TRUMP TUNG BOM TẤN NGAY TRƯỚC GIỜ GẶP TẬP, CHIẾN DỊCH VÂY ÉP TOÀN DIỆN BẮT ĐẦU

Tri Thức Mới
2.1K người theo dõi
548 Lượt xem video·30 thg 10, 2025
Chào mừng quý vị trở lại với Tri Thức Mới, tôi là Lê Minh.
Thưa quý vị, mấy ngày hôm nay thì cái sức nóng của truyền thông về câu chuyện liên minh Mỹ-Nhật
được nâng lên tầm cao mới, nó cũng chưa hề nguội đi đâu.
Chúng ta đang nghe về một Nhật Bản đã được Mỹ tháo gông siềng để mà trở nên mạnh mẽ và tự chủ hơn.
Thế nhưng mà ta cũng cần phải hiểu một điều đó là, Nhật Bản đã tự mở khóa từ bên trong,
còn Hoa Kỳ thì bật đèn xanh và chuẩn bị hạ tầng để mà Tokyo cất cánh nhanh hơn.
Dưới chính quyền mới của bà Takaichi thì Nhật tuyên bố là sẽ mang cái mốc tri tiêu quốc phòng
2% GDP đến sớm hơn kế hoạch và đổi mới chiến được an ninh quốc gia.
Họ cũng nới lỏng chính sách xuất khẩu vũ khí và mở đường cho công nghiệp quốc phòng trong nước được bứt phá.
Nói cái khác là Nhật không còn chờ Mỹ nữa, họ quyết định là mình sẽ mạnh lên trên cái lộ trình riêng,
đủ tự tin và hợp tác với Mỹ khi cần. Còn nước Mỹ dưới thời ông Donald Trump thì cũng không
trực tiếp bán ngay những hệ thống tấn công, hệ thống vũ khí cho Nhật mà ông Trump đã ký cái khung
hợp tác với Nhật về khoáng sản và đất hiếm, vốn là một cái nguồn nguyên liệu quan trọng cho vũ khí,
tàu chiến, xe tăng hay là cả linh kiện bán dẫn nữa. Ngoài ra thì Hoa Kỳ cũng công khai ủng hộ
Nhật Bản trong cái việc nâng cấp công nghiệp quốc phòng, tạo điều kiện về công nghệ, thị trường,
đơn hàng, đồng thời đề xuất Nhật tham gia sâu hơn vào các cái hợp tác quốc phòng song phương và đa phương.
Và kết quả là Nhật Bản họ có cơ sở vật chất và thị trường để mà đi lên,
Mỹ thì tăng độ tin cậy của liên minh và đặt kiên hình tảng cho chuỗi cung cứng quốc phòng mới.
Nói chung là đôi bên đều có lợi. Cái chuyến thăm của ông Trump vừa rồi đến Nhật ta đã
phân tích rất kỹ rồi, là một chuyến thăm mà có thể nói là win-win, đôi bên đều có lợi.
Ngày 29 tháng 10, tờ Nikkei đưa tin là Nhật và Mỹ đồng ý hợp tác đóng tàu khi mà Trung Quốc
cũng đang xây dựng năng lực rất rất là gây gấu. Theo đó thì Nhật có thể nhận hợp đồng từ Mỹ
hoặc là tham gia cùng Mỹ sản xuất tàu chiến, dàn công nghệ quốc phòng để mà tạo cái việc làm
kỹ thuật cao, lan tỏa sang cái lĩnh vực thép đặc trủng, điện tử hay là các cái vật liệu đặc biệt v.v.
Khi mà Tokyo nới luật và tham gia sâu hơn trên cái thị trường quốc tế thì ngành quốc phòng của họ
có thể trở thành một cái mảng để mà tăng trưởng mạnh, không chỉ bán ra mà còn sản xuất cho chính mình và đồng
minh nữa. Đó là một viễn cảnh rất đẹp. Trong nhiều thập kỷ thì Nhật Bản họ vẫn bị ràng buộc bởi
cái bóng ma của quá khứ thế chiến thứ hai, cho nên là họ có một cái bản hiến pháp hòa bình,
một chính sách phòng thủ thuần túy và một cái tư thế khiêm ngừng trong vấn đề quân sự. Họ rất là khiêm tốn,
thậm chí họ còn gọi quân đội của mình là lực lượng phòng vệ. Nhưng mà bây giờ thì chúng ta đang
chứng kiến một nước Nhật hoàn toàn khác, tự tin, tự cường và sẵn sàng trở thành một cường quốc quốc
phòng thực thụ. Chúng ta có biết rằng là cái cuộc chiến Nga-Ukraine đó, nó đã làm lúc lai toàn bộ thị trường
vũ khí toàn cầu. Nhiều đồng minh của Nhật như là Đức, Bà Lan, Anh, Úc hay Hàn Quốc đều đang tăng tốc
mua sắm quốc phòng. Khóa đạn của phương Tây thì đang cạn dần do viện trợ châu Ukraine. Và những cái nước
đó thì họ rõ ràng là cần nguồn cung mới. Và Nhật Bản thì lại có cái sở trường mạnh về cơ khí chính xác,
vật liệu, điện tử, đóng tàu chất lượng cao, radar cảm biến, phòng không tầm trung, rồi là tác chiến
chống hạn v.v. Những cái mảng này có thể bước ra thị trường nhanh hơn so với các cái hạng mực
mang tính đột phá như là máy bay tàng hình hay là vũ khí siêu vật đông. Và đây chính là cái thời cơ vàng
để mà Tokyo bước vào sân chơi mà trước đây họ từng re giặt đứng ngoài.
