Sự Thật Về Nguyễn Du: Vì SaoTác Giả Truyện Kiều Phải Quỳ 27 Lần Ở Bắc Kinh?

Một đại thi hào lịch sử đại Việt đã phải quỳ gối trước nhà Thanh. Tại sao một con người viết ra được những câu thơ đứt ruột như thế này? Trăm năm trong cõi người ta, chữ tài chữ mệnh, khéo là ghét nhau, trải qua một cuộc bể dâu, những điều trông thấy mà đau đớn lòng, mà chính con người ấy lại có một khoảnh khắc phải quỳ gối, phải cúi đầu, phải lạy lục trước triều đình phương Bắc. Tại sao Nguyễn Du, người mà cả dân tộc mình gọi là đại thi hào, là danh nhân, văn hóa thế giới, lại phải quỳ? và cái quỳ ấy nó có làm cho ông hèn đi không có làm gãy đi cái khí phách của ông không hay chính cái quỳ ấy lại là lúc ông nhìn thấu tận cùng cái nhục và cái vinh của một đời người. Thú thật với các bác khi em ngồi viết kịch bản này lúc 2 giờ sáng vợ em bê ra một bát cơm với đĩa rau muống luộc bảo ăn đi rồi hãy viết tiếp vừa ăn vừa nghĩ mà thấy thương cụ Du vô cùng cuộc đời của cụ sao mà nó giống vận nước mình đến thế cứ lận đận cứ tài hoa bạc mệnh ngày xưa hồi bé em đam mê lịch sử quá Cứ đến ngày nghỉ học là tụ tập mấy thằng cùng xóm Lấy cờ lao làm cờ Lấy cuốc xẻng liềm gậy của bố mẹ Làm vũ khí để dàn trận đánh nhau Lần nào về cũng bị mất đồ Rồi bị bố mẹ đánh cho sưng cả mông mà vẫn thích Giờ nghĩ lại thấy buồn cười Mà cũng thấy hạnh phúc Vì cái máu mê sử Nó đã ngấm vào người em từ lúc ấy mất rồi Nguyễn Du sinh vào năm 1765 Vào đúng cái lúc mà Triều Lê Thịnh đang thối nát nhất Xã hội rối ren nhất Cha của cụ là cụ Nguyễn Nghiễm làm quan đến chức tể tướng Là một người rất giỏi, rất thanh liêm mẹ của cụ Là bà Trần Thị Tần Là vợ ba của cụ Nghiễm Một người con gái Bắc Ninh rất đẹp, hát rất hay Gia đình cụ là một gia đình đại quý tộc Ở làng Tiên Điển, huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh Bây giờ, một dòng họ mà bảy đời Làm quan ai cũng đỗ đạt cao Đáng lẽ, sinh ra trong một gia đình như thế Thì phải sung sướng lắm chứ Phải được cưng chiều lắm chứ Nhưng cuộc đời cụ lại không như vậy Năm cụ lên 9 tuổi thì cha mất Năm cụ 12 tuổi thì mẹ mất Bỗng chốc thành một đứa trẻ mồ côi cả cha lẫn mẹ Bơ vơ giữa cuộc đời 12 tuổi thôi mà đã phải chịu cảnh mồ côi rồi Các bác thử nghĩ xem Nó tủi cực đến mức nào Nó bơ vơ đến mức nào Viết đến đây mà nước mắt em cũng dơm dớm đây nè Rồi cụ được người Anh cùng cha khác mẹ là Nguyễn Khản nuôi nấng Nguyễn Khản lúc ấy cũng là một quan lớn của Triều Lê Nhưng lại là một người rất ăn chơi chểnh mảng Rất tài tử Thích đàn ca sao nhị Thích thơ phú Sống trong nhà của một người Anh như vậy tiếp xúc với văn chương, với cầm kỳ thi họa, với những khúc ngâm, những vở trèo. Nhưng rồi sóng gió ập đến, Tây Sơn nổi dậy, Nguyễn Huệ ra Bắc đánh đổ Chúa Trịnh rồi đánh đổ luôn Vua Lê. Gia đình họ Nguyễn Tiên Điền vốn là trung thần của nhà Lê, cho nên khi nhà Lê mất thì cả gia đình ly tán, mỗi người chạy một nơi. Nguyễn Du khi ấy mới ngoài 20 tuổi, mang trong mình một nỗi đau mất nước, nỗi