Sử Việt # 2: Khúc Thừa Dụ - Khúc Hạo: Nhân vật bản lề của lịch sử Việt Nam| Nhà báo Phan Đăng

Xưa và Nay
1.3K người theo dõi
#khuchao #khucthuadu #tietdosu #hokhuc
#su6 #su6việtnam
Sử Việt # 2: Khúc Thừa Dụ - Khúc Hạo: Nhân vật bản lề của lịch sử Việt Nam| Nhà báo Phan Đăng
Theo dòng sử Việt
Sử Việt # 2 Hai cha con Khúc Thừa Dụ và Khúc Hạo (sau đó là Khúc Thừa Mỹ) chỉ thay nhau làm tiết độ sứ tổng cộng khoảng 20 năm, nhưng đã thực hiện nhiều cải cách mang tính bản lề của lịch sử. Trước thời kỳ này, hàng loạt cuộc khởi nghĩa thành nhanh rồi cũng bại nhanh, sau thời kỳ này, giai đoạn độc lập tự chủ với phương Bắc chính thức được xác lập. Tại sao?
Nhà báo Phan Đăng:
Chào mừng quý vị và các bạn đang xem kênh youtube Nhà báo Phan Đăng
Thưa quý vị khi mà chúng ta đi trên một con thuyền để cùng bơi ngược trở về dòng sông lịch sử
Thì ở clip trước
Chúng tôi đã mời quý vị trở về với giai đoạn
Là tiết độ xứ tỉnh Hải quân Cao Biển
Từ Trung Quốc
Sang đất
Tỉnh Hải quân
Tức là phía Bắc Việt Nam bây giờ
Để mà
Cai quản mảnh đất này
Với những câu chuyện
Nửa sử
Nửa đời
Nửa thực
Nửa hư
Của Cao Biển
Còn hôm nay thì con thuyền lịch sử của chúng ta
Sẽ dừng lại
Một giai đoạn sau đó
Đó là giai đoạn đầu thế kỷ thứ 10
Đây là một giai đoạn
Mà trong nội bộ chính trị nhà đường bên Trung Quốc biến loạn
Với rất nhiều những phe phái chính trị đấu đá tranh giành
Với rất nhiều những cuộc nổi lên
Của nông dân các vùng các quận
Và trong một bối cảnh như thế
Thì tiết độ xứ của nhà đường ở vùng tỉnh hải quân này
Tức là ở miền Bắc Việt Nam bây giờ
Tên là Độc Cô Tổn
Bị phế chức
Độc Cô Tổn bị phế chức
Nhưng lại chưa có tiết độ xứ thay thế
Cộng với cái binh tình của nhà đường biến loạn
Cho nên
Quân quan
Của Trung Hoa sang đây cai quản
Thì dối loạn
Và trong một cái bối cảnh
Mà triều đình
Trung ương dối loạn
Rồi rất nhiều những dối loạn chính trị ở khu vực này ở mảnh đất này
Thì có một câu chuyện xảy ra
Đó là có một người hào trường ở vùng Ninh Giang Hải Dương bây giờ
Tên là Khúc Thừa Dụ
Mới giấy binh tấn công thành Tống Bình
Tức là Hà Nội bây giờ
Và rất nhanh chóng rất dễ dàng lấy được trọn vẹn thành Tống Bình
Sau đó đánh đuổi người Trung Quốc
Về bên kia biên giới
Và sau đó
Thì Khúc Thừa Dụ
Tự xưng mình là Tiết Độ Sứ
Thưa quý vị
Sau khi mà tận dụng được bối cảnh
Để mà làm Tiết Độ Sứ
Tức là làm chủ của cái vùng đất của mình
Thì một câu hỏi rất lớn được đặt ra cho Khúc Thừa Dụ lúc đó
Đó là
Ông có thể tự xưng mình
Là vua hay không?
