Hành trình tìm đường cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh | Phim tài liệu lịch sử Việt Nam

Ngày 23 tháng 6 năm 1919, Tổng thư ký dân sự của Tổng thống Pháp Fichon gửi thư cho Bộ trưởng Bộ thuộc địa pháp chuyển yêu cầu của Tổng thống Pháp điều tra về một nhân vật có tên là Nguyễn Ái Quốc sống tại số 56 phố Monsieur-le-Prince, Paris. Người năm ngày trước đó đã thay mặt nhóm những người yêu nước An Nam gửi tới hội nghị Versailles bản yêu sách của nhân dân An Nam. Vậy Nguyễn Ái Quốc là ai? Sinh ra ở làng Hoàng Chù, xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Ngày An Cậu bé Nguyễn sinh cung là con trai phó bảng Nguyễn Sinh Sắc và bà Hoàng Thị Loan. Miền quê có truyền thống đấu tranh kiên cường chống áp bức của thực dân sự giáo dục của gia đình và lòng yêu nước sâu sắc đã ảnh hưởng đến cậu bé cung từ thời niên thiếu. Năm 1895, Nguyễn sinh cung theo cha vào Huế. Thời gian sống và học hành ở mảnh đất kinh kỳ, cậu bé cung đã chứng kiến sự bất lực của các vị vua quan triệu Nguyễn, thấy được tội ác của thực dân Pháp, học được văn minh của văn hóa phương Tây và tiếp xúc với đồng bào yêu nước. Đây là ngôi nhà số 112 Mai Thúc Loan, nơi Nguyễn sinh cung và gia đình đã ở từ năm 1895 đến 1901. Đây cũng là nơi mẹ bác bà Hoàng Thị Loan qua đời. Năm 1908, Nguyễn Tất Thành đã tham gia phong trào chống thuế của nông dân Thừa Thiên Huế tại Thòa Khâm Sứ Trung Kỳ. Thời gian sống ở Huế là khoảng thời gian hình thành thế giới quan về thời cuộc, về xã hội đương thời và có ảnh hưởng lớn đến việc hình thành tư tưởng yêu nước của Nguyễn Ái Quốc. Từ tháng 7 năm 1909 đến đầu năm 1910, cụ phó bảng Nguyễn Sinh Sắc được bổ làm tri huyện Bình Khê, tỉnh Bình Định. Trong thời gian này, Nguyễn Tất Thành đến thăm cha trước khi lên đường vào Nam. Nỗi niềm trăn trở của cụ phó bảng trước cảnh nước mất nhà tan và những lời căn dặn của cha đã hun đúc ý chí quyết tâm tìm đường cứu nước của Nguyễn Tất Thành. Đến sông Tây Giang Đồng Phó đã chứng kiến giây phút chia tay của tình phụ tử, cũng là lần gặp gỡ cuối cùng của hai cha con trước khi Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước. Trường Dục Thanh, ngôi trường do các chí sĩ Phan Thiết lập ra, để hưởng ứng phong trào Duy Tân của cụ Phan Chu Trinh. Đây là nơi Nguyễn Tất Thành dạy học từ năm 1910 đến 1911. Tại đây, ngoài dạy quốc ngữ và hán văn, Thầy giáo Nguyễn Tất Thành còn truyền bá lòng yêu nước, khơi dạy tinh thần dân tộc cho các học trò. Sông Lam Chuyện rằng, thời gianh sĩ Phan Bội Châu, sau khi từ Nhật Bản với mục đích cầu viện quay về, đã gặp cụ Nguyễn Sinh Sát trên dòng sông này, nói chuyện đưa Nguyễn Ái Quốc, lúc đó là Nguyễn Sinh Cung, sang Nhật theo phong trào Đông Dô. Nhưng Nguyễn Ái Quốc không đồng ý. Người muốn đi tìm con đường cứu nước triệt đề hơn để giải phóng dân tộc, đó là cảm nhận sự nhạy cảm hết sức sáng suốt của Nguyễn Ái Quốc, trong việc lựa chọn con đường cứu nước. Đến Nhà Rồng, ngày 5 tháng 6 năm 1911, trên con tàu Amiran Latus de Treville, với cái tên Văn Bà và nghề làm phụ bếp, Nguyễn Tất Thành quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước với một trái tim cháy bọc, đó là dành tự do cho