1000 năm trước, người Việt ta sống như thế nào? | ITTN CHANNEL

Chào các bạn, các bạn có biết rằng nhà vua thì thường thức giấc vào cuối giờ dần, khoảng 4 rưỡi sáng để còn kịp trình trang cho buổi đăng chiều. Nếu không phải lên chiều thì vua có thể dậy muộn hơn một cảnh giờ. Một thái giám sẽ bưng cho vua một chén trà thuốc xúc miệng nhưng mà thái giám phải nhấp thử trước một ngụm sau đó mới dẫn lên hoàng đế. Rồi vua sẽ nhổ ngụm nước và ổng nhổ bạc miệng rộng, ngai vẽn quần ngồi vào chiếc ghế vệ sinh ở dưới có đặt một trậu xanh. Hoàng cung phong kiến từ thời nhà Hán từng có một ông vua bị ám sát ngay trong nhà sĩ nên nó không bao giờ được xây nữa. Vua, hoàng hậu và công nữ đều đại tiểu tiện bằng trậu. Riêng trậu của vua thì được ngợi ý giữ lại để nghiên cứu sức khỏe của ngai qua phần. Xong xuôi thì thái giám lại dùng khăn mềm lào sạch rồi thấm một chút mặt ỏng vào hậu môn của vua. Sau đó thì vua sẽ khoan thay đi một bài quyền dưỡng sinh trên phương đỉnh của người uyển. Cũng tại đó thái hậu đã chuẩn bị bữa sáng đạm bạc gồm một ấm chả xâm, một đĩa bánh nhỏ bằng bột gạo trứng và mặt ỏng do đích thân tay bà làm, một bát miếng gà. Tất cả các món ăn đều được thái hậu kiểm tra và cho người nếm thử trước. Hai thị nữ sẽ lau người cho vua bằng nước ấm, thay quần áo trong rồi vua khoa bên ngoài một bộ hoàng bào màu trắng theo dòng vàng nếu ngai không nên chịu. Vua được trải tóc vấn thành búi giữa đỉnh đầu rồi lông vào đó một mũ miệng vàng khít với búi tóc, sọ dày đen bằng nhùng. Ngai sẽ đến thư phòng bắt đầu duyệt tấu sỡ. Trên án thử một dàn bút lông các cỡ đã được rửa sạch sẽ, một nghiên mực đen đã được mài đầy và sánh, một nghiên son thắm cũng đã đầy như vậy. Vài ba cái chặn giấy bằng đá ngọc tuyên trâu, một cuốn sổ giấy vàng ghi lịch trình công việc và hai chồng công văn từ khắp nơi gửi đến. Cái thì bằng thẻ trè kết sách, cái thì là sách gấp bìa lụa, cái thì viết thành quyền trên lụa và giấy cuộn tròn. Sau khoảng hai canh giờ phê bút thì vua sẽ thay áo và thưởng thức một ấm trà sen dưỡng tâm. Quá ngọ chút đỉnh thì ngai sẽ ra phòng ngoài dùng bữa trưa với 30 món. Sau khi dùng qua một chút thì vua sẽ ban hết cho quần thần thị vệ và lui về phòng riêng để dùng một bữa trưa khác do đích thân Thái Hậu chuẩn bị. Đôi khi chỉ là niêu cơm nhỏ, niêu cá kho tộ và chút rau luộc. Ngự y sẽ xoa nhẹ lưng cho vua, dâng một xuyến trà bát bảo, ngai sẽ ngủ trưa chừng nửa canh giờ. Hai công nữ sẽ quỳ gần đầu long sàng, hai người khác thì dùng quạt lông phẩy nhẹ dưới chân, hai người nữa đứng xa hơn cũng quạt nhẹ vào tạo một luồng khí mát quanh giường. Bốn tên thị vệ lực lưỡng sẽ đứng bốn góc phòng. Trên long