Thì thực tế là Khúc Thừa Dụ lúc đó không xưng vua
Ông vẫn cử người sang nhà đường
Xin làm Tiết Độ Sứ tiếp tục như vậy
Và như chúng tôi đã nói
Trong bối cảnh mà nhà đường có quá nhiều biến loạn
Vua đường cũng không hơi sức đâu mà có thể
Lo lắng những cái chuyện
Ở một cái vùng lãnh địa quá xa xôi
Cho nên là khi bị Khúc Thừa Dụ đẩy vào sự đã rồi
Thì đã nhanh chóng đồng ý cử người
Sang phong cho Khúc Thừa Dụ là Tiết Độ Sứ
Đây được coi là một tính toán hết sức
Hợp lý
Hết sức khôn ngoan
Của Khúc Thừa Dụ
Một tính toán mà được những nhà sử học
Đánh giá là biết mình biết người
Bởi vì lúc đó
Mặc dù đã làm chủ được thành Tống Bình
Mặc dù đã làm chủ được cái địa hành chính này
Mặc dù đã làm chủ được nhân dân này
Nhưng Khúc Thừa Dụ hiểu rằng
Mình vẫn chưa đủ lực để xưng vua
Cho nên nếu xưng vua
Rất có thể sẽ tạo ra rất nhiều những phiền nhiễu
Về mặt chính trị
Và có thể
Sẽ phải đứng trước
Những cuộc chiến không đáng có
Cho nên Khúc Thừa Dụ hết sức khôn khéo
Bên ngoài xưng vương
Với nhà đường
Còn thực chất
Thì đã là đế rồi
Thực chất ông không khác gì ông vua ở cõi này rồi
Và cái hình thức là
Ngoại vương nội đế đó
Là một hình thức
Là một phương thức quan hệ ngoại giao
Được xác lập lên từ thời triệu đà
Ngày xưa
Thưa quý vị
Như vậy bài học mà Khúc Thừa Dụ để lại
Đó là bài học
Về việc
Đã biết tận dụng cơ hội
Tận dụng tình hình
Tận dụng thời cơ
Để làm chủ
Một cái vùng đất vốn là vùng đất của người Nam
Và cái bài học tận dụng thời cơ này
Cũng là một bài học
Mà những thế hệ
Sau đó
Đã tận dụng trong rất nhiều trường hợp
Để làm chủ nước non mình
Và bài học thứ 2
Chính là bài học khôn ngoan trong chính sách ngoại giao
Để mà nhờ cái sự khôn ngoan đó
Vừa có thể yên ổn phát triển quốc gia
Mà vừa
Không đẩy đất nước
Vào những phiền tói chính trị không đáng có
Thưa quý vị
Khúc Thừa Dụ mất đi
Quyền hành
Và ngôi vị tiết độ sứ
Được truyền lại cho con trai của ông là Khúc Hảo
Và trong dòng chảy lịch sử dân tộc Việt
Thì Khúc Hảo mang giáng dấp
Của một nhà cải cách đầu tiên
Thời Khúc Hảo
Có hai cải cách hết sức ý nghĩa và quan trọng
Nó ý nghĩa quan trọng không chỉ cho thời điểm đó
Mà nó ý nghĩa quan trọng cho cả một cái dòng chảy nước Nam sau này nữa
Thứ nhất
Là những cải cách về địa hành chính
Khúc Hảo mở rộng các giáp
Tức là một cái đơn vị hành chính vốn cũng đã có từ thời thuộc đường
Nhưng bây giờ được mở rộng ra
Cụ thể thì dưới thời Khúc Hảo
Toàn đất nước chúng ta
Lúc đó có 314 giáp
Và mỗi một giáp
Thì có 10 sản
Nếu như trước đây dưới thời thuộc đường
Không có quan chức nào cai quản ở xã cả
Thì đến thời Khúc Hảo
Có người cai quản ở xã
Cho nên Khúc Hảo làm một việc
Đó là kê biên lại tên tuổi
Kê biên lại hộ khẩu
Kê biên lại đất đai
Và chính cái sự kê biên
Với một hệ thống quản lý chặt chẽ đó
Nó tạo ra một nền tàng hết sức
Quan trọng
Để chúng ta ổn định
Về mặt chân đế
Từ đó
Có cơ hội
Phát triển
Lâu dài
Thưa quý vị
Cải cách thứ 2
Của Khúc Hảo
Đó là cải cách về mặt
Đất đai và thuế khóa
Ông đã giảm đi những siêu cao thuế nặng
Được thực hiện bởi các tiết độ sứ người Trung Quốc trước đây
Cái thứ mà khiến lòng dân
Phẫn út
Ai oán
Ông đã thực hiện một chính sách đất đai thuế khóa công bằng
Cho nên ông giấc được lòng dân
Thưa quý vị
Chúng ta vẫn thường nhắc đến một cái chiến lược
Của Trần Hương Đạo sau này
Đó là
Khoan thư sức dân
Và Khúc Hảo
Chính là một
Trong những vị minh quân
Thể hiện rất rõ tư tưởng
Khoan thư sức dân đó
Chúng ta biết rằng
Trước thời của Khúc Thừa Dụ và Khúc Hảo
Thì đã có rất nhiều những cuộc khởi nghĩa
Của người Việt chúng ta được thực hiện
Những bà Trưng, bà Triệu, những triệu Việt Vương
Mai Thúc Loan, Phùng Hưng v.v.
