Video tóm tắt lịch sử Trung Quốc kể từ khi cách mạng Tân Hợi do Tôn Trung Sơn lãnh đạo thành công, khiến nhà Thanh sụp đổ (1912). Tôn Trung Sơn nhường chức đại tổng thống cho Viên Thế Khải, thống lĩnh của quân đội Bắc Dương. Là 1 kẻ rất tham vọng, Viên đã lên ngôi hoàng đế vào năm 1915. Tuy nhiên, Viên Thế Khải đã bị phản đối dữ dội bởi cấp dưới; đối mặt với viễn cảnh nổi loạn, ông ta thoái vị vào tháng 3 năm 1916 và chết vào tháng 6. Cái chết của Viên đã để lại 1 khoảng trống quyền lực mênh mông, khiến Trung Quốc rơi vào "thời đại quân phiệt", nơi các lãnh chúa quân sự địa phương hỗn chiến để tranh giành quyền lực. Sau khi Tôn Trung Sơn qua đời, Tưởng Giới Thạch trở thành lãnh đạo của Quốc Dân Đảng, đã thực hiện thành công cuộc bắc phạt, kết thúc thời kỳ quân phiệt và thống nhất Trung Hoa trên danh nghĩa (1928). #yoitubeshorts#riviubinhduong#toiyeushenyun
Trung Quốc vào cuối thế kỷ 18, chính quyền Nhà Thanh đã bước vào thời kỳ suy thoái.
Quan lại, quý tộc Tham Âu xa xỉ, dụng đất tập trung trong tay địa chủ nên đời sống của nhân dân ngày càng khổ cực.
Trong khi trên thế giới, chủ nghĩa tư bản và công nghiệp đã rất phát triển
thì Thanh chiều lại thực hiện chính sách bế quan tòa cảng để đề phòng sự xâm nhập của phương Tây.
Chính sách ấy càng làm cho đất nước suy yếu, không tạo được thực lực để chống ngoại xâm.
Các nước đế quốc lợi dụng sự yếu kém của Nhà Thanh tranh nhau mở rộng việc xâm nhập và chia cắt Trung Quốc,
lập nên các tô giới của họ, thực chất chính là các vùng thuộc địa.
Sau những thất bại Ê Chề trước các cường quốc và buộc phải ký kết các hiệp ước bất bình đẳng, cắt nhượng đất đai,
Nhà Thanh quyết định cải tổ quân đội theo hình mẫu phương Tây kể từ năm 1875.
Triều Đình đã chi hàng trăm triệu lạng bạc để mua sắm vũ khí hiện đại,
thuê các sĩ quan người Đức về làm cố vấn quân sự,
đồng thời gửi các học viên ưu tú sang nước ngoài để học tập kinh nghiệm.
Từ đó, nhiều đội quân hiện đại được thành lập, bao gồm lục quân Bắc Dương và hạng đội Bắc Dương được trang bị rất tốt.
Báo chi phương tới lúc bấy giờ đánh giá quân đội Nhà Thanh mạnh thứ 8 thế giới.
Tuy nhiên, tham nhũng và kỷ luật lỏng lẻo đã khiến cho đội quân này suy yếu, chiến đấu kém hiệu quả.
Năm 1911, cách mạng tân hợi bùng nổ, kéo theo nhiều cuộc binh biến lan rộng khắp miền Nam Trung Quốc.
Lực lượng cách mạng thành lập một chính phủ lâm thời ở Nam Kinh ngay trong năm sau.
Giới quyền bác sĩ Tôn Trung Sơn, quân đội Bắc Dương do viên thế khải chỉ huy được triều đình Nhà Thanh cử xuống đàn áp của cách mạng.
Rõ ràng là quân cách mạng không đủ mạnh để đánh lại quân Bắc Dương và nếu tiếp tục chiến đấu thì gần như chắc chắn họ sẽ phải nhận thất bại.
Thay vào đó, Tôn Trung Sơn đã thương lượng với viên thế khải để đặt dấu chấm hết cho Nhà Thanh và tái thống nhất Trung Quốc.
Đổi lại, Tôn Trung Sơn sẽ bàn giao chức tổng thống của mình và tiến cử viên thế khải lên làm tổng thống của nước Cộng hòa mới.
