[Phát thanh] Ấu Học Quỳnh Lâm🍂Bài 10

Tiểu An 小 安
151 người theo dõi
Đính chính: Địa chi phân theo Ngũ hành, Tỵ Ngọ thuộc Hỏa
🍂 Nguồn gốc ngày Đông Chí và Hạ Chí
Nguồn: chanhkien.org
#vanhoatruyenthong #vanhoa #truyenthong #giaoduc #chanhkien #sachhay
Chương trình phát thanh Bấu học Huỳnh Lâm, bài 10
Chào các em thiếu niên thân mến!
Chị Trang Tử rất vui khi chúng ta lại được gặp nhau trong chương trình hôm nay.
Chị Trang Tử sẽ cùng các em bước qua những năm tháng thanh xuân
cùng nhau đi tìm đến nơi cố gương của tinh thần và tâm linh
cùng tìm kiếm ý nghĩa chân chính của đời người.
Hôm nay chúng ta cùng lắng nghe bài viết có nhan đề
qua Đông Chí 106 ngày là Thanh Minh
Đông Chí Bách Lục thị Thanh Minh
Lập Xuân Ngũ Mậu Vi Xuân Xã
Hàn Thực Tiết thị Thanh Minh Tiền Nhất Nhật
Sơ Phục Nhật thị Hạ Chí Đệ Tam Canh
Bài thơ có nghĩa là
Ngày thứ 106 sau Ngày Đông Chí là Tiết Thanh Minh
Ngày Mậu thứ 5 sau Tiết Lập Xuân là Xuân Xã
Tết Hàn Thực trước Tiết Thanh Minh một ngày
Ngày Sơ Phục là Ngày Canh thứ 3 sau Tiết Hạ Chí
Lập Xuân là thời điểm bắt đầu mùa xuân
Từ Xuân Xã có nghĩa là
vào thời cổ đái, vào hai mùa xuân và mùa thu
phải cố tế thần thổ điệp
lễ tế xuân được gọi là Xuân Xã
lễ tế thu được gọi là Thu Xã
Trong bài học này có dùng đến các giọt ngữ
tiết thị và cang chi trong lịch cổ đái Phá Đông
Câu thứ nhất là Ngày Đông Chí Thanh Minh
Câu thứ hai là Lập Xuân
và câu thứ tư là Hạ Chí
đều là những thuật ngữ thuộc về Tiết Khí
Mọi người đã quen thuộc rồi
nên sẽ không nói thêm nữa
Hãy nói xưa qua về khái nghiệm cang chi
Vào thời cổ đái, thiên can miệng chi
dùng để ghi năm, tháng, ngày, giờ
Nó khởi nguồn từ vũ trụ học cổ xưa
âm dương và ngũ hành
kim, mọc, thủy, tỏa, thủ
Nói cách khác, 10 thiên can và 12 miệng chi
đều được phân loại theo thuật tính
âm dương ngũ hành
Thiên can phân thành âm dương là
giáp, mính, mậu, canh, nhâm, thuật dương
có các đặc tính dương như
sinh trưởng, vượng thịnh, tường tráng và nhiệt liệt
ất, ninh, kỳ, tân, quý, thuật âm
có các đặc tính âm như
tiêu giảm, suy lạc, suy nhược, hạ xuống và hàn lạnh
Thiên can phân ngũ hành có
giáp, ất, thuật mọc, mính, ninh, thuật hòa
mọc, kỳ, thủ, canh, tân, thuật kim
nhâm, quý, thuật thủy
Nghĩa là trước là dương, sau là âm
Ví dụ như giáp là dương mọc, còn ất là âm mọc
Nghĩa chi phân thành âm dương là
tí, dần, thiền, ngọ, thân, thuất, thuật dương
sử, mảo, tị, mồi, rậu, hợ, thuật âm
Nghĩa chi phân ngũ hành là
thân, rậu, thuật kim
dần, mảo, thuật mọc
tí, hơi, thuật thủy
tị, ngọ, thuật thủy
thiền, thuất, sửu, mồi đều thuật thủ
Chúng được dùng để ghi năm và đặt tên cho năm
10 thiên can và 12 điện chi
được sắp xếp một cách có trình tư
thành giáp tí như
ất, sửu, quýnh, dần, ninh, mảo, mọc, thiền, v.v
Nếu tính như thế
thì 60 năm một chu kỳ
nghĩa là một giáp tử
Dùng cho các tháng
chủ yếu là 12 điện chi
gương ứng với 12 tháng
Ví dụ, tháng tí là tháng 11
tháng sử là tháng 12, v.v
Để theo dõi ngày
và đặt tên cho các ngày
cũng dùng phương pháp cang chi của năm
để kết hợp
Lấy giáp tí làm khởi đầu
Về thời gian
24h là 12 thời thần
Phân thành 12 điện chi
và giờ ký
là từ 11h đêm
đến 1h đêm
Tính theo thứ tự
Như vậy, giờ ngọt là từ 11h trưa
đến 1h trưa
Bằng cách này
có thể biết được các thuộc tính
của âm dương ngũ hành
vào 1 giờ nhất định trong năm
hoặc 1 ngày nhất định