đau mất nhà, nỗi đau của một kẻ sĩ không biết đi đâu, về đâu. Những năm tháng sau đó là những năm tháng lang thang, phiêu bạt nhất trong cuộc đời cụ Có lúc cụ về quê vợ ở Thái Bình, là quê em đấy các bác ạ Sống ẩn giật, cày ruộng Có lúc cụ lên Bắc Ninh, có lúc cụ vào Thanh Hóa sống nhờ nhà bạn bè Có lúc phải đi buôn để kiếm sống 10 năm gió bụi ấy đã cho cụ nhìn thấy hết cái khổ của người dân Cụ thấy những người nông dân bị quan lại đánh đập, bị sưu cao thuế nặng Cụ thấy những người phụ nữ bị bán đi làm lẽ, làm hầu Cụ thấy những người có tài mà không có đất dụng võ Phải chết trong nghèo đói Tất cả những điều mắt thấy tai nghe ấy Nó ngấm vào máu thịt của cụ Để sau này khi viết chuyện Kiều Cụ mới viết được những câu như đau đớn lòng Như xót xa đến thế Nếu không có 10 năm lăn lộn ngoài đời Thì làm sao cụ hiểu được nỗi đau của Thúy Kiều Làm sao cụ hiểu được cái nhục Của một kiếp người bị vùi dập Đến năm 1802 Khi Nguyễn Ánh đánh bại Tây Sơn Lên ngôi Hoàng đế lấy niên hiệu là Gia Long Lập ra Triều Nguyễn Gia Long lúc ấy rất cần người tài Cần những người có danh tiếng như Nguyễn Du ra làm quan Để cho Triều Đình mới có thêm chính danh Có thêm uy tín Nguyễn Du lúc ấy đã 37 tuổi rồi Đang sống ẩn dật ở quê Nghèo lắm, khổ lắm, vợ con nheo nhóc Triều Đình gọi ra thì cụ ra Nhiều người đời sau cứ trách cụ là hàng thần Là theo Nguyễn Ánh để phản bội Tây Sơn Nhưng các bác thử đặt mình vào hoàn cảnh của cụ mà xem Một người đã lang thang hơn chục năm trời Nhà cửa không có Cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc Bây giờ có người gọi ra làm quan Có lương bổng để nuôi vợ con thì có ra không Theo em thì ai cũng sẽ ra thôi Mà cụ ra làm quan cũng chỉ là một chức quan nhỏ thôi Làm tri huyện Phù Dung Một huyện nghèo ở Hưng Yên bây giờ Rồi làm tri phủ Thường Tín Cũng là một nơi nghèo Làm quan mà cụ cứ như không làm quan ấy Thấy dân khổ thì bênh dân Thấy quan trên làm sai thì cãi lại Cho nên cứ bị giáng chức lên xuống hoài Đúng là thời đại nào cũng vậy Chính trực, thanh liêm, không khéo léo nịnh bợ Thì không được cấp trên trọng dụng Có một lần cụ làm tri huyện Phù Dùm Có một vụ kiện mà một người nhà giàu đút lót quan trên Để cướp ruộng của một người nông dân nghèo Cụ Nguyễn Du biết chuyện Xử cho người nông dân thắng kiện Trả lại ruộng cho người ta Vì thế mà bị quan trên ghét Bị kiện ngược lại là làm trái phép Rồi bị giáng chức Cái tính của cụ là vậy, cương trực, không chịu luồn cúi Làm quan mà cứ giữ cái tâm của một nhà thơ Thì khổ lắm các bác ạ Khi đọc đến đoạn này mình lại liên tưởng đến mấy ông quan xã thời bây giờ Cũng có người tốt như cụ Du Thương dân như con Nhưng cũng có những người chỉ lo vun vén cho gia đình mình Cho dòng họ mình Ở xã hội thời nào cũng vậy thôi các bác nhỉ Có người ngay người gian Mà cũng chính vì cái tính cương trực ấy Cho nên đường quan lộ của cụ Nguyễn Du Nó cứ lận đận mãi Rồi đến năm 1813 Một cái mốc quan trọng nhất trong cuộc đời cụ Và cũng là cái tiêu