Là một kẻ cực kỳ tham vọng, viên thế khải lập tức đồng ý đem quân trở lại Bắc Kinh phế chất Hoàng đế Phổ Nghĩ chỉ mới 6 tuổi.
Đó là năm 1912, Nhà Thanh chính thức kết thúc sau 268 năm thống trị Trung Quốc.
Ngay sau khi Thanh Triều sụp đổ, Mông Cổ và Tây Tạng cũng tuyên bố ly khai,
Nhà nước Trung Hoa Dân Quốc chính thức được thành lập, với quốc kỳ ngũ sắc đại diện cho 5 dân tộc lớn nhất ở Trung Hoa là Hán, Mãn, Mông Cổ, Hồi và Tây Tạng.
Tôn Trung Sơn đề nghị viên thế khải đến Nam Kinh để nhậm chức đại tổng thống.
Tuy nhiên, viên từ chối và khăng khăng tiếp tục duy trì thủ đô là Bắc Kinh, nơi cơ sở quyền lực của ông ta được đảm bảo.
Vì vậy, quốc hội bị chia thành hai phe đối lập nhau, một bên là phe Bắc Dương của viên thế khải ở Bắc Kinh,
còn bên kia là quốc dân đảng của Tôn Trung Sơn ở Nam Kinh.
Trong tuyển cử nghị viên quốc hội Trung Hoa Dân Quốc lần thứ nhất vào cuối năm 1912, quốc dân đảng do tống giáo nhân lãnh đạo giành đa số ghế trong lưỡng viện.
Nhưng khi chuẩn bị nhậm chức thủ tướng nội các, ông bị viên thế khải ra lệnh ám sát vào tháng 3 năm 1913.
Chính quyền quốc gia bị phái Bắc Dương quân phiệt của viên thế khải kiểm soát.
Viên còn vay 25 triệu bảng Anh từ nước ngoài để đầu tư cho quân đội Bắc Dương mà không cần sự thông qua của nghị viện.
Tháng 7 cùng năm, Tôn Trung Sơn lấy lý do tống giáo nhân bị ám sát và vay nỡ nước ngoài quá nhiều, chỉ huy một số tỉnh miền Nam phát động cách mạng lần thứ hai.
Tuy nhiên, cuộc cách mạng thứ hai nhanh chóng nhận thất bại. Nam Kinh thất thủ, Tôn Trung Sơn và những người lãnh đạo khác phải bỏ chạy sang Nhật Bản.
Sau khi chấn áp được cuộc nổi dậy ở miền Nam, viên thế khải ra lệnh cấm quốc dân đảng, giải tán quốc hội,
đồng thời sửa đổi hiến pháp, trao nhiều quyền lực hơn cho ông ta như được phép tuyên chiến, ký kết các hiệp ước
và chỉ định các chức vụ mà không cần sự đồng thuận từ hội đồng lập pháp.
Tháng 12 năm 1915, viên thế khải tuyên bố lên ngôi hoàng đế, đổi quốc hiệu là Trung Hoa Đế Quốc.
Các tỉnh miền Nam một lần nữa nổi dậy trong cuộc chiến tranh hậu quốc.
Nhưng lần này, tình hình nghiêm trọng hơn rất nhiều vì chính những tướng lĩnh quân Bắc Dương cũng không ủng hộ viên và từ chối công nhận chế độ quân chủ.
Các tướng lĩnh quân sự là Thái Ngạc và đường kế nghiêu từ tỉnh Vân Nam tuyên bố tự trị, tổ chức hậu quốc quân và xuất trinh đánh viên.
Viên thế khải gửi 80.000 quân tấn công Vân Nam, nhưng quân đội của ông ta gặp thất bại nặng nề tại Tứ Xuyên.
Thất bại này khiến hàng loạt các tỉnh phía Nam khác cũng tuyên bố tự trị.
Dưới áp lực của toàn quốc, viên thế khải buộc phải tuyên bố thoái vị vào tháng 3 năm 1916, khôi phục nền Cộng Hòa và chết 3 tháng sau đó.
Sau khi viên thế khải chết, Phó Tổng thống Lê Nguyên Hồng được bầu lên kế nhiệm trước Đại Tổng thống.
Tuy nhiên, ông không có thực quyền trong tay mà phải phụ thuộc vào các tướng lĩnh Bắc Dương.
