Phong dục khởi nhi thạch yến phi, thiên giáng vũ nhi thương dương vũ. Toàn phong danh vi dương giác, thiểm điện hiệu viết lôi tiên. Thanh Nữ nãi sương chi Thần, Tố Nga tức nguyệt chi hiệu. Lôi bộ chí tiệp chi quỷ viết Luật Lệnh, Lôi bộ thôi xa chi nữ viết A Hương.
Giải nghĩa từ ngữ
(1) 石燕 (Thạch yến): Những viên đá có hình dạng giống chim én.
(2) 商羊 (Thương dương): Tên loài chim Thần mang mưa đến trong thần thoại Trung Quốc.
(4) 青女 (Thanh Nữ): Thần cai quản sương tuyết. Xem trong "Hoài Nam Tử".
(5) 素娥 (Tố Nga): là Hằng Nga. Xem trong "Văn Tuyển - Nguyệt Phú"
(6) 至捷 (Chí tiệp): Nhanh nhẹn và nhanh chóng nhất. "Tiệp" là nhanh chóng.
(7) 律令 (Luật Lệnh): Tên một người thời Chu Mục Vương, có tài đi nhanh, đi như bay, sau khi chết trở thành tiểu quỷ của Lôi bộ. Xem trong "Sưu Thần Ký".
Bản dịch tham khảo
Khi gió sắp nổi lên thì chim én đá kết bầy bay lên, khi trời sắp mưa thì con chim Thương Dương (chim một chân) xuất hiện bay lượn. Gió lốc xoay tròn giống như một cái sừng cừu uốn cong, nên gọi là gió “dương giác” (gió xoáy). Tia sét cắt ngang bầu trời giống như thần Sấm vung roi, nên gọi là "lôi tiên" (roi sấm). Thanh Nữ là vị thần linh cai quản sương giáng, Tố Nga chính là Hằng Nga, cũng là một tên khác của mặt trăng. Quỷ trong Lôi bộ đi lại rất nhanh, có thể đi như bay gọi là “Luật Lệnh", “A Hương" là nữ Thần đẩy xe sấm, chuyên cai quản giông bão.
Chương trình phát thanh Ấu học Quỳnh Lâm, bài 3
Chào các em thiếu niên thân mến!
Chị Trang Tử rất vui khi chúng ta lại được gặp nhau trong chương trình hôm nay.
Chị Trang Tử sẽ cùng các em bước qua những năm tháng thân xuân
cùng nhau đi tìm cái nơi cố gương của tinh thần và tâm linh
cùng tìm kiếm ý nghĩa chân chính của đời người.
Hôm nay chúng ta cùng lắng nghe bài viết có nhan đề
Gió sắp thổi thì chi mén bay
Phong dục khởi nhi thạch yến phi
Thiên giáng vũ nhi thương dương vũ
Toàn phong sanh vi dương rắc
Thiểm điện hiệu viết lôi tiên
Thanh nữ nãi xương chi thần
Tố Nga tức nguyện chi hiệu
Lôi bộ trí tiệp
Chi quỷ viết luật lệnh
Lôi bộ thôi xa
Chi nữ viết a hương
Khi gió sắp nổi lên
Thì chi mén đá
Kết bầy bay lên
Khi trời sắp mưa
Thì con chim thương dương
Tức chim một chân xuất hiện bay lượn
Gió lốc xoay tròn
Giống như một cái sừng cừu uốn cong
Nên gọi nó là gió dương rắc
Gió xoay
Tia xét cắt ngang bầu trời
Giống như thần sấm phung roi
Nên gọi là lôi tiên
Roi sấm
Thanh nữ là vị thần linh
Cai quản xương giáng
Tố Nga chính là hàng Nga
Cũng là một tên khác của mặt trăng
Quỷ trong lôi bộ đi lại rất nhanh
Có thể đi như bay
Gọi là luật lệnh
A hương là nữ thần đẩy xe sấm
Chuyên cai quản dông bão
Trong bài học này
Hai câu đầu dạy các em cách xem thời tiết
Đây là kiến thức khí tượng