đề Mà em đặt cho video này Đại Thi Hào phải quỳ gối trước nhà Thanh như thế nào Năm đó vua Gia Long Cử một phái đoàn ngoại giao sang nhà Thanh Để cầu phong Tức là sang xin nhà Thanh công nhận mình là vua nước Nam Là An Nam Quốc Vương Để cho việc bang giao buôn bán được thuận lợi Thời phong kiến mình là nước nhỏ muốn yên ổn Thì phải làm cái lễ này với nước lớn Đó là luật bất thành văn rồi Người được chọn làm chánh sứ tức là trưởng đoàn Chính là Nguyễn Du Tại sao lại chọn Nguyễn Du Vì cụ là người có danh tiếng nhất có học vấn nhất, thơ văn hay nhất, cho đi thì mới không làm mất mặt quốc thể được. Đoàn sứ bộ lên đường vào cuối năm 1813, đi bộ, đi ngựa, đi thuyền, vượt qua Lạng Sơn, sang Quảng Tây, rồi đi mãi, đi mãi mấy tháng trời mới đến được Bắc Kinh. Đường đi xa xôi, vất vả, núi cao vực sâu, lại còn giặc cướp, lại còn bệnh tật. Nguyễn Du lúc ấy đã 48 tuổi rồi, sức khỏe cũ đã yếu lắm rồi, lại mang trong mình một tâm trạng rất buồn, rất cô đơn. Khi đến Bắc Kinh, phái đoàn được đưa vào Ở trong một cái quán trọ dành cho sứ thần Các nước chư hầu Gọi là tứ dịch quán Ở đó chật trội, bẩn thỉu, đồ ăn thì khó ăn Và rồi cái ngày phải vào Triều kiến Hoàng đế Gia Khánh Nhà Thanh cũng đến Lễ nghi của nhà Thanh nó kinh khủng lắm các bạn Nó rườm rà và nó mang tính sỉ nhục các nước nhỏ lắm Sứ thần các nước khi vào gặp Hoàng đế Thì phải thực hiện lễ tam quỳ cửu khấu Tức là quỳ xuống 3 lần Mỗi lần dập đầu 9 cái xuống đất Tổng cộng là 27 cái dập đầu Các bác tưởng tượng xem một ông quan An Nam 50 tuổi Đầu tóc đã bạc Mặc áo thụng khăn xếp Phải quỳ gối lê lết Giữa cái sân rộng mênh mông của Điện Thái Hòa Hai bên là hàng trăm quan lại Mãn Châu Hán tộc đứng nhìn Có người thì tò mò, có người thì cười khẩy Có người thì thương hại Hoàng đế Gia Khánh thì ngồi tít trên cao Xa tít, nhìn xuống như một ông trời Chính trong cái khoảnh khắc ấy, Nguyễn Du phải quỳ Ông quỳ xuống, dập đầu xuống nền đá lạnh lẽo của Tử Cấm Thành Cái trán của ông chạm vào nền đá Tiếng dập đầu vang lên khô khốc Các bác thử nghĩ xem lúc ấy Trong lòng cụ nghĩ gì? Có nhục không? Nhục lắm chứ Có đau không? Đau lắm chứ Nhưng không quỳ thì không được Vì đó là lễ nghi Là cái giá phải trả để cho đất nước được yên Để cho dân mình được buôn bán Được làm ăn, không bị mang quân sàng đánh Một cái quỳ của một người Để đổi lấy sự bình yên cho muôn dân Theo em thì nó đáng Nhưng mà nó vẫn nhục, vẫn đau nữa à Mà cái nhục nó chưa dừng lại ở đó đâu à Khi vào trong điện, quan lại nhà Thanh Còn hạch sách đủ điều Họ chê tờ biểu cầu phong của mình Chữ viết không đẹp, họ chê Lễ vật của mình mang sang là ít, là xấu Họ đòi phải đút lót thêm tiền bạc, quả cáp Thì mới cho mọi việc xuân xẻ Có một viên quan nhỏ của nhà Thanh Còn đến tận quán trọ của đoàn An Nam Để đòi tiền mãi lộ một cách trắng trợn Nguyễn Du là tránh xứ, phải đứng ra lo liệu hết Có đêm, cụ không ngủ được trọ nhìn ra ngoài trời Bắc Kinh tuyết rơi trắng xóa, cụ khóc. Cụ khóc cho mình và