TRUNG QUỐC QUỶ KẾ ĐA ĐOAN NHƯNG TRUMP ĐÃ ĐỌC VỊ, GIĂNG TRƯỚC CẠM BẪY

Tri Thức Mới
2.1K người theo dõi
321 Lượt xem video·13 thg 5, 2025
Chào mừng quý vị trở lại với chương trình TÔI LÀ LÊ MÌNH
Những ngày giữa tháng 5, Geneva, Thụy Sĩ đã trở thành tâm điểm chú ý khi Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong bước vào phòng họp kín để đối mặt với các nhà đàm phán Hoa Kỳ.
Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung với những mức thuế quan kỷ lục 145% từ Mỹ và 125% từ Trung Quốc đã đầy cả 2 cường quốc vào một trận đấu không khoản dựa.
Trong khi Tổng thống Donald Trump ngũ ý về mức thuế mới trên Truth Social,
Cố vấn Peter Navarro, thằng thường gọi Trung Quốc là kẻ lừa đảo,
thì một video dò dỉ về những chiêu trò tinh vi của Bắc Kinh đã hé lộ cách họ chơi trò chơi quyền lực này.
Vậy những chiêu trò ấy là gì? Chúng ta hãy cùng tìm hiểu ngay sau đây.
Một cánh bạc ở Geneva
Ngày 9 tháng 5, Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong dẫn theo phái đoàn lên đường đến Geneva,
mang theo sứ mệnh nặng nề, thuyết phục Mỹ giảm mức thuế quan 145% áp lên hàng hóa Trung Quốc.
Tại đây, ông sẽ gặp Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Batson và đại diện thương mại Jameson Greer
trong cuộc đàm phá được xem là cơ hội cuối cùng cho Bắc Kinh để tránh một cuộc chiến thương mại toàn diện.
Áp lực đè lên vai Hà Lập Phong không hề nhỏ, bởi nếu thất bại thì khủng hoảng kinh tế sẽ tiếp tục lan rộng.
Hàng nghìn nhà máy ở Quảng Châu và Thâm Quyến có nguy cơ đóng cửa, đầy hàng triệu công nhân vào cảnh thất nghiệp.
Trung Quốc đáp trả mức thuế 145% của Hoa Kỳ bằng cách áp thuế 125% và hủy nhiều đơn hàng quan trọng,
trong đó có đơn hàng 12.300 tấn thịt lợn từ các nông trại ở Mỹ.
Tuy nhiên, cả hai bên đều ngâm hiểu rằng việc trả đũa không phải là giải pháp lâu dài.
Bởi vậy, trong cuộc đàm phá lần này, Hà Lập Phong cần một chiến thắng để cứu nền kinh tế vũ đang mang đầy thương tích.
Hà Lập Phong hiểu rằng, ông đang bước vào một ván cờ quyết định.
Thách thức lớn nhất của ông là vừa phải thuyết phục Hoa Kỳ giảm thuế quan, lại vừa giữ cho Bắc Kinh thể diện.
Geneva không còn là một phòng họp mà đã trở thành đấu trường để lòng kêu hãnh và lợi ích quốc gia cùng tham gia tranh tài.
Trung Quốc gian lận thuế quan như thế nào?
Chỉ vài ngày trước khi Hoa Kỳ và Trung Quốc chính thức bắt đầu cuộc đàm phán,
Tổng thống Trump đã ám chỉ rằng mức thuế bổ sung đối với Trung Quốc có thể sẽ giảm xuống còn 80%.
Ông chia sẻ trên mạng xã hội Truth Social rằng, có vẻ như việc áp thuế 80% đối với Trung Quốc là phù hợp.
Điều ấy còn tùy thuộc vào Scott Besson.
Những lời này đã làm dấy lên nhiều đơn đoán.
Liệu có phải Hoa Kỳ sẽ chủ động leo thang căng thẳng, hay là đang mở đường cho giai đoạn đàm phán tiếp theo?
Và Trung Quốc liệu có chiến lược gì đối phó với Hoa Kỳ hay không?
