#trongdongdongson#dongson#su6#díaanvanhoa Từ bao đời nay, trống đồng Đông Sơn tiêu biểu cho nền Văn hóa Đông Sơn và nền văn minh Sông Hồng của người Việt cổ thời kỳ Hùng Vương dựng nước Văn Lang đã trở thành biểu tượng thiêng liêng của nền văn hoá dân tộc Việt Nam. Hình ảnh trống đồng không chỉ là bảo vật quý báu của văn hoá Việt Nam mà còn là điểm hội tụ hồn thiêng sông núi được hình thành từ thời Hùng Vương dựng nước và được tích tụ tinh hoa dân tộc trong suốt tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam từ thời đại các Vua Hùng đến thời đại Hồ Chí Minh quang vinh. Những chiếc trống đồng Đông Sơn được phát hiện trên khắp lãnh thổ của nước Việt Nam đã chứng minh hùng hồn điều đó. Trong suốt hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, chiếc trống đồng đã là văn vật tượng trưng cho tinh hoa văn hoá cũng như ý chí quật cường của dân tộc ta. #disan#hanoionline#phimtailieu ---- ➡ Đây là Kênh Youtube chính thức của Đài Phát thanh và Truyền hình Hà Nội. ➡ Click Theo dõi (Subscribe) để nhận thông tin tin tức kịp thời trên kênh Youtube của Đài Phát thanh và Truyền hình Hà Nội: https://www.youtube.com/HaNoiTVGo?sub...
👉 THÔNG TIN LIÊN HỆ: 🔶 Đài Phát Thanh Truyền Hình Hà Nội: Số 3-5 Huỳnh Thúc Kháng, Đống Đa, Hà Nội 📧 Email: [email protected] ☎️ Điện thoại: 0865.116.699
Từ bao đời nay, chống đồng Đông Sơn tiêu biểu cho nền văn hóa Đông Sơn và nền văn minh Sông Hồng của người Việt cổ.
Từ thời kỳ Hùng Phương dựng nước văn làng đã trở thành biểu tượng thiêng liêng của nền văn hóa dân tộc Việt Nam.
Hình ảnh chống đồng không chỉ là bảo vật quý báu của văn hóa Việt Nam,
mà còn là điểm hội tụ hồn thiêng sông núi được tích tụ tinh hoa dân tộc trong suốt tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.
Những chiếc chống đồng Đông Sơn được phát hiện trên khắp lãnh thổ của nước ta đã chứng minh hùng hồn điều đó.
Trong suốt hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước,
chiếc chống đồng đã là văn vật tượng trưng cho tinh hoa văn hóa cũng như ý chí quật cường của dân tộc ta.
Văn hóa văn minh Đông Sơn là đỉnh cao của văn minh buổi đầu dựng nước.
Văn hóa Đông Sơn phát triển mạnh mẽ nhất ở khu vực Đồng bằng sông Hồng,
từ thế kỷ thứ 7 trước Công Nguyên đến thế kỷ thứ 2 sau Công Nguyên.
Dân tộc dưới thời Đông Sơn còn được gọi là Lạc Việt, được coi là tổ tiên của người Việt Nam.
Người Đông Sơn sống bằng săn bắn, đánh cá và trồng lúa.
Họ cũng là những thợ kim loại lành nghề, sản xuất ra vô số đồ đồng,
bao gồm dụng cụ, bình, đồ trang trí, vũ khí, đầu mũi tên, rìu và chuông cũng như các chuỗi hạt.
Trong đó, trống đồng Đông Sơn là đại diện tiêu biểu nhất cho nền văn hóa này và còn tồn tại cho đến ngày nay.
Đồng thời đây cũng là sản phẩm thể hiện rõ nhất tài năng và trí tuệ của chủ nhân văn hóa Đông Sơn.
Sự phân bối rộng rãi của trống đồng Đông Sơn là một trong những dấu hiệu mạnh mẽ nhất của văn hóa Đông Sơn ngày ấy.
Cho đến nay, các nhà học giả trong nước và quốc tế đều phải thừa nhận rằng trống đồng Đông Sơn
chính là tinh hoa di sản Việt Nam trong thời đại đồ đồng và là một kiện tác mang tầm nhân loại.
Năm 1924, lần đầu tiên trống đồng Đông Sơn được tìm thấy tại di trí khu văn hóa Đông Sơn tại tỉnh Thanh Hóa,
nay thuộc phường Hàm Rồng, thành phố Thanh Hóa.
Chống do ông Nguyễn Văn Nắm, một người dân làm nghề câu cá ở làng Đông Sơn phát hiện,
cùng một số đồ đồng khác bên bờ sông Mã sau một trận mưa to.
Sau cuộc khai quả tại Đông Sơn, một nền văn hóa, một thời kỳ lịch sử Việt Nam được thế giới biết đến
với tên gọi Đông Sơn ra đời từ đấy.
Về nguồn gốc ra đời của trống đồng Đông Sơn thì hiện vẫn có những luồng ý kiến khác nhau.
Tại phương Tây, người ta đã biết về trống đồng từ năm 1682,
nhưng mãi đến đế kỷ 19 mới có học giả bàn về trống đồng.
Điển hình như học giả Hợp vào năm 1890 cho rằng trống đồng là của Trung Quốc,
còn học giả Del Cruz vào năm 1901 thì lại cho rằng nguồn gốc của trống đồng là ở Việt Nam.
Cũng có một số học giả Trung Quốc cho rằng quê hương của trống đồng là ở tỉnh Vân Nam,
Trung Quốc.
Tuy nhiên, các nhà khảo cổ Việt Nam hiện nay đã có đầy đủ bằng chứng khoa học và thực tiễn
để kết luận xuất hành của trống đồng sớm nhất là ở vùng đông băng sông Hồng, bắc bộ Việt Nam.
Trong cuốn sách Nguồn gốc và sự phát triển của trống đồng Đông Sơn,
tác giả Tạ Đức đã đưa ra các luận cứ với nhiều bằng chứng chứng minh quê hương trống đồng
chính là ở thành Cổ Loa, thành phố Hà Nội.
Theo đó, An Dương Vương chỉ vì vùng trung tâm, nơi đất đai màu mỡ,
dân cư đồng đúc, giao thông đường thủy thuận lợi là thủ lĩnh uy quyền.
