LÀO Đã Làm Đường Sắt Cao Tốc Ra Sao: Bài Học VN Nếu Để TQ Làm | Hiểu Rõ Hơn

forever
807 người theo dõi
LÀO Đã Cố Làm Đường Sắt Cao Tốc Ra Sao: Bài Học VN Nếu Để TQ Làm | Hiểu Rõ Hơn
Kính thưa quý vị, đây là câu chuyện đường sắt Lào – tuyến Viêng Chăn–Boten trị giá gần 6 tỷ USD, dài 426 km: biểu tượng khát vọng vươn ra thế giới nhưng cũng là phép thử nợ công. Dự án thuộc BRI, vốn vay và vận hành do Trung Quốc chi phối; thời gian di chuyển rút xuống dưới 3 giờ, mở hành lang logistics ASEAN–Trung Quốc, thúc đẩy xuất khẩu, đô thị hoá. Tuy nhiên, rủi ro phụ thuộc hạ tầng, gánh nặng trả nợ, chủ quyền dữ liệu và biến động địa chính trị vẫn hiện hữu.
#Lào #ĐườngSắtLàoTrung #BRI #TrungQuốc #ViệtNam
Kính thưa quý vị, đây là hình ảnh của tuyến đường sắt cao tốc Lào, công trình gần 6 tỷ đô la Mỹ.
Một con số mà nhiều quốc gia phải dành cả thập niên mới dám chi cho hạ tầng.
Với một nền kinh tế chỉ hơn 15 tỷ GDP, Lào đã đặt cực lớn, lấy hơn 1 phần 3 sản lượng quốc gia
để đổi lấy một con đường sắt xuyên qua núi rừng, giấc mơ mà chỉ vài năm trước vẫn còn nằm trong những bản vẽt đầy bụi.
Tuyến Viêng Chăn-Bò Tèn, dài hơn 426 km, không chỉ là phương tiện di chuyển mà còn là biểu tượng cho khát vọng
Sau 6 năm thi công, dưới địa hình hiểm trở và nguồn lực kỹ thuật hạn chế, công trình được hoàn thành cuối năm 2021
mang theo niềm tự hào và cả nỗi lo.
6 tỷ đô đó là cơ hội phát triển hay là gánh nặng nợ nần cho thế hệ mai sau?
Bởi ai cũng biết, từ khâu vai vốn, thiết kế, thi công đến vận hành, tất cả đều do Trung Quốc nắm quyền.
Ngân hàng số nhập khẩu Trung Quốc tài trợ hơn 60% chi phí,
phần còn lại cũng là vốn liên doanh mà Bắc Kinh tiếp tục trì phối.
Nhiều chuyên gia vĩ tuyến đường này như mạch máu hạ tầng cho cơ thể kinh tế Lào,
nhưng nhịp tim lại đập theo nhịp Bắc Kinh.
Dẫu vậy, với người dân Lào, đây là niềm hy vọng.
Nhà gai trung tâm ở Viêng Chăn, sáng đèn suốt đêm, tàu nhanh thay thế những chuyến xe khách mệt mỏi
và dọc tuyến đường sắt những khu dân cư, nhà xưởng, biến bãi mới đã mọc lên.
Đường sắt của Lào, những tiếng coi tàu là của Trung Quốc.
Người dân nói vui mài như than, đó là nghịch lý của thời đại.
Muốn phát triển phải chấp nhận phụ thuộc, muốn đi xa thì phải mượn bánh xe của người khác.
Nếu chỉ nhìn vào con số, tuyến Viêng Chăn – Bò Tèn rút ngắn thời gian di chuyển
từ 14 tiếng xuống chưa tới 3 tiếng.
Nhưng giá trị thật nằm ở chiến lược.
Lào không có biển, song lại nằm giữa bán đảo Đông Dương,
tiếp ráp 5 quốc gia – Trung Quốc, Việt Nam, Thái Lan, Campuchia và Myanmar.
Trước đây, Lào chỉ là vùng đẹp bị quyên lãng trong bản đồ kinh tế,
nay bỗng trở thành cửa ngõ trung chuyển giữa ASEAN và Đại Lục.
Một quốc gia từng bị cô lập, giờ thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng khu vực.
