RĂN ĐE KHÔNG KHOAN NHƯỢNG, MỸ - NHẬT SẴN SÀNG CHIẾN ĐẤU KHI TRUNG QUỐC GÂY HẤN

Tri Thức Mới
2.1K người theo dõi
529 Lượt xem video·13 thg 12, 2025
RĂN ĐE KHÔNG KHOAN NHƯỢNG, MỸ - NHẬT SẴN SÀNG CHIẾN ĐẤU KHI TRUNG QUỐC GÂY HẤN
Chào mừng quý vị trở lại với Tri Thức Mới, tôi là Lê Minh.
Thưa quý vị, ngày 12 tháng 12, truyền thông Nhật Bản đưa tin,
máy bay ném bom mang vũ khí hạt nhân của Mỹ đã tham gia cùng máy bay phản lực Nhật Bản
để đối phó với các cuộc tập trận của Trung Quốc và Nga, như một động thái đáp trả.
Vâng, thưa quý vị, ta biết là trước đó Trung Quốc và Nga họ đã cùng nhau có một hành động
đe dọa đối với Liên minh Mỹ-Nhật Hàn, và bây giờ thì là lúc mà Hoa Kỳ và Nhật Bản đáp trả lại.
Và cái việc mà máy bay ném bom chiến lược mang vũ khí hạt nhân của Mỹ B-52 bay cùng với tiêm kích
Nhật là F-35 và F-15 là để phản ứng lại cái cuộc diễn tập chung Trung-Nga, và nó cho thấy rằng là
Liên minh Mỹ-Nhật họ đang chuyển sang chế độ răn đè cứng, kể cả là hàm ý hạt nhân,
trước cái sức ép quân sự của Nga chung. Mỹ cũng muốn chứng minh cái ô hạt nhân và cam kết
bảo vệ Nhật Bản là thật, chứ không phải là võ mổm. Và cái vấn đề hiện nay đó là khu vực
đang bước vào một giai đoạn đối đầu khối với khối rõ rệt hơn, với cái nguy cơ tính toán sai lầm
ngày càng tăng lên. Nhìn ở bề mặt thì ta thấy là có vẻ như đó chỉ là cái mâu thuẫn giữa quốc gia và quốc gia
đơn thuần thôi. Nhưng mà nếu chúng ta chỉ nhìn và đánh giá nó là tranh chấp lãnh thổ thôi thì có lẽ là không
thấy được cái tầm nhìn chiến lược rộng lớn và sâu xa của Trung Quốc. Và chúng tôi cũng đã từng chia sẻ
với quý vị nhiều lần rằng là muốn giải mã chiến lược thì tất yếu là chúng ta phải nhìn là vào bản đồ.
Và từ bản đồ chúng ta sẽ thấy được tham vọng của Trung Quốc là một cái vùng biển rộng lớn ở phía
Tây Thái Bình Dương. Nếu vẽ một cái đường cong từ Quảng Đông, Phúc Kiến thuộc bờ biển Trung Quốc
đến Đài Loan, quần đảo Senkaku nếu ngư, nối liền với chuỗi Ryukyu, Okinawa hay Kyushu của Nhật,
thì chúng ta sẽ thấy một cái vòng khóa ngay trước cửa nhà của Trung Quốc,
ngăn chặn đường ra Thái Bình Dương của hải quân Trung Quốc.
Muốn biến Tây Thái Bình Dương thành vùng ảnh hưởng thì Bắc Kinh buộc phải mở được các cái khe cửa
qua chuỗi đảo Nhật, làm Nhật trùn tay khi mà hỗ trợ Mỹ và Đài Loan. Và tốt nhất là khiến các cái vùng
xung quanh Senkaku, Ryukyu trở thành vùng sám, chứ không còn là sân sâu an toàn của Tokyo nữa.
Và toàn bộ cái loạt động thái với Nhật chính là để phục vụ cho cái việc đó.
Thực tế là từ sau năm 2012, khi mà Nhật quốc hữu hóa Senkaku,
thì tàu hải cảnh Trung Quốc đã liên tục áp sát và thường xuyên xâm nhập lãnh hải quanh Senkaku.
Cái số ngày mà tàu Trung Quốc hiện diện tại đây gần như là liên tục trong mỗi năm.