Ngay sau đó, người thực sự làm rõ bức tranh này là ông Peter Navarro, cố vấn thương mại Tòa Bài Úc,
nổi tiếng với lập trường cứng rắn với Bắc Kinh.
Trong cuộc phỏng vấn trên Bloomberg ngày 9 tháng 5, ông Navarro kể lại những ký ức sống động ở Geneva vài năm trước,
khi ông đối đầu với đoàn đàm phán Trung Quốc tại Tổ chức Thương mại Thế giới WTO.
Ông nói, Trung Quốc là những kẻ đứng đằng sau điều khiển hệ thống thương mại toàn cầu.
Họ chơi WTO như chơi một cây đàn violin.
Đó là điều đáng sợ nhất tôi từng thấy ở Geneva.
Ông Navarro kể lại, mô tả phái đoàn Trung Quốc là một đội ngũ đông đảo,
được tổ chức chặt chẽ với quy mô áp đảo, khiến người ta cảm nhận được sự tranh lệch giữa hai bên.
Điều làm Navarro đặc biệt chú ý là kinh nghiệm dây dạn của đoàn đàm phán Bắc Kinh.
Trong khi các phái đoàn Mỹ thay đổi theo từng nhiệm kỳ Tổng thống,
thì phái đoàn Trung Quốc lại giữ nguyên những nhân vật kỳ cựu.
Họ là những người đã đối đầu với Hoa Kỳ qua nhiều năm.
Sự ổn định này mang lại lợi thế chiến lược to lớn cho Bắc Kinh,
vì họ đã quen thuộc với các quy định của WTO và biết cách khai thác từng kẻ hở,
biến tổ chức này thành công cụ phục vụ lợi ích của mình.
Cụm từ chơi WTO như chơi đàn violin của Navarro là một cách ví von hình ảnh.
Đoàn đàm phán Trung Quốc là người điều khiển cuộc chơi,
sử dụng các quy tắc thương mại quốc tế với sự điều luyện khéo léo,
giống như một nhạc công bậc thầy biểu diễn một bản nhạc phức tạp.
Ông Navarro kể rằng, Ấn Độ dùng chiến thuật gọi là thuế quan Maharaja,
nghĩa là đưa ra các mức thuế quan cao ngất ngưỡng để bảo vệ các nhà sản xuất nội địa
như Tata và Mahindra, khiến hàng hóa Mỹ khó thâm nhập vào thị trường nước này.
Nhật Bản tính khác, họ dựa vào các giao cảm phi thuế quan,
như tiêu chuẩn vệ sinh thực phẩm để hạn chế hàng nhập khẩu.
Còn Đức lại sử dụng thuế giá trị gia tăng VAT để làm hàng hóa Mỹ đắt hơn trên thị trường châu Âu.
Đức đưa ra mức thuế quan 10% đối với ô tô, cao gấp 4 lần mức 2,5% của Mỹ.
Khi thuế quan kết hợp với VAT, hàng hóa Mỹ gần như không có cơ hội cạnh tranh công bằng.
Trong khi Ấn Độ, Nhật Bản, Đức và các quốc gia khác đều đặt một dấu vân tay để hạn chế Mỹ,
thì Trung Quốc lại ở một đẳng cấp khác, vượt xa những nước còn lại cả với quy mô lẫn độ tình vi.
Đội ngũ đàm phán của họ luôn biết cách khai thác các lỗ hổng trong thương mại toàn cầu.
Chính WTO đã dung túng cho các hành vi bất công ấy.
Đa số thành viên của WTO đều hưởng lợi từ việc đè đầu cưỡi cổ Hoa Kỳ.
Trong đó, Bắc Kinh là người chơi lớn nhất, sử dụng các cơ chế như VAT và các quy định WTO
để giữ cho mình lợi thế cạnh tranh tuyệt đối.
Qua câu chuyện ở Geneva, ông Navarro đã vẽ nên một bức tranh sóng động
về sự tinh vi của Trung Quốc trong thương mại toàn cầu.
Bằng cách so sánh họ với Ấn Độ, Nhật Bản và Đức, ông đã đặt ra một câu hỏi lớn hơn.
Làm thế nào để Mỹ đối phó với một đối thủ có đội ngũ ổn định, chuyên nghiệp
và biết cách thao túng hệ thống quốc tế?