Điều mà không phải ai cũng thấy vui, nhất là khi người lái đầu tàu lại mang họ tập.
Tuyến đường này là phần mở rộng của vành đai và con đường,
sáng kiến mà Bắc Kinh gọi là kết nối thịnh vượng.
Nhưng nhiều nước thì thấy giống bản đồ cắm cỏ,
từ Côn Minh – Vân Nam xuống Viêng Chăn rồi nối dài tới Thái Lan, Malaysia, Singapore.
Nó được quảng bá là sương sống của lục địa ASEAN.
Nhưng nếu sương sống này vận hành bằng trái tim Trung Quốc, liệu phần thân có tự do cử động?
Theo Ngân hàng Phát triển Châu Á, trước khi có tuyến đường này,
chi phí vận chuyển từ Viêng Chăn đến Côn Minh cao gấp 2,5 lần so với đường biển Bangkok – Thượng Hải.
Giờ đây, hàng hóa chỉ mất khoảng 30 giờ để vào Trung Quốc.
Không chỉ hàng hóa thay đổi, mà tư duy của người Lào cũng chuyển biến từ ốc đảo giữa rừng,
thành điểm kết nối giữa hai thị trường khổng lồ.
Doanh nghiệp Việt Nam, Thái Lan, Singapore bắt đầu tận dụng tuyến đường này để xuất khẩu.
Các tập đoàn logistics quốc tế mở kho tại Luân Nam Thơ, Udom Sai và Viêng Chăn.
Thủ đô Vốn Hiền Hòa bên vỡ sông Mekong nay trở thành đầu tàu nội lực trong mạng lưới thương mại khu vực.
Tuy nhiên, cùng với lợi ích là ảnh hưởng chính trị ngày càng sâu.
Đường dây đi đến đâu, ảnh hưởng Trung Quốc lăn tới đó.
Từ biển hiệu, hệ thống tín hiệu, nhân sự vận hành đến quy trình an ninh,
tất cả đều theo tiêu chuẩn Trung Quốc.
Trong nhà gà, sông ngữ Lào Trung hiện diện khắp nơi.
Đó không chỉ là biểu tượng hợp tác, mà còn là dấu ấn quyền lực mềm của Bắc Kinh.
Sự hiện diện ấy khiến dư luận chia rẽ,
một bên ca ngợi đây là khoảnh khắc mở cửa giúp Lào thoát nghèo,
bên kia lo ngại phụ thuộc hạ tầng khi mọi mắt xích kinh tế bị nước ngoài kiểm soát.
Các học giả khu vực ví tuyến đường này là đòn bẩy hai đầu.
Nó có thể đưa Lào vươn lên, nhưng cũng có thể khiến quốc gia này nghiêng lệch về một cực duy nhất.
Không thể bỏ qua yếu tố địa chính trị.
Vân Nam, điểm xuất phát của tuyến, là cửa ngõ chiến lược trong kế hoạch mở rộng Tây Nam của Trung Quốc.
Từ đây, Bắc Kinh muốn hình thành hành lang kinh tế kéo dài tới vịnh Thái Lan,
trong đó Lào là mắt xích trung tâm.
Tuyến đường sắt vì thế không chỉ để vận tải hàng hóa, mà còn trở theo ảnh hưởng chính trị.
Về phía Lào, tuyến này mang lại lễ rõ ràng.
Năm 2022, xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc tăng 43%,
trong đó chuối và tinh bột sẵn tăng gấp đôi.
Các khu công nghiệp mọc lên, nhưng giã đất cũng tăng gấp 5 lần,
khiến người dân địa phương dần bị đẩy ra ngoài.
Cơ hội mở cửa với thế giới đi kèm với nguy cơ mất kiểm soát tài nguyên và bản sắc.
Ở một khía cạnh khác ít được nói tới là giá trị quân sự tiềm ẩn.
Trong kịch bản khủng hoảng khu vực, Trung Quốc có thể sử dụng tuyến này
để vận chuyển hậu cần hoặc triển khai lực lượng về phía Nam chỉ trong vài giờ.
Một chuyên gia Thái Lan từng viết trên Bangkok Post,
ai kiểm soát đường sắt Lào, người đó nắm trục giao thông chiến lược của Đông Dương.