Trong chuyến công du châu Á vừa rồi của Tổng thống Donald Trump thì ông ấy đã không chỉ
củng cố liên minh A-Ninh mà còn mở ra một cái đường dây công nghiệp quốc phòng cho Nhật nữa.
Đôi bên đã ký các cái thỏa thuận về đất hiếm, khoáng sản, chiến lược, như chúng ta đã nói,
hợp tác đóng tàu và sản xuất vũ khí. Và về bản chất thì Mỹ không phải là trao quyền,
mà là họ dỡ bỏ những cái rào cản chính trị và kỹ thuật để mà Nhật tự vận hành cái nền công
nghiệp quốc phòng của mình. Đó là cái khác là Mỹ cung cấp cái khung luật công nghệ và thị trường,
còn Nhật thì cung cấp sức mạnh sản xuất và nguồn vốn. Và đó là một cái sự phối hợp rất là tinh tế,
một sự phân vai rất thông minh. Hoa Kỳ vẫn dẫn đầu với công nghệ lõi,
còn Nhật Bản thì trở thành công sưởng quốc phòng của liên minh.
Ta hãy hình dung thế này, thử hình dung. Nhật thì họ có nguồn vốn khổng lồ,
lao động kỹ thuật chất lượng cao, hạ tầng công nghiệp và vận tải thuộc hàng hiện đại nhất thế giới.
Rất nhiều tập đoàn nổi tiếng của Nhật Bản như là Mitsubishi, Helvi Industries, Kawasaki,
Toshiba hay là Hitachi v.v. vốn đã sản xuất các cái thiết bị dân dụng và tàu chiến cho lực lượng
phòng vệ. Giờ họ chỉ cần chuyển đổi dây chuyền là có thể đáp ứng được các đơn hàng quốc tế.
Họ đã có sẵn có cái dây chuyền rồi. Và khi mà chính phủ của bà Takachi nới lỏng quy định
xuất khẩu vũ khí, thì các công ty này ngay lập tức có thêm thị trường Đông Nam Á,
châu Âu, thậm chí là cả Trung Đông nữa. Và khi mà có đơn hàng thật, tiền thật,
sản xuất thật, thì công nghiệp quốc phòng nó sẽ trở thành động cơ tăng trưởng mới cho kinh tế Nhật Bản.
Một cái nền kinh tế mà ta biết là nó đã trì trệ suốt gần 30 năm qua rồi. Và rất nhiều thủ tướng
Nhật lên đều hứa hẹn là có thể là thúc đẩy nền kinh tế nước Nhật nhưng mà đều không thành công
và kết quả giống nhau là đều từ nhiệm. Bây giờ bà Takachi đối mặt với vấn đề kinh tế và bà ấy đã
có một cái cú xoay là dùng quốc phòng, dùng công nghiệp quốc phòng để mà làm cái đòn bẩy cho cái
việc phát triển kinh tế. Mà một cái vấn đề quan trọng hơn ấy, quan trọng hơn cả tiền hay vũ khí,
nó là tâm thế của một nước quốc gia đã thôi sợ hãi. Nhật không còn bị ràng buộc bởi mặc cảm chiến
tranh. Họ đã trưởng thành đủ bản lĩnh để nói với thế giới rằng là chúng tôi không muốn chiến tranh nhưng
mà chúng tôi có quyền tự bảo vệ mình chứ. Không phải cứ tập trung phát triển quốc phòng là mong muốn
chiến tranh đúng không ạ? Trong cái lúc Thái Bình là phải lo cho lúc chiến trận là như vậy. Không
phải là Nhật tăng ngân sách quốc phòng thì là họ sẽ hung hăng hơn. Cái đó là lý luận của Bắc Kinh.
Khi mà thấy Nhật Bản đề ra cái mục tiêu tăng ngân sách quốc phòng thì Bắc Kinh cho rằng đó là cái
việc Nhật Bản đang quay trở lại chủ nghĩa quân Việt thời Thế chiến thứ 2. Nhưng mà nếu mà nhìn một
cách khách quan, nhìn trên cái góc độ địa chính trị và cái góc độ chiến lược thì sẽ thấy rằng là một cái
việc một quốc gia mà họ tăng cường năng lực quốc phòng thì không hẳn đồng nghĩa với cái việc là họ
hung hăng hơn và họ trở thành mối đe dọa cho thế giới. Đúng là có những quốc gia mà khi mà họ
tăng cường lực lượng quân sự và quốc phòng thì nó khiến cho nhiều nước và nhiều nơi lo ngại và xuất
điện thêm nhiều điều nóng. Nhưng mà không phải tất cả đều như vậy. Và với cái sự hậu thuẫn của
Hoa Kỳ và mạng lưới đồng minh ngày càng rộng mở thì Nhật Bản giờ đây họ không còn là cái quốc gia
mà chỉ nút bóng an minh Mỹ. Không chỉ là cái quốc gia mà cần cái ô của Mỹ mà họ là một cái đối tác
thực sự, có tiếng nói và có khả năng tự đứng vững. Nhờ vào sự giúp đỡ của Mỹ, Nhật không chỉ tăng cường
quốc phòng mà còn tái cấu trúc cái nền kinh tế xung quanh cái ngành công nghiệp mới. Với tiền, công nghệ,
kỷ luật và niềm tin, thì Nhật Bản đang trên đường trở thành một cái cường quốc quốc phòng thực thụ,
một người khổng lộ trỗi dậy trong im lặng. Nhưng mà sức mạnh và sức ảnh hưởng của nó nó sẽ
làn rộng khắp châu Á, Thái Bình Dương đấy. Có lẽ là Trung Quốc cũng phải cẩn thận thực sự với nước Nhật.