Chỉ riêng năm 2025 thì các báo cáo của Nhật đã ghi lại cái tần suất tàu hải cảnh Trung Quốc tiến
vào cái vùng tiếp giáp và lãnh hải Senkaku ở cái mức rất cao và hộ định.
Có những ngày có tới 4 tàu cùng lúc vào vùng nước mà Nhật tuyên bố chủ quyền.
Không phải là hải quân bắn súng, mà là tàu chấp pháp đi đi lại lại,
bật loa tuyên bố là đang làm nhiệm vụ trong vùng biển của Trung Quốc.
Đó là cái chiến thuật vùng sám mà có lẽ là chúng ta đã quá quen thuộc rồi.
Nhật Bản lại phải dùng tàu tuần duyên dân sự hạn chế để mà ra mặt nhằm tránh leo thang.
Và họ, Trung Quốc họ ép Nhật là phải chấp nhận một thực tế rằng là Bắc Kinh là cái người
chơi thường trực tại Senkaku, dần dần làm mờ cái danh giới độc quyền chủ quyền của Tokyo.
Mục tiêu sâu xa hơn đó là Senkaku, dẫu chỉ là vài cục đá thôi,
một cái quần đảo hoang vắng không người ở thôi. Nhưng về chiến lược thì nếu Nhật không bảo vệ nổi
Senkaku, tín hiệu gửi tới toàn bộ khu vực đó là Nhật yếu, Mỹ không dám can thiệp sâu.
Nếu sau này hai bên bị buộc phải chia sẻ cơ chế quản lý, thì Trung Quốc sẽ lập luận tiếp rằng là
anh đã công nhận đây là vùng tranh chấp, thì chấp nhận luôn là cái việc chúng tôi thường xuyên có mặt tại đây.
Mà cái khác là Senkaku là cái nơi mà Bắc Kinh họ thử nghiệm cái cách gặm nhấm chủ quyền,
vừa để tách Nhật khỏi Mỹ, vừa mở thêm một cái lỗ dò trong cái vòng phòng thủ của Nhật.
Song Song với cái chiến thuật vùng sám thì Hải quân Trung Quốc họ làm một cái việc ngược lại,
đó là công khai phô trương sức mạnh cứng xung quanh Nhật, gây sức ép, chạy dọc cây chuỗi Ryukyu,
phá khóa cửa lại eo biển Miyako. Tháng 6 năm 2025, hai nhóm tàu sân bay Liêu Ninh và Sân Đông đã cùng
lúc hoạt động tại Tây Thái Bình Dương, lần đầu diễn tập Song Song ngoài chuỗi đảo thứ nhất,
khiến Nhật buộc phải liên tục theo dõi. Tháng 12 năm 2025, cùng tàu sân bay Liêu Ninh đã đi
qua eo biển Miyako rồi luyện tập dọc chuỗi đảo Ryukyu, đúng cái tuyến đường mà Trung Quốc cần nếu
muốn đẩy lực lượng ra cái vùng Tây Thái Bình Dương. Thông điệp cho Nhật là rất rõ,
chuỗi đảo Ryukyu đã không còn là bức tường kín, tàu sân bay Trung Quốc có thể ra vào khi cần.
Và nó cũng cho Hoa Kỳ một cái thông điệp không kém phần sắc lạnh rằng là tàu sân bay của anh không còn
độc quyền lượn lờ ở ngoài cái vùng biển của Nhật nữa. Chúng tôi cũng đã chơi được cái trò đó rồi.
Từ năm 2013, Trung Quốc đơn phương lập vùng nhận dạng phòng không ở trên biển Hoa Đông,
trồng lên vùng nhận dạng phòng không của Nhật, yêu cầu máy bay đi qua phải báo trước cho Bắc Kinh.
Từ đó, chiến đấu cơ và máy bay trinh sát Trung Quốc thường xuyên bay vào cái khu vực vùng nhận dạng
phòng không của Nhật, buộc lực lượng phòng vệ trên không của Nhật phải cất cánh khẩn cấp hàng
trăm lần mỗi năm để mà theo dõi và đánh chặn. Gần đây, báo cáo 2024-2025 cho thấy tần suất nó không
tăng kỷ lục như giai đoạn trước, nhưng mà hoạt động của Trung Quốc nó trở nên là tập trung vào chất lượng
hơn, bay sâu hơn, dùng máy bay trinh sát Y-9 UAV bay sát không phận của Nhật, thậm chí có cái vụ là
trực thăng của Hải cảnh Trung Quốc đã xâm nhập vào không phận xung quanh Senkaku.
