TRUNG QUỐC MẤT KIỂM SOÁT ASEAN, BỊ CAMPUCHIA ‘ĐÂM SAU LƯNG’ NGAY TẠI CĂN CỨ REAM
BAO SAN
649 người theo dõi
62 Lượt xem video·24 thg 4, 2025
LUẬN ĐÀM THẾ SỰ
▶️ Donate Lê Minh qua Paypal: @luandamthesu / [email protected]
▶️ Thank you so much!
Chào mừng quý vị trở lại với chương trình TÔI LÀ LÊ MINH
Thưa quý vị, khi cơn lốc thuế quan từ Washington quay trở lại cùng với nhiệm kỳ 2 của ông Donald Trump,
Trung Quốc nhanh chóng rơi vào thế phòng thủ, nhưng không giống giai đoạn đầu chiến tranh thương mại năm 2018-2020.
Lần này, Trung Quốc không còn là người có thể giữ mặt trận nội địa vững chắc, hệ sinh thái xuất khẩu đã bị tổn thương,
ngành công nghệ bị kiềm chế và thị trường phương Tây đang xoay trục nguồn gốc.
Trước sức ép của các mức thuế từ 46% lên đến 245%, Bắc Kinh không thể ngồi yên.
Chiến thuật cũ được kích hoạt, xuất khẩu gián tiếp qua Đông Nam Á và khi không còn có thể ẩn danh trong bóng tối như trước,
Chủ tịch Tập Cận Bình đã trực tiếp lên đường, thực hiện chuyến công du tới Việt Nam, Campuchia và Malaysia,
ba điểm then chốt của chỗ cung ứng và logistics châu Á.
Sau những gì Bắc Kinh nhận được sau chuyến đi ấy không phải là sự ủng hộ,
mà là một chỗ những lời từ chối mềm mại nhưng rõ ràng khiến cả hệ thống chiến lược né đòn sụp đổ.
Đằng sau đó là một cuộc khủng hoảng tư duy chiến lược,
khi Trung Quốc vẫn tin rằng tiền và tài trợ là đủ để mua chuộc lòng trung thành.
Trong khi các quốc gia Đông Nam Á đã bước vào thời kỳ tính toán chủ quyền,
nơi không gì có thể đánh đổi được lợi ích quốc gia quốc lội, tối hôm nay chúng ta hãy cùng tìm hiểu câu chuyện này.
CHIẾN THUẬT CỦA TẬP CẢN BÌNH VỪA LÁCH VỪA XIẾT
Chủ tịch Tập Cạn Bình không chỉ là một nhà lãnh đạo chính trị,
mà còn là kiến trúc sư chiến lược của mô hình Trung Hoa Đại Phục Hưng.
Trong bối cảnh thương chiến trở lại, ông không lựa chọn đối đầu trực tiếp,
mà the vào đó là chiến thuật song hành giữa ngoại giao kinh tế và kiểm soát chuỗi cung ứng xuyên quốc gia.
Làm thế nào mà tái xuất gián tiếp bằng cửa hậu để né thuế?
Đây là mục tiêu trọng tâm trong chuyến công du của ông.
Bắc Kinh muốn sử dụng các nước như Việt Nam, Campuchia và Malaysia
làm chạm trung chuyển cho hàng hóa Trung Quốc xuất khẩu sang Hoa Kỳ
dưới nhãn Made in Vietnam hay Made in ASEAN.
Để thực hiện điều này, họ phải gia tăng kiểm soát hạ tầng logistics,
cảng biển, đường sắt, kho vật, dót vốn vào sản xuất vệ tinh,
nhất là hàng hóa phi công nghệ như dệt may, linh kiện đơn giản,
đàm phán ngầm để giảm thanh tra xuất xứ từ phía các nước sở tại.
Ông Tập mang theo các gói đầu tư hàng tỷ USD, hứa hẹn nâng cấp hạ tầng,
xóa nợ, tặng tàu chiến như trường hợp của Campuchia,
hoặc hứa mở rộng nhập khẩu với Việt Nam.
Nhưng đi kèm đó là áp lực ngầm.
Nếu không hợp tác, nguồn vốn ODA sẽ rút lại.
Doanh nghiệp Trung Quốc có thể rút khỏi các đặc khu kinh tế gây khó khăn nội bộ.
Truyền thông nhà nước sẵn sàng tạo sóng dư luận chống đối nếu chủ nhà nghiêng về Mỹ.