Nhưng mà sau những cuộc khởi nghĩa đó
Chúng ta thường chỉ giành được chính quyền
Trong một vài năm
Sau đó khi Triều Đình Phương Bắc cử quân sang
Thì chúng ta lại mất chính quyền về Tây Phương Bắc
Tại sao vậy?
Tại vì chúng ta mới chỉ thắng những trận thắng cụ thể
Ở những chiến địa cụ thể
Chứ chúng ta chưa tạo ra được một cái đơn vị quản lý đất đai dân số
Tức là một cái hệ thống quản lý hành chính chặt chẽ
Phải từ đây
Từ thời Khúc Hảo
Lần đầu tiên trong lịch sử dân tộc
Mới có một hệ thống quản lý chặt chẽ như vậy
Mới có một hệ thống cơ tầng bền vững căn cốt như vậy
Và chính cái hệ thống quản lý chặt chẽ đó
Chính cái cơ tầng bền vững căn cốt đó
Nó là nền tảng
Để tạo ra cả một thời kỳ độc lập tự chủ sau này
Cho nên có thể coi rằng
Thời Khúc Thừa Dụ và Khúc Hảo
Là một cái bản lề vô cùng quan trọng của lịch sử
Trước cái bản lề đó
Chúng ta nổi dậy chúng ta giành chính quyền
Rồi lại mất chính quyền
Nhưng sau cái bản lề đó
Chúng ta giành được chính quyền
Và chúng ta bước vào một thời kỳ độc lập tự chủ
Với một cái dấu mốc
Đó là
Ông Ngo Quyền đánh bại quân Nam Hán
Trên sông Bạch Đằng
Năm 938
Một thời kỳ độc lập tự chủ mới
Lấy lại nước non
Lấy lại vị thế
Lấy lại
Cái địa vị
Cái sức sống của dân tộc mình
Trong mối tương tác
Với triều đình Hoa Hạ
Thưa quý vị
Cho nên vai trò của cha con
Khúc Thừa Dụ và Khúc Hảo
Trong dòng chảy lịch sử Việt Nam
Vô cùng quan trọng
Và chắc chắn
Chúng ta không thể quên cái bản lề
Gắn liền với hai cha con họ Khúc
Thưa quý vị
Sau khi Khúc Hảo mất đi
Thì
Trước tiết độ sứ được Khúc Hảo truyền lại cho con mình
Là Khúc Thừa Mỹ
Và tới đây
Thì bắt đầu xuất hiện những tính toán sai lầm
Và chính vì những tính toán sai lầm cộng thêm rất nhiều yếu tố khác
Mà
Đã có những cái giá rất đắt
Mà chúng ta phải trả
Chúng ta biết rằng
Sau khi nhà Đường mất
Thì ở bên Trung Quốc nhà Hậu Lương lên ngồi
Vua của Hậu Lương
Đã
Trao một cái chức là Nam Bình Vương
Cho Lưu ẩn
Để mặc vừa cai quản
Cái vùng Quảng Châu của Trung Quốc bây giờ
Lại đồng thời trao cho Lưu ẩn
Một cái chức tỉnh hải quân tiết độ sứ
Ám chỉ là Lưu ẩn cũng có quyền
Trở lại làm tiết độ sứ
Ở vùng nước Nam của chúng ta
Tức là khu vực
Mà Khúc Hảo, Khúc Thừa Mỹ đang làm chủ
Cho nên đây là một tính toán với một âm mưu là trở lại