Ờ vâng, có một nghịch lý thế này, đó là Nhật Bản càng tự chủ và lớn mạnh thì Triều Tiên,
Nga và Trung Quốc lại càng lo ngai ngáy. Phản ứng của Triều Tiên chính là cái cách lý giải cho cái nỗi lo này.
Ngày 29 tháng 10, khi mà ông Trump rời Tokyo với những cái thành công ngoài mong đợi để mà đến
Hàn Quốc, thì ngay trước và trung thời điểm ông Trump đến Hàn Quốc, Triều Tiên họ đã bắn thử
tên lửa hành trình ra cái vùng biển phía Tây. Về mặt quân sự thì đây là tín hiệu nhắc nhở
dân đe quen thược mỗi khi mà có cái mốc ngoại giao Mỹ-Hàn quan trọng. Về chính trị thì nó nói rằng
là Bình Nhưỡng không muốn bị gạt ra ngoài rìa khi mà Mỹ nối đường dây với Tokyo và Seoul.
Họ muốn đánh động rằng là, Ê! Chúng tôi vẫn đang còn ở đây các bạn. Triều Tiên với kho
vũ khí hạt nhân vẫn đang còn ở đây các bạn. Bất kỳ điều gì mà liên quan đến khu vực đều không
thể gạt chúng tôi ra ngoài lấy. Họ muốn nói một cái thông điệp như vậy. Và đúng là Bình Nhưỡng đang
khó chịu đấy. Sau Tokyo, ông Trump sang Seoul để mà tiếp tục cái câu chuyện chuỗi cung
ứng quốc phòng và dân đe. Và cũng bóng gió là sẵn sàng gặp nhà lãnh đạo Kim Jong-un nếu ông Kim muốn.
Và đó là một cái cú phóng thử đúng lúc. Vì thế, vừa là cái sự phủ định,
không muốn bị lôi vào cái thế đối thoại do Mỹ chọn thời điểm, vừa là sự trưng bày năng lực
để mà nâng giá trước mọi cái bàn đàm phán, mọi bàn thảo trong khu vực Triều Tiên đấy. Những
cái cú phóng thử tên lửa của họ, nó mang ý nghĩa như vậy. Tuy nhiên hành động của họ thì nhìn sâu
xa hơn thì lại bị coi là cái việc mà tự bắn vào chân mình và phản tác dụng. Bởi vì khi mà tên lửa
bay ra biển phía Tây, đúng thời điểm ngoại giao Mỹ-nhân hàng đang nối liền, thì Tokyo và Seoul
không cần tranh luận dài dòng để mà thuyết phục công chúng rằng là nguy cơ nó đang ở ngay trước cửa nhà.
Ở Nhật thì đó là mốc 2% GDP quốc phòng, nới lòng xuất khẩu vũ khí, mở rộng hạm đội Aegis,
khả năng phòng thủ tầm xa. Với Hàn Quốc là tăng cường gian đe mở rộng,
củng cố mạng phòng chống tên lửa, siết trừng phạt lực lượng chấp pháp trên biển.
Có nghĩa là cái việc mà Triều Tiên phóng thử tên lửa khiến cho Tokyo và Seoul có thêm nhiều cái cớ
để mà có thể là tập trung vào an ninh của mình. Mọi thứ nó trở nên hợp lý hóa trước mắt cử tri.
Ý đồ của Triều Tiên là đòi ghế trên bàn đối thoại, nhưng mà hệ quả là cái bàn đối thoại cứng lại
và điều kiện tiền đề khắt kè hơn, rồi các nước quanh Triều Tiên càng có lý do để mà siết hợp tắc an ninh.
Nói cách khác là Triều Tiên phóng thử tên lửa để được chú ý, nhưng lại khiến cái giá phải trả
khi đối thoại cao hơn, và vô hình chung làm cho cái liên minh Mỹ-Nhật Hàn ngày càng có thêm cái cớ
để mà họ bày binh bố trận hơn. Thứ thực là chẳng ai vui vẻ gì khi mà ở cạnh một cái ông hàng xóm
tối ngày chỉ xách tên lửa ra để mà đe dọa như vậy. Sống trong một môi trường mà rủi ro an ninh
là điều mà không quốc gia nào muốn, không quốc gia nào thích hết. Cho nên cái việc họ muốn thoát khỏi sự đe dọa
của cái ông hàng xóm mà trí phèo như vậy cũng là điều dễ hiểu thôi. Và công chúng Nhật Bản, Hàn Quốc
ngày càng hiểu được điều này. Nhưng mà cũng không chỉ có Triều Tiên là đang thể hiện cơ bắp quân sự đâu.