đồng bào tôi, độc lập cho tổ quốc tôi, Đêm sa nước đầu tiên, ai nỡ ngủ. Sống vỗ dưới thân tàu, đâu phải sống quê hương. Trời từ đây chẳng xanh màu xứ xả. Sa nước rồi, càng hiểu nước đau thương. Marseille là một thành phố cảng cổ kính miền Nam nước Pháp, một trung tâm văn hóa du lịch của Pháp và châu Âu. Cảng củ Marseille là nơi Nguyễn Ái Quốc lần đầu tiên đặt chân lên đất Pháp. Marseille cũng là nơi có đông đảo cộng đồng người Việt sinh sống những năm đầu thế kỷ 20. Trên những con phố này, nơi nào người đã dừng chân? Đối diện là cái nhà thờ Lamajor, Lamajor là nơi mà cái cảng mà có những cái say gát của Pháp hồi xưa đó, chắc chắn là họ đã đặt chân trên nước Pháp, trên nơi này. Nguyễn Ái Quốc đến nơi sinh ra chế độ thực dân để trả lời một câu hỏi. Tại sao một quốc gia phát triển rực rỡ về văn hóa, kinh tế và khoa học luôn dương cao khẩu hiệu tự do, bình đẳng, bác ái lại có thể đẻ ra một chế độ thực dân tàn bạo bốc lột thậm tệ người dân bản xứ thuộc điểm như vậy? Phía sau những câu khẩu hiệu kia là gì? Đây là cảng Le Ha, thành phố Saint-André, nơi Nguyễn Ái Quốc sống và làm việc từ năm 1911 đến 1912. Người đã làm vườn để kiếm sống và hoạt động trong một gia đình quý tộc Pháp. Căn nhà vẫn còn đây qua 5 tháng và trở thành một địa chỉ không thể thiếu khi tìm hiểu về hành trình tìm đường cứu nước của người. Nguyễn Ái Quốc đã bồn ba khắp các châu lục làm đủ mọi nghề để kiếm sống và tìm hiểu thế giới. Người từng làm phụ bếp trên tàu thủy, rửa bát thuê cho khách sạn ở London, bán thuốc lá răm ở Quảng Đông, lau cửa kính tại Rio de Janeiro, chịu những cơn sốt rét ở rừng nhiệt đới châu Phi, viết bài đầu tiên cho báo nhân đạo, làm phóng viên cho một số tờ báo ở Paris. Người thấy rằng ở đâu cũng có nỗi thống khổ của những con người nô lệ với đủ mọi màu da bị bóc lột, bần cung hóa và tù đầy. Nguyễn Ái Quốc đã tới Pháp vì nghĩ rằng tại đây ông sẽ học được những giá trị tự do, bình đẳng, bác ái, được tiếp xúc với những phong trào chống lại chế độ thuộc địa. Tôi nghĩ đây là điểm quan trọng để nắm được con đường chính trị của Nguyễn Ái Quốc tại nước Pháp. Cuối năm 1917, Nguyễn Tất Thành quay trở lại Pháp. Tại đây, người làm các công việc để sinh sống và tự học, người thường xuyên đến Thư viện Quốc gia hoặc Thư viện Sainte-Vélie. Nguyễn Ái Quốc rất chăm chỉ đến Thư viện. Hằng ngày, ông đến Thư viện Quốc gia hoặc Thư viện Sainte-Geneviève. Ông đọc rất nhiều sách của các nhà chiến học thế kỷ thứ 18. Điều này cho thấy Nguyễn Ái Quốc đã thấm nhuận tư tưởng dân chủ và tư tưởng cộng sản Pháp. Từ đây, Nguyễn Ái Quốc bắt đầu những ngày tháng hoạt động sôi nổi của mình. Người tham gia tích cực các diễn đàn, các đại hội quốc tế và hoạt động báo chí cùng với một nhóm những người An Nam yêu nước tại Pháp là Phan Châu Trinh, Phan Văn Trường, Nguyễn An Ninh, Nguyễn Thế Truyền và trở thành người phát ngôn chính thức lên án tội ác của chủ nghĩa thực dân đối với nhân dân các nước thuộc địa. Người An Nam là một trong số những người bị theo dõi nhiều nhất vì ngay từ thời kỳ đó họ đã thường xuyên tham gia vào các hoạt động chính trị. Chính quyền muốn kiểm soát tất cả các phong trào có nguy cơ gây tổn hại cho