An Dương Vương là vị vua duy nhất huy động được nhân lực, tài lực để tạo ra chiếc trống đồng
lớn và đẹp nhất, tượng trưng cho vương quyền và thần quyền Bách Việt.
Còn trong cuốn Giải mã Văn hóa Đông Sơn, giáo sư tiến sĩ Trịnh Sinh cũng đưa ra các luận cứ
với nhiều bằng chứng, chứng minh trống đồng Đông Sơn là di sản thuộc loại quý nhất
mà người Việt cổ để lại, không phải từ các nước khác mang tới.
Người cổ, người Việt cổ gọi là người đặc biệt của cái thời bấy giờ.
Trong văn hóa Đông Sơn đã đúc được cái trống Đông Sơn như thế,
các nhà khoa học phương Tây cũng công nhận, và ở ta cũng công nhận,
và ở Trung Quốc cũng công nhận. Và cái đó là cái theo tôi,
đấy là di sản có lẽ là quý nhất và cũng là bền vững.
Cuốn sách Giải mã Văn hóa Đông Sơn của giáo sư tiến sĩ Trịnh Sinh
không chỉ đưa ra những chứng cứ, tư liệu khá đầy đủ về trống đồng ở Việt Nam,
mà còn cả ở vùng Hoa Nam, Trung Quốc và các nước Đông Nam Á.
Từ đó nói lên rằng các vùng xung quanh cũng có trống đồng,
nhưng là trống đồng loại khác, và loại trống đẹp nhất là do cư dân Đông Sơn đúc.
Một loạt dẫn chứng bằng bản đồ rất chi tiết trong cuốn sách Giải mã Văn hóa Đông Sơn
đã tập trung làm rõ tổ tiên của người Việt ở vùng đồng bằng Bắc Bộ
đã mang trống đồng đến các vùng khác trong khu vực.
Tổ tiên người Việt đã mang trống đồng đến xa nhất là vùng cửa sông Dương Tử về phía Bắc
và phía Nam xa nhất là vùng quần đảo Indonesia.
Đến nay, số trống đồng được phát hiện gần 1.000 chiếc lớn nhỏ,
không kể những trống vỡ nát trên những địa bàn thuộc phạm vi nền văn hóa Đông Sơn,
miền Bắc Trung Bộ và châu thổ sông Hồng, Lào Cai, Yên Bái, Nghệ An.
Chúng còn được tìm thấy ở một số tỉnh khác như Thừa Thiên Huế, Gia Lai, Con Tùng,
Quảng Nam Đà Nẵng, Bình Định, Nha Trang, Bình Dương, Vũng Tàu, Tiên Giang.
Trống đồng Đông Sơn cũng được phát hiện ở miền Nam Trung Hoa, Lào,
Campuchia, Thái Lan, Malaysia và Indonesia.
Hiện nay, trống đồng còn thấy ở cả nước Mỹ, Nam California do cách di chuyển nào đó.
Điều này đưa các học giả, nhà nghiên cứu khảo cổ đi đến một kết luận khác
là khả năng di dân và tầm ngoại giao, giao lưu văn hóa sâu rộng của người Việt cổ.
Điều này đưa các học giả, nhà nghiên cứu khảo cổ đi đến một kết luận khác
là khả năng di dân và tầm ngoại giao, giao lưu văn hóa sâu rộng của người Việt cổ.
Điều này đưa các học giả, nhà nghiên cứu khảo cổ đi đến một kết luận khác
là khả năng di dân và tầm ngoại giao, giao lưu văn hóa sâu rộng của người Việt cổ.
Điều này đưa các học giả, nhà nghiên cứu khảo cổ đi đến một kết luận khác
là khả năng di dân và tầm ngoại giao, giao lưu văn hóa sâu rộng của người Việt cổ.
Điều này đưa các học giả, nhà nghiên cứu khảo cổ đi đến một kết luận khác
là khả năng di dân và tầm ngoại giao, giao lưu văn hóa sâu rộng của người Việt cổ.
Điều này đưa các học giả, nhà nghiên cứu khảo cổ đi đến một kết luận khác
là khả năng di dân và tầm ngoại giao, giao lưu văn hóa sâu rộng của người Việt cổ.
Điều này đưa các học giả, nhà nghiên cứu khảo cổ đi đến một kết luận khác
là khả năng di dân và tầm ngoại giao, giao lưu văn hóa sâu rộng của người Việt cổ.
Điều này đưa các học giả, nhà nghiên cứu khảo cổ đi đến một kết luận khác
là khả năng di dân và tầm ngoại giao, giao lưu văn hóa sâu rộng của người Việt cổ.
Và từ loại này mà các loại khác ra đời.
Cho đến nay, phần lớn các học giả nước ta và các nước khác đều chấp nhận cách phần loại này.
Trên thế giới đã phát hiện được gần 250 chiếc trống đồng Hayzer loại 1.
Trong đó có 137 chiếc ở Việt Nam, 73 chiếc ở Trung Quốc.
Đều tập trung ở khu vực phía nam các tỉnh Quảng Nông, Quảng Tây và Vân Nam gần với Việt Nam.
Tạm chiếc ở Thái Lan, 9 chiếc ở Lào, 2 chiếc ở Campuchia, 4 chiếc ở Malaysia, 12 chiếc ở Indonesia và 5 chiếc ở Myanmar.
Thông qua việc nghiên cứu các bộ sưu tập trống đồng,
có thể khẳng định rằng, nước ta là một trong số rất ít quốc gia hội tụ đủ cả 4 loại trống đồng cơ bản và các loại trống trung gian theo hệ thống phân loại của Hayzer.
Hơn một thế kỷ người ta đã phát hiện ra trống và dần dần rất nhiều sách biết về trống.
Nhưng mở đầu của sự phân loại trống để phân thành từng loại thì một học giả là ông Heger.
Ông này là học giả người Áo, rất nổi tiếng và có lẽ cho đến bây giờ về phân loại của ông vẫn đúng.
Đó là chia trống đồng thành bốn loại.
Bốn loại trống đó thì trước tiên là trống loại một, loại đẹp nhất.
Chúng ta, các học giả Việt Nam thì cho đấy và đặt tên đó là những trống đông sơn.
