DÂN TRUNG QUỐC NGỦ NGOÀI ĐƯỜNG, HÀNG RONG ẨU ĐẢ NHAU GIÀNH CHỖ MƯU SINH, KHU CÔNG NGHIỆP HÓA LĂNG MỘ
BAO SAN
649 người theo dõi
DÂN TRUNG QUỐC NGỦ NGOÀI ĐƯỜNG, HÀNG RONG ẨU ĐẢ NHAU GIÀNH CHỖ MƯU SINH, KHU CÔNG NGHIỆP HÓA LĂNG MỘ
Không còn những con số hoa mỹ, không còn những khẩu hiệu phô trương về "giấc mơ Trung Hoa". Những gì đang xảy ra ở Thâm Quyến, Đông Quan, Thượng Hải hay Hạ Môn hôm nay đã vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác: một đất nước khổng lồ đang âm thầm mục ruỗng từ bên trong. Từng viên gạch của giấc mơ Trung Hoa đang rạn nứt, rơi rụng, mục nát ngay trong chính lòng nó.
#trungquoc
Tôi chẳng buôn bán được gì nữa rồi. Hôm nay là thứ bảy mà cả ngày chỉ vòn vẹn 25 yên, thử hỏi sống sao nổi đây.
Đường xa thì đào bới ngổn ngang, hai đầu đều bị chắn kín, người ta còn chẳng thèm đi qua.
Nghe đâu lần này thi công những 3 tháng trời. 3 tháng không lối thoát, tôi biết phải làm gì với đống hàng tồn đọng này đây.
Cuối tháng cận kề, tiền vay mua xe, tiền thế chấp nhà chất đống như núi, hàng ngàn yên đang chờ tôi trả.
Cứ thế này chẳng khác nào dồn tôi vào ngõ cụt, muốn gượng dậy cũng không còn cách nào.
Mưu sinh mà như bị bóc nghẹt từng ngày, thật sự không biết phải bám víu vào đâu nữa.
Trung Quốc trên bờ vực sụp đổ, âm thanh của một xã hội đang tấn giá.
Không còn những con số hoa Mỹ, không còn những khẩu hiệu phô trương về giấc mơ Trung Hoa.
Những gì đang xảy ra ở Thâm Quyến, Đông Quan, Thượng Hải hay Hạ Môn hôm nay đã vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác.
Một đất nước khổng lồ đang âm thầm mục rũng từ bên trong.
Và mỗi đêm, trước bến xe lòng hoa nơi từng nhộn nhịp người lao động tìm kiếm cơ hội đổi đời nay
chỉ còn những bóng người lang thang, trải chiếu ngủ ngay bên lề đường.
Họ là những người trẻ tuổi, sinh ra trong thập niên 1992, từng mơ mộng về tương lai thành thị,
giờ bị quăng trả lại vì hè thành phố, lạnh lẽo và trắng tay.
Một tiktoker ghi lại cảnh hàng trăm sạp hàng rong mọc lên chỉ sau một đêm,
mì ăn liền, trà sữa, cơm rang tất cả đều rẻ mạt, tất cả đều tuyệt vọng.
Cơn ác mộng này không còn giới hạn ở Thâm Quyến.
Ở Đông Quan, ba nhà máy lớn tại công viên công nghiệp Hurai đồng loạt đóng cửa trong một ngày,
chủ xưởng bỏ trốn, để lại công nhân bơ vơ không lương.
Các cảng biển như Yantian, Thượng Hải, Ninh Ba đầy áp container trở xuất mà không thể chuyển đi.
Công suất vận tải Trung Quốc, Mỹ giảm tới 40% chỉ trong vòng nửa tháng,
đơn hàng Mỹ hủy ngang hàng loạt, không kịp trở tay.
Chưa bao giờ từ khi bắt đầu cải cách mở cửa,
người dân Trung Quốc lại chứng kiến sự phá sản đồng loạt của các nhà máy sản xuất quy mô lớn như hiện nay.
Một doanh nhân tại Thâm Quyến cay đắng thừa nhận hôm qua máy còn chạy, hôm nay cả xưởng chỉ còn tiếng gió.
Không còn công việc, người lao động trẻ đành tràn ra đường bay sạp bán hàng.
Kinh tế hàng rong bùng nổ như một hiện tượng không thể kiểm soát.
Ban ngày họ làm thêm việc giao hàng, tối đến dựng sạp bán mì, bán bánh chiên đến tận 3-4 giờ sáng.
Ở những khu phố nghèo, tranh giành chỗ bán hàng thậm chí đã dẫn tới những vụ ẩu đà, đập phá.