Ông Tập không trực tiếp đòi hỏi các nước Đông Nam Á chọn phe,
nhưng thông qua các thông điệp chính sách, ông muốn định hình một trật tự.
Trung Quốc là đối tác không trừng phạt, không can thiệp và luôn giúp đỡ không điều kiện.
Ngầm đối lập với hình ảnh, Hoa Kỳ đòi cải cách, trừng phạt và ép buộc.
Chiến thuật của ông Tập tưởng như khôn ngoan, nhưng cuối cùng lại gãy gánh giữa đường.
Nó thể hiện ở phản ứng của hàng loạt quốc gia sau khi ông thân trinh mang tiền đi ngoại giao.
Hành động chia sẻ chuyển tiếp bài viết xúc phạm Tập Cân Bình của bà Hà Tĩnh,
phu nhân cựu thủ tướng Singapore Lý Hiển Long.
Trong đó gọi ông Tập là cha đỡ đầu của mafia Trung Quốc, không chỉ là một cơn bục phát cá nhân.
Đây là tín hiệu chiến lược có chủ đích, xuất phát từ bộ não chính trị quyền lực nhất Singapore
phát đi vào thời điểm nhạy cảm,
khi thế giới đang chứng kiến sự phân cực rõ nét giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.
Bà Hà Tĩnh không chỉ là vợ của cựu thủ tướng Lý Hiển Long,
mà là một nửa quyền lực của Singapore.
Trước hết cần hiểu bà ấy không phải là một phu nhân bình thường.
Bà từng là giám đốc điều hành Temasek Holdings, quỹ đầu tư quốc gia của Singapore
với tài sản hơn 300 tỷ USD.
Là người có ảnh hưởng sâu sắc đến chính sách đầu tư và đối ngoại,
từng đại diện Singapore trong nhiều diễn đàn tài chính toàn cầu.
Mối quan hệ giữa bà và Lý Hiển Long không chỉ là quan hệ vợ chồng,
mà là cặp đôi chính trị tài chính quyền lực nhất đất nước.
Do đó, mỗi động thái của bà đặc biệt là liên quan đến Trung Quốc
đều được xem là tiếng nói nội bộ của giới chóc bù chính trị Singapore.
Cách bà Hà chia sẻ lại bài viết miệt thi ông Tập với từ ngữ như Mafia Boss,
đạo đức giả và tàn độc, v.v...
cho thấy sự mất kiên nhẫn của tầng lớp tinh hoa Singapore
với chiến lược bá quyền của Bắc Kinh.
Đó là tín hiệu công khai rằng Singapore sẵn sàng thách thức
ảnh hưởng chính trị của Bắc Kinh trong khu vực.
Đây không đơn thuần là chỉ trích, mà là tuyên bố rằng
Trung Quốc đã đánh mất quyền lực đạo đức của mình tại Đông Nam Á.
Singapore cũng đang ngày càng nghiêng về phía Hoa Kỳ trên 30 chiến lược rõ rệt.
Đầu tiên là về quốc phòng. Họ là đối tác quốc phòng thân cận nhất của Mỹ tại Đông Nam Á.
Singapore đã cho phép tàu chiến và máy bay Mỹ sử dụng căn cứ Changi và Paya Lebar.
Gần đây, nước này tham gia tập trận chung với Mỹ, Nhật, Úc và từ chối góp mặt
trong các diễn đàn quân sự do Trung Quốc tổ chức.
Về công nghệ và dữ liệu, Singapore hợp tác sâu rộng với Mỹ trong lĩnh vực AI,
an ninh mạng và điện toán đam mê. Các thỏa thuận với Microsoft, Amazon và Palantir
cho thấy xu hướng nghiêng hẳn về mô hình phương Tây.
Chính phủ nước này kiểm soát chặt chẽ Huawei và không triển khai 5G của Trung Quốc trên diện rộng.
Và thứ ba là về tài chính và chuỗi cung ứng.
Trong khi Bắc Kinh bị cô lập, Singapore đã nổi lên là trung tâm tài chính và logistics
của chuỗi cung ứng Mỹ, Châu Á. Các quỹ đầu tư quốc gia như Temasek và GIC
đã rút bớt vốn khỏi Trung Quốc, chuyển hướng sang Ấn Độ, Mỹ và khu vực ASEAN,
dấu hiệu rõ ràng cho thấy Singapore đang rời xa ảnh hưởng kinh tế của Bắc Kinh
và gia nhập quỹ đạo phương Tây.