Hôm 29 tháng 10, Nga cũng tiếp tục khoe cơ bắp. Truyền thông quốc tế ghi nhận là Nga công bố và nhấn
mạnh cái vụ thử tên lửa hành trình chạy bằng năng lượng hạt nhân Burevestnik và chuỗi diễn tập lực lượng
hạt nhân chiến lược phóng từ mặt đất, tàu ngầm, máy bay. Nó chính là cái gói tín hiệu rằng đang cấp
chiến lược đúng vào cao điểm ngoại giao khu vực. Và ta có thể thấy là thế cờ ở Đông Bắc Á nó đang nóng
lên từng giờ. Đối với Bình Nhưỡng thì mỗi lần phóng tên lửa của họ không chỉ là thử nghiệm đơn thuần,
mà là một cách đòi ghế trên bàn cờ quốc tế. Họ muốn nhắc thế giới rằng là,
nếu các anh nói chuyện về an ninh khu vực mà không chúng tôi thì tôi sẽ chẳng để yên đâu,
sẽ chẳng yên ổn đâu. Và họ cũng hiểu rõ rằng vũ khí hạt nhân chính là cái bảo hiểm sinh tồn của họ.
Nhưng đồng thời họ cũng đang cố tìm kiếm nhượng bộ kinh tế, viện trợ nhân đạo và thừa nhận chính trị.
Còn với Moscow, họ nhìn Đông Bắc Á như là một cái bàn cờ phụ trong chế lược toàn cầu của mình.
Ta biết là Nga đang chịu sức áp nặng nề từ mặt trận Ukraine ở phía Tây, cho nên cái việc khuấy động
một chút chút ở bán đảo Triều Tiên chính là cái cách mà phân tán sự chú ý và nguồn lực của Hoa Kỳ.
Mỗi khi Washington tập trung vào châu Á, thì Nga có thêm khoảng thở ở châu Âu. Không chỉ vậy,
Nga còn tận dụng Triều Tiên như là một cái đối tác phụ trong lĩnh vực quốc phòng, trao đổi công nghệ,
nhân lực hoặc là hậu cần. Nhưng mà cũng chỉ dừng ở cái mức vừa đủ để phủ nhận được nếu cần thôi.
Khi cần là có thể chối bay, chối biến ngay. Đấy là thế. Và đó là một cái nước cờ rất là thâm sâu của nước Nga đấy.
Nói cách khác là tất cả đều có toan tính ở phía sau hết. Triều Tiên thì hiểu rằng là khi mà ba đồng minh Mỹ,
Nhật, Hàn ngày càng ăn khớp, thì cái cửa chia rẽ của họ sẽ ngày càng hẹp, ngày càng hẹp đi.
Bởi vậy mỗi động thái của Bình Nhưỡng nó đều mang hai lớp ý nghĩa. Vừa để giăn đe,
vừa để thử phản ứng xem là phía bên kia đoàn kết đến mức nào. Nếu liên minh còn mâu thuẫn thì họ
sẽ chèn vào. Còn nếu liên minh đã kín thì họ sẽ tạo ra những tiếng ồn để mà làm chậm nhịp.
Gàm cho cái liên minh đó không thể phối hợp được. Chia rẽ liên minh đó.
Nga cũng nhìn cái thế cờ này một cách thương tự. Chỉ cần đầy căng thẳng bán đảo Triều Tiên lên thì
Washington sẽ phải chia nguồn lực vào sự tập trung, không thể dồn sức để hỗ trợ Ukraine ở mặt trận Đông
Ấu được. Vì thế ta thấy là Nga và Triều Tiên họ chỉ cần giữ Mỹ luôn phải bận tay thì họ đã có lợi thế rồi.
Nhưng mà thực tế thì như chúng ta vừa phân tích ở trên, đó lại là con rào hai lưỡi.
Trưa ngày 29 tháng 10 thì chúng tôi cũng đã xem toàn bộ bài phát biểu của Tổng thống Donald Trump tại
APEC. Và ở góc độ chiến lược thì cái bài phát biểu của ông Trump không phải là lời hô hào thương mại,
mà là kịch bản tác chiến địa kinh tế, gồm ba lớp chồng lên nhau, vừa ghép năng lực công nghiệp của mình
và đồng minh vào chuỗi an ninh do mình dẫn dắt, vừa dựng vành đai chuẩn bực để giảng buộc Trung Quốc,
và còn tạo thế mà cả trước giờ gặp Chủ tịch Trung Quốc cập cận mình.