Một người đàn ông từng là quản lý tiệm cắt tóc cao cấp, thua 100 tệ mỗi lần, giờ ngồi bệt phía hè, cắt tóc giá 10 tệ.
Nhưng ngay cả thế giới tạm bợ đó cũng đầy dẫy cạnh tranh tàn khốc.
Các quầy bán đồ ăn che nhau từng mét phía hè, giá cả bị ép xuống tận đáy.
Người bán giao ngoài cửa tiệm không cần trả tiền thuê,
đẩy các cửa hàng thực phẩm trong khu dân cư vào tình trạng chết đứng vì không thể cạnh tranh nổi.
Một nền kinh tế mà người người đấu tranh dành từng miếng ăn, từng khách mua lẻ, không thể nào bền vững.
Sự tan giã không chỉ diễn ra trên mặt đất.
Trên toàn bộ hệ thống kinh tế, những vết nứt đang nứt toạc.
Các nhà máy lớn như Dihong Electronics với 18 năm xuất khẩu buộc phải cho công nhân nghỉ nguyên 1 tháng.
Các nhà máy thiết bị y tế tại Thâm Quyến mất tới 70% đơn hàng Mỹ chỉ sau 3 tháng đầu năm.
Hàng loạt container nằm phơi mình ở cảng Yantian chờ ngày thanh lý.
Sự tháo chạy khỏi Trung Quốc không còn là dự báo nó đã thành hiện thực.
Các tập đoàn khổng lồ như Apple, Meta, HP, Dell đã ra lệnh cho chuỗi cung ứng của mình dịch chuyển sang Việt Nam, Mexico, Ấn Độ.
Một khi đơn hàng đã rời đi, chúng sẽ không bao giờ quay lại.
Giấc mơ xoay trục sang thị trường nội địa cũng chỉ còn là lý thuyết ruồng.
Nội địa Trung Quốc đã bão hòa từ lâu, sức mua cạn kiệt trong bối cảnh người người thắt chặt chi tiêu.
Không có thị trường mới, không có khách hàng mới, chỉ còn lại sự dẫm đạp nhau đến nghẹt thở giữa chính những doanh nghiệp cùng một quốc gia.
Trong sự sụt đổ ảm đạm ấy, Trung Quốc đã tự đẩy mình vào một kỳ nguyên suy thoái lịch sử.
Một nền kinh tế từng tự hào là công xưởng của thế giới giờ chỉ còn lại những khu phố hoang vắng,
những dòng người thất nghiệp lang thang, những sạp hàng rong lạnh lẽo kéo dài từ thành phố này sang thành phố khác.
Có một câu nói chua sót đang lan truyền trên mạng xã hội Trung Quốc,
chúng ta tưởng sẽ thấy kẻ địch tự nâng đá đập vào chân mình, ai ngờ viên đá lại rơi thẳng vào chúng ta.
Trong thế giới hỗn loạn này, tiếng riêng rỉ của những công nhân mất việc, tiếng cãi vã dành chỗ dựng sạp,
tiếng thở dài trong đêm của những thanh niên 9X2K tuyệt vọng, tất cả hòa lại thành một thứ âm thanh lạnh lẽo,
nhắc nhở rằng một Trung Quốc cũ khỉ đang mục nát, từng ngày, từng giờ, ngay trước mắt chúng ta.
Khi hàng rong không cứu được một nền kinh tế đang chết, khi làn sóng thất nghiệp lan tràn khắp các khu công nghiệp,
khi những chiếc máy sản xuất im bật, những dòng người thất nghiệp chỉ còn một lựa chọn duy nhất, lao ra đường.
Ở Thâm Quyến, mỗi tối sau 7 giờ, những con phố từng nổi tiếng với các showroom điện tử cao cấp nay biến thành chợ đêm khổng lồ.
Hàng trăm, hàng ngàn quầy hàng rong mọc lên, trên chúc từng mét vỉa hè.
Bán mì lạnh, bánh chiên, trà sữa, đồ ăn nhanh bất kỳ thứ gì có thể bán được, bất kỳ nơi nào còn một chút người qua lại.
Cảnh tượng ấy không chỉ tái hiện ở một thành phố.
Nó lặp đi lặp lại ở Đông Quan, Quảng Châu, Thượng Hải và cả những thành phố nội địa như Lan Châu, Vũ Hán.
Ban đầu, những quầy hàng rong còn được xem như cách tự cứu mình của người lao động thất nghiệp.