Mà chúng ta sẽ nói đến hôm nay
Người xưa cho rằng
Tam tài gồm trời, đất và con người
Là có sự liên quan và ảnh hưởng lẫn nhau
Do đó khi quan sát các hiện tượng của trời đất
Thì có thể dự đoán được nhiều điều
Đây là một ví dụ về việc trẻ nhỏ
Học được những kiến thức này
Ngay từ khi còn nhỏ
Thì các em sẽ biết dự đoán thời tiết
Bằng cách nhìn vào sự thay đổi của sự vật xung quanh
Không chỉ vậy
Các em sẽ ghi nhớ được điển cố và truyền thuyết
Về Thạch Yến và Thương Dương
Sau này nếu gặp lại những từ này
Trong sách cổ và thơ văn
Các em sẽ có thể hiểu được
Nghĩa của hai từ này
Mà không cần tra từ điển hẳn cổ
Câu cuối trong bài học này cũng như vậy
Ta sẽ hiểu được
Vì sao cổ nhân gọi Gió Lốc là Dương Giác
Gọi Xét là Lôi Tiên, Giói Sấm
Thanh Nữ là Đề Chỉ Thần Sương
Thằng Nga còn được gọi là Tố Nga
Tương tự như thế
Khi đọc sách cổ gặp Luật Lệch hoặc A Hương
Thì đều có thể hiểu rõ nguồn gốc
Do nên sau khi đọc những cuốn sách này
Trẻ em sẽ biết được rất nhiều kiến thức
Tương lai có thể hiểu được biển, sách, kinh biển
Cổ xưa giọng lớn
Vì vậy, đọc Ấu Học Quỳnh Lâm
Sẽ có thể xem và hiểu được cổ thư
Nếu không có nền tảng này
Cho dù sau này có thông thuộc tứ thư và ngũ kinh
Thuộc lòng các bài thơ văn khác nhau
Vẫn biết nó là như vậy
Nhưng không hiểu vì sao
Vẫn là không thấu đáo
Vì không hiểu nghĩa gốc
Và nguồn gốc của các từ cổ
Nên cứ phải trà từ điển mãi
Nhưng cũng chỉ hiểu được lơ mơ chút ít
Và cũng không thể sử dụng từ hán cổ
Một cách linh hoạt được
Đọc xong bài thứ 3
Chị tin rằng một số các em
Đã nhận thấy văn phong
Cùng các nhóm câu song hành
Chưa kể ý nghĩa nội dung bên trong
Chỉ cần đọc âm hưởng
Đã tót lên vẻ đẹp nghệ thuật
Đã sự đối đáp gọn gàng
Hấp dẫn
Cũng như dài và ngắn
Không cứng nhắc
Nếu từ nhỏ trâu dồi văn học nghệ thuật
Sẽ giúp cho trẻ nhỏ
Có thể đọc thuộc những bài văn hay
Ngày nay
Nếu chúng ta đọc nó
Thì cũng sẽ thấy rất thú vị
Chẳng lạ gì mà người đi học
Thời xưa không tạo đến mức
Ăn nói tào nhã
Kiến thức nguyên pháp
Và tích nũi được những văn hóa sâu rộng
Những câu thơ hàng ngày của giới kế tộc
Trong hồng lâu mộng
Hóa ra là sự thật
Những tỷ nữ trong quá khứ
Ngày ngày đều được mắt thấy
Tai nghe
Cũng không thấy chán ngán
Đánh giá theo tiêu chuẩn giáo dục
Của cổ nhân
Thì ngôn hành của chúng ta hiện nay
Là khá thô tục
Và cho dù đã tốt nghiệp tại học
E rằng chúng ta cũng không thể
Giỏi bằng những đứa trẻ
Thời cổ đại
Thật sự làm cho con người ta
Cảm thấy thương tâm
Bài này
Là thẻ văn biển ngẫu
Hai về đối nhau thời cổ đại
Phổ biến ở các triều đại
Nguy, Tấn và Nam Bắc Triều
Còn được gọi là biển lẹ văn
Đặc điểm chính của nó
Là chú trọng đến sự đối xứng
Vì các mẫu câu đối nhau
Như hai con ngựa đi đôi với nhau