Đầu tiên là ông Trump chuyển APEC thành một cái bàn điều phối công nghiệp. Ông ấy phân vai sản xuất
cho đồng minh đúng vào các cái khâu mà có ý nghĩa quân sự an ninh. Ví dụ như định vị luôn là Hàn Quốc
là tuyến trước, đóng tàu sửa tàu, công nghiệp bán dẫn, linh kiện thêm chốt. Đây là các cái điểm
xiết chuỗi có tác dụng 2 triệu, tăng năng lực phòng thủ của khối đồng minh và tạo đòn bẩy kinh tế
với bên ngoài khối. Trước đó thì ông Trump cũng đã khóa tay nhật ở cái đầu vào chiến lược về khoáng sản đất hiếm,
nam châm, vật liệu quân sự, tức là đảm bảo nhiên liệu cho cỗ máy công nghiệp quốc phòng. Và đây là những cái
hành động cực kỳ tinh tế của một cái doanh nhân như ông Trump. Bài toán đằng sau nó là biến những cái đơn hàng
dài hạn quốc phòng cộng với ưu đãi chính sách thành cái chất kết dính khiến cho doanh nghiệp của các đồng minh
không có cái động lực để mà quay về chuỗi Trung Quốc. Nói nôm na đó là trả tiền thật cho cái sự tách rời thật.
Hoa Kỳ muốn ly rán cái mối quan hệ kinh tế giữa Nhật, Hàn Quốc và Trung Quốc. Muốn kéo Nhật Bản và Hàn Quốc
về tay mình. Chiều sâu chiến lược nhìn thấy rõ là khi mà năng lực công nghiệp quốc phòng của đồng
minh được neo vào cái nhu cầu của Mỹ thì liên minh này nó không chỉ dựa trên cam kết chính trị đơn thuần
mà còn dựa trên lợi ích làm ăn không thể nào mà rút lui được nữa. Ngày càng khiến các đối tác phụ thuộc
hơn vào mình. Đó là cái cách của Trump. Và đó là răn đe bằng cấu trúc, chứ không phải chỉ là bằng lời nói.
Không chỉ vậy, ông Trump còn dùng thuế quan và chuẩn mực kiểm soát công nghệ để định hình,
định hướng dòng chày của chỗ công nghiệp. Ông ấy mở đóng có mục tiêu theo sản phẩm đối tác,
thường cho ai vào đường dây, cụ thể là nói không dính dáng gì tới Trung Quốc và sẵn sàng phạt ai đi ngược luôn.
Có nghĩa là cứ không chơi với Trung Quốc thì sẽ là được ưu tiết, sẽ được quả. Đồng thời đồng bộ kiểm soát
xuất khẩu, bảo mật dữ liệu, tiêu chuẩn AI bán dẫn, truy sốc, nguồn gốc vật liệu. Những
tiêu chuẩn này càng khắt khe thì chi phí để một nước nào đó rơi khỏi khối càng cao.
Chiều sâu chiến lược ở đây là thuế và chuẩn mực đóng vai trò là cái van mở đủ để hút đồng
minh, đối tác vào khối, nhưng cũng đóng đủ để giảm phụ thuộc chiến lược với Trung Quốc mà không gây
sốc lạp phát. Và đó là cái tầm nhìn quản trị rủi ro chuỗi ở tầm kiến trúc. Và phải nói là những
người mà tham mưu cho ông Trump thì cũng là những cái tay chơi chiến lược hạng nặng đấy. Tất nhiên
những chính sách như vậy của ông Trump không thể là một mình ông nghĩ ra. Mà cái đội ngũ mà cố vấn
của ông ấy là cũng phải rất sưng sò và trong đầu đều có sỏi hết đấy thưa quý vị. Không đơn giản
chút nào cả. Chúng ta đang thấy sự đan xen giữa an ninh, quốc phòng với lại cái việc làm ăn
trong này. Và nếu chúng ta sắp xếp thứ tự điểm đến của ông Trump thì sẽ thấy nó không hề ngẫu nhiên
mà là một cái chuỗi ràng buộc rất có ý đồ. Nhật thì chốt đầu vào vật liệu đất hiếm. Còn Hàn thì
chốt công đoạn là gia công nặng và chip động cơ của cỗ máy. APEC thì mời các nền kinh tế còn lại lên
tàu theo luật chơi mới. Cuối cùng ông Trump mới gặp ông Tập với cái việc mang theo một cái liên minh
mà liên kết công nghiệp chuẩn mực đã rất là kết dính như vậy để mặn cả với lại là Trung Quốc.
Trước khi đối thủ vào phòng đàm phán thì ông Trump đã sắp xếp toàn bộ những cái quân bài của mình,
dồn cho đối thủ vào vài lối ra bất lợi và mang lại cái thế chủ động, mang lại cái tác động dân đe,
phản ứng dân đe, đặc biệt là thu hẹp cái khoảng an toàn của Triều Tiên, bó hẹp tùy chọn của Trung Quốc.
Đây là một cái nước cờ rất thông minh. Và phân tích ra chúng ta mới thấy rằng là cái chuyến đi của
ông Trump đến châu Á lần này nó đúng là một mũi tên trúng nhiều con chim, một mũi tên trúng bạ đích là như vậy.