Nhưng chỉ sau vài tháng, mặt trái của cơn sốt này đã bộc lộ toàn diện.
Hàng rong mọc lên nhanh đến mức nghẹt thở.
Các khu chợ đêm không còn đủ chỗ, nhiều người phải xếp hàng cả tháng trời chỉ để xin được một góc nhỏ dự sạp.
Những người đến sau, không có chỗ, buộc phải tràn ra các vỉa hè khu dân cư, khu văn phòng, trước cổng chợ bất chấp bị xua đuổi, phạt hành chính hoặc thậm chí đánh nhau vì tranh giành chỗ.
Một tiktoker từng mô tả cảnh tượng ấy trong một đoạn video chua sót ở khu phố nhỏ nơi tôi sống.
Chỉ trong vài tháng, từ hai quầy mì lạnh giờ đã mọc lên sáu quầy.
Người ta che nhau bán.
Thấy ai bán được, lập tức một loạt quầy mới mọc cạnh bên, sao chép y hệt, dành từng khách một.
Người trước mất sạch khách, doanh thu tụt rốc chỉ trong vài ngày.
Khi cạnh tranh trở nên tàn khốc, các chiêu trò đánh lén xuất hiện.
Người bán sau dùng giá rẻ pha giá, chịu lỗ chỉ để dành thị phần.
Các quầy thực phẩm mới mọc bên cạnh tiệm cũ, cắt hết lối khách vào, buộc những người mở trước phải rút lui.
Mâu thuẫn giữa hàng rong và cửa tiệm truyền thống leo thang.
Các cửa hàng phải trả hàng chục ngàn tệ tiền thuê mặt bằng, tiền thuế, tiền điện nước,
giờ bị các sạp hàng không giấy phép, không thuế phí khớp mất khách ngay trước cửa.
Ở nhiều khu dân cư, chủ cửa tiệm phải đóng cửa trả mặt bằng, nhường chỗ cho hàng rong tự do tràn vào.
Một cư dân giả nói trong bất lực, nếu một ngày hàng rong giết chết hết các cửa tiệm,
thì liệu chúng ta có còn nơi nào mua thực phẩm sạch, thuốc men, dịch vụ tử tế nữa không?
Và càng nhiều người tràn ra đường, mức sống trung cảng lao dốc.
Những người từng học đại học, từng làm ký sư, thiết kế, giờ phải đứng bán mì gói với lợi nhuận vài đồng bạc.
Một số người từng có gia đình nhỏ, căn hộ vay ngân hàng, giờ cũng mất nhà, mất việc, trôi rạt vào dòng người hàng rong.
Một bình luận lạnh lùng lan truyền trên mạng WeChat, chúng ta tưởng thất nghiệp sẽ dẫn tới tìm việc mới.
Nhưng thực ra thất nghiệp chỉ dẫn tới, nhiều quay hàng rong hơn.
Đằng sau mỗi chiếc xe đẩy là một câu chuyện vỡ mộng.
Một giấc mơ đổi đời bị trôn vùi dưới lớp khói bụi, tiếng giao đêm và ánh đèn mờ đục của những quầy hàng rong khốn khổ.
Khi xã hội trôi vào vòng xoáy sụp đổ không thể cứu vãn.
Tầng lớp trung lưu sụp đổ, kinh tế hàng rong bùng nổ.
Sản xuất giã rời tất cả những điều đó chỉ là những cơn sóng nhỏ trong một cơn đại hồng thủy lớn hơn, sự tan giã của toàn bộ cấu trúc xã hội Trung Quốc.
Ngày càng nhiều dấu hiệu cho thấy, xã hội Trung Quốc đang rơi vào một vòng xoáy xuống dốc mà không còn lực nào đủ để kéo ngược lại.
Trên các tuyến phố từng tấp nập, người dân giờ đây không còn mặn mà với mua sắm.
Các khu trung tâm thương mại rực rỡ ánh đèn nay chỉ có nhân viên đứng ngẩn ngơ.
Những dãy phố từng được gọi là thiên đường tiêu dùng nay treo biển cho thuê, sang nhượng dày đặc.
Ngày 24 tháng 4, tại Hoa Nam Thành, Long Cảng, thâm quyến nơi mà 10 năm trước mọi người chen trúc tranh giành từng kiosk phát tài thì nay,
phần lớn các cửa hàng đã đóng cửa, sang nhượng, trung tâm thương mại trở nên lạnh lẽo, vóng vẻ.
Người đăng video đăng tải video lên mạng xã hội X cho biết, 10 năm trước, nơi đây người đông như kiến.