Mục tiêu không chỉ là chơi một cái trò thần kinh với phi công Nhật, mà là luyện tập đường bay
để đánh phá, quấy nhiễu quanh Nhật, làm quen địa hình radar, lỗ hỏng phòng không và gửi cái tiến
hiệu rằng là nếu đánh Đài Loan hay Mỹ thì chúng tôi cũng có thể đánh qua hướng Nhật.
Giờ thì chúng ta hãy nối lại với bức tranh lớn hơn, sẽ thấy rằng là Nhật chính là cái cột trụ phía
bắc của chuỗi đảo thứ nhất mà các cái chiến lược gia của quân đội Trung Quốc hay nhăng tới,
bao gồm Nhật Bản, Ryukyu, Đài Loan, Philippines, Bóng Điều. Muốn biến Tây Thái Bình Dương
thành vùng ảnh hưởng độc quyền của mình thì Trung Quốc phải bóp chặt những nơi mà muốn khóa mình,
đó là Nhật và Đài Loan. Đồng thời, họ cũng phải tung ra những cái đòn mềm bằng kinh tế,
chính trị, thông tin để giảm cái khả năng mà những cái nước này, Nhật và Đài Loan phối hợp với Mỹ.
Những gì Trung Quốc làm với Nhật là ở phần trên của chuỗi đảo, là Ryukyu, Senkaku,
tạo ra một cái vùng nửa tranh chấp, nửa uy hiếp. Nhật buộc phải rót tài nguyên ra đối phó,
khó mà toàn tâm, toàn ý hỗ trợ Đài Loan hay là Đông Nam Á.
Bên cạnh đó là họ cũng ép Nhật sống trong một cái trạng thái bất ẩn vừa đủ. Vùng sám ở Senkaku
lúc nào cũng có nguy cơ va chạm, nhưng mà chưa đủ để kích hoạt cái điều 5 của Hiệp ước Mỹ-Nhật
một cách rõ ràng. Cái điều 5 này thì quy định là một cụ tấn công vào Nhật Bản thì Hoa Kỳ sẽ phải can thiệp,
bao gồm cả Senkaku. Áp lực không quân, tàu sân bay khiến Nhật phải tăng ngân sách cố phòng,
chú trọng phòng thủ quần đảo Tây Nam và phân tán lực lượng.
Hệ quả là lúc nào Nhật cũng phải bận rộn với những khu vực xung quanh mình như Senkaku, Ryukyu hay là
Hokkaido, trong khi Trung Quốc thì rành Tây hơn ở phía Nam, Biển Đông, Philippines và Nam Thái Bình Dương.
Đây là một cái dạng chia lửa bắt Nhật và Mỹ phải trải quân ra cả ở hướng Bắc lẫn hướng Nam,
trong khi quân đội Trung Quốc thì tập trung trọng điểm trước mắt là Đài Loan,
Biển Đông và các đảo quốc tại Nam Thái Bình Dương.
Thú thực là mỗi lần tàu sân bay Trung Quốc đi qua eo biển Miyako hay luồn giữa các đảo Ryukyu
để tiến ra Thái Bình Dương thì đó là diễn tập mở cửa. Nếu sau này có khủng hoảng Đài Loan thì Trung Quốc
cần đưa tàu ngầm, tàu mặt nước, máy bay ra phía đông Đài Loan để mà bao vây từ hai phía,
hoặc là đe dọa tuyến tiếp tới Mỹ-Nhật Đài. Việc đó sẽ không làm được nếu như Nhật Bản kiểm soát chặt
được chuỗi đảo Ryukyu. Cho nên bằng cách tầm luyện thường xuyên thì Trung Quốc muốn biến cái việc là tàu
sân bay của họ đi qua Ryukyu trở thành cái chuyện bình thường của quốc tế. Không ai cấm được. Và một khi điều
đó nó trở thành bình thường mới thì từ Nhật xuống Philippines nó sẽ không còn là sân sau của Mỹ-Nhật nữa,
mà là một cái vùng mà Trung Quốc có cái thói quen xuất hiện thường xuyên, đúng nghĩa là khu vực ảnh hưởng của mình.