sàng thì vua sẽ gối đầu lên một gối gỗ son sơn, cổ hơi cao, dưới là đệm gấm, buông thì phủ chăn lụa mềm. Xung quanh thì buông màn the trắng ngà, dệt thần kinh thật nhị cảnh, tức là 12 phong cảnh đẹp nhất đế đô. Sau khi thức giấc trưa thì vua sẽ dùng một bát yến hấp đường phèn, xuống thư vòng viết vài bức thư pháp, điểm nhẫn cho một bức họa được vẽ nhiều hôm. Gặp gỡ một vài quan lục bộ đại thần. Chiều muộn thì vua sẽ luyện thái cực kiếm cùng võ sư tám rửa, rồi ra hồ tịnh ngâm ngắm hoa sen. Sau bữa tối thì vua sẽ thay quần áo, duyệt câu văn tới cuối giờ hợi. Bốn công nữ sẽ nằm trong chăn để hơi ấm, lấp đầy long sàng. Sau đó thì ngài sẽ cùng một ái phi mới tuyển từ thôn quê tràng tròn Long Vân Khánh Hội. Trong khi đó cuộc sống của thầy Đô ở Việt Nam xưa thì khác rất nhiều. Thầy Đô sẽ thức dậy muộn khi mặt trời đã chiếu vào hiên nhà. Ông sẽ vạch quân lá tọa, tổ một bãi vào bụi cây vườn sau, rồi ngâm mấy câu kinh thi quan quan thư cựu, rồi xúc miệng bằng nước chè, lấy vỏ cao khô đánh răng, vụt mặt vào trọng nước sành đặt trên trác cây, búi lại búi tóc thấp về phía gáy. Ông sẽ nghiêm trang đánh một bát xôi với vừng, ngồi vào án thư đặt trên sập, xem có mấy quyển tứ thư ngũ kinh chuẩn bị cho kỳ thi sắp tới. Đang trẻ thứ mươi đứa từ vài làng đã diêu diệt ngoài hiền. Chúng sống vào nhà, đứa thì đun nước, đứa thì rửa ấm phà trà, đứa bê nghiên đi mải mực, đứa thì trải chiếu. Thầy Đô sẽ bận áo dài đen ra ngoài áo cánh, đội lên đầu khăn xếp, bắt đầu e à đọc thi thư cho lũ trẻ bò lông không dư chiếu, viết ám tả. Sau bữa trưa đạp bạc, thương đồ ngủ dài trên võng, rụi mắt sang chiều. Ông thư thả sang chùa, cùng nhau nói chuyện thế sự và ngâm thơ. Tối đến thì mẹ thầy Đô đã sắp sẵn lưng cút rượu, đĩa lòng lợn, đĩa lạp rang trên trống tre, thắp ngoài sân. Sau đó thì ông Đô xe mải mực, chép vài đoạn trong kinh sách. Chiếc đèn râu đạc cứ chạp trần, thỉnh thoảng lại phải kêu bắc. Ông thắp thêm cây nến tròn sáng, cháy hết cây nến thì đi ngủ. Thế còn cuộc sống của người nông dân xưa thì khổ hơn rất nhiều. Khi tiếng chuông chùa điểm lúc cuối giờ dần, thì chàng nông dân sẽ thức giấc, rửa mặt qua loa với nước được múc bằng chiếc gáo rửa, quét vội cái sân bằng trồi xẻ, rồi đánh ba bát cơm với rau rền và muối rang trên mâm trống tre nhỏ đặt ở góc sân. Quá giờ mão lật khoảng từ 5 đến 7 giờ sáng một chút, trời còn mờ sương thì chàng sẽ rắt châu, vai đeo cày ra đồng. Giữa giờ thịnh khi nắng đã trói chàng, thừa ruộng đã cày xong, thì chàng giít một hơi thuốc lào rồi trở về nhà, không quên cắt theo sọt phần châu, vai ba con ếch bắt được bên bờ ruộng. Về đến nhà, cởi bộ quần áo đi làm, treo lên con xào đầu cối dã