Tam Tự Kinh》 là một tác phẩm kinh điển nổi tiếng đã được dùng làm sách giáo khoa trong trường tư thục từ thời nhà Tống, tương đương với sách giáo khoa tiểu học ngày nay, do đại Nho gia Tống triều Vương Ứng Lân tiên sinh soạn. Điều thần kỳ nhất là nó đem nội hàm căn bản của Nho học và văn học, lịch sử, triết học, thiên văn địa lý cô đọng tại đây, như một phiên bản thu nhỏ của văn hóa truyền thống Trung Quốc, được cổ nhân tôn sùng là “kinh” thư. Kinh, là đạo lý bất biến. Đó là khuôn mẫu mà cổ nhân cho rằng đáng để tất cả mọi người noi theo và học tập.
Âm Hán Việt
Dưỡng bất giáo, Phụ chi quá, Giáo bất nghiêm, Sư chi đọa. Tử bất học, Phi sở nghi, Ấu bất học, Lão hà vi.
Tạm dịch
Nuôi con không dạy, lỗi của cha mẹ, Dạy trò không nghiêm, do thầy thất trách. Con trẻ không học, thế là không nên, Còn nhỏ không học, khi già làm gì?
Xin chào quý khán tính giả
Cảm ơn mọi người đã dành thời gian quý báo để lắng nghe các podcast tuyệt kỳ Ban Nhi
Hôm nay mời quý vị cùng Ban Nhi lắng nghe tan từ kinh
Đọc sách luận bức tập 3
Dưỡng bất giáo, phụ chi quá, giáo bất nghiêm, dư chi đọa, tự bất học, phi sợ nghi, ố bất học, lạo hạ vi
Nuôi con không dạy, lỗi của cha mẹ
Dạy trò không nghiêm, do thầy thất trách, con trẻ không học, thế là hôm nay, con nhỏ không học, khi già làm gì
Diễn dạy tham khảo, bậc làm cha mẹ nếu như dưỡng dục con cái chỉ cung cấp cho chúng một nhu cầu bậc chất mà không hoảng giáo tốt chúng
Thì đây là lỗi lầm khi làm cha mẹ
Đạo lý cũng tương tự như vậy
Nếu giáo viên giáo đạo cho học sinh không nghiêm khắc, không đúc thúc, không nghiêm túc chỉ dạy
Đấy cũng là làm thầy lười yếu, thất trách
Thằng Hùng này, thỏa thiếu thời, không dụng tấm học tập, không minh bạch đảm lý làm người
Cũng không có học thức phong phú để có thể đặt chân trong xã hội, cho đến khi lớn tuổi, còn có thể làm gì
Tám câu thời này không chỉ rõ ràng dễ hiểu, mà ở hai câu đầu
Dưỡng bất giáo, phụ chi quá, thì ai ai cũng biết
Cho nên người Trung Quốc từ xưa đã minh bạch vai trò giáo dục và trách nhiệm bậc đại của cha mẹ
Chỉ cung cấp vật chất để hữu dụng, là hành vi vô trách nhiệm
Con cái mà ngu hành không đứng đáng là phải hỏi đến trách nhiệm người làm cha mẹ
Cho nên ở đây Huyền Nhũ bật cha mẹ rất rõ ràng
Là đang nhắc nhở cha mẹ phải khởi liên trách nhiệm tận tâm giáo dục đức hành cho con cái
Câu chuyện tham khảo, Vũ Ấn mở trường
Vào đời nhà Thanh, ở huyện đường ấp tỉnh Sơn Đông, có một người hành khắc tên là Vũ Thất
Ông đã đi ăn sinh và làm thuê đủ nghề để dành dụng tiền mua đất xây trường học
Vì xây trường học thành công, người ta đã gọi ông là Vũ Ấn
Cha của Vũ Ấn qua đời khi ông mới 5 tuổi, cùng mẹ đi ăn sinh
Mặc dù sinh hoạt rất cực khổ, nhưng ông luôn ngắn bó với mẹ, luôn sinh sống qua ngày
Nhưng không may, năm ông lên bảy, mẹ ông lại qua đời, cô đơn một mình
Vũ Ấn không một chút nào bận lòng vì sinh hoạt cứng khổ
Nhưng điều làm ông thấy khổ sở nhất chính là không được đến trường tư thuộc học chữ như những đứa trẻ khác
Từ trong khốn khổ, Vũ Ấn nhận ra tính trọng yếu của việc đọc sách
Bởi vì chính mình không biết chữ, không đọc sách, không cách nào làm những việc lớn
Do đó, ông quyết tâm phải làm trường nghỉ học, trường học nguyện phí
Để trẻ em nhà nghèo có thể đọc sách
Không muốn người khác lại giống như mình, bởi vì không tiền mà bỏ lỡ cơ hội học tập
Thế là, ông ban ngày ăn sinh, ban đêm xe sợi gai
Sau ba bốn mươi năm nỗ lực, ngôi trường Sồng Biện Nghĩa Thục của Vũ Ấn đã được thành lập
Mang lại lợi ích cho nhiều học trò
Vũ Ấn rất quan tâm đến việc học tập của học trò
Đối với thầy giáo lại càng kính trọng
Nhưng khi gặp cảnh thầy dạy không im kính hay học sinh không dùng tâm học tập
Ông sẽ quỳ khối trước họ và cầu xin họ hãy tận tâm tận sức, cố gắng nỗ lực