Vâng thưa quý vị, khi chúng ta phóng mắt rộng hơn một chút thì sẽ thấy là từ Senkaku tới Solomon
là một cái đường liên tục. Nếu nói Senkaku, Ryukyu, Đài Loan, Biển Đông, Solomon, Kiribati, Tonga thì
chúng ta sẽ thấy một cái vành cung liên tục của các động thái quân sự, bán quân sự, cảnh sát,
kinh tế của Trung Quốc. Tất cả đều hướng tới là cái việc đẩy Mỹ-Nhật ra xa bờ Trung Quốc.
Họ muốn giảm cái khả năng mà Liên minh Mỹ-Nhật có thể can thiệp nhanh vào các cái động thái của Trung Quốc
tại đây. Họ tách dần Nhật ra khỏi Mỹ bằng việc buộc Tokyo sống với áp lực vùng xám quanh Senkaku,
biến cái thói quen hiện diện của quân đội Trung Quốc ở Tây Thái Bì Dương trở thành cái chuyện bình thường.
Cho nên những gì mà Trung Quốc làm với Nhật ở Senkaku, Ryukyu hay là cái vùng nhận dạng hòng không ở Biển
Hoa Đông ấy, thì nó không phải là một mặt trận riêng, mà là cái mắt xích phía bắc của chiến lược chung,
là biến Tây Thái Bì Dương từ bờ biển Trung Quốc đến tận cái đường Wang-Solomon-Kiribati,
thành cái vùng mà mọi nước khác phải chấp nhận sự hiện diện thương trực, tiếng nói và sức ép của Bắc Kỳ.
Và khi đạt được điều này thì Trung Quốc có thể mở cái chiến dịch ngay sát nhà mình, dùng tên lửa,
không quân, hải quân, tàu ngầm từ pháo đài ven bờ và các cái vị trí tiền tiêu như là Biển Đông,
Bãi Đá và Đảo Nhân Tạm, phối hợp với lực lượng ở ngoài chuỗi đảo, tàu sân bay,
tàu ngầm sa bờ để mà đánh vòng, bao vây. Trong khi đó thì Mỹ phải đánh từ xa,
qua cả một cái lớp mìn, lưới, pháo mà Trung Quốc đã giải sẵn ở tuyến Guam-Hawai,
căn cứ Nhật-Okinawa-Philippines, phải xuyên qua cái vùng mà chống tiếp cận, chống xâm nhập của Trung Quốc,
hứng tên lửa, hứng đòn quây dối trên biển và trên không, v.v. Kết quả dẫn tới là ngay cả khi Mỹ
vẫn nhảy vào, tốc độ phản ứng giảm, thiệt hại dự kiến tăng, khả năng thắng nhanh gọn gần như biên mất.
Đó chính là tự do hành động tương đối mà Bắc Kinh họ đang mua bằng cả một cái vành cung
Senkaku-Ryukyu-Đài Loan-Biển Đông-Nam Thái Bình Dương. Trước đây nếu có xung đột lớn,
Mỹ có thể dùng Nhật, Hàn, Guam, Philippines, thậm chí là các đảo quốc nhỏ làm chuỗi căn cứ để mà
bao vây Trung Quốc từ nhiều hướng. Hạm độ Mỹ quen với cái việc tiến sát bờ Trung Quốc, áp lực đánh
thẳng vào cái vùng duyên hải Hoa Đông và Hoa Nam. Khi Trung Quốc đẩy được cái vòng đối đầu ra xa,
tạo hiện diện, ảnh hưởng, điểm đứng chân tới tận Guam-Solomon-Kiribati, và luôn có tàu chiến,
máy bay, radar, thậm chí là thỏa thuận an ninh ở khu vực đó, thì trong chiến tranh,
Mỹ không còn thoải mái dùng các căn cứ tuyến trước bởi vì chúng nằm trong tầm tên lửa và
trinh sát của quân đội Trung Quốc. Trung Quốc thì lại có cái vành đai ngoài, những chỗ có thể dùng làm
điểm trinh sát, tiếp tế, phân tán lực lượng, che giấu ý đồ. Độ sâu chiến lược này khiến Trung Quốc
không bị ngạt ngay lập tức nếu xung đột bùng nổ. Cường lại, Mỹ mới là cái bên phải lo lắng về đường
tiếp tế và căn cứ tiền phương. Khi mọi nước trong vùng, từ Nhật, Philippines, các đảo quốc
Thái Bình Dương cho tới Úc, đã phải sống chung với sự hiện diện thường trực của Trung Quốc, thì mỗi quyết định
cho phép Mỹ sử dụng căn cứ, cho tàu Mỹ neo đậu, tham gia liên minh đều phải rất là cẩn thận và cân đo.