xã hội tư sản Pháp. Đặc biệt, họ luôn nghi ngờ và tiến hành ngăn cản những người dân thuộc địa. Họ không muốn người này tiếp xúc với các phong trào chính trị chủ yếu là công nhân thuộc đảng xã hội hay đảng Cộng sản. Đây là lần đầu tiên vấn đề chính trị của người dân An Nam được đưa ra một cách chính thức tại một diễn đàn quốc tế. Tổng ân xá cho tất cả những người bản xứ bị án tội chính trị. Cải cách nền pháp lý ở Đông Dương cho người bản xứ cũng được quyền hưởng những đảm bảo về mặt pháp luật như người Âu. Tự do báo chí và tự do ngôn luận tự do lập hội và hội họp tự do cư trú ở nước ngoài và tự do xuất dương tự do học tập, thành lập các trường kỹ thuật và chuyên nghiệm ở tất cả các tỉnh cho người bản xứ thay đổi ra các xác lệnh bằng chế độ ra các đạo luận. Đây là bản tuyên ngôn chính trị hiện đại đầu tiên trong lịch sử của Việt Nam. Bản yêu sách hoàn toàn ôn hòa chỉ để đòi quyền chính trị, dân chủ. Kể từ sau khi bản yêu sách được công bố chính quyền Pháp và cả dư luận bắt đầu tự hỏi Nguyễn Ai Quốc là ai? Ngay tức khác, cảnh sát đã triển khai một cuộc điều tra để xác định nhân thân của người thanh niên bí ẩn này. Bản yêu sách không được bàn tới trong hội nghị vaccine nhưng gây tiếng vang ở Paris và trong nước. Theo tài liệu của cảnh sát Pháp đã có 6.000 bản được in ra bằng tiền của chính Nguyễn Ai Quốc và một số đã được chuyển về An Nam. Chính quyền Pháp rất lo lắng. Họ theo dõi sát nhóm thanh niên Việt Nam. Sà-gô đã không lầm. Họ rất sáng dạ, được đào tạo bài bản. Khi An-bè Sà-gô biết về nhóm người này ông ấy tò mò và muốn biết xem họ nghĩ gì. An-bè Sà-gô đây là người đã từng nắm giữ trước vụ toàn quyền Đông Dương 2 nhiệm kỳ 1911-1914 và 1917-1919 trước khi trở về Pháp làm bộ trưởng bộ thuộc địa. Ông ta hiểu rõ tinh thần yêu nước của người An Nam nên khi được báo cáo về hoạt động của một nhóm người An Nam ở Pháp An-bè Sà-gô rất lo lắng. Ông ta muốn trực tiếp gặp người đứng đầu nhóm này. Từ năm 1919 đến 1922 An-bè Sà-gô đã gặp Nguyễn Ái Quốc 3 lần. Dù còn trẻ nhưng Nguyễn Ái Quốc đã có bản lĩnh chính trị. Tại cuộc gặp ông làm những lắng nghe để nghĩ của An-bè Sà-gô. Đến nay người ta biết rằng An-bè Sà-gô đã áp dụng chính sách ấy với tất cả những người cách mạng khác. Đôi khi chính quyền Pháp đã thành công khi lôi kéo họ. Còn Nguyễn Ái Quốc ông thà chấp nhận sống trong căn phòng nhỏ trong ngõ Những thủ đoạn của An-bè Sà-gô là tỏ ra lắng nghe và đồng cảm. Sau đó mua chuộc và vô hiệu hóa khả năng đấu tranh của họ. Trong lần gặp thứ 2 tháng 3 năm 1921 khi An-bè Sà-gô nói chưa thể cho Đông Dương độc lập vì chưa có quyền lực vũ trang Nguyễn Ái Quốc nói Thưa ông bộ trưởng xin ông hãy xem nước Xiêm và nước Nhật Hai nước này không có nền văn minh lâu đời hơn nước tôi mà họ đã được đứng trong các quốc gia trên thế giới. Nếu nước Pháp trả lại nền độc lập cho chúng tôi ông sẽ thấy chúng tôi biết cầm quyền cai trị lấy. Với thái độ của Nguyễn Ái Quốc thủ đoạn của An-bè Sà-gô đã hoàn toàn thất bại. Nguyễn Ái Quốc đã chia sẻ tất cả những gì ông ấy nghĩ Ông yêu cầu trả lại độc lập cho Việt Nam Ông nói rằng Tôi muốn độc lập và chẳng hề run sợ Xong việc Nguyễn Ái Quốc ra khỏi văn phòng một