Tại sao động thái này lại khiến Trung Quốc mất mặt và tổn thất chiến lược?
Chúng ta biết rằng, Singapore là biểu tượng của nước Châu Á hiện đại lý tưởng,
và Bắc Kinh luôn muốn so sánh mình với họ. Từ lâu, Bắc Kinh đã xem mô hình Singapore
như là hình mẫu cai trị độc đảng, thông minh, hiện đại, hiệu quả, minh bạch.
Bắc Kinh từng mời lãnh đạo Singapore đào tạo cán bộ chính quyền Trung Quốc.
Tập Cận Bình cũng từng công khai khen mô hình Singapore tại Đại học Bắc Kinh năm 2011.
Nhưng giờ đây, chính hình mẫu đó lại quay lưng và mắng ông Tập là chủ mafia.
Đó là một sự xỉ nhục tốt độ.
Nghiêm trọng hơn, khi Singapore, một quốc gia thận trọng nhất,
đã dám công khai công kích, thì các quốc gia như Malaysia, Indonesia,
thậm chí là cả Việt Nam sẽ có thêm động lực thoát ra ảnh hưởng chính trị của Bắc Kinh.
Trung Quốc không còn giữ được quyền dẫn dắt văn minh châu Á,
mà bị đẩy thành hình ảnh bạo lực, mafia hóa.
Với hình ảnh mafia chính trị được lan rộng, Bắc Kinh mất khả năng dùng quyền lực mềm
để thu hút đối tác.
Giới đầu tư quốc tế sẽ gia tăng lo ngại rủi ro chính trị,
càng thúc đẩy dòng vốn rút khỏi Trung Quốc.
Bắc Kinh sẽ khó phản ứng công khai, không thể phản đòn bằng ngoại giao,
vì Singapore không vi phạm gì chính thức,
không thể gây áp lực quân sự hay kinh tế nên càng phản ứng trả đũa
sẽ càng làm lộ bản chất, tất nhiên là càng bị chỉ trích.
Do đó bài đăng của bà Hà là một hành động nhỏ,
nhưng chính là đòn chốt của chiến lược thoát chung.
Nó không phải là vô tình mà là tuyên ngôn không lời rằng Singapore đã chọn phe
và sẵn sàng phá vỡ hình ảnh trung lập thân thiện nếu Bắc Kinh vượt giới hạn.
Đây là tổn thất chiến lược lớn đối với Bắc Kinh.
Khi Singapore từ chối đóng vai người bạn thông thái và chuyển sang công khai đối đầu,
Trung Quốc không chỉ mất một đối tác mà mất cả hình ảnh mình từng muốn xây dựng.
FTA Việt Mỹ là cơ nác mộng của Trung Quốc
Vâng thưa quý vị, mũi tên thứ hai vẫn là của Việt Nam.
Từ chiến thuật giao hảo đến công bố đối tác đặc biệt với Hoa Kỳ,
Việt Nam không từ chối các khoản đầu tư từ Trung Quốc,
nhưng cũng không cam kết gì cụ thể.
Thay vào đó, sau chuyến thăm của Chủ tịch Tập Cận Bình,
Thủ tướng Phạm Minh Chính ngay lập tức tuyên bố
quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ là quan hệ đặc biệt, không nước nào sánh được.
Đây là tuyên bố chưa từng có trong đối ngoại của Việt Nam,
không chỉ là thông điệp chính trị mà là đòn phản, phá toàn bộ chiến lược của Bắc Kinh.
Hệ quả là Trung Quốc không thể kiểm soát chuỗi xuất khẩu thông qua Việt Nam,
các cơ quan kiểm tra nguồn gốc được nâng cấp.
Mỹ bắt đầu đàm phán hiệp định thương mại song phương FTA với Hà Nội,
thứ mà Bắc Kinh luôn lo sợ.
Hiện nay, nhiều tạp đoàn đa quốc gia vẫn dựa vào Trung Quốc để sản xuất linh kiện,
rồi tuân qua Việt Nam để né thuê Mỹ.
Một FTA giữa Mỹ và Việt Nam sẽ khiến Việt Nam
phải siết chặt quy tắc xuất xứ theo đúng chuẩn mực của Hoa Kỳ,
ngăn Trung Quốc ký sinh chuỗi cung ứng vì sản phẩm có linh kiện Trung Quốc
sẽ không còn đủ điều kiện để được hưởng ưu đại thuế khi xuất sang Mỹ,
rồi tạo hành lang pháp lý mạnh mẽ để Hoa Kỳ truy xuất, điều tra và xử phạt gian lận xuất xứ.