Vừa gắn kết đồng minh nhé, vừa tạo thêm cái cơ hội làm ăn cho Hoa Kỳ nhé, lại vừa có thể là dân đe Triều Tiên
và Trung Quốc, cái kẻ thù của mình. Với Triều Tiên thì cái dân đe của Mỹ nó nằm ở cái việc chia sẻ
cảnh báo sớm và lá chắn nhiều tầng. Lá chắn nhiều tầng thì nó thông qua các hệ thống như là
Patriot PAK-3 này, SM-3 này hay là TSAAD này là những hệ thống phòng thủ tên lửa rất là nổi tiếng.
Ngoài ra còn có đòn trả đũa chính xác khiến cái thời gian vàng mà sau khi phóng tên lửa của Triều Tiên
nó ngắn lại. Mỗi vụ thử của họ càng hợp thức hóa, tăng tri tiêu và nâng cấp phối hợp tam giác Mỹ-Nhật Hàn,
như chúng ta đã nói. Còn với Trung Quốc thì họ sẽ bị đặt trước cái lựa chọn đi vào vòng chuẩn mực để mà giữ
thị trường hay là ở ngoài vòng và chịu thêm những chi phí về thuế, kiểm soát hay là đa dạng hóa nguyên liệu.
Như vậy ta thấy rằng là APEC dưới tay Trump nó không phải là hội trợ thương mại mà là một cái buổi
sắp xếp lại nhà xưởng của Lê Binh. Mỹ đang gian trận để bước vào cuộc gặp với Tập Cận Bình,
với những đòn bẩy đã cụ thể hóa thành hợp đồng, tiêu chuẩn và giây truyền, thì không còn chỉ là lời hứa nữa.
Vấn đề còn lại ở đây đó là nằm ở chỗ là thái độ của Hàn Quốc như thế nào với những cái gợi mở của Hoa Kỳ.
Cái nước chủ nhà, liệu họ có cảm thấy hào hữu hay không?
Nếu nhìn mọi sự dưới góc độ của một cái nhà quan sát chính trị chiến lược,
thì thái độ của Hàn Quốc với ông Trump trong chuyến thăm và hội nghị APEC vừa rồi là một nước cờ khôn ngoan,
mềm mỏng bên ngoài nhưng mà cứng rắn bên trong. Và đúng là cái cách mà Hàn Quốc giữ khoảng cách chiến lược
đã khiến Mỹ gặp đôi chút khó xử, nhất là khi chuẩn bị bước vào cái cuộc đàm phán rất là gây go với Trung Quốc.
Về hình thức thì Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung đón ông Trump bằng nghi thức long trọng bậc nhất,
gồm thảm đỏ đội doanh dự, thậm chí là còn trao huân trương, danh hiệu cao quý nhất của Hàn Quốc
dành cho nguyên thủ đất ngoài, huân trương mà gọi là mưu gùng hòa nữa. Và đó là tín hiệu rõ ràng là Seoul muốn
thể hiện cái lòng trọng thị và tôn vinh vai trò của Mỹ trong chục đồng minh khu vực.
Thế nhưng mà cái sự đồng ấm đó nó chỉ dừng ở nghi thức thôi. Trong phòng họp, Hàn Quốc lại đặt ra những yêu cầu
khó cho Mỹ. Họ muốn được Hoa Kỳ hỗ trợ nhiên liệu cho tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân, đòi mở rộng
hợp tác công nghệ cao và tăng quyền tự chủ trong lĩnh vực cố phòng. Nói cái khác là Seoul muốn đồng minh nhưng
là đồng minh ngang vai chứ không phải phụ thuộc. Và khi Trump tiên bố Mỹ và Hàn Quốc sắp ký thỏa thuận
thương mại rất sớm, nhưng thực tế thì hai bên còn chưa thống nhất được gói đầu tư hàng trăm tỷ đô mà Hoa Kỳ
muốn Hàn Quốc rót vào. Phía Seoul thì thận trọng, họ muốn xem lợi ích thực tế ra sao. Liệu Mỹ có giảm thuế
nhập khẩu chip, ô tô và hàng công nghiệp của Hàn hay không? Và ai sẽ chịu phần chi phí bảo vệ quân sự
gia tăng mà Washington đang yêu cầu? Hàn đang tính toán bài toán lợi ích kép vừa giữ Mỹ như là lá trăn an ninh,
vừa không muốn làm xấu đi quan hệ kinh tế với Trung Quốc, vốn là cái thị trường xuất khẩu lớn nhất của họ.