cách bình thẳng. Do nằm trong sự theo dõi và phong tỏa nghiêm ngặt của cảnh sát Pháp nên hoạt động và tìm việc làm của Nguyễn Ái Quốc thời kỳ này rất khó khăn. Đây là căn nhà số 9 ngõ Công quanh quận 17, thủ đô Paris Gần 100 năm đã trôi qua Cảnh vật đã nhiều đổi thay nhưng vị trí căn nhà số 9 vẫn ở đó. Trong căn phòng rộng 9m2 trên gác 2 Nguyễn Ái Quốc phải dùng viên gạch để nhờ cạnh bếp của chủ nhà khi đi làm để rời ấm giữa mùa đông giá lạnh. Khó khăn không ngăn cản được ý chí cách mạng của người. Chính quyền thành phố Paris và Đảng Cộng sản Pháp đã dành một vị trí để xây dựng không gian Hồ Chí Minh tại thủ đô Paris mô phòng lại căn gác tầng 2, số 9 ngõ Công quanh xưa. Những kỳ vật của người cách đây một thế kỷ được trân trọng lưu giữ như một miên chứng về lòng yêu nước và nghĩ lực của một con người vĩ đại. Tháng 12 năm 1920, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 18 Đảng xã hội Pháp họp tại tour Nguyễn Ái Quốc tham gia đại hội với tư cách đại biểu chính thức. Đại hội tranh luận gây gắt về việc gia nhập quốc tế 3 hay ở lại quốc tế 2, thành lập Đảng Cộng sản hay giữ nguyên Đảng xã hội. Nguyễn Ái Quốc bỏ phiếu tham gia quốc tế 3, trở thành một trong những người sáng lập Đảng Cộng sản Pháp. Tuy nhiên, ông vẫn gặp khó khăn khi tìm sự đồng cảm của những người đồng chí của mình về vấn đề dân tộc thuộc địa. Nguyễn Ái Quốc đã chỉ trích mạnh mẽ vấn đề thuộc địa không xuất hiện trong các sinh hoạt chính trị của Đảng Cộng sản Pháp. Năm 1921 ở Paris, Hội Liên hiệp thuộc địa được thành lập. Hội xuất bản tờ báo gây cung khổ Le Paria bằng 3 thứ tiếng Pháp, Ả Rập và Trung Quốc. Đây là lần đầu tiên nhân dân các nước thuộc địa có chung một tổ chức và một tiếng nói đấu tranh. Tờ báo do Nguyễn Ái Quốc làm chủ nhiệm, kiêm chủ bút tờ báo và phát hành. Người phụ trách tờ báo từ số 1 đến số 15 trước khi rời Pháp đi liên xô. Tượng Đài Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Quảng Trường mang tên Người tại Moscow là minh chứng lịch sử hoạt động cách mạng của Người. Nguyễn Ái Quốc đã mong mỏi đến liên xô từ sau cách mạng tháng 10 Nga. Tháng 7 năm 1920, qua báo nhân đạo L'Humanité Pháp, Nguyễn Ái Quốc được đọc luận cương của Vladimir Ilyich Lenin về vấn đề dân tộc và thuộc địa. Sau này nhớ lại niềm sung sướng khi đọc luận cương của Vladimir Ilyich Lenin. Chủ tịch Hồ Chí Minh viết, Luận cương của Vladimir Ilyich Lenin làm cho tôi rất cảm động, phấn khởi, sáng tỏ, tin tưởng biết báo. Tôi vui mừng đến phát khóc lên. Ngồi một mình trong buồn mà tôi nói to lên như đang nói trước quần chúng đông đảo. Với đồng bào bị đoạ đầy đau khổ, đây là cách cần thiết cho chúng ta. Đây là con đường giải phóng chúng ta. Những hoạt động xuất sắc của Nguyễn Ái Quốc được Trung ương Đảng Cộng sản Pháp lãnh giá cao. Năm 1923, người được cử đi Moscow dự Đại hội V Quốc tế Cộng sản. Ngày 30 tháng 6 năm 1923, người đến Petrograd, sau đó đi xe lửa đến Moscow. Hồ Chí Minh đã thụt xếp đến Moscow, thay đó đi lại rất phức tạp. Đầu tiên đi bằng tàu hỏa tới Đức, ở Berlin. Cơ quan đại diện của Nga ở Đức cấp cho ông một loại giấy tờ, gọi là giấy cho phép đi lại, không phải là hộ chiếu, mang tên Trần Văn. Nghề