Vì sao? Ở Việt Nam mới đúc ra những loại trống như thế này và nó đẹp như thế này.
Đương nhiên là bên cạnh là trống đông sơn của Việt Nam thì bên Trung Quốc,
ở Vân Nam cũng có một nền văn hóa là Thạch Trạng Sơn,
cũng có một cái dạng trống đồng nó cũng giống,
về mặt loại hình, hình dáng cũng có những nét giống,
nhưng hoa văn thì khác hẳn.
Cho nên là cái trống đông sơn của Việt Nam nó là do người cổ của Việt Nam đã đúc lên.
Nghiên cứu các bộ sưu tập trống đồng hiện có ở Việt Nam,
có thể thấy trống hay dê loại một là loại cơ bản và cổ nhất mà từ đó phát triển sang các loại khác,
chia thành ba phần rõ rệt, tan trống, thân trống và chân trống.
Hoa văn trang trí thường phù kín mặt, tan và thân trống.
Theo quan niệm của người xưa, tiếng trống tưởng trưng cho tiếng sấm xét,
báo hiệu cho mưa thuật, gió hòa, giúp cây cối mùa mảng tươi tốt.
Người ta thường đánh ba tiếng trống.
Tiếng thứ nhất tượng trưng cho thiên, tiếng thứ hai tượng trưng cho địa,
tiếng thứ ba tượng trưng cho nhân, ý chỉ thiên thời, địa lời, nhân hòa.
Qua nghiên cứu của các nhà khảo cổ, trống đồng không chỉ có chức năng nhạc khí,
mà còn có những chức năng khác như làm biểu tượng cho quyền lực, tôn giáo.
Trống được dùng trong các nghi lễ tôn giáo, trong lễ hội và trong chiến đấu chống giặc ngoại xâm.
Khi người thủ lĩnh, bộ lạc kêu gọi mọi người từ khắp nơi tụ về để cùng chiến đấu.
Trống thường thuộc về những người thủ lĩnh và là biểu tượng của quyền lực.
Quyền lực của người thủ lĩnh càng lớn thì trống lại càng to và càng đẹp.
Cái văn hóa Đông Sơn, nhất là trống đồng Đông Sơn đã chứng minh được là thế này.
Thời đó đã có sự phân hóa và đã phân hóa là phải có xung đột xã hội.
Và có xung đột xã hội dẫn đến chiến tranh và dẫn đến sự hình thành,
một hình thái là hình thái nhà nước sớm của thời Vương.
Cái đó cũng là chúng tôi đã minh giải được nó được như thế.
Chưa kể cái giá trị của trống đồng, nó còn là cái giá trị,
nếu mà mặt kinh tế mà bản thân thư tịch cũng đã ghi rất rõ là
một chiếc trống đồng có thể là đổi được 2.000 đến 3.000 con trồng.
Và tất cả như thế nó hình thành một cái tạm gọi,
một khung cảnh xã hội đó là có xung đột, có chiến tranh và có thủ lĩnh.
Đấy chính là đã được minh giải qua truyền thuyết ngàn đời
mà các thế hệ chúng ta, kể cả tư tịch như Đại Việt sử lý toàn thư
hay Việt sử lược rất rõ là đó là chính Hùng Vương.
Kể từ khi khai quật được chiếc trống đồng đầu tiên cho đến nay,
trống đồng được phát hiện ở nhiều tỉnh thành trên cả nước
cũng như ở các nước trong khu vực lên cận nơi mà người Việt cổ từng giao lưu văn hóa.
Theo thống kê sơ bộ, trong gần 1.000 chiếc trống đồng đã được tìm thấy,
phần lớn là loại trống đồng loại 1 khoảng 32% và loại 2 khoảng 45%.
Ít hơn là trống loại 3 khoảng 10% và loại 4 và khoảng 12%.
Loại trung gian chỉ chiếm khoảng 1%.
Việc tìm được trống đồng Ngọc Lũ và hàng trăm chiếc trống đồng Đông Sơn khác
đã giúp các nhà nghiên cứu khảo cổ có thêm cơ sở vững chắc để chứng minh
nguồn gốc của người Việt khác biệt so với các tộc người khác trong khu vực.
Ngoài ra, đây cũng là tư liệu bằng chứng quý giá kết luận người Việt ăn gì,
mặc gì, ở gì và sinh hoạt những gì tại thời kỳ cách đây hơn 2.000 năm.
Bên Côn Minh có trống, chúng tôi xếp lại là Thạch Trại Sơn.
Thạch Trại Sơn là vùng đó thời tiết lạnh, người ta phải khoác rất nhiều áo còn trống nó dài.
Ở ta thì chỉ cần đội cái mũ lông chim, trống nào cũng được khác như thế.
Thì rõ ràng thời tiết nó nóng ẩm.
Thậm chí là một nhà sử học rất nổi tiếng, tiệm cận với văn minh của người Lạc Việt.
Đấy là nhà sử học nổi tiếng là Tư Mã Thiên đã miêu tả cái người Lạc Việt,
tức là tổ tiên của chúng ta ấy, miêu tả là người Lạc Việt là lõa thể rực xương phương.
Ông Nguyễn Hằng Thiên là, ôi tại sao là cái người Lạc Việt thế này lại cởi chân mà cũng xương phương?
Thì vì sao?
Vì là đấy, thích hợp với người Việt Nam là phải,
như cách đây khoảng nội 20 năm vẫn còn có những người mà thậm chí là chỉ đóng cỗ,
nhưng mà vấn đề họ cởi chân vì thích hợp với thời tiết.
Và cái đẹp của người Việt Nam trong thời đó là lễ hội là họ phải có đội mũ lông chim.
Rồi là hình ảnh trong lễ hội thì ta thấy được là lễ hội đó nó có những người cầm nhạc cụ,
ví dụ cầm chuông để gõ, cầm khen bè, giống như khen của Tây Bắc bây giờ các thứ,
là để thổi, rồi là cầm vũ khí như là dù chiến.
Thì cái đó là rõ ràng phản ánh được một ngày lễ hội.
Mà lễ hội đó có thể lễ hội mừng năm mới hay là lễ hội cầu mùa v.v.