Đây chính là cơn ác mộng của Trung Quốc.
Họ không còn có thể đi cửa sau để giữ dòng xuất khẩu sống sót
trong thời kỳ bị Mỹ đánh thuế cao.
Một FTA song phương sẽ nâng tầm Việt Nam thành trung tâm sản xuất chiến lược
được Mỹ chứng thực về chính sách minh bạch, quy tắc thương mại,
gửi thông điệp đến toàn bộ thế giới rằng Việt Nam là đối tác tin cậy,
khác hẳn Trung Quốc với mô hình thương mại vừa chơi vừa phá luật.
Điều này không chỉ khiến FDI đổ vào Việt Nam tăng mạnh,
mà còn khiến Trung Quốc mất dần vai trò là công sưởng thế giới.
Chúng ta biết rằng, hiện tại Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam.
Họ kiểm soát nguồn nguyên liệu, linh kiện, công nghệ máy móc,
thậm chí là thị trường tiêu thụ nhiều bản hàng của Việt Nam.
FTA với Mỹ sẽ đa dạng hóa thị trường đầu ra và đầu vào cho doanh nghiệp Việt,
cho phép Việt Nam đàm phán với các đối tác khác như Nhật, EU hay Ấn Độ
với vị thế mạnh hơn, cắt đứt dây xích mềm mà Trung Quốc
vẫn dùng để chói buộc Việt Nam về kinh tế.
Với Trung Quốc, việc Việt Nam rứt khỏi quỹ đạo phụ thuộc
sẽ kéo theo hiệu ứng domino với các nước ASEAN khác.
FTA không đơn thuần chỉ là giảm thuế.
Một FTA Mỹ-Việt hiện đại sẽ bao gồm hợp tác chuyển giao công nghệ sạch,
chip AI, dữ liệu vệ tinh, quy định bảo vệ sở hữu trí tuệ,
chống xâm phạm bản quyền, đòn gián tiếp đánh vào mô hình sao chép của Trung Quốc,
mở rộng nền tảng cho hợp tác an ninh mạng và quốc phòng kinh tế.
Điều này đặt Việt Nam vào vòng trong của chuỗi liên minh công nghệ phương Tây,
làm tiêu tan tham vọng kiểm soát dữ liệu khu vực của Bắc Kinh.
Còn có một lý do mang tính biểu tượng nhưng cực kỳ quan trọng.
FTA Mỹ-Việt là tiên lệ chiến lược.
Nếu Mỹ ký được FTA với Việt Nam, quốc gia từng là sân sau bị Trung Quốc xem là phụ thuộc,
thì điều đó chứng minh một điều với toàn bộ ASEAN,
tách khỏi Trung Quốc là có thể và còn được tưởng thượng.
Khi đó Philippines, Thái Lan, Malaysia, Indonesia sẽ có thêm động lực để dịch chuyển
khỏi quỹ đạo Trung Quốc và hướng tới mô hình hội nhập song phương,
không cần Bắc Kinh làm trung gian.
Với Bắc Kinh, đó là cái chết của mô hình quyền lực khu vực dựa vào chi phối thương mạng.
Cú đâm sau lưng của Campuchia
Đau đơn nhất là cú đâm sau lưng của Campuchia.
Khánh thành căn cứ RIM với Trung Quốc nhưng mở cửa đón hải quân Nhật.
Đây là cú phản đòn tinh tế nhất.
Căn cứ RIM vốn là niềm tự hào của Trung Quốc trong chiến lược bành trướng Biển Đông,
nhưng chỉ một tuần sau khi ông Tập rời Phnom Penh,
Campuchia cho phép lực lượng phòng vệ biển Nhật Bản cấp cảng này.
Trước tiên cần hiểu, căn cứ RIM ở tỉnh Seadukville là một điểm chiến lược cực kỳ quan trọng.
Từ năm 2019, có nhiều báo cáo tình báo và phân tích cho thấy
Trung Quốc muốn cải tạo căn cứ này thành một tiền đôn hải quân ở Vịnh Thái Lan,
giúp họ mở rộng ảnh hưởng quân sự xuống tận eo biển Malacca, tuyến hàng hải sống còn của thế giới.