nghiệp là nhiếp ảnh gia. Nguyễn Ái Quốc đi bằng tàu thủy từ Hamburg đến thành phố Petrograd. Có giấy phép đi lại được đóng dấu biên phòng và ghi do ngày 30 tháng 6 năm 1923. Đó chính là ngày mà Nguyễn Ái Quốc lần đầu tiên đặt chân lên nước Nga. Trong thời gian tại Liên Xô, người tham gia hội nghị lần thứ nhất quốc tế nông dân, đại hội 5 quốc tế cộng sản, đại hội 2 quốc tế công hội đỏ, đại hội 4 quốc tế thanh niên. Tại các đại hội đó, người nói lên tiếng nói của nhân dân thuộc địa bảo vệ những luận điểm của Lenin về vấn đề dân tộc và thuộc địa. Vì chúng ta tự coi mình là học trò của Lenin, cho nên chúng ta cần phải tập trung tất cả sức lực và nghị lực để thực hiện trên thực tế những lời di huấn quý báu của Lenin đối với chúng ta về vấn đề thuộc địa cũng như các vấn đề khác. Trong những ngày đầu tiên, người có những khổ thở, bởi vì là sau khi Lenin mất, những người kế tục có cái điều gì đó không hẳn tuân theo di huấn của người. Một số vấn đề, trong đó có cái vấn đề mà Nguyễn Quốc khổ thở đó là người ta không thực sự quan tâm đến phong trào cách mạng các nước thuộc địa. Đây là tòa nhà của Trần Đại học Phương Đông trước kia, nơi Nguyễn Ác Quốc đã học tập và nghiên cứu chủ nghĩa Bác trong thời gian người ở Liên Xô. Bên phải là Quảng trường Đỏ, còn bên trái là Thư viện Lenin, nơi Nguyễn Ác Quốc thường lưui tới đọc sách. Người đã tham gia khóa học ngắn hàng tại Đại học Phương Đông, đây chính là khoảng thời gian Nguyễn Ác Quốc tìm hiểu về việc thành lập một chính đảng Marxist, về cách thức tổ chức các hội, đoàn thể, cách tổ chức và vận động nhân dân dành và xây dựng một chính quyền mới của Mỹ. Trước hết cần thành lập một đảng, đảng Cộng sản Việt Nam để vận động, khích lệ dân chúng tham gia đấu tranh, tổ chức một cuộc tổng khởi nghĩa toàn quốc, thực hiện một cuộc cách mạng, chiếm được chính quyền rồi xây dựng một đất nước Việt Nam mới. Hơn nữa, Hồ Chí Minh lại áp dụng công nghệ của Quốc tế Cộng sản để phát triển phong trào Cộng sản ở Việt Nam một cách sáng tạo. Dự đại hội 5 Quốc tế Cộng sản năm 1924, vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa mà Nguyễn Anh Quốc đặc biệt lưu tâm được đưa vào chương trình nghị sự. Nguyễn Anh Quốc đã đọc tham luận tại đại hội và được bào làm quỷ viên thường trực Bộ Phương Đông trực tiếp phụ trách Cục Phương Nam. Có thể nói rằng, chuyến thăm nước Nga-Suviết trong những năm 23-24 của Hồ Chí Minh đã đặt dấu chấm quyết định trong tư duy của ông về việc làm thế nào để tiến tới thực hiện phong trào giải phóng đất nước mình thoát khỏi chủ nghĩa thực dân. Đây là ga xe lửa Vladivostok ở vùng Viễn Đông nước Nga nơi Nguyễn Anh Quốc đã nhiều lần đi xe lửa về Moscow. Một tấm biển được gắn tại đây ghi rõ những năm 30 của thế kỷ trước Hồ Chí Minh thường từ đây đi Moscow. Còn đây là căn phòng số 216 khách sạn Versailles số 10 đường Svetlanskaya thường nghỉ lại mỗi lần qua Vladivostok. Thời gian hoạt động tại nước Nga của Nguyễn Anh Quốc là khoảng thời gian rất quan trọng trong việc hình thành tư tưởng của người về con đường đấu tranh giải phóng dân tộc. Cuối năm 1924, người rời nước Nga đi Trung Quốc. Tháng 10 năm 1924, Nguyễn Anh Quốc rời Moscow đi