Kiểu như là nếu mình làm vậy, ngày mai Trung Quốc đáp trả kinh tế, thương mại, viện trợ hay an ninh thì
ra sao đây? Lợi thế của Trung Quốc ở đây là sức ép thường trực không cần phải bắn phát súng nào,
chỉ cần gợi ý về những biện pháp trừng phạt như là dừng đầu tư, dừng du lịch, cắt nhập khẩu,
giảm viện trợ hoặc là xoay sang đối tác khác. Các nước nhỏ sẽ phải tự hỏi rằng là Mỹ ở xa,
nhưng Trung Quốc ở ngay cạnh, đứng hẳn về phía Mỹ, liệu có đáng không?
Khi cả một cái vùng rộng lớn từ Nhật đến Nam Thái Bình Dương đã quen với cái việc Trung Quốc là
người khổng lồ ngay ngoài cửa, thì ý chí chính trị của nước nào mà muốn thách thức Bắc Kinh cũng
sẽ bị bào mòn dần. Đó là một cái lợi thế mềm, xong lại cực kỳ quan trọng với Bắc Kinh.
Như chúng ta đã biết là Tây Thái Bình Dương là cái nơi mà Mỹ trông vào vành đai đồng minh Nhật,
Hàn ở phía Bắc, Đài Loan, Philippines ở giữa, và Úc, các quốc đảo Thái Bình Dương ở phía Nam.
Nếu như Trung Quốc gây áp lực vùng xám với Nhật, dùng kinh tế an ninh để lôi kéo các đảo quốc
như Solomon, Kiribati, Fiji, cai cắm hạ tầng, cảnh sát, dữ liệu ở Nam Thái Bình Dương,
thì cái vành đai này nó bắt đầu rụng bắt xích. Chỗ thì lưng trừng, không dám cho Mỹ dùng lãnh thổ toàn lực.
Chỗ thì bị Trung Quốc gây ảnh hưởng mạnh, không còn thuần túy thuộc với phe Mỹ nữa.
Lợi thế lớn cho Trung Quốc là khi cần thì Mỹ không còn một cái mạng lưới căn cứ, đồng minh sạch
để mà triệt khai nhanh, còn Trung Quốc thì có một cái vành cung quốc gia ít nhiều bị phụ thuộc vào mình,
hoặc ít nhất là không dám chống mình quá mạnh. Cuối cùng, lợi thế mạnh nhất tính ra toàn cục đó là
cái sự đảo chiều vị thế, đánh gần đánh xa. Trung Quốc đánh gần nhà mình hậu cần,
tiếp tế, sửa chữa, chỉ huy thông tin phòng không, nó đều gần tay họ hết.
Hệ thống công nghiệp quốc phòng, dân số, hạ tầng đều nằm phía sau trận tuyến. Còn Mỹ thì phải đánh
từ nửa vòng trái đất, đường tiếp tế dài, căn cứ tiền phương bị đe dọa, tổn thất về tàu chiến,
máy bay, căn cứ đều là tổn thất chiến lược lớn và khó thay thế.