Thì đến một đoàn diễu hành như thế,
thì trong trống đồng lại còn có cả những các thể hiện những cái phong tục tập quán và thể hiện ra hoa văn.
Họ là những nhà, phải nói là những nhà tạo hình, nhà mỹ thuật rất là tài ba.
Cũng theo nghiên cứu của giáo sư tiến sĩ Chỉnh Sinh,
trong tư liệu khảo cổ đã được Malaysia công bố,
thì cùng thời kỳ đó, Malaysia chưa biết cách đúc đồng,
và những chiếc diều đồng nhỏ cũng được mang từ nơi khác tới.
Trong khi đó, cách đây hai ngàn năm,
người Philippines chỉ biết đến đồ đá, chưa hề biết đến vật dụng kim loại.
Thậm chí, năm 1945, trong Thế chiến thứ hai,
quân đội của nước ngoài đến Philippines thì vẫn thấy họ đang dùng đồ đá để làm công cụ.
Ngay cả một nơi hội tụ nhiều trình độ như nền văn minh hoàng hà Trung Quốc,
những chiếc chống đồng được tìm thấy cũng không đạt được trình độ đúc,
hoa văn điêu luyện như trên những chiếc chống đồng Đông Sơn.
Phải chăng điều đó chứng minh,
từ thời xa xưa người Việt đã có một trình độ kỹ thuật cao hơn các vùng khác?
Thậm chí, nó cũng thể hiện rằng,
cái nhu cầu văn hóa của người Việt ở thời kỳ đó cao hơn cả những vùng khác.
Ngay từ thời đó họ đã biết cách đúc chống đồng,
phải là người thông minh,
chứ không thể thông minh thì làm sao mà phá trộn được từng nghĩ cái nguyên liệu.
Đương nhiên là không phải người đầu tiên chúng ta biết được cái kỹ thuật đúc đồng,
nhưng mà ứng dụng được thì rõ ràng người Việt Nam ứng dụng rất đẹp.
Và vừa là những người nghệ sĩ rất tài va,
những cái hình khác trên đó thì đều là những cái hình,
phải nói là cho đến bây giờ,
ngay kể cả hội họa hiện đại cũng rất là khó.
Chúng tôi như năm ngoái, chúng tôi tìm được các những cái con vật
mà phải nói là mang tính chất, cái hình tượng rất đẹp.
Một con vật đó lại có ví dụ,
đuôi là đuôi con trồn,
và thân lại là thân hiêu, có sừng hiêu,
nhưng mà mỏ thì lại đầu lại có mỏ chim.
Con vật nó mang tính chất siêu thực,
nó giống như một cái dạng là con rồng.
Con rồng nó không có thật,
thì đây như con vật trên trống đồng
như chúng tôi vừa kể cũng không có thật luôn.
Và cái đó là cái phải có ốc tưởng tượng,
phải qua cái bàn tay của nghệ sĩ tài va
mới đúng được những cái đường nét đẹp như thế.
Việc tìm thấy nhiều vật dùng sinh hoạt từ đồng,
đặc biệt là trống đồng,
với nhiều kích thước khác nhau
ở dọc lưu vực các con sông Hồng, sông Mã,
có thể thấy một thời kỳ phát triển rực rỡ của đồ đồng.
Không chỉ là bát, đĩa, muối, rượu, thạp,
hay những đồ sinh hoạt hàng ngày,
khi khai quật những mộ thuyền thời kỳ Đông Sơn,
người ta còn tìm thấy những chiếc trống đồng
với kích cỡ nhỏ trong các đồ tùy tán.
Nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra rằng,
để sở hữu một chiếc trống đồng thời kỳ Đông Sơn,
phải là những người có quyền lực,
có tài sản kinh tế,
hoặc cầm đầu một nhóm người trong khu vực.
Điều đó cũng phù hợp với lý giải
Ngoài ra, việc các nhà khảo cổ kết luận
một chiếc trống đồng thời kỳ đó
có thể đổi được hàng tấn lương thực,
hơn 2.000 con da súc,
còn cho thấy bức tranh đời sống
của người Việt thời kỳ Đông Sơn rất ấm no,
hạnh phúc,
thậm chí là sư thừa của cải và vật chất.
Bộ phận trong cộng đồng mới có tách ra được
một bộ phận để họ tìm bỏ,
và họ luyện quặng,
rồi họ mới đúc đồng.
Chứ nếu mà đói quá thì làm sao
còn có tách được một người như thế.
Mà ta thấy là thời đó,
người Việt cổ đã là người trồng lúa nước,
và kinh tế trồng lúa nước
nó phải bảo đảm đủ ăn,
đủ ăn cho cộng đồng người đó,
lại còn tách ra một cái nhóm người nào đó
nó phi công nghiệp,
họ không phải là trồng lúa,
nhưng họ lại là khai mỏ,
và họ đúc đồng.
Thì cái đó mới là cái quan trọng
để mà ta đánh giá được
cái kinh tế thời đó như thế nào.
Nhìn chung,
kinh tế thời đó,
một là cái cơ bản,
vẫn là người trồng lúa nước,
và cái thứ hai là thủ công nghiệp
mới đúc được trồng đồng,
có bằng chứng.
Ví dụ như làm nghề mọc,
tạo ra những cái thuyền như thế
là phải mọc rõ ràng như thế.
Rồi là nghề đánh cá,
kể cả đánh cá biển,
có cả hình động vật biển
trên cái thuyền đồng chơi.
Rồi là nghề dẹt,
dẹt máy,
chúng tôi tìm được những các dấu tích của vải,
mà vải đó là chúng tôi xác định được
qua phòng kinh nghiệm là đó là vải gai.
Rất rõ như thế.
Thì họ đã biết dẹt,
tìm ra người gọi, gọi xe chỉ, v.v.
Thời đó phải nói là
về mặt kinh tế là trình độ,
đương nhiên nó không phải
là trình độ như chúng ta hình tượng,
sau này các nhà nước quân chủ,
này nọ, tất cả mọi cái,
thì đấy nó khác.
Nhưng thời đó họ ít ra phải bảo đảm
nhu cầu ăn, mặc, ở,
và phải có những lớp người
nó thoát ra được những cái
cơm áo, gạo thiền
hàng ngày để mà sao?