Vì vậy, cả thầy lẫn trò đều rất cảm động
Không dám dạy đải, tinh thần hiếu học của Vũ Ấn thì cảm động rất nhiều người
Kỳ thật, phân biệt tốt xấu ảnh hưởng rất lớn đến đời người
Đúc trẻ không biết trân quý cơ hội đọc sách
Không nắm chắc thời hoàng kim của sinh mạy để tu dưỡng phẩm đức
Thì sẽ hối tiếc lúc tuổi già
Tạ Tông Đường, một nhà quân sự nổi tiếng sống vào đời nhà Thanh
Có một thuộc cấp tên là Trương Diệu
Người đã nhiều năm theo ông trình chiến và nhận được nhiều chiến công
Tạ Tông Đường đã phong cho Trương Diệu một chức quan lớn trong triều đình
Tuy nhiên, Trương Diệu lại không biết đọc vì ông ấy không đi học khi còn trẻ
Triều đình không còn cách nào khác được phải thu hội chức quan của ông
Trương Diệu thật phần đau đớn hối hận, quyết tâm học lại
Ông mời thầy vị dạy, ngày đêm đệm sách
Tù thân dự tính, cuối cùng đã học hành thành đạt
Và lại được triều đình trọng dụng
Bài trường ca hành trong nhạc phụ viết
Bách xuyên đông đám hải, hạ thời phục tân quy
Thiếu trán bất nỗ lực, lão đại đùa thư vi
Tạm dịch, trăm sông đổ ra biển
Biết bao giờ về Tây, tuổi trẻ thuộc ngắn sức
Khi già tiếc lắm thay
Mỗi người đều nên học hành chăm chỉ khi còn nhỏ
Minh bạch đạo lý xử thế khi làm người
Tu dưỡng phẩm đất để tránh hối tiếc khi về già
Câu chuyện này liên quan đến hai mặt trọng yếu
Là bản chất của giáo dục và hiểu biết chịu nghĩa
Hạt tâm nằm ở chuột quý trọng tại đất
Nhưng không hiểu biết, chịu nghĩa
Các kỹ năng đọc viết, tính toán
Thì dù có đức hành tốt đẹp
Cũng không cách nào để đức hành của mình
Lớn hơn tạo phúc cho dân
Càng không cách nào truyền thường văn hóa
Và lịch sử đời đời
Tối thiểu nhất, dù bạn có tâm làm việc
Vì bách tính lại không cách nào
Viết được ân thư biểu đạt dân tình
Xử lý công vụ truyền đạt lên trên
Ra liền xuống dưới
Đức hành không được tận dụng
Do đó, tài năng kỹ thuật là vì đức
Và dụng cũng là rất quan trọng
Là có thể để cho đức khai hòa kết quả
Cả hai hợp lại cùng nhau
Mới có thể thành tượng đại nghiệp
Ú hứng bởi trường học
Biết rõ lý này cho nên lấy tên
Tùng hiền nghệ thuật
Đối với thầy giáo và học sinh đều thành tâm quyền dũng
Lấy hành vi thực tiện trang chính
Thật hành tinh thần tạm tự kinh
Để thay giáo dụng tâm không lười biến
Để học sinh trân quý thời gian và cơ gội
Ông trân quý trẻ em
Vượt qua ngàn ngàn vạn vạn
Người cha mẹ ruột
Chuyển cho họ giáo húng sâu sắc
Ông dùng trong húng khổ
Nhưng chưa từng loán trời trách người
Trong cạnh cảnh giữ vững bản tính thiền lương
Đem cực khổ tổn trợn tiền tài
Dùng để tạo phúc trên xã hội
Dù chưa đọc sách
Đã tài thực tế phục hành giáo hối của nho học
Và thực hiện chí hướng của nho sinh
Ông chính là loại người mà Khổng Tử đã khẳng định
Mặc dù không có đọc sách
Nhưng lại có thể vô sư tự thông
Không thầy mà tự thông suốt
Bản chất làm người
Có thể gọi là người có học vấn
Có thể thấy
Khổng Tử là người có học vấn
Bản chất nằm ở chủ hiếu
Và thực hành đào nghĩa làm người
Vô vấn mặc dù không tiền thâm quyền
Lại có thể vượt qua cảnh giới
Cùng tác độc thiện kỳ thân
Nhiều thì chỉ lo thân mình
Làm được điều không thể thực hiện
Cũng đi kiên tế thiên hạ
Cứu giúp người đời
Có thể nào không khiến người ta nổi lòng tôn kính
Đây không phải là có học vấn sao
Chỉ bất quái là hơi đáng tiếc
Ông chưa biết chuyển nghĩa
Không cách nào đọc viết
Phát huy năng lượng phẩm đất lớn hơn
Nhưng phẩm đất vĩnh viễn là bản chất
Cùng hạch tâm của học vấn
Cảm ơn bạn đã dành thời gian quý giá
Nếu thấy hay hãy comment, like, share
Để video này có thể lan tỏa
Đến nhiều người hơn nữa
Nếu chưa follow hãy dành cho kênh Bangyi
Một nút follow bạn nhé
Mong rằng bạn sẽ luôn cảm thấy bình yên
Trên hành trình sống của mình
Gửi đến bạn một cái ôm thật ấm áp