Việc Campuchia bác bỏ sự hiện diện quân sự của Trung Quốc trong quá khứ
chỉ là cách chơi chữ.
Dù không có cờ đỏ Trung Quốc nhưng RIM được Trung Quốc cải tạo, trang bị kỹ thuật
và triển khai lực lượng kỹ sư.
Trong mắt Trung Nam Hải, đây là một phần quan trọng trong chuỗi Ngọc Trai,
chiến lược bao vây Ấn Độ Dương và là dấu mốc thắng lợi đầu tiên
sau nhiều thất bại ngoại giao trong khu vực.
Vì vậy, RIM không chỉ là căn cứ mà là biểu tượng thắng lợi chiến lược của Tập Cận Bình,
nơi Bắc Kinh chứng minh rằng họ vẫn có thể mở rộng ảnh hưởng
bất chấp sự bao vây của Hoa Kỳ và đồng minh.
Ê thế nhưng, cuối cùng lực lượng phòng vệ biển Nhật Bản lại cập cảng này,
mà Nhật Bản lại là cánh tay nối dài của Hoa Kỳ ở khu vực.
Trong nhiều năm, Nhật đã hoàn động phối hợp chặt chẽ với Mỹ tại Biển Đông và Thái Bình Dương,
tham gia các cuộc tập trận chung, chia sẻ dữ liệu radar và giám sát tàu ngầm Trung Quốc.
Việc Campuchia để cho tàu chiến Nhật cập cảng RIM ngay sau chuyến thăm của ông Tập Cận Bình
không phải là một sự trùng hợp ngẫu nhiên.
Đây là tín hiệu Campuchia không đứng hẳn về Trung Quốc
và Bắc Kinh không thể kiểm soát hoàn toàn một đồng minh mà họ tưởng là đã mua đứt.
Sau nhiều năm tài trợ, giải tiền, hỗ trợ Campuchia về mọi mặt từ hạ tầng, công nghệ đến chính trị,
Trung Quốc đã ăn mừng sớm khi căn cứ RIM được khánh thành như một thành quả địa chiến lược.
Việc Nhật Bản, một đồng minh thân cận của Hoa Kỳ bước chân vào ngay sau đó
chính là cú tát vào niềm kiều hạnh đó.
Trung Quốc luôn tìm cách tạo ra các điểm chiến lược mà chỉ họ được sử dụng.
Campuchia đã phá lệ khi cho bên thứ ba tiếp cận RIM.
Điều này làm tiêu tan hiệu ứng gian đe quân sự mà Bắc Kinh muốn dựng nên từ căn cứ này.
Nếu Campuchia giao hẳn RIM cho Trung Quốc,
các nước như Việt Nam, Philippines hay Indonesia sẽ xem đó là một hành động đe dọa.
Nhưng động thái đón Nhật là khiến ASEAN yên tâm phần nào rằng Campuchia vẫn là một con bài linh hoạt,
không nghiêng hẳn về phía Trung Quốc.
Với Bắc Kinh, cú đâm này đến từ một người mà họ tưởng là bạn trí cốt
và nó làm tổn thương sâu sắc hơn cả một phản ứng từ đối thủ công khai.
Dù vậy, chúng ta cũng không nên đơn giản cho rằng Campuchia chủ động đâm sau lưng.
Có khả năng rất cao rằng Phnom Penh buộc phải chia sẻ RIM để tránh bị gán mát tiền đồn Trung Quốc trong mắt phương Tây.
Hoa Kỳ từng áp đặt cấm vận vũ khí và hạn chế viện trợ với Campuchia vì quan hệ quân sự với Trung Quốc.
Vì thế, nước đi cho phép tàu Nhật vào có thể là cách để trung hòa cơn giận của Hoa Kỳ và đồng minh.
Giữ vị thế bên thứ ba để đàm phán có lợi hơn,
tránh bị gạt ra khỏi các sáng kiến an ninh khu vực như sáng kiến Mekong của Mỹ-Nhật.
Nhưng dù vì lý do gì, kết quả vẫn là một cú dáng nặng nề vào tham vọng độc quyền của Bắc Kinh.
Trong tương lai, nếu Nhật Bản, Mỹ hoặc các nước phương Tây tiếp tục cập cảng RIM
hoặc thậm chí tham gia tập trận chung tại đây,
thì căn cứ này sẽ không còn là chiến lợi phẩm chiến lược của Trung Quốc nữa mà đã trở thành một khoảng sám
nơi Trung Quốc không kiểm soát được.