Mặc dù ông Navarro không nêu chi tiết các mánh khóe của Trung Quốc,
nhưng một đoạn video do gì trên mạng xã hội Tiểu Hồng Thư đã tiết lộ điều đó.
Đoạn video được Financial Times đưa tin và được đăng tải lại trên YouTube
qua kênh China Decode.
Trong video, một người tự xưng là chuyên gia Logistics đã quay lại từng bước
rửa sạch nguồn gốc hàng hóa Trung Quốc để né tránh thuế quan Hoa Kỳ.
Quy trình ấy giống như một kịch bản phim gián điệp.
Những chiếc container từ Trung Quốc được chuyển đến cảng Port Klang ở Malaysia.
Tại đây, chúng sẽ được đóng gói lại, dán nhãn Made in Malaysia
và kèm theo giấy chứng nhận xấp xứ giả.
Chi phí cho toàn bộ quá trình này thấp đến bất ngờ, chỉ 5 nhân dân tệ,
khoảng 0,7 USD cho mỗi kg hàng hóa.
Mức giá này rẻ đến nực cười khi so với số tiền đóng thuế 145%.
Đoạn video nhanh chóng lan truyền và trở thành chủ đề ban tán trên các diện tản kinh tế.
Thậm chí trên mạng xã hội Tiểu Hồng Thư còn xuất hiện các quảng cáo công khai
mời gọi doanh nghiệp dùng dịch vụ rửa sách xuất xứ hàng hóa.
Financial Times trích dẫn một quảng cáo nói,
Hoa Kỳ áp thuế hàng hóa Trung Quốc hay sao?
Hãy đưa hàng hóa qua Malaysia để biến thành hàng Đông Nam Á.
Hay một quảng cáo khác, gỗ lát sàn và đồ dùng bàn ăn Trung Quốc bị đánh thuế sao?
Hãy mang đến Malaysia để dễ bền xuất khẩu.
Thế nhưng Malaysia không phải là điểm đến duy nhất.
Mới đây, Hải quan Hàn Quốc đã phát hiện lồ hàng Trung Quốc trị giá gần 30 tỷ won,
tương đương 21 triệu USD, được gắn nhãn Made in Korea.
Trước khi được đưa đến Hoa Kỳ, Thái Lan cũng bị kéo vào mạng lưới này.
Các cảng xuất nhập khẩu Thái Lan đều biến thành trạm trung truyền cho Bắc Kinh hoành hành.
Một nhân viên bán hàng ở miền nam Trung Quốc tiết lộ, thuế quan cao ngất,
nhưng chúng tôi đã có cách. Hàng đi qua các nước láng giềng, rồi bán lại cho Mỹ.
Điều ấy giống như một trò chơi, và chúng tôi luôn tìm ra còn được.
Thông thường, các nhà xuất khẩu Trung Quốc gửi hàng đến các cảng ở Quảng Châu và Thâm Quyến,
sử dụng điều kiện giao hàng MOB. MOB có nghĩa là giao hàng tại cảng đi.
Ngay khi hàng vừa rơi cảng, thì trách nhiệm pháp lý sẽ thuộc về người mua
hoặc là bên trung gian, giúp các nhà xuất khẩu tránh được rủi ro pháp lý trực tiếp.
Từ đây, hàng sẽ được chuyển đến các cảng trung truyền ở một nước thứ ba,
ví dụ như là cảng Hot Clang ở Malaysia,
sau đó được đóng vào container địa phương và rán nhãn xuất xứ mới.
Trò chơi này còn tinh vi hơn khi được kết hợp với chiến thuật DDP,
nghĩa là nhà xuất khẩu Trung Quốc sẽ trả chức thuế quan cho người mua Mỹ,
nhưng lại khai báo giá trị hàng hóa thấp hơn giá trị thực tế.
Một lô hàng hóa chất trị giá 10.000 đô có thể được khai báo là hạt nhựa trị giá 2.000 đô.
Không ít người mua ở Mỹ đã được các nhà cung cấp Trung Quốc đề nghị
chọn giải pháp DDP để né tranh thuế quan.