Để mà
Cai trị lại
Mảnh đất này
Thế thì đến giai đoạn đó
Khúc Thừa Mỹ phải đứng trước những bài toán ngoại giao rất lớn
Ông sẽ quan hệ ngoại giao
Với triều đình Hậu Lương như thế nào
Thì tất cả quý vị đều biết nó có một tình tiết
Đó là sau khi Lưu ẩn
Chết đi
Thì em của Lưu ẩn là Lưu Cung
Đã mâu thuẫn với triều đình Trung ương nhà Hậu Lương
Cho nên cắt luôn cái vùng Lưỡng Quảng
Thành một quốc gia riêng là Nam Hán
Và lúc này
Bài toán ngoại giao đặt cho Khúc Thừa Mỹ đó là
Sẽ quan hệ ngoại giao với nhà Nam Hán
Sẽ xưng vương với nhà Nam Hán
Hay vẫn quan hệ ngoại giao với nhà Hậu Lương
Sẽ xưng vương với nhà Hậu Lương
Thì Khúc Thừa Mỹ đã chọn cách thứ 2
Đó là
Ông thần phục nhà Hậu Lương
Chứ không thần phục nhà Nam Hán
Tuy nhiên thưa quý vị nước xa không cứu được lửa gần
Nhà Nam Hán lấy cái cớ đó
Đem quân tấn công lại mảnh đất của chúng ta
Và Khúc Thừa Mỹ bị bắt về Nam Hán
Ở phiên mung
Để mà
Xét xử
Theo tiêu chí của nhà Nam Hán
Thưa quý vị
Đến đây
Thì trên dưới 20 năm
Làm chủ
Cõi nước Nam
Của
Dòng họ Khúc chấm dứt
20 năm ấy
Rõ ràng là có những sai lầm ở thời kỳ cuối cùng của Khúc Thừa Mỹ
Nhưng 20 năm ấy
Có những giá trị vô cùng quan trọng
Được tạo nên
Bởi Khúc Thừa Dụ và Khúc Hảo
Như chúng tôi đã nói
Nếu như
Khúc Thừa Dụ
Phải nói rằng có những tính toán hết sức khôn ngoan hợp lý
Để mà tận dụng thời cơ dành chính quyền rồi quan hệ ngoại giao yên ổn
Thì đến thời mình
Khúc Hảo lại là một nhà cải cách
Thậm chí có thể coi ông là nhà cải cách đầu tiên trong dân tộc Việt
Tạo ra những nền tảng vững vàng vững chãi
Để xác lập một thời kỳ độc lập tự chủ sau này
Thưa quý vị
20 năm ấy
Với cái bản đề ấy
Có ý nghĩa vô cùng quan trọng
Trong dòng chảy lịch sử dân tộc Việt Nam
Chúng tôi cảm ơn quý vị
Đã cùng chúng tôi đi trên một con thuyền
Trở về thời kỳ
Thế kỷ thứ 10
Của lịch sử dân tộc Việt Nam
Và chúng tôi hẹn
Sẽ tiếp tục
Cùng quý vị treo con thuyền này
Đến ở một giai đoạn sau đó
Khi mà ngô quyền
Chính thức
Đánh bại
Quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng
Để chính thức hát một tiếng hát độc lập tự chủ
Mà có thể nói
Đấy là một khúc hoan ca
Một khúc gieo ca
Trong bản hòa âm của lịch sử
Xin chào và hẹn gặp lại quý vị
Vào chương trình
Tới đây