cụ khóc cho cả cái thân phận nhỏ bé của nước mình trước một đế chê lớn. Nhưng các bác ạ, chính trong cái đêm nhục nhã và cô đơn ấy ở Bắc Kinh, Nguyễn Du lại tìm thấy một người bạn chi kỷ. Đó chính là Thúy Kiều. Trước đó ở Việt Nam cụ đã đọc Kim Vân Kiều Truyện của Thanh Tâm Tài Nhân rồi. Nhưng khi sang Trung Quốc, cụ được đọc nhiều bản khác nhau hơn. Được xem người ta diễn tuồng về Kiều. Được nghe Người ta kể về Kiều Và cụ bỗng nhận ra cuộc đời của Thúy Kiều sao mà giống cuộc đời của mình đến thế Giống cuộc đời của nước mình đến thế Thúy Kiều Là một người con gái tài sắc vẹn toàn Mà phải bán mình chuộc cha Phải lưu lạc 15 năm, phải vào lầu xanh Phải quỳ gối trước biết bao nhiêu kẻ quyền thế Như Mã Giám Sinh, như Tú Bà Như Sở Khanh, như Hồ Tôn Hiến Để mà sống sót Nguyễn Du là một đại thi hào Mà cũng phải bán đi cái danh dự của mình Phải quỳ gối trước triều đình phương Bắc để mà giữ yên cho đất nước cả hai con người ấy đều phải quỳ nhưng cái quỳ của họ không phải là cái quỳ của kẻ hèn hạ, mà là cái quỳ của những người phải hy sinh bản thân mình để cho người khác được sống. Các bác có thấy nó giống nhau không? Quá giống luôn. Thế nên khi về nước vào năm 1814 sau hơn một năm đi sứ Nguyễn Du đã bắt tay và viết lại chuyện Kiều bằng chữ nôm, bằng thể thơ lục bát của dân tộc mình với 3.254 câu tại sao chuyện Kiều lại hay đến thế lại buồn đến thế, lại làm cho người ta khóc được Là vì nó được viết bằng chính nước mắt của một người đã từng phải quỳ, đã từng phải nhục Mỗi câu thơ trong truyện Kiều không chỉ là thơ nữa Mà nó là máu, là nước mắt, là nỗi nhục của chính tác giả Sau khi đi sứ về, Nguyễn Du được thăng lên làm hữu tham tri bộ lễ Một chức quan khá to ở kinh đô Huế Nhưng cụ chán lắm rồi, cụ không còn muốn làm quan nữa Cụ xin về hưu mấy lần nhưng vua không cho Vua Gia Long rồi vua Minh Mạng cứ giữ cụ lại Vì cần cái danh tiếng của cụ để trang trí cho triều đình Những năm cuối đời cụ sống ở Huế Trong một căn nhà nhỏ, nghèo, bệnh tật liên miên Mắt cụ mờ đi, chân cụ đau, cụ ho ra máu liên tục Vậy mà đêm nào cụ cũng ngồi bên ngọn đèn dầu Cặm cụi sửa lại từng câu, từng chữ trong truyện Kiều Có người nói rằng cụ sửa đi sửa lại truyện Kiều đến mấy lần Mỗi lần lại hay hơn, lại thấm hơn Rồi đến năm 1820 Triều đình lại cử cụ đi sứ sang nhà Thanh lần thứ hai Lần này cụ vẫn được cử làm chánh sứ Nhưng mà cụ chưa kịp đi thì đã ngã bệnh nặng và mất ở Huế Hưởng dương 55 tuổi 55 tuổi thôi mà đã phải ra đi rồi Các bác thử nghĩ xem Một con người tài hoa như thế Bạc mệnh đến thế Khi cụ mất, trong nhà không có tiền để mua quan tài Phải nhờ tiền của vua ban cho mới làm được đám tang Người ta kể lại rằng Khi khâm liệm người ta thấy Trong túi áo của cụ vẫn còn một bản thảo Truyện Kiều đã cũ mềm, đã nhào nát Có chỗ còn bị thấm nước mắt Và mồ hôi của cụ Cuộc đời của Đại Thi Hào là như thế đấy các bác ạ Không phải lúc nào cũng được tung hô, được ca ngợi Có những lúc phải quỳ, phải nhục Phải chịu được