Cái chết của viên đã tạo nên một khoảng trống quyền lực minh mông, khiến Trung Quốc rơi vào vòng xoáy hỗn loạn và mở ra thời kỳ chủ nghĩa quân phiệt.
Ba thế lực quân phiệt mạnh nhất của quân Bắc Dương bao gồm Khoản hệ do Đoàn Kỳ Thuy đứng đầu, Trực hệ do Tàu Côn đứng đầu và Phụ hệ do Trương Tắc Lâm đứng đầu.
Các phe phái này đều có những thế lực ngoại quốc đứng sau tài trợ, để hưởng lợi từ việc bán vũ khí và tăng cường sức ảnh hưởng lên Trung Hoa.
Sự công nhận quốc tế phụ thuộc vào sự hiện diện tại Bắc Kinh, cho nên mọi bè cánh Bắc Dương đều cố gắng khẳng định mình đang thống trị thủ đô để tuyên bố tính hợp pháp.
Họ nhiều lần hỗn chiến nhằm khống chế chính phủ Bắc Dương.
Vào năm 1916, trong khi chiến sự ở châu Âu đang diễn ra quét liệt, thì cuộc họp Đại hội Quốc dân ở Trung Quốc được tổ chức với đông đảo thành viên phe cách mạng và các lãnh chúa quân Việt.
Thủ lĩnh khoản hệ là Đoàn Kỳ Thuy đề nghị Trung Quốc đưa quân tham chiến ở châu Âu để nâng cao vị thế và tầm ảnh hưởng của đất nước trên trường quốc tế.
Nhưng Tổng thống Lê Nguyên Hồng và nhiều thành viên phe cách mạng kịch liệt phản đối. Mô thuẫn chính trị giữa hai tư tưởng nổ ra.
Không thể giải quyết được mô thuẫn, Đoàn Kỳ Thuy đã vai tiền người Nhật, tập hợp lực lượng để chuẩn bị tiến đánh Bắc Kinh nhằm khống chế chính phủ.
Lo ngại chiến tranh, Lê Nguyên Hồng yêu cầu tướng Bắc Dương là Trương Huân Đăng đóng quân ở An Huy đến Bắc Kinh để giúp đỡ.
Khi Trương Huân hành quân đến Bắc Kinh vào ngày 1 tháng 7 năm 1917, ông nhanh chóng giải tán quốc hội và tuyên bố khôi phục chính quyền mãn thanh, đưa Phổ Nghi lên làm hoàng đế trở lại.
Tuy nhiên, chỉ mới 2 ngày sau, Đoàn Kỳ Thuy đem quân tiến đánh Bắc Kinh và dẹp tan thế lực của Trương Huân.
Ngay sau khi vào đất Bắc Kinh, Đoàn Kỳ Thuy ra lệnh giải tán nghị viện, đồng thời lấy danh nghĩa Trung Quốc để tuyên chiến với Đức và Áo Hung.
Trước sự coi thường hiến pháp của Đoàn, Tôn Trung Sơn và các cộng sự đã thành lập một chính phủ mới ở Quảng Châu liên kết với một số lãnh chúa quân Việt miền Nam như Việt hệ của Trần Quý Minh,
Quế hệ của Lục Vinh Đình và Điền hệ của Đường Kế Nghiêu cùng nhau phát động chiến tranh chống lại chính phủ của Đoàn Kỳ Thuy.
Năm 1918, Chiến tranh Thế giới thứ nhất kết thúc. Trung Quốc tuy nằm trong phe thắng trận, nhưng chính phủ Bắc Dương tại Hội nghị Hòa bình Paris bị buộc phải trao tô dưới thanh đảo của Đức tại Sơn Đông cho Nhật Bản.
Điều này làm cho các tầng lớp nhân dân bất mãn, nhiều cuộc biểu tình đã nổ ra nhằm phản đối hiệp ước, dẫn đến sự bùng nổ của phong trào ngũ tử.
Mặc dù vậy, Nhật Bản vẫn bất chấp vào đóng quân ở thanh đảo.
Qua phong trào ngũ tử, chủ nghĩa cộng sản được truyền bá vào Trung Quốc bởi tầng lớp trí thức dẫn đến sự hình thành Đảng Cộng sản Trung Quốc vào tháng 7 năm 1921.