Khi Tây Thái Bình Dương, từ bờ biển Trung Quốc đến Guam, Solomon, trở thành cái vùng mà quân
đội Trung Quốc đã quen tay, còn Mỹ phải đột phá vào, thì trong bất kỳ cuộc khủng hoảng nào,
Bắc Kinh cũng dễ chấp nhận rủi ro hơn, bởi vì họ đang chơi sát nhà. Mỹ sẽ phải cân nhắc kỹ
hơn, vì chỉ một sai lầm là mất tàu sân bay, mất căn cứ, mất hàng nghìn sinh mạng ngay đầu
xung đột. Đó chính là lợi thế chiến lược tối thượng, biến mọi cuộc chơi an ninh ở khu vực
thành trận sân nhà của mình và trận sân khách cực khó của Mỹ. Khi đạt được điều đó thì Trung Quốc
không cần tuyên bố Tây Thái Bình Dương là của mình, mà trên thực tế bất kỳ ai muốn hành động ở đây
đều phải nhìn mặt Bắc Kinh trước. Như vậy có thể thấy là Trung Quốc muốn chia Tây Thái Bình Dương
từ bờ biển Trung Quốc đến chuỗi đảo Nhật, Đài, Philippines, Biển Đông, tới khoảng Guam,
Solomon, Kiribati thành một cái vùng mà họ có thể hoạt động thường xuyên, tên lửa, hải quân,
không quân của họ có ưu thế. Các nơi khác, kể cả Mỹ, buộc phải chấp nhận sự hiện diện và sức ép thường
trực của Bắc Kinh tại đây. Đổi lại thì Trung Quốc ngầm chấp nhận Mỹ vẫn giữ vai trò lớn ở phần
phía đông Thái Bình Dương, như là Hawaii và bờ tây nước Mỹ, và cái chuỗi mạng lưới với Úc,
New Zealand, một phần nam Thái Bình Dương, miễn là Hoa Kỳ không đem quân áp sát như là cái thời
xoay trục Obama. Đó là cái logic chia sân từ phía Bắc Kinh. Và nếu nhìn đúng bản chất,
cái điều mà Trung Quốc đang cố làm tại Tây Thái Bình Dương nó giống như việc là họ muốn kéo biên giới
chiến lược của mình ra xa. Chỉ cần Trung Quốc đạt được điều này thì Mỹ sẽ gặp những bất lợi rất rõ.
Bất lợi đầu tiên là Mỹ sẽ mất khả năng can thiệp nhanh như trước ở châu Á. Từ sau Thế chiến
thứ hai tới nay, thì ưu thế mạnh nhất của Mỹ trong mọi cuộc khủng hoảng, từ Đài Loan,
Triều Tiên đến Biển Đông là họ có thể đưa hải quân, không quân vào cuộc rất sớm và rất sâu,
dựa vào mạng lưới căn cứ ở Nhật, Hàn, Guam hay Philippines.
Nhưng nếu mà Trung Quốc đẩy được vùng ảnh hưởng thực tế của họ ra tận Tây Thái Bình Dương,
thì mỗi lần Mỹ muốn nhảy vào, họ sẽ phải băng qua một cái vành đai tên lửa, tàu ngầm,
radar và các cái điểm đứng chân mà Trung Quốc đã chuẩn bị sẵn. Mỹ thì vẫn vào được,
nhưng mà cái giá sẽ đắt hơn rất nhiều. Chỉ riêng sự thay đổi đó cũng đủ làm yếu đi cái
sức mạnh truyền thống của Mỹ ở châu Á. Cái bất lợi thứ hai nó nằm ở chính các đồng
minh của Mỹ. Nhật, Philippines, Hàn Quốc hay Úc lâu nay tin vào sự đảm bảo an ninh từ Washington,
bởi vì họ biết là Mỹ có thể can thiệp và can thiệp một cách hiệu quả. Nhưng nếu Trung Quốc
xuất hiện giày đặc ngoài cửa nhà của họ, còn Mỹ thì vào khó, đứng thì nguy hiểm,
thì cái tâm lý của các đồng minh đó sẽ lung lanh. Họ sẽ bắt đầu tự hỏi nhau rằng là,
nếu tôi đứng quá gần Mỹ, có khi Trung Quốc trả đũa trước, còn Mỹ lại chậm vào, chậm cứu tôi thì sao đây?
Một siêu cường mà để cho các đồng minh của mình phải đặt ra câu hỏi như thế thì đồng nghĩa việc là đang
mất dần đi sức nặng chiến lược rồi. Thứ ba là về khả năng kiểm trí Trung Quốc trong giải hạn.