những điều mà người thường không chịu được Nhưng chính những lúc quỳ ấy Lại làm cho tâm hồn của cụ lớn hơn Cao hơn Và làm cho thơ của cụ bất tử Em nói thật với các bác Em làm kênh sự kỳ vọng này Có những lúc phải cúi đầu, phải nhịn nhục lắm chứ Vợ nó chửi các bác ạ rằng Không lo chuyện làm ăn, cứ chạy theo đam mê viết sử Có những lúc nản muốn bỏ lắm Nhưng cứ nghĩ đến cụ Nguyễn Du Một con người tài hoa như thế mà còn phải quỳ Còn phải chịu nhục Thì mình lại có thêm động lực để đứng dậy làm tiếp Chẳng hiểu sao em viết nội dung về chủ đề này chẳng thấy chán gì các bác ạ Cứ đà này khéo em nhiễm luôn cái khí chất hào hùng Mà lại bi ai của các cụ ngày xưa mất thôi Bây giờ khi chúng ta đã đi qua gần hết cuộc đời của Nguyễn Du Từ lúc là một cậu bé mồ côi 12 tuổi Cho đến lúc là một ông quan phải quỳ gối ở Bắc Kinh Rồi cho đến lúc chết trong nghèo khổ ở Huế Chúng ta mới thấy rằng cuộc đời của cụ là một bản truyện Kiều ngoài đời thực Cũng tài hoa, cũng bạc mệnh, cũng phải lưu lạc, cũng phải quỳ gối Nhưng cuối cùng thì vẫn giữ được chữ tâm, chữ tài Có người bảo rằng Nguyễn Du là một người bi quan, yếm thế Chỉ nhìn thấy cái đau khổ của cuộc đời Nhưng theo em thì không phải vậy Cụ là một người rất lạc quan, rất yêu đời Nhưng mà cái lạc quan của cụ nó được xây dựng trên sự thấu hiểu nỗi đau Cụ hiểu nỗi đau thì cụ mới thương người Cụ thương người thì cụ mới viết ra được những câu thơ để đời Nếu không có nỗi đau thì làm sao có được truyện Kiều Câu chuyện vẫn còn một bài học cuối cùng Quan trọng nhất Các bác ơi nếu các bác đã nghe đến đây Đã đi cùng em qua hết cuộc đời của Đại thi hào Nguyễn Du Từ lúc vinh quang cho đến lúc phải quỳ gối Thì em mong các bác hãy nhớ lấy một điều này Trong cuộc đời này Ai rồi cũng sẽ có lúc phải quỳ Phải cúi đầu trước khó khăn Trước số phận, trước những kẻ mạnh hơn mình Điều đó không có gì là xấu hổ cả Xấu hổ là khi chúng ta quỳ rồi Mà không đứng dậy được nữa Là khi chúng ta bán rẻ lương tâm của mình Để được yên thân Nguyễn Du đã quỳ trước nhà Thanh Nhưng tâm của cụ không quỳ, thơ của cụ không quỳ Khí phách của cụ không bao giờ quỳ Cụ quỳ một lần để cho dân tộc được đứng thẳng Cho nên dân tộc sẽ mãi mãi quỳ gối trước tài năng và nhân cách của cụ Đó mới là cái quỳ đáng giá nhất Và bây giờ, khi chúng ta đọc lại câu thơ cuối cùng của truyện Kiều Thiện căn ở tại lòng ta, chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài Chúng ta hãy nhớ đến hình ảnh một ông già 50 tuổi Râu tóc bạc phơ Quỳ gối giữa sân rồng Tử Cấm Thành năm 1813 Nước mắt lăn dài trên má Chính giọt nước mắt ấy Chính cái quỳ ấy đã làm nên chữ tâm Đã làm nên một truyện Kiều bất tử Nhà Thanh bây giờ đã mất rồi Tử Cấm Thành bây giờ chỉ còn là một cái bảo tàng Cho du khách vào chụp ảnh Nhưng chuyện kiều thì vẫn còn sống mãi Vẫn còn làm cho hàng triệu người Việt Nam Phải khóc, phải cười, phải suy ngẫm Chào các bác nhé Em đi ngủ đây Các bác nhớ nhấn nút theo dõi đăng ký kênh Giữ kỳ vọng nhé