Nên được gọi là biển thẻ
Về vần
Vì vậy, khi đọc lên
Có tính văn học nghệ thuật rất mạnh
Và đa số đều là những nét đẹp
Tao nhã
Tuy nhiên, do văn biển ngẫu
Có xu hướng quá chú trọng
Đến hình ước và quy tắc
Nên việc diễn đạt nội dung
Sẽ bị hạn chế
Chỉ khi sử dụng đúng cách
Thì nó mới toát lên được
Đầy đủ chất thơ
Và vẻ đẹp nghệ thuật độc đáo
Sau thời nhà đường
Văn biển ngẫu 4 hoặc 6 câu
Thường được sử dụng
Vì vậy, nó được gọi chung là
Văn 4-6
Vào thời nhà Tống
Nhiền văn rất phổ biến
Cho đến cuối thời nhà Thanh
Kỳ thực, mỗi thể loại văn
Đều có những công dụng và thế mỹ riêng
Nếu sử dụng tốt
Mới có thể phát huy tác dụng
Tuyệt vời nhất
Sử dụng nó trong vui chơi
Giải trí tao nhã hàng ngày
Dùng nó trong nhập môn
Văn hóa truyền thống
Là điều rất tuyệt vời
Ví dụ, sách giáo khoa nhập môn
Đối với trẻ em rất dễ học thuộc
Và có nước điểm suốt đời khó quên
Khi chúng được viết
Bằng âm luật phong phú
Dễ nối tinh tế
Chú trọng thể văn miền ngẫu
Dùng biển cố
Không chỉ giúp trẻ dễ đọc thuộc lòng
Mà còn có thể cho trẻ
Tiếp xúc với văn từ tốt đẹp từ nhỏ
Còn có thể tiếp xúc
Với một lượng lớn
Những biển cố
Cách dùng từ thời cổ đại
Lượng kiến thức có thể được nâng lên
Một cách nhanh chóng và đạt hiệu quả cao
Ngày nay
Đọc lại sách này
Cũng là một loại hình hưởng thụ nghệ thuật hoàn mỹ
Khiến người ta say mê khó cưỡng
Trẻ em suốt đời
Không bao giờ quên
Sướng đáng là tác phẩm
Kinh điển nổi tiếng
Nếu dùng tài liệu giáo khoa như vậy
Để dạy trẻ em
Thì không lo là không thể bồi dưỡng được
Những đứa trẻ đầy khí chất
Tao nhã
Và có hàm dưỡng
Các em thiếu niên thân mến
Trong bài học hôm nay
Chị Trang Tử sẽ kể cho các em nghe
Chuyển thuyết về chim Thạch Yến
Và Thương Dương
Tương truyền
Một con chim
Ở núi Linh Lăng
Tỉnh Hồ Nam
Có rất nhiều viên đá
Hình chi mén
Khi có gió thổi
Thì chúng sẽ bay thành từng đàn
Gặp gió ngừng mưa tanh
Sẽ biến trở lại thành đá
Từ đó xuất hiện
Chuyển thuyết về Thạch Yến
Một hôm
Có một con chim
Một chân
Bay đến nước tè
Nó bay đến trước sành
Giang cánh mà nhảy
Tè hầu thấy lạ
Nên sai xứ sang nước lỗ
Hỏi khẩu tử
Khẩu tử nói
Loài chim này tên là Thương Dương
Là đại biểu của Thủy Tường
Xưa kia từng có đứa trẻ
Đứng bằng một chân
Vừa nhảy vừa xòe
Hai cánh tay ra
Và hát rằng
Trời sắp đổ mưa lớn
Thương Dương nhảy múa
Bây giờ
Loài chim này xuất hiện
Ở nước tè
Để bảo cho dân chúng đắp đê
Và xây kinh nhằm đề phòng thiên tai
Về sau
Quả thật có một chân mưa lớn
Các nước láng giềng bị lỗ lột
Riêng chỉ có nước tè
Là đã chuẩn bị từ trước
Nên đã tránh được thảm họa
Các em thiếu niên thân mến
Câu chuyện về chim Thạch Yến
Và Thương Dương
Cũng đã khép lại chương trình ngày hôm nay
Hẹn gặp lại các em
Vào chương trình lần sau nhé