Để họ đi cái mỏ,
để họ luyện khoảng,
để họ nghĩ ra được là
trang trí cái nét hoa văn này đẹp.
Cái sự đúc đực cái trống đồng
nó đòi hỏi là cái kinh nghiệm
về mặt trình độ,
đời sống, mật chất của họ là cao,
mới có được cái nền văn hiến cao như thế.
Những hình ảnh gần gũi trên mặt trống đồng
khiến ta liên tưởng tới
một bức tranh đồng quê trong thời kỳ thịnh vượng
với chim cò tung bay ngoài đồng ruộng.
Người dân làm nông
trong mưa nắng dưới ánh mặt trời,
biết trăn nuôi ra súc, son bắn,
biết đánh cá tôm, trồng trọt,
nhất là làm vụ lúa nước
theo mùa.
Biết thu hoạch theo thời tiết
và hoan ca chào đón ngày cuối vụ
hay mừng hạt thóc mới.
Họ hát, dã gạo, nhảy múa
kết đoàn dưới ánh trăng.
Họ còn biết trao đổi thương phẩm
với nhiều bộ tộc, quốc gia láng giềng
bằng hàng hải
và các ghe thuyền cổ vượt sông biển.
Hòa bằng phổ biến nhất
trên mặt trống đồng Đông Sơn
là hình ảnh các loài chim,
hóa trang chim, đội mũ lông chim,
mũi thuyền có mắt chim tròn.
Ngoài hình ảnh loài chim
được xem là bật tổ,
thì hình tượng mặt trời cũng được khắc họa
nổi bật ở trung tâm mặt trống.
Bà mẹ thiên nhiên ban tặng
cho con người, giúp họ
có được cuộc sống ấm no.
Khi mưa bão hay hạt hán,
cuộc sống của họ cũng ảnh hưởng theo.
Họ trồng cậy tất cả
và những gì mẹ thiên nhiên ban tặng
và tôn sùng điều đó.
Các họa tiết hình
thuyền, xương cá,
các loài cá, rắn, nhà sàn,
lầu gác cho thấy
ngành ngư lâm nghiệp cũng rất
quan trọng trong sinh hoạt lúc bấy giờ.
Người dân biết khai thác rừng
để làm nhà, lấy gỗ
để đóng thuyền dùng trong ngư nghiệp
và là phương tiện di chuyển,
các dụng cụ sinh hoạt hàng ngày
và vũ khí gươm ráo chống giật.
Trong thời cổ đại,
có một bộ phận chuyên sống
bằng nghề biển, sông hồ.
Do đó họ biết khai thác các chiến thuyền
để chống ngoại xâm, bảo vệ xứ sở
và phát triển nghề đánh bắt cá,
mò cua bắt ốc để làm
đa dạng thêm lương thực phẩm.
Đây cũng chính là lý do
nhiều trống đồng được tìm thấy ở miền trung,
Tây Nguyên, Đông Nam Bộ
và vài nước Đông Nam Á.
Các họa thiết hình vũ công múa hát
hóa trang trong lễ hội
đục đối đáp khác trên trống đồng
và hoạt cảnh hát hò
trong chèo thuyền, đánh cá làm ruộng.
Trong nhà sàn,
từng cặp nam nữ ngồi đối diện
lồng tay chân vào nhau
cùng ca hát, đối đáp.
Từng hoạt cảnh nối tiếp nhau
cho thấy đời sống văn hóa
thời điểm này rất sống động.
Các lễ hội được tổ chức theo chu kỳ.
Không chỉ có ý nghĩa
đối với cư dân thời kỳ Đông Sơn,
các sử liệu và các bằng chứng hiện vật
đã cho thấy trống đồng
được kế từa và sử dụng liên tục
trong các triều đại phong kiến Việt Nam
từ thời nhà Lý
tới thời nhà Nguyễn.
Trong thời kỳ Lý Trần,
Bảo tàng lịch sử Việt Nam
đã sưu tầm được 5 chất trống
có các hình dòng thời kỳ này.
Hình dòng thời Lý Trần
chỉ được sử dụng cho Hoàng gia,
vì vậy,
việc thể hiện dòng trên trống đồng đã cho thấy
các trống này được đúc
và sử dụng cho các hoạt động
trong triều đình của các triều đại này.
Thời kỳ nhà Lê,
Toàn Thư và Cương Mục
cũng chép về việc sử dụng trống đồng
trong các hoạt động của triều đình
như sau.
Đại Việt sử ký Toàn Thư chép
Ngày 15,
Vua Đích Thần dẫn trăm quan bái yếp
Sơn Lăng và ra lệnh
chỉ cho quan Coi Lăng
ở Lăng Sơn rằng
Mọi việc ở đền thờ cần phải thanh kính,
tinh khiếp như ngả cây,
chặt tre, kiếm cùi.
Tế tẩm miếu dùng bốn trâu
đánh trống đồng,
quân lính gieo họ hưởng ứng.
Trong thời kỳ nhà Nguyễn,
Đại Nam Thực Lục
cũng chép về việc sử dụng trống đồng.
Bộ sưu tập của bảo tàng lịch sử
cũng có một chất trống được
các hình dòng vượng vào thời nhà Nguyễn,
cho thấy nó được sử dụng
trong cả hoạt động của Hoàng Sa.
Đại Nam Thực Lục chép
định lại lệ cấm cửa
hoàn thành, tức
mỗi ngày chập tối canh đầu
cuối chiến khắc thì đánh trống đồng,
cuối 10 khắc thì nổ
2 tiếng súng, các cửa đều đóng.
Đến canh 5,
cuối 7 khắc đánh trống đồng,
cuối 8 khắc cũng nổ 2 tiếng súng,
các cửa đều mở.
Ngày đại chiều thì khắc đầu
canh 5 đánh 3 hồi trống,
đến 8 khắc nổ súng
mở cửa như lệ.
Trải qua hơn 2.000 năm lịch sử,
cho đến ngày nay,
trống đồng Đông Sơn vẫn là
kiệt tác di sản mang đậm dấu ấn
văn hóa, trí tuệ đỉnh cao
của người Việt.
Dường như trải qua đến 2.000
năm cho đến bây giờ,
và các nhà khoa học kể cả
phương Tây cũng như Việt Nam
ngỡ ngàng bởi vì
trống nó hoàn chỉnh quá.