Với Việt Nam, đây là bài toán kép, vừa là cơ hội kết nối thương mại, vừa là thách thức chiến lược.
Nếu tuyến viên chăn vũ án hoàn thành, Lào sẽ có đường ra biển,
nhưng đồng thời Trung Quốc cũng có hành lang trực tiếp ra biển Đông qua đất bạn.
Chính vì vậy, mỗi bước tiến của dự án không chỉ là chuyện đường dây,
mà còn là phép thử cho sự cân bằng giữa lợi ích khu vực và an ninh quốc gia.
Lào lúc này đang đi trên sợi dây mảnh giữa kinh tế và chủ quyền.
Khi bánh sắt đã lăn, không thể dừng lại, chỉ có thể chọn hướng đi.
Và để hiểu con tàu ấy chạy vì ai, cần nhìn sâu vào nguồn vốn, cơ chế tài chính và vận hành,
nơi ẩn dấu câu trả lời thật sự về quyền kiểm soát.
Đằng sau tiếng gọi tàu vang vọng giữa rừng núi Lào,
là một câu chuyện tài chính chưa từng có trong lịch sử nước này.
Tuyến đường sắt viên chăn Boten, trị giá gần 6 tỷ USD, tương đương hơn 1 phần 3 GDP quốc gia,
không chỉ là công trình hạ tầng mà còn là tấm gương phản chiếu sức chịu đựng
của một nền kinh tế nhỏ đang tìm cách bước ra thế giới.
Theo mô hình BOT, dự án được giao cho công ty trách nhiệm hiệu ạn đường sắt Lào Trung Quốc,
LCRC, đầu tư và vận hành trong 50 năm.
Trong cơ cấu góp vốn, Trung Quốc nắm 70%, Chính phủ Lào 30%.
Nhưng chế chêu thay, phần lớn 30% này lại đến từ khoản vai của Ngân hàng xuất nhập khẩu Trung Quốc, ECB.
Nói cách khác, Lào vừa là chủ sở hữu, vừa là con nợ ngay trên chính tuyến đường của mình.
Khoản vai 3,6 tỷ USD này có lãi xuất 2,3% một năm,
thời hạn trả 20 năm và ân hạn 5 năm.
Dù con số ấy nghe có vẻ yếu đáy, nhưng với quy mô nền kinh tế chỉ hơn 15 tỷ USD,
nghiệp vụ trả nợ mỗi năm tương đương khoảng 7% ngân sách quốc gia.
Đến năm 2024, tổng nợ công của Lào đã vượt 108% GDP,
trong đó gần một nửa là nợ Trung Quốc,
mức khiến IMF phải liệt Lào vào nhóm rủi ro nợ cao.
Tuyến đường được khởi công năm 2015 sau 14 năm đàm phán.
Trong suốt quá trình xây dựng, mọi khâu từ khảo sát điện chất,
thiết kế hầm cầu cho tới vận hành kỹ thuật đều nằm trong tay các tập đoàn Trung Quốc.
Nổi bật là China Railway Group Limited, CRSE.
Thời kỳ cao điểm, hơn 20.000 kỹ sư và công nhân Trung Quốc có mặt tại công trường,
còn lao động bản địa chỉ chiếm khoảng 15%,
chủ yếu làm công việc phụ như vận chuyển vật liệu hay bảo dưỡng thiết bị.
Rõ ràng, dự án này không chỉ xuất khẩu vốn,
mà còn xuất khẩu nhân lực và công nghệ,
biến làm thành bái thử cho mô hình phát triển kiểu Trung Quốc.
Dù vậy, không thể phủ nhận dòng vốn ấy đã tạo nên một cú hít tạm thời cho nền kinh tế địa phương.
Các khu dân cư mới mọc lên dọc tiến,
nhu cầu về vật liệu xây dựng, nhà hàng, khách sạn tăng vọt,
xong phần lớn lợi nhuận, vật tư, thiết bị và công nghệ quay ngược về Trung Quốc,
nơi kiểm soát gần như toàn bộ chuỗi giá trị.