Bạn nghĩ xem, liệu họ có chấp nhận đề nghị này hay không?
Mặc dù Bộ Thương mại Malaysia tuyên bố sẽ kiên quyết ngăn chặn các vụ gian lận nguồn gốc,
nhưng khi hàng Trung Quốc đã tràn ngập khắp nơi, thì việc kiểm tra gia soát là một thách thức cực lớn.
Hải quân Mỹ cũng đang vật lộn để đối phó với vấn nạn này.
Việc truy đuổi các nhà nhập khẩu khai báo gian lận cũng là một thách thức không nhỏ.
Thượng nghị sĩ Bill Cassidy đang thúc đẩy một dự luật mới để tăng cường kiểm soát,
nhưng hiện tại dự luật vẫn chưa phải là luật,
và thương mại quốc tế vẫn là một miền Tây hoang dã đầy rủi ro.
Video Do Gì cho thấy Bắc Kinh không chỉ bè cong luật lệ,
mà còn xây dựng một hệ thống gian lận quỳ mô lớn, kéo theo cả các nước láng giềng vào cuộc chơi.
Nhưng trò chơi này không thể kéo dài mãi.
Người Trung Quốc có câu, bình bất yếm trá, cho dù gian lận có thể giúp họ thắng từng trận nhỏ,
nhưng kỳ thực lại đang đánh cược cả tương lai.
Khi các chiêu trò này bị phơi bẩy,
thì Bắc Kinh có thể đối mặt với một làn sóng tẩy chay hoặc bị cô lập từ các đối tác thương mại.
Trung Quốc và ván cờ tài chính
Thưa quý vị, trong khi chiêu trò rửa sạch hàng hóa vẫn đang diễn ra sôi nổi trên các cảng xuất khẩu,
thì Bắc Kinh vẫn còn một ván cờ dài hơi khác giấu trong tay áo,
đó là lợi dụng hệ thống tài chính quốc tế để vừa kiếm lợi, vừa mờ rộng ảnh hưởng của mình.
Trung Quốc từng được coi là một quốc gia nghèo những năm 1980,
nhưng nhờ khéo léo tận dụng các tổ chức tài chính quốc tế,
trong đó có Ngân hàng Thế giới để vay hàng chục tỷ đô với lãi xuất rẻ gần như cho không.
Bắc Kinh đã xây dựng nên nền kinh tế lớn thứ hai thế giới,
nhưng thay vì tốt nghiệp khỏi vai trò nước nhận biện trợ,
họ lại muốn tiếp tục nhận các khoản vay ưu đãi,
đồng thời xây dựng sân chơi tài chính riêng để kiểm soát các quốc gia khác.
Đây không còn là câu chuyện tiền bạc,
mà là cách Bắc Kinh biến hệ thống tài chính toàn cầu thành công cụ phục vụ cho tham vọng của mình.
Bắt đầu từ như năm 1980,
Trung Quốc gia nhập World Bank sau cuộc cải cách mở cửa của lãnh đạo Đăng Tiều Bình.
Lúc đó, nền kinh tế nước này vẫn còn nghèo nản,
phải phụ thuộc vào các khoản vay lãi xuất thấp từ World Bank
để xây dựng cầu đường, nhà máy và phát triển thành phố.
Theo báo cáo từ Ngân hàng Thế giới,
từ năm 1981, Trung Quốc đã vay tổng cộng hơn 60 tỷ đô,
trong đó có 9,95 tỷ đô từ quỹ phát triển quốc tế IDA
dành cho các nước nghèo cho đến năm 1999,
và 39,8 tỷ đô từ Ngân hàng Tái thiết và Phát triển quốc tế IBRD cho đến năm 2011.
Những khoản vay này có lãi xuất chỉ khoảng 1%,
có thể nói đó là một món quà từ các nhà tài trợ lớn như Mỹ, Nhật Bản và châu Âu,
góp phần giúp Trung Quốc truyền mình từ một nền kinh tế chi trệ thành một gã khổng lồ
với GDP 18,6 nghìn tỷ đô vào năm 2024.