Trung Quốc có thể cho tiền nhưng không thể mua được trung thành tuyệt đối.
Và đó là điều mà họ sợ nhất, sự giã nứt trong chuỗi trừ hầu chiến lược mà họ đã dày công gây dựng.
Malaysia và Ấn Độ, ai cũng dành phần khi Trung Quốc từ chối Boeing.
Sau khi Mỹ áp đặt thêm loạt thuế quan và trừng phạt công nghệ,
Bắc Kinh đã tuyên bố đình chỉ tiếp nhận các đơn hàng Boeing,
bao gồm cả dòng 737 MAX và một số phiên bản thân rộng khác,
với mục đích gửi tín hiệu trả đũa chính trị tới Washington.
Bắc Kinh đã tạo áp lực lên chính quyền Trump từ phía các tập đoàn công nghệ Mỹ
và kỳ vọng gây thiệt hại kinh tế cho Boeing, một biểu tượng của ngành hàng không Hoa Kỳ.
Nhưng chỉ vài ngày sau, hai hãng hàng không lớn Malaysia Airlines và Air India
đã lập tức ngỏ ý tiếp nhận lại số máy bay này,
thậm chí đàm phán điều kiệt ưu đãi khi Boeing đang bị ép buộc tìm đầu gia thay thế.
Điều này đã biến đòn trả đũa của Bắc Kinh thành một món hời chiến lược cho các đối thủ khu vực
và làm lộ rõ điểm yếu không dễ lấp đầy của Trung Quốc.
Như chúng ta đã biết, Trung Quốc là thị trường hàng không lớn thứ hai thế giới,
dự báo sẽ vượt Mỹ vào thập kỷ tới.
Trong hệ sinh thái đó, Boeing không chỉ là nhà công ứng mà là mắt xích không thể thay thế,
ít nhất trong trung hạn.
Dù nhà sản xuất máy bay nội địa Comac đã cho ra mắt mẫu C919,
nhưng đây mới chỉ là máy bay thân hẹp, tầm bay ngắn,
không đủ sức thay thế các dòng Boeing 777, 787 thân rộng,
chuyên cho đường bay dài quốc tế.
Các hãng Trung Quốc vẫn phụ thuộc gần như toàn bộ vào Boeing và Airbus
cho đường bay xuyên lục địa, vốn là mảng mang lại lợi nhuận cao nhất.
Hơn 50% đội bay của Air China, China Southern, China Eastern là máy bay Boeing.
Việc từ chối nhận máy bay mới đe dọa trực tiếp đến kế hoạch mở rộng và thay thế phi đội
của các hãng này, nhất là khi ngành hàng không Trung Quốc đang phục hồi mạnh sau Covid
và cần tăng công suất.
Boeing không chỉ bán máy bay, họ cung cấp toàn bộ hệ sinh thái vận hành,
từ trung tâm mô phỏng, kỹ thuật bảo dưỡng cho đến phụ tùng thay thế.
Đình chỉ hợp đồng mua máy bay mới dễ gây ra hệ lụy dây truyền
trong toàn bộ chuỗi vận hành hàng không dân dụng Trung Quốc.
Và câu hỏi đoán ra là, Trung Quốc có nguồn thay thế Boeing không?
Không, ít nhất trong trung và cận hạng.
Vì Airbus quá tải và không ưu tiên Trung Quốc, Airbus đang bị các hãng phương Tây
xếp hàng đặt mua hàng ngàn chiếc sau dịch Covid.
Do lo ngại căng thẳng địa chính trị, Airbus cũng không muốn quá lệ thuộc
vào Trung Quốc như trước đây, khiến khả năng bù chỗ chống mà Boeing để lại trở nên rất thấp.
Trong khi đó thì Comac C919 chưa đạt tiêu chuẩn khai thác quốc tế,
khi nó chưa đạt chứng nhận FAA của Mỹ hay là EASA của châu Âu,
đồng nghĩa với việc không thể bay ra ngoài Trung Quốc, giới hạn nghiêm trọng về lợi nhuận.
Tỷ lệ linh kiện nội địa của Comac vẫn dưới 60%, vẫn phụ thuộc phần lớn
vào GE của Mỹ, Safran của Pháp hay là Honeywell.