Khi dự án hoàn tất, phía Trung Quốc vẫn giữ quyền vận hành kỹ thuật,
an ninh và lợi nhuận theo tỷ lệ 70-30.
Trên thực tế, phần 70 là quyền lực, còn 30 chỉ là nghĩa vụ trả nợ và những con số trên giấy.
Cấu trúc tài chính của dự án phơi bày rõ mô hình, vay ràng buộc,
tước tiền vay phải được chi tiêu cho nhà thầu, thiết bị và dịch vụ Trung Quốc.
Chính điều này khiến tuyến viên Trăng Bortel không chỉ là công trình kinh tế
mà còn là công cụ mở rộng ảnh hưởng.
Nhiều chuyên gia coi đây là phiên bản tinh vi của bẫy nợ BRI,
khi một quốc gia phải đánh đổi quyền tự chủ để đổi lấy hạ tầng hiện đại.
Thế nhưng, giữa những nghi ngại, người dân Lào vẫn không giấu được niềm tự hào.
Lần đầu tiên họ được đi tàu tốc độ cao, mua vé điện tử, trải nghiệm hệ thống giám sát và phục vụ chuyên nghiệp.
Các ca tàu lộng lẫy bằng đác cầm thạch, bằng chỉ dẫn song ngữ Lào Trung,
nhân viên trong đồng phục sám nhạt, tất cả gợi cảm giác vừa tự hào vừa xa lạ.
Song đằng sau vẻ hiện đại ấy là sự phụ thuộc kỹ thuật toàn diện.
Và đó có lẽ là chi tiết nói lên nhiều hơn bất kỳ lời cảnh báo nào,
rằng trên con đường thép sáng bóng kia, quyền điều khiển tay lái chưa bao giờ thực sự nằm trong tay người Lào.
Về mặt kinh tế, doanh thu vận tải năm 2024 đạt hơn 115 triệu USD,
nhưng vẫn quá nhỏ để bùn ấp nhiễu vụ trả nợ.
Lào đang tìm cách cân bằng bằng việc mở cửa cho doanh nghiệp Logistics Thái Lan, Việt Nam, Singapore thuê lại các ga hàng hóa.
Một số chuyên gia nhận định nếu tốc độ xuất khẩu duy trì 7-8% mỗi năm, nước này có thể bắt đầu hoàn vốn vào khoảng năm 2040.
Tuy nhiên, đó chỉ là dự báo khách quan, bởi các biến động giá hàng hóa, tỷ giá nhân dân tệ và rủi ro điện chính trị đều có thể khiến kế hoạch đào chiều.
Dư luận trong nước chia rẽ sâu sắc, một bộ phận coi đây là món nợ danh dự để đổi lấy hạ tầng mà Lào không thể tự xây.
Số khác lại cho rằng đây là con dao hai lưỡi khi chủ quyền kinh tế bị xói mòn dần.
Bởi sau 50 năm khi hợp đồng BOT kết thúc, Lào có thể nhận lại tuyến đường đã xuống cấp và cần vay tiếp để bảo trì một vòng lập nợ mới.
Dù được đánh giá là hòn đá thử vàng cho mô hình hợp tác hạ tầng giữa Trung Quốc và Đông Nam Á, dự án này vẫn khiến người ta đặt câu hỏi
liệu bánh sát đang lăn về phía tương lai của Lào hay đang chạy trên đường dây của Bắc Kinh.
Tuyến đường sát Viêng Trần Bô Tèn được xem là công trình hiện đại nhất trong lịch sử Lào,
nhưng phía sau vẻ hào nhoáng ấy lại ấn chứa một mô hình vận hành mang đậm dấu ấn Trung Quốc.
Toàn tuyến dài 426 km với 32 nhà ga, trong đó có 10 ga hành cách chính thiết kế song ngữ Lào Trung mà toàn bộ hệ thống điều hành,
thông tin, an ninh đều chạy trên nền tảng của China Railway.
Khi bước vào các ga như Luân Phào Băng hay Viêng Trần, người ta dễ có cảm giác như đang ở quần mình.
Từ đồng phục nhân viên, cách thông báo tàu đến phong cách quản lý đều phàng phất hình bóng Trung Hoa.