Mỹ luôn dựa vào cái vị trí của mình ở Thái Bình Dương để ngăn chặn Trung Quốc vươn sức mạnh ra xa.
Thế nhưng nếu Bắc Kinh kiểm soát được thực tế Biển Đông, mở rộng tầm với tất các đảo xa,
có sự hiện diện bán quân sự hoặc an ninh ở Nam Thái Bình Dương, thì rõ ràng là họ sẽ có một
đường ra biển an toàn để mà giao thương, luyện tập và mở rộng. Lúc đó những công cụ kiềm chế
truyền thống của Hoa Kỳ như là phong tỏa hàng hải hay là ép Trung Quốc phụ thuộc vào cái tuyến biển
qua các eo biển hẹp, nó sẽ kém hiệu quả thì rất nhiều. Khi mà Trung Quốc càng ít bị giảng buộc,
họ càng tự tin trỗi dậy, và Mỹ càng khó giữ thế người cầm tay lái của trật tự khu vực.
Cuối cùng, cái điều Mỹ mất lớn nhất là hình ảnh siêu cường toàn cầu. Một nước muốn giữ vị
thế số một thì không thể để đối thủ chính của mình dựng lên một cái vùng ảnh hưởng lớn ngay giữa
khu vực chiến lược nhất thế giới. Nếu Trung Quốc khiến cả vùng Tây Thái Bình Dương phải quen với sự
có mặt của họ, và khiến Mỹ phải dè dạt hơn khi mà tiến vào, thì đó chính là cái dấu hiệu
mà Mỹ không còn toàn quyền đặt luật chơi như trước nữa.
Vậy thì Hoa Kỳ có chấp nhận cái cách chia này không? Công khai thì chắc chắn là không rồi. Washington
không bao giờ ký một cái thỏa thuận hay đứng trước thế giới mà nói rằng là,
từ đây vào phía Tây là của Trung Quốc, còn phía Đông là của tôi. Làm thế chẳng khác nào là tự
bắn vào uy tín và phá nát cái lời hứa với đồng minh. Nhưng trên thực tế thì câu chuyện nó lại
phức tạp hơn. Nếu Mỹ ngày càng tập trung vào bán cầu Tây, nếu nội bộ Mỹ chia rẽ,
nếu Washington muốn đồng minh tự cánh bác nhiều hơn mà các đồng minh lại chưa đủ mạnh,
thì khoảng chống nó sẽ xuất hiện, và khoảng chống nó, như quy luật tự nhiên, sẽ được Trung Quốc tận dụng.
Vấn đề nằm ở chỗ là Mỹ giữa thời Trump thì lại càng không dễ dàng nhận bộ để mà tổn hại lợi
quốc gia của Hoa Kỳ. Và ông ấy không hề có ý định để Trung Quốc chia phần Tây-Thái-Bì-Dương,
hay làm tổn hại lợi chiến lược của Mỹ. Điều ông ấy đang làm là một sự tái ưu tiên,
chứ không phải là nhường sân. Trong chiến lược an ninh quốc gia năm 2025, Trump xác định rất rõ là
bán cầu Tây mới là mặt trận số một, nơi Mỹ phải tuyệt đối ngăn Trung Quốc cấm chân quân sự
hay là mua ảnh hưởng chiến lược. Nhưng điều đó, nó không có nghĩa là ông ấy bỏ rơi châu Á.
Văn bản vẫn khẳng định là Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương là đấu trường then chốt ngoài bán cầu,
và Mỹ sẽ duy trì năng lực để ngăn Trung Quốc giành chiến thắng nhanh quanh Đài Loan và chuỗi đảo thứ nhất.
Điểm khác nằm ở cách tiếp cận. Mỹ không còn muốn ôm hết mà yêu cầu đồng minh ở châu Á
phải chia sẻ gánh nặng, còn Washington thì tập trung bảo vệ lỡi cốt lõi và giăn đe bằng những đòn
kinh tế công nghệ. Trong thực tế, Trump đang đánh Trung Quốc theo hai hướng. Dùng giăn đe quân sự
vừa đủ để mà khiến Bắc Kinh không thể liều lĩnh, đồng thời tấn công mạnh vào cái lĩnh vực công nghệ,
khoáng sản, chuỗi khung ứng, những thứ quyết định sức mạnh lâu dài của Trung Quốc. Đây không phải là
dấu hiệu bỏ cuộc, mà là chuyển sang một kiểu cạnh tranh ít tốn máu hơn, nhưng mà khó đối phó hơn.