Chính vì thế, dù đón ông Trump trọng thị thì Seoul vẫn né tránh những cái cam kết một chiều,
đặc biệt là những điều khoản có thể khiến Bắc Kinh phản ứng. Liệu điều này có làm Mỹ chật bánh khi
đàm phán với Trung Quốc hay không? Câu trả lời là cũng có một chút đấy, nhưng không nghiêm trọng. Nó chỉ khiến bước đi
của Mỹ phải tính toán lại thôi. Về lý thuyết thì ông Trump muốn xây dựng cái trục liên minh kinh tế an ninh
Mỹ-Nhật-Hàn thật là vững trãi trước khi mà gặp Tập Cận Bình. Nhưng khi mà Hàn Quốc giữ cái thái độ
gọi là nó nửa nạt nửa mỡ như vậy, ra điều kiện như vậy thì khiến Mỹ chưa thể chứng ra một cái mặt trận
hoàn toàn thống nhất, đồng nhất để mà tạo âm lực lên Trung Quốc. Bởi vì vẫn có một cái khoảng hở đó là ở
Hàn Quốc. Một cái điểm yếu đó. Từ phía Bắc Kinh thì đây là một cái khe hở trong cái khối đồng
binh của Mỹ. Bởi vì Trung Quốc họ có tận dụng được cái tâm lý cân bằng của Hàn Quốc để mà chia rẽ
cái mặt trận này. Tuy nhiên về tổng thể thì Mỹ vẫn nắm lợi thế. Bởi vì cả Nhật Bản và Hàn Quốc
đều biết rằng là an ninh quốc gia của họ nó gắn chặt với lá chắm Mỹ. Không thể nói chuyện kinh tế nếu chưa
nói an ninh được. Không có an ninh thì đừng mong có kinh tế. Cho nên dù sao đi nữa, Nhật Bản và Hàn Quốc
nếu phải lựa chọn, họ vẫn phải lựa chọn an ninh trước. Vấn đề chỉ là Mỹ phải ghi thêm cái chi phí
ngoại giao, phải chi thêm những cái chi phí như vậy để làm vừa lòng Hàn Quốc, giữ được lòng tin,
lại khiến cho đối tác không cảm thấy bị áp đặt. Hiện nay thì Hàn Quốc đang đi dây giữa hai cái thế lực
lớn nhất thế giới là Mỹ và Trung Quốc. Và họ muốn giữ chiếc ô an ninh của Mỹ để được bảo vệ trước
Triều Tiên, nhưng mà đồng thời không dám làm mất lòng Trung Quốc bởi vì nền kinh tế của họ phụ thuộc
rất lớn vào cái việc xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Trên giấy tờ thì đây có vẻ là cách khôn ngoan
nhưng mà khi mà nhìn sâu vào thực tế thì cái thời gian nó không đứng về phía Hàn Quốc. Trong ngắn hạn
thì họ có thể ăn hai đầu như vậy, vừa được bảo vệ, vừa buôn bán thoải mái. Nhưng về dài hạn thì
cái sự mập mờ đó sẽ khiến cả hai bên đều mất lòng tin. Mỹ sẽ bắt đầu nghi ngờ rằng là Hàn Quốc chỉ
muốn hưởng lợi, hưởng an ninh miễn phí, chứ không thật lòng ở trong liên minh. Còn Trung Quốc thì sẽ
thừa cơ lôi kéo, gây sức ép bằng kinh tế. Quá khứ đã từng có cái chuyện là họ đã từng làm như vậy
với Hàn Quốc. Khi mà Hàn Quốc cho Mỹ đặt cái hệ thống phòng thử tên lửa TSAAD thì Bắc Kinh đã trừng
phạt du lịch, cấm hàng má và đánh doanh nghiệp hẳn. Kết quả là Hàn Quốc không còn làm chủ lực chính
mình mà bị kéo qua kéo lại giữa hai cái cực quyền lực. Một bên là áp lực an ninh và một bên là áp lực
kinh tế. Và có một cái thực tế phũ phàng là không có cái liên minh nào bền vững nếu chỉ có một cái
bên gánh trách nhiệm. Nếu Mỹ cảm thấy Hàn Quốc không dám chọn phe thì Washington sẽ bắt đầu giảm
chia sẻ thông tin tình báo chiến lược, hạn chế chuyển giao công nghệ quân sự hiện đại và có thể giảm
hiện diện quân sự hoặc là hỗ trợ trực tiếp. Khi đó thì lá chắn an ninh mà Hàn Quốc từng tin tưởng
nó sẽ không còn đủ dày nữa. Và bất cứ hành động phiêu lưu nào từ Triều Tiên hay Trung Quốc cũng có thể
đẩy cái bản đảo vào tình thế nguy hiểm. Ngoài kia khác là nếu Mỹ cảm thấy Hàn không phải là đồng
minh đáng tin thì một ngày đẹp trời họ có thể đơn giản nói rằng là hãy tự lo lấy đi. Và điều đó sẽ
khiến Hàn Quốc phải trả cái giá đắt hơn nhiều so với cái việc mà làm vừa lòng cả hai.
Hàn Quốc xuất khẩu rất nhiều sang Trung Quốc, từ linh kiện điện tử, thép, hóa chất đến ô tô. Và điều
đó giúp họ kiếm được rất nhiều tiền. Nhưng mà cũng là cái chiếc vòng kim cô mà Bắc Kinh có thể xiết
bất cứ lúc nào. Một lệnh hạn chế nhỏ với đất hiếm, một quy định mới về tiêu chuẩn kỹ thuật hay là
một cái cuộc tẩy chay mềm trong ngành du lịch, đều có thể khiến nền kinh tế Hàn Quốc trao đảo.
Đó chỉ là cái bẫy của sự phụ thuộc. Bạn tưởng là khôn ngoan vì có thêm lợi ích,
nhưng mà thật ra bạn đang cho người khác nắm lấy cổ áo của mình rồi.