Về mặt kỹ thuật,
hoàn chỉnh.
Tôi xin nhắc lại là cho đến bây giờ,
không một lò đúc nào
đúc thủ công như kiểu
thời xưa, có thể đúc được
đẹp như là ngọc lũ,
như là cổ đoai.
Bởi vì sao? Cái kỹ thuật nó đã
thất truyền. Thất truyền vì sao?
Khi đúc được một trống đồng đó,
thì nó không đơn giản bởi vì
nó phải đúc theo cuôn
và cuôn đó phải khắc họa
để làm thế nào. Khắc họa vào cuôn
để khi mà đúc ra
những cái đường nét nó phải
tinh mảnh, nó phải kể hiện
là những hoa văn
này nọ cái thứ. Thì cho đến bây giờ
không làm được như thế.
Bảo tàng lịch sử quốc gia hiện trưng bày
2 hiện vật trống đồng ngọc lũ và hoàng hạ
tiêu biểu cho văn hóa Đông Sơn.
Trong số trống đồng Đông Sơn
đã phát hiện, ngọc lũ là
chiếc trống đẹp, tinh xảo,
nguyên vẹn và có hình dáng
cân đối hài hoài nhất.
Trống đồng ngọc lũ được phát hiện
khi đắp đê Trần Thủy
tại xã Như Trắc, huyện Nam Sang.
Nay là huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam
vào năm 1893.
Sau đó được đem về thờ
tại đình làng ngọc lũ
huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam.
Tháng 4 năm 1903,
trống được viện
Viễn Đông Bắc Cổ sưu tầm
và sau đó được lưu giữ tại bảo tàng
Louis Pinot, nay là bảo tàng
lịch sử quốc gia.
Trống đồng ngọc lũ được công nhận là bảo vật
quốc gia vào năm 2012.
Trống có niên đại cách đây
khoảng 2000-2500
năm, có kích thước và
đường kính mặt là 79,3 cm,
đường kính chân
80 cm,
cao 63 cm.
Hòa văn trang trí trên trống đồng
được phủ kín với các biểu tượng
từ thời đại kim khí, hình ảnh
sinh hoạt của người dân
và các con vật tổ.
Đặc biệt, yếu tố âm dương được thể hiện
rõ ràng và tương xứng
với ngụ ý âm dương hòa hợp
từ đó phát triển ra môn loại.
Mặt trống đồng trang trí
hình mặt trời 14 tia
tượng trưng cho dương,
giữa các tia trang trí hoa văn lông đuôi chim công
hình tam sát tượng trưng cho âm.
Trên mặt trống
trang trí các hình người nhảy múa,
đua thuyền, đối xứng que tâm
chia thành 5 nhóm
trong đó trang trí và mô tả
các hình người đội mũ lông chim nhảy múa
cầm vũ khí, thồi kèn,
đánh trống đồng.
Các hình nhà cầu mùa máy vòm,
nhà sàn máy công
cũng được trang trí,
xong có thêm người búi tóc trong tư thế hành lễ.
Điều này cho thấy
cư dân văn hóa Đông Sơn
khi ấy đã biết dựng nhà cửa
từ các vật liệu bằng gỗ.
Cảnh sinh hoạt cũng được trang trí
với hình đôi trai gái cầm chày giã gạo
trong đó chày tượng trưng
cho yếu tố dương,
cối tượng trưng cho âm.
Ngoài yếu tố con người,
các vật tổ của cư dân Việt cổ
cũng được mô tả trên mặt trống
đó là heo và chim lạc.
Mỗi một con heo được
đi kèm một con heo cái,
đi kèm một con chim mò dài.
Đây đều là những hình ảnh quen thuộc
trong đời sống và sinh hoạt
của người Việt cổ.
Trống đồng Đông Sơn
là những chiếc trống đực đúc
trong nền văn hóa Đông Sơn
có niên đại cách ngày nay
khoảng 2.500 năm đến 2.000 năm.
Hiện nay tại bảo tàng lịch sử quốc gia
đang lưu giữ, trưng bày
sưu tập trống đồng Đông Sơn
lên đến hàng trăm chiếc
trong đó có 3 chiếc trống đồng
đã được công nhận bảo vệ quốc gia
đó là trống đồng So Vàng,
trống đồng Hoàng Hạ
và đặc biệt là trống đồng Ngọc Lũ.
Bên cạnh đó thì bảo tàng lịch sử quốc gia
cũng đang lưu giữ và trưng bày
những sưu tập gần một mảnh khuôn đúc trống đồng
đã được bảo tàng khai cuột
tìm thấy tại Lưu Lâu, Thuận Thành Bắc Ninh
cùng với đó là những công cụ
liên quan đến quá trình đúc đồng.
Đây là những phát hiện vô cùng quan trọng
nó minh chứng cho sức sống lâu bền
của văn hóa Đông Sơn trong dòng chảy lịch sử văn hóa dân tộc
đồng thời nó cũng góp phần
làm sáng tỏ được kỹ thuật
Văn hóa Đông Sơn nổi tiếng
bởi sự phát triển rực rỡ
của các bộ sưu tập trống cực kỳ phong phú
về số lượng, đa dạng về loại hình
có trình độ cao
về kỹ thuật chế tác và thẩm mỹ nghệ thuật.
Có thể nói
mọi tinh hoa văn hóa
của người Việt cổ lúc bấy giờ
đều tập trung vào thể hiện kiểu dáng
và hoa văn trên trống đồng.
Chính vì vậy
bên cạnh việc nghiên cứu
siêu tầm, trưng bày
nhằm tôn vinh và phát huy giá trị
di sản văn hóa Đông Sơn
Bảo tàng lịch sử quốc gia
nơi lưu giữ nhiều bảo vật quốc gia nhất
hiện nay đã luôn quan tâm
đến công tác bảo quản
lưu giữ bộ sưu tập hiện vật
thuộc nền văn hóa nổi tiếng này
đặc biệt là đối với trống đồng.