Đường dài khổ tiêu chuẩn 1435 mm, tốc độ thiết kế đặt 200 km trên giờ,
nhưng thực tế khai thác chỉ duy trì ở mức 120-160 km trên giờ tùy loại tàu.
Tuyến đi xuyên vùng núi phía Bắc Lào với 76 đường hầm dài tổng cộng 198 km gần mân nửa toàn tuyến,
riêng hầm dài nhất vượt quá 9 km, được trang bị hệ thống cảm biến nhiệt, rung và thông gió tự động.
Chính địa hình nhiệm trò này khiến chi phí bảo dưỡng hàng năm lên tới hơn 200 triệu USD,
phần lớn dành cho việc duy trì an toàn trong hầm và hệ thống giám sát kỹ thuật số.
Từ khía cạnh an ninh, tuyến đường này vận hành nghiêm ngặt chẳng khác nào sân bay quốc tế.
Hành khách phải qua khâu soi chiếu hành lý, kiểm tra hội chiếu, đi qua cổng từ và bị giới hạn vật dụng mang theo.
Là tuyến liên vận quốc tế đầu tiên của Lào kết nối trực tiếp với Trung Quốc,
nên mọi quy chuẩn an ninh đều chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Bắc Kinh.
Dữ liệu hành khách, camera giám sát và hệ thống vé điện tử đều được lưu trữ trên máy chủ kết nối với Trung Quốc.
Điều này khiến không ít người dân Lào lo ngại về quyền dương tư và chủ quyền dữ liệu quốc gia.
Tuy nhiên, nghịch lý lại nằm ở chỗ, phần lớn hành khách lại cảm thấy hài lòng.
Sự kiểm soát chặt chẽ ấy mang lại cảm giác an toàn,
nhất là trong bối cảnh khu vực Tam Giác Vàng từng nổi tiếng với hoạt động buôn lậu và tội phạm xuyên biên giới.
Cảnh sát Lào và Trung Quốc thậm chí còn có văn phòng phối hợp chung tại Botan,
một mô hình hợp tác an ninh chưa từng có trong lịch sử khu vực,
thể hiện rõ tầm ảnh hưởng sâu rộng của Bắc Kinh trên đất Lào.
Về kỹ thuật, các đoàn tàu được điều khiển bằng hệ thống tín hiệu kỹ thuật số hiện đại,
giám sát và định vị theo thời gian thực.
Ở những đoàn đèo hiểm trở, cảm biến địa chấn được lắp đặt để cảnh báo nguy cơ sạt lở.
Nhân đó, Lào chính thức bước vào giai đoạn công nghiệp hóa hạ tầng,
xong cũng đồng thời bộc lộ mức độ phụ thuộc sâu vào công nghệ Trung Quốc.
Một kỹ sư Lào từng nói, chúng tôi điều khiển tàu, nhưng chỉ khi máy tính Trung Quốc cho phép.
Một câu nói ngắn gọt mà đầy ám ảnh, gợi ra thực tế về quyền kiểm soát đang dần trượt khỏi tay Lào.
Và từ đó, câu hỏi lớn hơn lại được đặt ra.
Sau người nấy đầu tư, kiểm soát và vận hành,
tuyến đường sắt này thực sự mang lại điều gì cho nền kinh tế Lào?
Sau hơn 3 năm đi vào hoạt động,
tuyến viên Trần Bộ Tèn không chỉ chờ hàng hóa và hành khách,
mà còn gánh trên mình cả áp lực tài chính nặng nề của một quốc gia nhỏ
đang xoay sở trong cuồng quay kinh tế Trung Quốc.
Con số đầu tư gần 5,95 tỷ USD từng được quảng bá là biểu tượng phát triển,
giờ trở thành bài kiểm tra khắc nhiệt
đối với khả năng trả nợ của một nền kinh tế chỉ đạt hơn 15 tỷ USD GDP,
tức gấp gần 3 lần tổng chi phí dự án.
Theo Ngân hàng Thế giới WKP,
đến năm 2024, nợ công của Lào đã lên tới 108% GDP,
trong đó gần một nửa là nợ Trung Quốc.