Quay trở lại Bắc Kinh, Đoàn Kỳ Thuy ngoài việc xung đột với các lãnh chúa quân Việt miền Nam thì cũng có nhiều mâu thuẫn với hai tập đoàn quân Việt miền Bắc khác là Phụ hệ do Trương Tác Lâm lãnh đạo và Trực hệ do Tàu Côn lãnh đạo.
Hai thế lực này liên minh với nhau, phát động chiến tranh đánh bại hoãn hệ của Đoàn Kỳ Thuy vào tháng 7 năm 1920, dẫn đến chính quyền của ông cũng tan rã.
Sau cuộc chiến, Trực hệ và Phụ hệ thành lập một chính quyền chung, cùng nhau kiểm soát Bắc Kinh.
Ở miền Nam, quan hệ giữa Tôn Trung Sơn và các lãnh chúa quân Việt cũng bắt đầu bị chia rẽ bởi sự khác nhau về đường lối thống nhất Trung Quốc.
Tôn Trung Sơn muốn tiến hành chiến tranh để thống nhất, đồng thời cải cách đất nước dưới sự lãnh đạo của một đảng duy nhất là quốc dân đảng.
Tuy nhiên, các quân Việt khác lại ủng hộ chế độ liên bang, đa đảng và chủ trương thống nhất Trung Quốc bằng biện pháp hòa bình.
Tôn Trung Sơn cho rằng các thế lực quân Việt muốn thành lập chính phủ liên bang thực chất là để hợp pháp hóa sự cát cứ của họ.
Mô thuẫn không giải quyết được nên liên minh tan rã và quay ra đánh giết lẫn nhau.
Quay trở lại miền Bắc, Trực hệ liên minh với Phụ hệ đơn thuần chỉ là vì lợi ích nhất thời.
Do đó, chiến tranh giữa hai bè phái này đã sớm nổ ra vào năm 1922.
Kết quả, Trực hệ chiến thắng và đẩy Phụ hệ về Mãn Châu trở thành thế lực quân Việt mạnh nhất được cả Hoa Kỳ và Anh tài trợ.
Thủ lĩnh Tàu quân sau đó trở thành đại tổng thống.
Năm 1923, sau khi phong trào hộ quốc thất bại và nhận thấy sự phát triển của chủ nghĩa cộng sản ngày càng mạnh mẽ,
Tôn Trung Sơn chọn chính sách lên Nga dung cộng, tiến hành cải tổ quốc dân đảng theo mô hình đảng cộng sản Liên Xô.
Đồng thời, ông phái tưởng giới thạch đến Moscow để học tập chính trị và quân sự.
Liên Xô đồng ý từ bỏ các tô giới của mình ở Trung Quốc,
xóa bỏ những điều ước bất bình đẳng giữa Nga Hoàng và triều đình mãn thanh trước đây, hỗ trợ quốc dân đảng về mọi mặt.
Đổi lại, Tôn Trung Sơn liên minh với đảng cộng sản Trung Quốc, đưa nhiều thành viên của đảng cộng sản vào nắm giữ các vị trí trong chính quyền.
Năm 1924, Hoãn hệ tuy đã bại trận ở Bắc Kinh từ lâu nhưng vẫn còn tàn dự ở Thượng Hải, thành phố sầm út đã lọt vào mắt xanh của Tàu Côn.
Trực hệ phát động tấn công Hoãn hệ nhằm chiếm lấy Thượng Hải, nhưng quốc dân đảng ở miền Nam và Phụng hệ ở miền Bắc bất ngờ liên minh với nhau,
cam kết xuất quân bảo vệ Hoãn hệ, trầm ngòi cho cuộc xung đột Bắc Nam.
Trong khi chiến tranh đang diễn ra ác liệt thì thủ lĩnh Tây Bắc quân là Phùng Ngọc Tường, một đồng minh của trực hệ bất ngờ phản bội,
đem quân đánh út vào Bắc Kinh, phế chuất Tổng thống Tàu Côn.
Ngay sau đó, Phụng hệ cũng tấn công Bắc Kinh, gạt Phùng Ngọc Tường ra khỏi miền Bắc, kiểm soát hoàn toàn thủ đô.
