qua rồi
Chúng ta lại thấy mọi chuyện kỳ thật
Cũng không phức tạp đến thế
Việc gì nên đến sẽ đến
Việc gì nên đi sẽ phải đi
Tất cả đều là những an bài tốt nhất
Không có tình cảnh nào mà không thay đổi
Không có cuộc đời nào mà trăm năm như một
Đời người buồn vui lẫn lộn
Mọi điều khổ đau nhất hay hạnh phúc nhất
Rồi cũng sẽ trôi qua
Cũng giống như trăng tròn rồi lại khuyết
Hoa tươi rồi lại héo
Nước đầy rồi lại vơi
Vạn vật biến chuyển không ngừng
Chỉ cần thuận theo tự nhiên
Tùy duyên mà sống
Thì chúng ta có thể ung dung tự tại
Trong thế giới vô thường này
Kỳ thật thì
Đời người vốn dĩ là nên tự tại như thế