Mỗi năm, chính phủ phải chi hơn 1 tỷ USD để trả nợ nước ngoài,
tương đương 1 phần 3 ngân sách quốc gia,
mà phần lớn của vay này xuất phát từ các dự án thuộc sáng kiến
Vành đai và con đường BRI.
Giữa vòng xoay ấy, tuyến đường sắt viên Trần Bộ Tèn,
biểu tượng của hợp tác song phương,
lại đồng thời là tâm điểm của khối nợ trồng chất.
Bên trong bức tranh đó,
cơ chỉ tài chính của dự án được thiết kế một cách tinh vi và chặt chẽ.
Trung Quốc cho Lào vay thông qua ngân hàng xuất nhập khẩu Trung Quốc,
Esibank, để đầu tư vào công ty liên doanh Lào Trung,
trong khi đó Bắc Kinh nắm giữ tới 70% cổ phần.
Điều này khiến Trung Quốc vừa là chủ nợ, vừa là cổ đông,
vừa là chủ thầu công trình, vừa là nhà thầu thi công và cũng là đơn vị vận hành.
Toàn bộ chuỗi giá trị khép kín đều nằm trong tay họ.
Vốn vay đi về trong cùng một hệ thống tài chính Trung Quốc,
trong khi vai trò của Lào chỉ dừng lại ở việc đứng tiền pháp lý
cho một tài sản mà chính họ chưa chắc được toàn quyền sở hữu.
Hơn thế nữa, đây lại là khoản vay giảng buộc,
nghĩa là tiền vay phải chi cho các nhà thầu, kỹ sư, thiết bị và vật liệu Trung Quốc.
Ngay cả các dịch vụ bảo trì, kiểm toán hay phần mềm điều hành tàu
cũng do doanh nghiệp Trung Quốc phụ trách.
Ngân hàng phát triển châu Á ADB ước tính hơn 80% vốn đầu tư
đã quay ngược về Trung Quốc chỉ trong giai đoạn thi công,
khiến dòng tiền thực tế ở lại Lào rất nhỏ bé.
Dự án này vì thế trở thành vòng nợ khép kín hoàn hảo.
Bắc Kinh cấp vốn, thi công, thu loại, kiểm soát vận hành.
Còn Lào thì gánh nợ và gửi gắm hy vọng vào tương lai doanh thù,
chưa biết có đến hay không.
Một chuyên gia của ADB từng nhận xét chua chát là không mua một tuyến đường sắt,
họ mua quyền được nợ để có đường sắt.
Câu nói ấy lột tả trọn vẹn bản chất của vấn đề,
khi chủ quyền kinh tế của Lào giờ đây gắn liền với khả năng trả nợ,
mà khả năng đó lại phụ thuộc vào hoạt động thương mại do Trung Quốc trì phối.
Và nếu lịch sử là lời cảnh báo,
thì những ví dụ như Sri Lanka với cảng Hambantota hay Pakistan
với hành lang CPEC đều là minh chứng rõ ràng.
Khi không thể trả nợ, họ phải đánh đổi bằng tài sản chiến lược,
còn chủ quyền chỉ là con số trên giấy.
Lào nhỏ bé, hiền hòa nhưng đứng trước cùng một ngã rẽ,
có nguy cơ trở thành phiên bản thu nhỏ của Hambantota ngay trên đất liền Đông Nam Á.
Dù Trung Quốc luôn phủ nhận khái niệm bấy nợ,
khẳng định đó chỉ là hợp tác cùng phát triển,
nhưng cách thức vận hành của cơ chế này lại cho thấy rõ
một hình thức kiểm soát mềm, tinh vi mà bền bỉ.
Như viện Lowy của Úc từng chỉ ra,
Lào đang dần trở thành điểm neo chiến lược của Trung Quốc tại trung tâm bán đảo Đông Dương,
vị trí cho phép Bắc Kinh mở rộng ảnh hưởng xuống Thái Lan và Campuchia,
đồng thời giữ thế thượng phong trên các tuyến kết nối ra biển qua vũ ngáng Việt Nam.
Nói cách khác, Trung Quốc không chỉ kiểm soát dòng tiền,
mà còn âm thầm định hình hướng phát triển hạ tầng của cả khu vực,
khiến các quốc gia xung quanh phải xoay quanh quý đạo đã được họ vẽ sẵn.