Tuy vậy, cái phong cách ưu tiên sân nhà và cách ông đòi đồng minh tự lo nhiều hơn nó dễ
tạo ra một cảm giác như là Hoa Kỳ đang rút khỏi Tây Thái Bình Dương. Tuy nhiên thực tế nó lại đi
theo một hướng khác. Đồng minh chủ chốt của Mỹ, đặc biệt là Nhật và Hàn, họ đang tăng tốc
chứ không hề yếu đi. Điều này đồng nghĩa là khoảng trống mà người ta sợ rằng Trung Quốc sẽ lấp vào
nhưng mà thực ra nó không lớn như vậy. Nhật Bản dưới thời các chính phủ gần đây đã tăng
chi tiêu quốc phòng lên mức cao nhất kể từ sau Thế Triên II, cho phép triển khai tên lửa tầm xa,
mua F-35, nâng cấp phòng thủ nào, tăng năng lực tác chiến chung với Mỹ. Hàn Quốc cũng mở rộng
hiện đại hóa quân đội, tăng năng lực tên lửa, phòng không và nâng cao hợp tác Mỹ-Nhật-Hàn lên
một cái cấp độ mà trước đây khó tưởng tượng. Nói cách khác là khi mà ông Trump yêu cầu đồng
minh tự đứng thẳng hơn, tự lo cho mình nhiều hơn, thì Nhật và Hàn đã thực sự đứng thẳng thật.
Họ không chờ Mỹ rời đi để rồi bị bỏ lại. Họ đang chủ động nâng cao sức mạnh để mà giữ cho
khu vực của mình không rời vào tay Trung Quốc. Vì vậy, cái rủi ro mà buộc đồng minh phải chia sẻ
cái vùng Tây Thái Bình Dương, cái trách trọng trách ở Tây Thái Bình Dương, nó không bắt nguồn từ
ý định của Trump và cũng không còn đến từ cái nỗi lo đồng minh yếu kém. Nếu có rủi ro thì nó nằm
ở cái cách phối hợp và nhịp điệu. Mỹ phải duy trì được sự nhất quán trong chính sách,
còn đồng minh phải tiếp tục giữ được tinh thần hiện nay. Khi ba nước Mỹ-Nhật Hàn cung mạnh lên
và hành động nhịp nhàng, thì không gian cho Trung Quốc lấn từng bước nó sẽ bị thù hẹp đáng kể.
Do đó, nếu nhìn toàn cảnh thì giấc mộng chia Tây Thái Bình Dương giữa Trung Quốc và Mỹ,
nó thực chất chỉ tồn tại trong tưởng tượng của Bắc Kinh và trong nỗi lo của những người bì quan thôi.
Thực tế địa chính trị hiện nay nó không cho phép một sự phân chia kiểu đó. Mỹ không có lý do gì để
chia đôi vùng Biển quan trọng nhất hành tinh cho Trung Quốc, và cũng không có khả năng chính trị quân sự
nào bị buộc phải làm như vậy. Ngược lại thì Washington vẫn coi Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương
là mặt trận chiến lược then chốt ngoài bán cầu Tây. Còn Nhật, Hàn, Úc, Philippines thì đang tăng tốc
xây dựng sức mạnh để lấp mọi khoảng trống mà Trung Quốc trông trở. Quân đội Trung Quốc có thể mơ về
một nửa Thái Bình Dương của mình, nhưng hệ thống liên minh do Mỹ dẫn dắt đang trở nên cứng căm hơn,
đoàn kết hơn và trang bị tốt hơn bao giờ hết. Trong bối cảnh đó, ý tưởng hai siêu cường âm thầm
chia đường danh giới trên biển nó không chỉ thiếu thực tế, mà còn trái với tầm nhìn chiến lược của Washington
và lợi ích an ninh của toàn khu vực. Đến đây thì chương trình ngày hôm nay xin phép tạm dừng.
Xin mời quý vị chia sẻ quan điểm của các anh ở phần dưới. Lê Minh xin chào và hẹn gặp lại!