Hiện nay
Bảo tàng lịch sử quốc gia đang lưu giữ
hàng trăm chiếc trống đồng Đông Sơn
mỗi trống đồng lại được đưa
về bảo tàng với một hành trình khác nhau
như là hiện vật cũ
do Bảo tàng Louis Pinot
một thời Pháp đề lại,
hiện vật do Bảo tàng lịch sử quốc gia
nghiên cứu, siêu tầm bổ sung
hay là nguồn hiện vật
do các cá nhân địa phương hiến tặng.
Trong những bảo vật hiện vật đó
thì tiêu biểu nhất là trống đồng
Hoàng Hạ, trống đồng Ngọc Lũ
đây là hai bảo vật quốc gia
số một Việt Nam.
Tuy nhiên
trải qua hàng nghìn năm dưới lòng đất
ở những điều kiện môi trường khác nhau
điều kiện bảo quản sau khai cuộc
rất hạn chế do hoàn cảnh khó khăn
chung của đất nước trong thời kỳ chiến tranh
và nhiều năm sau đó
thì đã có nhiều hiện vật
bị hư hại, súng cốc nghiêm trọng.
Bảo tàng lịch sử quốc gia
nhiều năm qua đã luôn
quan tâm đầu tư cho công tác
bảo quản hiện vật nói chung
và đặc biệt là quan tâm đến những
sưu tập trống đồng Đông Sơn
để những sưu tập đồ đồng đặc sắc này
những bằng chứng và chất sống
động cho một nền văn hóa Đông Sơn
rực rỡ, điểm tự hào
của dân tộc Việt Nam
được sống mãi với thời gian
đến được với công chúng trong và ngoài nước.
Ngay từ những năm đầu
của thập niên 90, bảo tàng lịch sử
quốc gia đã hình thành một hệ thống
khó bảo quản, có kiểm soát môi trường
nhiệt độ và độ ẩm tương đối
trong đó bộ sưu tập đồ đồng
cổ đại được đặc biệt quan tâm
với một kho lưu riêng biệt.
Từ đó cho đến nay, qua
nhiều lần nâng cấp chỉnh lý hệ thống
kho bảo quản, kho đồng cổ đại
luôn được kiểm soát, duy trì
môi trường ổn định, đảm bảo an toàn
cho hiện vật và phù hợp với
khí hậu Việt Nam, cũng như
điều kiện thực tế của kho
ở mức nhiệt độ khoảng 22-24 độ C
và độ ẩm tương đối
khoảng 50-55%.
Qua nhiều lần chỉnh lý, chúng tôi cũng đã
kiểm soát được nhiệt độ, độ ẩm
ổn định và trong
khoảng cho phép an toàn
đối với hiện vật. Thực ra
cổ vật này đã tồn tại
hàng nghìn năm dưới lòng đất.
Mặt hóa học là nó thay đổi rồi, kết cấu
viền vật lý cũng không còn, nó chỉ là những
lớp bột thôi. Nếu bảo quản thông thường
thì mình có thể bỏ lớp bột đi
để giữ lớp lõi đồng
nhưng nếu như trong trường hợp đồ đồng
đồng sơn mà mình làm như thế thì
coi như mình không còn giá trị
của hiện vật vì toàn bộ những
hoa văn và giá trị hiện vật nó nằm ở trên lớp
bột đó thì quy trình
mình lại phải có những điều chỉnh nhất định
ứng dụng những quy trình mà thế giới
cũng đã nghiên cứu để xử lý trị liệu
những hiện vật khảo cổ học đặc biệt
đồ đồng sơn và cho đến nay
tôi cũng có thể tự tin
để nói rằng Bảo tàng lịch sử quốc gia
hoàn toàn làm chủ được
kỹ thuật để xử lý trị liệu
bảo quản
hiện vật khảo cổ học đặc biệt là đồ đồng
đồng sơn.
Với những kết quả nghiên cứu trên
kết hợp với những kinh nghiệm thực tế
và những kiến thức học được
từ các chuyên gia quốc tế
Bảo tàng lịch sử quốc gia đã hình thành
một quy trình bảo quản đồ đồng đồng sơn
đạt hiệu quả cao.
Nhiều siêu tập đã được bảo quản
cho kết quả tốt, tuổi thọ của hiện vật
được kéo dài, đồng thời
vẫn giữ được những đường nét hoa văn
đặc trưng của đồ đồng đồng sơn.
Tuy nhiên, kết quả bảo quản
còn phụ thuộc nhiều vào trình độ
của người bảo quản, độ nguyên gốc
của hiện vật cũng như điều kiện
lưu giữ hiện vật trong kho
và trưng bày sau khi bảo quản.
Không chỉ trú trọng
việc bảo quản các hiện vật quý như
trống đồng đồng sơn, ngày nay
với sự phát triển của khoa học và công nghệ
chỉ một cú click nhẹ
vào đường link hiện ra trước mắt
du khách là trưng bày tương tác ảo
3D chuyên đề bảo vật quốc gia
nơi không gian ảo phô diễn
ở nhiều góc độ, góc độ thông tin
và cách thức tìm hiểu, trải nghiệm
khác nhau về những nét đặc sắc
độc đáo của từng bảo vật.
Bước vào không gian 3D
du khách sẽ được chiêm ngưỡng những hình ảnh
từ nhiều góc độ của trống đồng ngọc lũ
trống đồng hoàng hạ
điều đặc biệt là với mỗi bảo vật
công chúng sẽ có cơ hội
chiêm ngưỡng, khám phá đa chiều
không chỉ ở nhiều góc độ
khám phá thị giác, mà còn là
những góc độ thông tin đáp ứng
nhu cầu, cách thức tìm hiểu
và trải nghiệm khác nhau.
Trên 3D, trống đồng ngọc lũ không còn xuất hiện
trong trạng thái tĩnh, mà chỉ
sau một cú nhấp chuột
hình ảnh từ mọi góc độ của bảo vật
nền quốc gia đến từ nền văn hóa Đông Sơn
2500 tới
2005 cách ngày nay
sẽ hiện lên rõ từng chi tiết
hoa văn. Những chi tiết
quan trọng cũng được đánh số
để du khách và các nhà
nghiên cứu có thể dừng lại để
tìm hiểu một cách kỹ càng.