Những hệ quả xã hội của sự hợp tác này bắt đầu bộc lộ rõ rệt.
Từ năm 2023, Lào phải đối mặt với lạm phát vượt 28% mức cao nhất Đông Nam Á,
trong khi đồng kiếp lao dốc kỷ lục khiến thu nhập người dân sụt giảm nghiêm trọng.
Chới chiều thay, tuyến đường sát từng được ca ngợi là biểu tượng của giao thương thế kỷ,
chỉ mang lại doanh thu khoảng 115 triệu USD trong năm 2024,
chứ bằng một phần mười chi phí vận hành hàng năm càng không đủ để trả nợ.
Để tìm lối thoát, chính phủ Lào buộc phải ký thêm hàng loạt thỏa thuận
cho phép doanh nhập Trung Quốc khai thác các mỏ cà ly, đồng và vàng ở khu vực Bắc Lào.
Những điều mà Trung khớp náng ngờ với thời điểm áp lực trả nợ lên tới đỉnh.
Và rồi, các nguồn tài nguyên quý giá ấy bắt đầu rời khỏi đất nước,
lạng lé theo đúng con đường sát do Trung Quốc xây dựng.
Trên bình diện xã hội, bóng Bắc Kinh đã phủ khắp từ Luông Pha Bang đến Udom Say rồi Viên Trăn.
Những khu đô thị mới mọc lên ven tuyến đường đều mang đậm dấu ấn Trung Hòa,
từ biển hiệu, hàng hóa cho đến đồng tiền lưu thông.
Nhân dân tẹ giờ đây được chấp nhận rộng rãi, thậm chí phổ biến hơn cả đồng kiếp của chính Lào.
Người dân bắt đầu nửa đùa nửa thật.
Chúng tôi đi tàu Trung Quốc trả bằng tiền Trung Quốc trên đất Lào.
Lời nói nghe tưởng nhẹ mà chứa đầy cay đắng.
Bởi sự hội nhập kinh tế mà Lào từng kỳ vọng đang dần biến thành một quá trình Trung Quốc hóa mềm.
Không ồn ào, không cứng ép, nhưng thấm sâu từng ngày.
Tuy nhiên, không thể phủ nhận những lợi ích mà tuyến đường này mang lại.
Xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc tăng rõ rẻ,
dòng khách du lịch từ Côn Minh hay Tê Sông Bản Nạp cũng giúp kinh tế địa phương khởi sát phần Lào.
Nhưng nếu đặt trên bàn cân thì quy mô lợi ích ấy vẫn quá nhỏ bé so với gánh nặng tài chính mà Lào phải gánh.
Theo Nguyên hàng Phát triển Châu Á ADB,
nếu GDP của Lào không tăng ít nhất 7% mỗi năm trong suốt thập kỷ tới,
quốc gia này sẽ không đủ khả năng tự hoàn vốn cho dự án đường sắt.
Nghĩa là bất kỳ trậm chế nào trong tăng trưởng đều có thể khiến cỗ máy nợ vận hành theo hướng bất lợi,
kéo Lào ngày càng sâu vào vòng xoáy phụ thuộc.
Và đó chính là bản chất của bẫy hạ tầng hiện đại,
nó không đòi nợ ngay mà một quốc gia mắc nợ phải điều chỉnh chính sách,
phải định hướng phát triển và cả đối ngoại sao cho phù hợp với lợi ích của chủ nợ.
Khi những tuyến đường, cây cầu, càng biển hay hệ thống điện quốc gia nằm trong tay nước khác,
quyền gia quyết định độc lập sẽ dần bị xói mòn.
Lào hiểu rõ điều này nhưng trong thực tế muốn phát triển thì phải có đường,
mà người sẵn sàng cho vai chỉ có Trung Quốc.
Câu hỏi giờ đây không còn là Lào có trả được nợ không mà sâu xa hơn,
Lào sẽ trả nợ bằng cách nào và bằng cái gì?
Còn quý vị nghĩ sao về vấn đề này?
Xin để lại dưới bình luận.
Nhớ đăng ký kênh, ghé qua kênh mỗi ngày.
Còn bây giờ, xin kính chào và hẹn gặp lại.