Nói cách khác, Trung Quốc tuy đình chỉ Boeing nhưng lại không thể tự sản xuất,
cũng không dễ gì mua từ nơi khác.
Chiến lược trả đũa của Bắc Kinh hóa ra là tự làm suy yếu chính mình.
Boeing có thể tái phân bổ đơn hàng, tìm thị trường thay thế trong các nước đang phát triển
hoặc chuyển sang quốc phòng. Trung Quốc thì không có nơi nào khác cung cấp đủ máy bay,
đủ nhanh, đủ hiện đại để thay thế cho Boeing.
Các hãng đối thủ trong khu vực ở Ấn Độ, Malaysia, Indonesia và thậm chí cả Việt Nam
có cơ hội nhảy vào chiếm lấy thị phần mà các hãng Trung Quốc bỏ lỡ do thiếu máy bay.
Các hãng hàng không nhà nước Trung Quốc không dám phản đối công khai,
nhưng âm thầm thiệt hại vì không đủ máy bay để mở được bay mới, cạnh tranh giá vé.
Điều này đe dọa mục tiêu xây dựng thương hiệu bay toàn cầu của Bắc Kinh,
một phần trong sáng kiến vành đai và con đường hàng không.
Trung Quốc đang mắc quá nhiều sai lầm.
Đầu tiên là họ đã đánh giá thấp bản lĩnh chính trị mới của Đông Nam Á.
Các nước như Việt Nam, Malaysia hay Indonesia không còn là đối tượng cần viện trợ,
mà là những quốc gia đang vươn lên và đòi hỏi được tôn trọng chủ quyền.
Trung Quốc vẫn đang mang tư duy thượng quốc trong khi thế giới đã phi tập trung.
Sai lầm thứ hai đó là đặt tiền lên trên niềm tin.
Tiền có thể mua cơ sở hạ tầng, nhưng không mua được chiến lược.
Trung Quốc đã lặp lại mô hình đã thất bại ở Sri Lanka hay Pakistan,
rót vốn rồi mất kiểm soát.
Sai lầm thứ ba đó là tin rằng Trump chỉ là một hiện tượng.
Bắc Kinh nghĩ rằng Mỹ sẽ là yếu mềm như thời Biden.
Nhưng Trump trở lại vì chiến lược ép buộc tái cấu trúc chuỗi cùng hướng toàn cầu
và thút Đông Nam Á bằng thị trường công nghệ, chứ không phải là bằng lời nói.
Rõ ràng thực tế cho thấy, thương chiến giữa hai cường quốc Mỹ và Trung Quốc
có thể không ai thắng toàn diện, nhưng Trung Quốc là kẻ thua rõ rệt.
Bắc Kinh sẽ mất chuỗi ngoại vi trung lập ở Đông Nam Á,
đẩy họ vào thế bị bao vây ba phía, Ấn Độ, ASEAN và Đài Loan.
Các nước Đông Nam Á sẽ phải chịu áp lực ngược từ Trung Quốc,
cả về thương mại lẫn thông tin.
Nhưng họ cũng có đòn bẩy đàm phán mới với Hoa Kỳ.
Thế giới không còn chấp nhận chiến thuật làm mình làm bẩy của Bắc Kinh,
ra với quay lưng để đòi nhượng bộ.
Bây giờ muốn nhận được điều gì, phải thực sự thay đổi.
Nói tóm lại, chiến lược ngoại giao quyến rũ của Chủ tịch Tập Cận Bình không chỉ thất bại,
nó còn làm lộ rõ một điều là Trung Quốc đang lạc lõng trong cuộc chơi quyền lực mới,
nơi các nước nhỏ không còn bị ép buộc, mà biết tận dụng quyền mặt cả.
Đông Nam Á hôm nay không còn ở sân sau, nó là bàn cờ chính trị chủ động,
nơi ai trao cơ hội thực sự, người đó thắng.
Nếu Bắc Kinh không chịu thay đổi cách tiếp cận, họ sẽ không chỉ mất lòng tin,
mà còn đánh mất chính cửa ngó duy nhất để vươn ra thế giới
cho một kỷ nguyên tái định hình trận tự kinh tế toàn cầu.
Đến đây, chương trình ngày hôm nay của chúng tôi cũng xin phép được tạm dừng.
Xin mời quý vị chia sẻ quan điểm cá nhân ở phần dưới.
Chúng tôi luôn tôn trọng mọi sự khác biệt.
Lê Minh xin chào và hẹn gặp lại!