Những tấm biển hiệu các anh thấy vẫn còn treo là từ 10 năm trước.
Bây giờ, chủ cửa hàng đã đóng cửa bỏ đi hết, cả khu thương mại đã hoàn toàn hoang vắng.
Tôi đã thất nghiệp hơn 10 ngày rồi, hơn 10 ngày rồi.
Không sao, không sao đâu, rồi sẽ tìm được việc thôi.
Nhưng tôi thật sự cảm thấy như không thể nào tìm được việc nữa.
Gia đình tôi có 3 người tốt nghiệp đại học và cả 3 đều đang thất nghiệp.
Chính phủ nói tỷ lệ thất nghiệp chỉ 5%, không hiểu con số đó ở đâu ra.
Riêng trong gia đình tôi thì thất nghiệp là 100% rồi.
Có thể vì chúng tôi chưa đăng ký thất nghiệp chính thức nên bị tính là lao động linh hoạt.
Tôi thật sự không biết, nhưng nhìn xung quanh tôi chỉ thấy toàn người thất nghiệp.
Cuộc chiến thuế quan mới này có lẽ sẽ là giọt nước tràn ly,
khiến ngành sản xuất sụp đổ, nhất là các nhà máy gia công hợp đồng.
Bạn có thể tự tìm hiểu, rất nhiều nhà máy đã đóng cửa và bỏ trốn.
Đúng vậy, nhà máy biến mất rồi, nên giờ đừng phản nàn về việc lương thấp nữa.
Có việc thì cứ bám lấy mà làm, ít ra còn nuôi sống được bản thân.
Ở các chợ đầu mối, từng đoàn người bán rong che nhau từng mét vuông để kiếm sống.
Một đêm vắng khách có thể quyết định sinh tử của cả gia đình ngày mai.
Ở những khu công nghiệp cũ, các nhà máy bỏ hoang mọc lên như những lăng mộ đen tối của thời đại bành trướng đã qua.
Tình trạng mất an ninh xã hội gia tăng, các vụ trộm cắp nhỏ lẻ xuất hiện ngày càng dày đặc.
Xe máy bị rút xăng, pin xe điện bị tháo trộm ngay giữa ban ngày.
Các thanh niên trẻ, thất nghiệp lâu ngày, bắt đầu rơi vào con đường phạm pháp.
Những người từng được coi là tương lai của đất nước giờ phải lựa chọn giữa đói khát và lừa lọc.
Một tích tốc cờ than thở, tôi chỉ mới tới thành phố này vài tuần, vậy mà đã mất trộm hai lần.
Họ không còn ăn cắp vì thói quen, họ ăn cắp vì không còn cách nào khác để sống.
Tình trạng lao động linh hoạt cái Mỹ từ dùng để che đậy nạn thất nghiệp giờ trở thành cho đùa cay đắng.
Họ không có bảo hiểm, không có lương cố định, không có khả năng mua bảo hiểm y tế hay chi trả cho giáo dục con cái.
Một cuộc sống bấp bênh, mong manh, không phương hướng.
Ở các khu trung cư, những cuộc trò chuyện về tương lai đã trở nên hiếm hoi.
Người ta không còn bàn về kế hoạch thăng tiến, mua nhà, đổi xe, du lịch nước ngoài.
Giờ đây, chủ đề thương trực chỉ là chúng ta có thể cầm cự thêm bao lâu.
Chính quyền Trung Quốc vẫn cố gắng che giấu tình hình.
Báo cáo chính thức vẫn nói tỷ lệ thất nghiệp dưới 5%, thu nhập bình quân tăng trưởng đều.
Nhưng thực tế trên đường phố, thực tế trong từng khu dân cư, thực tế trong từng phiên chợ đêm tất cả đều cho thấy một sự thật khác hẳn, sự đổ vỡ đã diễn ra và đang lan rộng theo cấp số nhân.
Từng viên gạch của giấc mơ Trung Hoa đang dạn nước, rơi rụng, mục nát ngay trong chính lòng nó.
Và có lẽ, điều tàn nhẫn nhất không phải là sự sụp đổ kinh tế, mà là sự sụp đổ âm thầm của niềm tin thứ 4 từng nâng đỡ hàng trăm triệu con người suốt nhiều thập kỷ.
Một xã hội khi đã đánh mất hy vọng thì ngay cả những ánh đèn còn sáng cũng chỉ soi rõ thêm bóng tối.
Tương lai của Trung Quốc giờ đây không phải là một câu hỏi, nó là một bản án đang lặng lẽ được tuyên.