gạo sườn nhà, chàng sẽ mặc bộ cánh nâu chừa sườn, tuy có vá vài mụn. Bữa cơm trưa thì độn rắn, nhưng mà lại có đĩa ếch xào măng. Chàng ngủ một mạch đến đầu giờ chiều, rồi lại vác cuốc ra bãi, sới màu, chiều tối tranh thủ mò cua bãi, nhảy xuống sông bời rồi quay về, giao lại mảnh vườn đến tối mịt. Ca nhà sẽ trao ngọn đèn dầu tí xíu, ăn cơm ngoài sân, một ấm nước vối, một rổ khoai. Cô vợ thì dã gạo và sạch quần áo. Sau đó thì cô cùng chồng lùi chân vào cái trổ lúa, đập mấy cái, rồi leo lên giường và quấn chặt vào nhau một hồi, quay ra thù thí câu chuyện tiếu lầm, tay ải tay ai, rồi ngủ say bí tỉ. Đó là cuộc sống của người nông dân, thế còn ông thợ bọc thì sao? Cha con nhóc võ bọc đến nhà chủ ở làng binh từ tối hôm trước, ra chủ muốn đóng một rượng thờ, ngủ trên sập và đắp chiếu. Hai người dậy sớm, giữa mặt mũi quà loà, rồi đánh một nồi cơm to với dầu luộc, cá kho riềng. Cha lá thuốc lào, đam đạo với chủ nhà, chừng nửa cây dở. Thì họ dở hòm đồ nghề, gồm nhiều trang, đục, búa, khoan, bào, thước, mực, con cưa và rìu cầm trên tay. Gỗ đã được phá sẵn, giờ thì họ chỉ việc chế tình. Đầu tiên là đo gian giữa, nơi sẽ đặt rượng thờ. Sau đó tính mực thước, sao cho số đo toàn rơi vào những cùng tốt phát về phúc đức và sinh nam tử. Trước tiên họ dựng khung, sau đó sẽ quầy ván, chổ và trạm khắc hòa văn. Kết thúc là sơn thép. Công việc còn phải kéo dài đến cuối năm. Ngày đầu thì mới chỉ tính toán và dựng việc đại khái. Tuy nhiên đầu năm sau, họ phải tiến chiều, vào bộ lễ sửa sàng một số đồ thứ tư trong thái miếu. Mặt trời khi đứng bóng, hai cha con thợ mộc sẽ nhẩn nhà uống tuần trà, rồi lại điếu vát đợi ông chủ về uống rượu. Bữa cơm trưa đầu tiên có cả tiết canh vịt và vò rượu đầy. Cả ba sau đó lăn ra phản gỗ gãy khò khò. Giờ mùi thì họ tỉnh giấc, xuống lại đánh vài ván cờ treo trọng nhau, rồi lại bắt tay vào công việc. Bữa tối lại cơm no rượu say, cậu con trai chạy vào làng làm quen với cậu hàng xóm. Ông bố thì cùng ra chủ đánh tổ tôm cho tới giờ hợi. Cả đời người thợ mộc giỏi lắm là dựng được ba chục bộ bàn thờ. Nhưng mà bộ nào cũng đáng là tác phẩm. Kể ra thì nghề mộc khi xưa cũng là khấm khá. Nhưng mà ông bà xưa có câu, phi thương bất phú. Cuộc sống của người lái buôn hẳn là phải tốt hơn rất nhiều. Chúng ta hãy cùng xem. Chàng lái buôn chít lại khăn đầu rượu, sóc hầu bao có túi tiền dùng dĩnh. Bao khăn khoác vai đựng quần áo bước ra khỏi quán phở rồi ra bến thuyền sân Tây. Trên những chiếc thuyền, người dân mượng đã chất đầy vài bao hương liệu thảo rược. Qua hướng canh, người lái buôn sẽ nhập thêm ít gốm sành rồi xuôi về Thang Long và Phố Hiến. Đám dân Điều Cáng đã về hết. Điều Cáng ở đây