Trên nền tảng không gian số với
việc ứng dụng công nghệ tương tác ảo 3D
thì những hiện vật như thạp đồng, trống đồng
với rất nhiều họa tiết hoa văn phong phú, đa dạng
mà công chúng rất là
có thể dễ dàng tiếp cận được
và hiểu được những thông tin bởi vì
trên mỗi hoa tiết hoa văn, bảo tàng lịch sử quốc gia
đều có giải mã, đều có những thông tin
thuyết minh cụ thể. Ngoài ra
khi cung cấp cho công chúng những tương tác
đa chiều, công chúng sẽ có những cảm nhận
rất sâu sắc về
giá trị của những bảo vật, những hiện vật
thông qua những thông tin lịch sử mà được cung cấp trên nền tảng
ứng dụng công nghệ số. Với
nền tảng công nghệ số đó, bảo tàng lịch sử quốc gia
đã khai thác và phát huy hiệu quả của nó
trong các hoạt động chưng bày và đặc biệt là hoạt động
giáo dục di sản. Gần đây nhất đó là
mô hình chương trình dọc lịch sử online và
Today online. Với những dữ liệu
số đấy, bảo tàng lịch sử quốc gia đã tổ chức
những chương trình giáo dục di sản cho công chúng
không chỉ trong mà còn ngoài nước. Các bạn nhỏ
các thế hệ trẻ có thể tham gia những chương trình này
và khám phá những giá trị, những thông tin
lịch sử vô cùng quý giá từ những bảo vật
hiện vật và đặc biệt là bảo vệ quốc gia
Việc ứng dụng
chuyển đổi số đã và đang đem lại
những hiệu quả vô cùng tích cực
trong việc phát huy hiệu quả giá trị
di sản văn hóa, đồng thời
kết nối được với công chúng trong và ngoài
bảo tàng. Đặc biệt
những công chúng chưa có điều kiện đến với
bảo tàng sẽ có cơ hội tham quan
tìm hiểu thông qua những chương trình
giáo dục di sản online.
Việc đưa những chủ đề liên quan đến
chống đồng như khám phá
giải má bí ẩn chống đồng ngọc lũ
âm vang Đông Sơn
hay là văn hóa Đông Sơn rực rỡ
nền văn minh Việt Cổ.
Thông qua những chương trình giáo dục
di sản này cộng với những nguồn
dữ liệu trên nền tảng số
thì công chúng sẽ hiểu hơn về những nguồn
gốc giá trị di sản.
Nó phản ánh về thời kỳ văn minh Đông Sơn
cách ngày nay hơn 2.000 năm.
Thông qua các chương trình online
hấp dẫn cũng là cách để kéo công chúng
đến bảo tàng khám phá trực tiếp
những hiện vật, những bảo vật
đang trưng bày và lưu giữ
tại bảo tàng lịch sử quốc gia.
Đối với hệ thống trưng bày
cố định của bảo tàng lịch sử quốc gia
thì những sưu tập chống đồng Đông Sơn
cũng được khai thác và đưa vào
hệ thống thiết minh tự động audio guide
Với việc sử dụng điện thoại cá nhân
của du khách, họ quét mã
tải app về và mọi người có thể tự
tham quan, tìm hiểu, lắng nghe
những câu chuyện, những thông tin về giá trị
về nội dung của di sản chống đồng Đông Sơn
Ngoài ra thì bảo tàng lịch sử quốc gia
có phòng khám phá sáng tạo
Tại phòng khám phá sáng tạo trước đây
bảo tàng lịch sử quốc gia cũng có màn hình tương tác ảo 3D
thì tại màn hình đấy khi du khách
đặc biệt là các bạn nhỏ đến với bảo tàng
tham gia những chương trình giáo dục di sản
có thể được trực tiếp tương tác trạng
để tìm hiểu và được giao lưu với những chuyên gia
các nhà sử học để có thể đặt ra những câu hỏi
để giải mãi những thông tin
những thắc mắc của các bạn
về những thông tin câu chuyện
về giá trị cũng như là những đặc trưng
những thông tin về hoa văn
của chống đồng Đông Sơn
Có thể khẳng định
chống đồng Đông Sơn
chính là kiệt tác của di sản văn hóa Việt Nam
Với các nghiên cứu khoa học
chống không chỉ là cổ vật
nằm ẩn mình trong những tầng tương truyền
của lịch sử
mà mang theo những câu chuyện
và giá trị văn hóa sâu sắc của dân tộc Việt Nam
đến mặt bề thế giới
Chống Đông Sơn
không chỉ đơn thuần là những sản phẩm nghệ thuật
mà còn là biểu tượng
thể hiện những khía cảnh tinh tế
của cuộc sống, tôn giáo
và tầm nhìn về thế giới của người Việt xưa
Những hình ảnh và họa tiết
trên chống Đông Sơn
không chỉ thể hiện khả năng điêu khắc tinh xảo
của người thợ thủ công
mà còn là nguồn thông tin quý báu
về cuộc sống xã hội, hoạt động nghi lễ
và tư tưởng tâm linh của người Việt cổ đại
Các họa tiết đa dạng
từ hình ảnh con người, động vật
cây cỏ
đến những biểu tượng tượng trưng
đã tạo nên một ngôn ngữ thị sắc độc đáo
thể hiện sự sáng tạo
và tầm nhìn văn hóa sâu sắc của người sáng tạo
Chống Đông Sơn
đã đánh dấu những giai đoạn
quan trọng trong lịch sử phát triển
của dân tộc Việt Nam
từ thời kỳ khai hóa đất nước
đến thời kỳ hoàng kim của nghệ thuật đồ đồng
Các họa tiết tinh tế
trên trống đồng
không chỉ tượng trưng cho cuộc sống hàng ngày
mà còn mang theo thông điệp sâu xa
về tôn trọng tự nhiên
lòng yêu thương và sự kết nối
với bản sắc văn hóa của mình
Chống Đông Sơn
không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật
độc đáo mà còn là
biểu tượng của lòng tự hào
và danh dự của người Việt Nam
Những hình ảnh và thông điệp
mà Chống Đông Sơn mang lại
sẽ tiếp tục là nguồn cảm hứng
vô tận cho thế hệ tương lai
giúp con cháu chúng ta hiểu rõ hơn
về nguồn gốc, văn hóa
và giá trị ngàn năm văn hiến
của dân tộc Việt Nam