Nông nghiệp của truyền phương đông
đầy sống hàng ngày
giữ gìn sức khỏe, điều trị
và dự đoán trong đông nghi
tất cả đều là vũ trụ học
âm dương ngũ hành
Bởi vậy, tất cả đều là
sự thể hiện cụ thể
của âm dương ngũ hành
và vũ trụ quan
Con người phải hòa hợp với thiên nhiên
để đạt được sự cân bằng về âm dương
cũng như tương sinh tương khắc
trong ngũ hành
Cân bằng lẫn nhau để đạt được âm dương hài hòa
nhằm giữ sinh,
chữa bệnh và dự đoán cát hôn
Vì vậy, lịch can tri
của người xưa
không chỉ để biết giờ giấc, năm, tháng
mà còn phải nắm được
quy luật nguyên hóa
của âm dương ngũ hành
để hòa nhập với thiên nhiên
đạt được những dự đoán hôn cát
cũng như cầu quốc thái dân an
Để hiểu rõ hơn
về các khái niệm tiết khí
chúng ta cùng ngược dòng thời gian
quay trở lại tìm hiểu
về nguồn gốc ra đời
của các khái niệm đông trí
và hạ trí nhé
Vào khoảng thời nhà thương
người ta đã biết cách dựng rào tre
đo bóng để xác định mùa
Thời cổ đại người ta đã
chú ý đến trong một năm
có bốn mùa, người ta thấy được
vị trí của mặt trời
lúc giữa trưa
ở các mùa khác nhau
thì góc độ cao thấp của nó cũng sẽ khác nhau
Người ta dựng một cây rào tre
trên mặt đất để theo dõi
Theo kết quả quan sát
quanh năm thấy rằng
bóng của cây rào dường như vào mùa hè
thì ngắn hơn
và vào mùa đông thì dài hơn
Rõ ràng đây là sự thay đổi
của các mùa cho nên
độ dài ngắn của bóng
do ánh sáng mặt trời chiếu vào rào tre
sẽ không giống nhau
do đó lấy ngày mà bóng
cọc tre lúc giữa trưa
ngắn nhất là ngày hạ trí
trí có nghĩa là
lên tới đỉnh
hay còn gọi là nhật bắc trí
nhật trường trí
lấy ngày mà bóng
cọc tre dài nhất là ngày nông trí
còn được gọi là
nhật nam trí hoặc
nhật đoạn trí
Ngày nông trí dính theo lịch dương
hàng năm rơi vào khoảng
ngày 22 hoặc 23 tháng 12
Nông trí có ngày
ngắn nhất và đêm dài nhất
nên còn được gọi là đêm dài nhất
Sau ngày này
địa trí mặt trời trực tiếp
dịch chuyển về phía bắc
nên ngày dần dài hơn
vì ngày nông trí là thời điểm chuyển giao
giữa lánh và nóng của khí hộng
nên từ xưa đến nay
đã sự coi trọng ngày này
đã trở thành một ngày lễ quan trọng
được dân gian gọi là
Tết Đông Trí
Thời nhà Chu đã có Tết Đông Trí
Từ thời nhà Hán trở về sau
Tết Đông Trí càng được trú trọng hơn
theo đường thư Phi Chép
Ngày 1 tháng riêng
là bắt đầu một năm mới
Đông Trí
khí dương bắt đầu hồi than
đây là hai ngày Tết rất quan trọng
Thời đường coi trọng
ngày Đông Trí và Tết Nguyên Đán
thế nên có một câu nói
của dân gian rằng
Tết Đông Trí lớn như Tết Nguyên Đán
Trong ngày Đông Trí
ở miền Bắc Trung Quốc
thì người dân ăn xùi cảo hoặc bàn thắn
còn ở miền Nam Trung Quốc
thì ăn bánh trôi
Người Trung Quốc cũng có thói quen
tẩm hồ vào ngày Đông Trí
Trong thời tiết lạnh mốt
để chống trọn đến mùa đông khắc nghiệt
cơ thể sẽ tiêu hào
rất nhiều nhiệt lượng hơn mức bình thường
vì vậy bổ sung các thực phẩm
có hàm lượng nhiệt lượng cao
là rất phù hợp với đạo dưỡng sinh
Trong bài học hôm nay
chúng ta đã bắt đầu làm quen
với các thái niệm
về tiết phí
thang chi và nguồn ngốc
ra đời của hai ngày
Đông Trí và Hang Trí
Ngày Đông Trí là thời điểm
chuyển giao giữa lạnh và nóng
của thí hậu nên rất được coi trọng
hiểu được sự vận hành
của tự nhiên chúng ta có thể
chống sống hòa hợp với thiên nhiên hơn
Bài học của chúng ta
ngày hôm nay đến đây là kết thúc
Em gặp lại các em
vào chương trình lần sau nhé