Thế giới bây giờ đang bước vào cái giai đoạn tái địa hình chật tự. Mỹ, Nhật, Ấn, Úc,
Châu Âu đều đang dịch chuyển chuỗi gúng ra khỏi Trung Quốc. Ai chọn sớm thì người đó được lợi,
ai trần trừ thì sẽ bị bỏ lại thôi. Nếu Hàn Quốc cứ mập mờ chiến lược thêm vài năm nữa thì họ
sẽ bỏ lỡ cái chuyến tàu tái cơ cấu toàn cầu. Khi đó thì Trung Quốc không cần Hàn Quốc như bây giờ
nữa. Còn Mỹ thì cũng không tin Hàn Quốc nữa. Một đất nước bị cả hai cường quốc ruồng bỏ,
nghi ngờ như vậy, thì dù có sở hữu công nghệ cao, cũng không thể gọi là mạnh được. Vì họ đã đánh
mất cái điều cốt lõi đó là niềm tin chiến lược rồi. Và lịch sử cũng từng chứng minh là đứng giữa
hai dòng nước lớn, nếu không chọn hướng thì bạn sẽ bị xoay vào giữa. Hàn Quốc hôm nay đang ở đúng
cái điểm đó, đang ở đúng cái vòng xoay đó. Nếu không dứt khoát, họ có thể tự biến mình thành
cái nạn nhân của cuộc cạnh tranh Mỹ-Trung chứ không còn là người chơi có quyền lựa chọn nữa.
Với Mỹ mà nói thì cái chuyện mà Hàn Quốc họ ra yêu cầu như vậy không phải là vấn đề gì lớn lắm.
Hiệu ứng thị uy của Mỹ-Nhật-Hàn đối với Trung Quốc có thể bị giảm xuất một chút. Nhưng mà quan trọng
là Mỹ vẫn đang nắm trong tay các đòn bẩy, chính là cấu trúc, tích lũy và không phụ thuộc vào chỉ
mình siêu. Cho nên người ta nói là không mợ thì chợ vẫn đông là thế. Cái giá của Hàn Quốc trong việc
là mất đi cái chiến lược là rất lớn. Mỹ họ đã tận dụng và đã kết nối với rất nhiều thứ,
với rất nhiều đồng minh rồi. Liên kết Mỹ-Nhật-Đài-Hà Lan, khung khoáng sản đất hiếm với Nhật,
mở rộng công sưởng quốc phòng, rồi các kinh trình tích lũy theo năm. Càng về sau thì cái độ lệ thuộc
vào Trung Quốc càng giảm, bất kể là Hàn Quốc có thận trọng đến đâu nữa. Và Washington thì có thể khóa
những cái mảng với những đối tác khác ngoài Hàn Quốc. Với Nhật là vật liệu, phòng thủ tên lửa,
công nghiệp quốc phòng. Với Đài Loan là bán dẫn. Còn với Úc, Ấn, ASEAN thì là năng lượng,
khoáng sản và hàng hải. Họ có rất nhiều bạn. Ngoài Hàn Quốc thì cũng có nhiều bạn đến như vậy.
Vâng thưa quý vị, thế giới hôm nay nó không còn là bàn cờ mà người chơi có thể đứng giữa,
vừa bắt tay bên này lại vừa nháy mắt về bên kia nữa. Thời đại của sự mập mờ chiến lược đã
đang dần khép lại rồi. Khi Mỹ, Nhật, Âu Châu và nhiều quốc gia đang tái câu trúc chuỗi cung ứng,
thiết lập luật chơi mới về an ninh, công nghệ, thương mại thì bất kỳ quốc gia nào mà cố đi dây quá
lâu sẽ bị dòng chảy của lịch sử cuốn đi. Và Hàn Quốc thì đang minh chứng cho điều đó đó.
Và việc mà họ cố giữ thế cân bằng giữa hai cực quyền lực, Mỹ và Trung,
có thể là giúp họ tồn tại trong đắn hạ. Nhưng về lâu dài thì sẽ là cái thế cờ tự bóp nghẹt chính
mình. Khi bạn không dám chọn thì người khác sẽ chọn thay bạn. Và khi bạn ôm chân một đối tác luôn
xem kinh tế là công cụ gây sức ép thì bạn không còn là người chơi nữa, mà đã trở thành quân cờ bị
di chuyển rồi. Và trong cái thời điểm lịch sử này thì quốc gia nào muốn thật sự độc lập phải
chọn cái bên dựa trên giá trị và lợi ích gia hạng, chứ không thể chỉ dựa vào cái nỗi
sợ mất thị trường. Sức mạnh thật sự nằm ở cái việc là người ta biết đứng về phía nào của lịch sử.
Không có cái sự sống lâu dài cho những kẻ bám vào cái bóng của kẻ mạnh. Và lịch sử cũng đang
dịch chuyển rõ ràng về phía những quốc gia mà dám chọn tự do, minh bạch và hợp tác mền vững. Chứ
không phải những ai khôn khéo chỉ để kéo dài thêm vài năm an toàn của mình. Chỉ bò bò lo cho mình thôi.
Vâng, câu chuyện ngày hôm nay của chúng tôi cũng xin được tạm dừng tại đây. Xin mời quý
vị chia sẻ quan điểm cá nhân ở phần bên dưới. Chúng tôi luôn luôn trân trọng và biết hơn
những bình luận đó. Lê Minh xin chào và hẹn gặp lại.