Nhưng điều khiến nhiều người bất bình là,
ngay cả khi đã vượt ngưỡng thu nhập trung bình cao khoảng 7.000 đô bình quân đầu người vào năm 2016,
Trung Quốc vẫn tiếp tục nhận danh nước đang phát triển
để nhận các khoản vay ưu đãi từ Ngân hàng Thế giới.
Năm 2017, họ vay 2,4 tỷ đô, trở thành nước vay lớn nhất của Ngân hàng trong năm đó.
Giáo sư kinh tế đại học ở Cornell là Aswa Prasad đã thẳng thắn nói,
xét về mặt kinh tế thuần túy, không có lý do chính đáng nào để Ngân hàng Thế giới
tiếp tục cho Trung Quốc vay, bởi vì họ không cần khoản tiền này.
Một đồng USD cho Trung Quốc là một đồng không thể đến với các nước nghèo hơn
như Ethiopia hay Nepal.
Trong các dự án nguồn bành tài trợ cho Trung Quốc, một số dự án như cảng container
trên sông Dương Tử năm 2017, trị giá 200 triệu đô, bị chỉ trích là mang lại lợi thế cạnh tranh
không công bằng cho Bắc Kinh trên thị trường toàn cầu.
Không dừng lại ở việc vay mượn, Trung Quốc còn tăng cường ảnh hưởng trong Ngân hàng Thế giới.
Đến năm 2019, họ nắm 5,05% quyền biểu quyết tại IBRD,
vượt qua các cường quốc như Đức, Anh và Pháp, chỉ đứng sau Mỹ 16,37% và Nhật Bản 8,21%.
Nhưng tham vọng của họ không dừng lại ở việc làm người chơi lớn trong hệ thống hiện tại,
mà họ còn muốn viết lại cả luật chơi.
Năm 2016, Trung Quốc ra mắt Ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á AIIB.
Đây là một tổ chức tài chính do Bắc Kinh dẫn dắt với vốn ban đầu 100 tỷ đô.
Sau đó, Trung Quốc đóng góp 30% và nắm quyền phủ quyết.
AIIB được quảng bá là công cụ hỗ trợ cơ sở hạ tầng cho các nước đang phát triển,
với các khoản vay lãnh suất thấp khoảng 1%.
Mức lãnh suất thấp này được dùng làm môi nhử để lôi kéo các nước đang phát triển
tham gia các dự án cơ sở hạ tầng của Bắc Kinh.
Ấn Độ là nước vay lớn nhất, nhận 4,5 tỷ đô cho các dự án như tàu điện ngầm,
băng cà lo và cứu trợ COVID-19.
Nhưng AIIB không chỉ là một ngân hàng.
Nó là cách Trung Quốc thách thức sự thống trị của World Bank và ADB,
tạo ra một hệ thống tài chính nơi Bắc Kinh có thể đặt ra các quy tắc diệt.
Một ví dụ rõ ràng là sáng kiến vành đai và con đường BRI được công bố năm 2013,
liên kết hơn 60% dân số thế giới và 1 phần 3 thương mại toàn cầu.
Theo Ngân hàng Thế giới, BRI có chi phí khổng lồ và thiếu minh bạch,
khiến nhiều dự án bị chỉ trích.
Trung Quốc sử dụng ngân hàng suất nhập khẩu Trung Quốc China AC Bank
để cấp các khoản vay lớn cho BRI,
thường có lãi suất cao hơn và điều kiện khắt khẽ hơn.
Nhưng không giống như World Bank,
vốn yêu cầu các nước nhận viện trợ cải thiện dân chủ và nhân quyền.
Trung Quốc chỉ cung cấp tiền mà không đặt điều kiện chính trị,
nhưng đổi lại là quyền kiểm soát các tài sản chiến lược khi các nước này không trả được nợ.
Như vậy, các khoản vay lãi cao từ China AC Bank đã mang lại lợi nhuận đáng kể cho Bắc Kinh,
đồng thời giúp nước này danh quyền kiểm soát các tài sản chiến lược.
Ví dụ cảng Hambantota của Sri Lanka đã rơi vào tay Trung Quốc sau khi nước này vỡ nợ.