Tàu Côn mất trước Tổng thống khiến cho trực hệ chia rẽ thành hai phe khác nhau, trực hệ cũ và tân trực hệ, tạo thành cuộc diện tam cường ở miền Bắc.
Lúc này, Tường giới thạch hoàn tất khóa học từ Liên Xô trở về, tham gia thành lập trường quân sự Hoàng Phố, đồng thời được Tôn Trung Sơn mời làm hiệu trưởng.
Trường chấp nhận tất cả mọi thành phần không phân biệt đảng phái chính trị,
ngoài ra còn đào tạo học viên các nước châu Á khác, trong đó có cả những nhà cách mạng Việt Nam.
Với chất lượng giảng dạy tốt, trường quân sự Hoàng Phố đã đào tạo ra nhiều chỉ huy quân sự xuất sắc cho cả quốc dân đảng và đảng Cộng sản.
Tháng 3 năm 1925, Tôn Trung Sơn qua đời tại Bắc Kinh vì bệnh ung thư, được người dân Trung Quốc suy tôn làm quốc phụ.
Tường giới thạch nổi lên như là người kế tục của Tôn Trung Sơn trong vai trò lãnh đạo quốc dân đảng.
Không lâu sau, tường phát động kế hoạch đông trinh tiêu diệt Việt hệ, trực tiếp quản lý tỉnh Quảng Đông.
Mùa hè năm 1925, tường giới thạch với tư cách là Tổng tư lệnh quân đội cách mạng quốc dân,
tuyên bố bắt phạt đánh dẹp các quân Việt Bắc Dương, Tân Quế hệ ở miền Nam, Tây Bắc quân và Tấn hệ ở miền Bắc,
cùng với đảng Cộng sản Trung Quốc hưởng ứng mạnh mẽ, tham gia chiến dịch bắt phạt.
Lúc này, nhằm chống lại quân cách mạng, ba quân Việt mạnh nhất phía Bắc là Trực hệ.
Tân Trực hệ và Phụng hệ cũng liên minh với nhau, lập ra an quốc quân.
Liên minh tồn thủ lĩnh Phụng hệ là trương tác lâm làm Tổng tư lệnh.
Năm 1927, phe quốc dân đảng với sự viện trợ của Liên Xô đã nhanh chóng đánh chiếm được một nửa Trung Hoa, trở thành thế lực hùng mạnh nhất.
Tuy nhiên, vào lúc này, những mâu thuẫn giữa quốc dân đảng và đảng Cộng sản ngày càng trở nên sâu sắc,
khiến tường giới thạch quyết định tiến hành cuộc chính biến Thượng Hải.
Ông ta trục xuất các cố vấn Liên Xô, tàn sát và thanh trừng hàng loạt những người Cộng sản, mở đầu cho các hoạt động chống cộng công khai tại nhiều địa phương khác.
Điều đó đã chấm dứt 10 năm hợp tác quốc cộng và là tiền đề cho cuộc nội chiến Trung Quốc sau này.
Trở lại chiến dịch bắt phạt với lực lượng và trang bị vượt trội, quốc dân đảng chiến thắng an quốc quân trên mọi mặt trận.
Lực lượng tấn hệ của phe quốc dân đảng thành công chiếm được Bắc Kinh, trương tác lâm phải lên xe lửa tháo chạy về Mãn Châu.
Trên đường đi, đoàn tàu chở trương tác lâm bị phát nổ, khiến ông ta bị trọng thương, về tới được Phụng Thiên thì chết.
Con trai là Trương Học Lương được cắt thuộc Hạ Tôn Lê Làm thủ lĩnh.
Nhiều tài liệu cho rằng đây là việc ám sát trương tác lâm do người Nhật thực hiện vì ông ta muốn duy trì vùng Đông Bắc độc lập trong khi người Nhật tham vọng kiểm soát vùng này.
Do đó, trước sự đe dọa của Nhật Bản, Trương Học Lương tuyên bố quy phục chính phủ quốc dân đảng.
Chiến dịch bắt phạt thành công, Trung Hoa, dân quốc về cơ bản đã được thống nhất dưới chính phủ quốc dân ở Nam Kinh, mở ra một thời kỳ 10 năm tương đối ổn định và thịnh vượng, được gọi là thập niên Nam Kinh.