xuyên Siberia rồi xuống tàu viễn dương của Liên Xô ở Vladivostok, đi Trung Quốc. Đến Quảng Châu tháng 11 năm 1924. Người đến Quảng Châu trong dư âm tiếng bom của Phạm Hồng Thái nhằm mưu sát toàn quyền Maglanh. Cùng với sự phát triển của phong trào cách mạng Trung Quốc, Nguyễn Anh Quốc bắt tay ngay vào việc chuẩn bị thành lập chính đảng vô sản cho giai cấp công nhân và dân tộc Việt Nam. Phòng học trên tầng 2 căn nhà số 25 Phố Văn Minh thành phố Quảng Châu. Nơi đây còn lưu giữ nhiều hiện vật về hoạt động của Nguyễn Anh Quốc tại Quảng Châu. Để có đội ngũ cán bộ làm nòng cốt tuyên truyền chủ nghe Maglanh, Nguyễn Anh Quốc mở 3 lớp học đào tạo 75 chiến sĩ cách mạng tại đây. Có 3 khóa. Khóa 1 và khóa 2 tổ chức tại trụ sở Việt Nam cách mạng thanh niên. Khóa 3, số học viên tăng đông nên phải chuyển nơi khác. Những người lãnh đạo Trung Quốc như Liêu Thú Kỳ, Chu Ân Lai và Lý Thú Xuân đã được Nguyễn Anh Quốc mời giảng dạy. Trong quá trình đào tạo, Nguyễn Anh Quốc lựa chọn những thanh niên Việt Nam ưu tú gửi đi học tại Đại học Phương Đông ở Liên Xô và Trường Hoàng Phố Trung Quốc còn phần lớn đưa về nước hoạt động. Tháng 6 năm 1925, Nguyễn Anh Quốc thành lập tổ chức Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng Chí Hội bao gồm những người công sản tiêu biểu của phong trào cách mạng Việt Nam. Năm 1925, Người đã cùng với các đồng chí Trung Quốc, Ấn Độ, Triều Tiên, Miền Điện, Indonesia thành lập Hội Liên Hiệp các dân tộc bị áp bức. Cũng lúc đó, Để có công cụ tuyên truyền và vận động cách mạng, Nguyễn Anh Quốc thành lập và tổ chức tuần báo thanh niên. Ngày 21 tháng 6 năm 1925, số báo thanh niên đầu tiên ra đời. Ngày 21 tháng 6 hàng năm, đã được lấy làm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam. Năm 1927, Nguyễn Anh Quốc viết cuốn Đường Cách Mạnh Mở đầu cuốn sách cầm nang cho cách mạng Việt Nam là câu nói của Lê Ninh. Không có lý luận cách mạng thì không có cách mạng vận động. Chỉ có theo lý luận cách mạng tiền phong đảng cách mạng mới làm nổi trách nhiệm cách mạng tiền phong. Và xây dựng đảng cách mạng, Nguyễn Anh Quốc viết Đảng có vững, cách mạng mới thành công. Cũng như người cầm lái có vững, thuyền mới chạy. Đảng muốn vững, thì phải có chủ nghĩa làm cốt. Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mạnh nhất là chủ nghĩa Lê Ninh. Đường cách mạng đề cập đầu tiên đến tư cách một người cách mạng. Đủ thấy được Nguyễn Anh Quốc quan tâm đến phẩm chất của người cách mạng như thế nào. Tư tưởng của đường cách mạng vẫn còn nguyên giá trị. Và chúng ta còn phải tiếp tục học tập, khai thác, phát huy, vận dụng sáng tạo vào cái điều kiện hiện nay. Những luận điểm cơ bản lắm, đúng lắm, đến bây giờ vẫn rất là đúng. Đảng thì là trước hết là phải lấy chủ nghĩa làm cốt. Đấy là chủ nghĩa Lê Ninh như bác nói ở trong này. Thế giờ cái luận điểm có sai không? Vẫn rất là đúng. Mà Đảng có vững thì cách mạng mới thành công. Giống như người cầm lái có vững thì thuyền mới chảy. Sách này chỉ ước ao sau đồng bào xem rồi thì nghĩ lại. Nghĩ rồi thì tỉnh dậy. Tỉnh rồi thì đứng lên đoàn kết nhau mà làm cách mạng. Văn chương và hy vọng sách này chỉ ở trong hai chữ cách mạng, cách mạng, cách mạng.