Chiêu trò tài chính của Trung Quốc còn lộ rõ qua cách họ vận hành ở Châu Phi.
Trong khi World Bank chủ trương giảm tội phạm và tăng mức độ dân chủ hóa ở các nước nhận viện trợ,
thì Trung Quốc lại ưu tiên củng cố an ninh và chế độ độc tài,
đảm bảo sự ổn định để bảo vệ các khoản đầu tư.
Từ năm 2016 đến 2018, Trung Quốc là nước vay lớn thứ hai của World Bank với 6,19 tỷ đô,
nhưng đồng thời họ cho các nước khác vay nhiều hơn số tiền 2 tỷ đô mà họ vay từ World Bank.
Điều này cho thấy họ đang lợi dụng nguồn vốn rẻ từ World Bank
để xây dựng hình ảnh nhà tài trợ hào phóng ở nước ngoài, qua đó mở rộng ảnh hưởng chính trị của mình.
Chiêu trò tài chính của Trung Quốc giống như một màn ảo thuật kép.
Họ vừa tận dụng World Bank để vay tiền với giá rẻ,
lại vừa xây dựng AIIB và BRI để thiết lập một trật tự tài chính mới,
nơi Bắc Kinh nắm quyền kiểm soát.
Các dự án BRI đang bị chỉ trích vì thiếu minh bạch và ảnh hưởng của Trung Quốc trong World Bank
cũng gặp phản ứng dữ dội từ Hoa Kỳ.
Khi căng thẳng thương mại leo thang, thuế quan Mỹ đã lên tới 145%,
Hoa Kỳ liên tục ra chiêu để khuất phục Bắc Kinh.
Thì câu hỏi đặt ra đó là, liệu Trung Quốc có thể vừa tiếp tục ăn bánh từ World Bank,
vừa xây lâu đài tài chính của riêng mình, hay là họ sẽ phải trả giá cho tham vọng kép này?
Bây giờ thì chúng ta hãy quay trở lại với cuộc đàm phán Mỹ-Trung tại Geneva.
Trong mắt Bắc Kinh, đây là ván bài quyết định để lên ngược tình thế.
Còn trong mắt Hoa Kỳ, Trung Quốc là một đối thủ nhiều mánh khóe lại lắm chiêu trò.
Vậy làm thế nào để khuất phục đối phương trên bàn đàm phán?
Bắc Kinh có lẽ đã dụng tầm suy tính, còn Washington hẳn đã cân nhắc những nước cờ thận trọng.
Ngày 11 tháng 5, Tổng thống Trump thông báo những tin hiệu tích cực đầu tiên trên mạng xã hội
Trude Social, một cuộc họp tuyệt vời với Trung Quốc tại Thụy Sĩ ngày hôm nay.
Nhiều điều đã được thảo luận, nhiều điều đã được nhất trí.
Một cuộc đàm phán thiết lập lại hoàn toàn theo cách thân thiện và mang tính xây dựng.
Chúng tôi muốn thấy, vì lợi ích của cả Trung Quốc và Hoa Kỳ,
một sự mở cửa của Trung Quốc đối với doanh nghiệp Hoa Kỳ.
Đến ngày 12 tháng 5, thì Washington và Bắc Kinh cùng thông báo kết quả đàm phán.
Thuế quan của Trung Quốc giảm từ 125% xuống còn 10%, và Hoa Kỳ từ 145% xuống còn 30%.
Tuy nhiên, với một đối thủ luôn tâm niệm dụng binh không nề hà dối trá,
thì có lẽ câu chuyện này vẫn chưa tới hồi kết.
Với những thỏa thuận đã làm được, liệu Trung Quốc sẽ thực hiện ra sao?
Bắc Kinh có thể giữ được bao nhiêu phần trực tin?
Có lẽ chúng ta vẫn phải chờ thời gian.
Đến đây thì chương trình ngày hôm nay của chúng tôi cũng xin phép được tạm dừng.
Xin mời quý vị chia sẻ quan điểm cá nhân ở phần dưới.
Chúng tôi luôn tôn trọng mọi sự khác biệt.
Lê Minh xin chào và hẹn gặp lại!