là chỉ người gánh thuê. Điều là một người gánh hai thúng hai bên. Cáng là hai người gánh chung một đòn. Thúng ở giữa. Từ sân Tây xuống kẻ trợ chừng khoảng 5-60 cây. Nhưng theo đường sông Hồng thì phải 7-80 cây. Một ngày đò mới tới. Quá trưa thì thuyền dừng ở Phúc Yên, cập bến nghỉ ăn và mua đồ gốm. Chiều đò xuôi đến bến Trương Dương thì khách và chủ thuyền chuyển hương liệu lên bờ. Ở lại Thang Long chừng 3 hôm, Cáng lái buôn sẽ nhập thêm ít lụa Hà Đông, chơi cô đầu và nghe hát ả đào. Cáng chọn nhà một người quen ở phố Thuốc Bắc. Thuyền lại đi tiếp xuống bã Tràng. Tràng mua vài chục lô bát chiên yêu, lục bình cỡ lớn rồi lại đi phố Hiến giao hàng. Hàng chục ngày lanh đanh trên sông gặp bến thì lên bờ ăn nghỉ còn không thì nổi nấu trên thuyền. Nếu đi quá lâu, chủ thuyền cũng đành đồng ý cho gã lái buôn cắp theo một cô đào qua lứa cho vui chuyện. Tắm rửa thông thường là dùng nước sông, trừ khi khán hiếm. Còn không thì chủ thuyền tích nước mưa nấu ăn và pha trà. Đêm đến thì ngồi đầu thuyền ngắm trăng, thưởng trà cũng rất là thanh cảnh. Trên đây chỉ là một vài đoạn trích, chi tiết nhỏ trong tác phẩm khổng lồ mang tên Văn minh vật chất của người Việt. Tác phẩm đã được tái bản đến 4 lần, được giải thưởng quốc gia năm 2022 và không tự nhiên nó lại thành công như vậy. Là một người đã mua đọc rất nhiều sách về lịch sử nhưng mình hiếm thấy có cuốn sách nào nói chi tiết về văn hóa của người Việt Nam xưa đến như vậy. Tại sao ban đầu mình gọi nó là cuốn sách khổng lồ? Bởi vì các bạn thấy với hơn 600 trang, thông qua cuốn sách, nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng đã trả lời với bạn đọc gần như phần lớn câu hỏi mà chúng ta thắc mắc về cuộc sống của ông cha ngày xưa. Từ những việc như ăn uống, đồ vật được tạo ra thế nào, ý nghĩa của nó là gì, mâm cỗ cúng ra làm sao, nước chấm ra đổi thế nào, đến những vấn đề mà chúng ta vẫn đang làm hàng ngày như là mộ táng, tại sao lại phải thờ cúng, công việc phương bát âm, v.v. Rồi đến những vấn đề nghệ thuật, như ngày xưa người Việt nghe nhạc gì, chơi đoàn gì, có rap hay là hát karaoke hay không, tất cả sẽ được giải đáp trong cuốn sách văn minh vật chất của người Việt. Có lẽ đây là một trong cuốn sách công phu, thực sự công phu về lịch sử người Việt Nam, văn minh vật chất của người Việt. Đây thực sự là một cuốn sách rất hay và quan trọng cho bất kỳ ai muốn tìm hiểu về lịch sử một cách sống động, chứ không khô khăn như học lịch sử, theo các mốc thời gian rất chán và buồn ngủ. Vậy thì bạn nào muốn tham khảo cuốn sách này, hãy tìm hiểu ngay ở link phía dưới và nhận các yêu đại cảm ơn nhé. Cảm ơn các bạn đã xem video, xin chào và hẹn gặp lại.