Lãnh Thổ Việt Nam Thay Đổi Như Thế Nào Qua Các Thời Kỳ P2 | Hào Kiệt Non Sông |

Đình Sự
546 người theo dõi
Khám phá hành trình hình thành và mở rộng lãnh thổ Việt Nam qua các thời kỳ: từ Văn Lang, thời Hùng Vương, đến các triều đại Lý – Trần – Lê – Nguyễn. Cùng nhìn lại từng vùng đất thiêng liêng của Tổ quốc và hiểu rõ hơn lịch sử dựng nước của cha ông...
#toiyeubinhduong #riviubinhduong #toiyeushenyun #vanhoatruyenthong
Vào đầu thế kỷ 16, nhà hậu Lê đã suy yếu, xuất hiện một võ tướng tên là Mạc Đăng Dung
đứng ra trấn áp các cuộc nổi dậy. Ông dần dần nắm lấy quyền hành triệu Lê.
Đến năm 1527, Mạc Đăng Dung phế chuất Lê Cung Hoàng, lập ra nhà Mạc.
Thời điểm đó, có một võ tướng cũ của nhà Lê là Nguyễn Kim
lập một người dòng dõi nhà Lê là Lê Duy Ninh
đưa lên ngồi trên đất Sầm Châu, Lào ngày nay, tức vua Lê Trang Tông.
Sau nhiều lần tổ chức tấn công ngược về Đại Việt nhưng không thành công
mãi tới năm 1539, Nguyễn Kim mới chiếm được huyện Lôi Dương ở Thanh Hóa.
Đến năm 1540, Nguyễn Kim đã mở rộng lãnh thổ vào Nghệ An
bắt đầu xác lập chỗ đứng trở lại trên đất Đại Việt.
Năm 1545, Nguyễn Kim bị đầu độc chết.
Con rể Nguyễn Kim là Trịnh Kiểm lên thay, cầm quyền chỉ huy quân đội.
Đến năm 1554, Trịnh Kiểm đem quân đánh vào phía Nam.
Phần lớn các con lại nhà Mạc và hào trưởng địa phương đi theo.
Nhà Lê Trịnh lấy lại được Huận Hóa và Quảng Nam.
Toàn bộ lãnh thổ Đại Việt chính thức chia làm hai nửa.
Tờ Ninh Bình trở ra, nằm trong tay nhà Mạc.
Còn tờ Thanh Hóa trở vào, nằm trong tay nhà Lê Trịnh.
Đến năm 1569, Nguyễn Hoàng là con trai của Nguyễn Kim, là em vợ của Trịnh Kiểm.
Ra Thanh Hóa, ít kiến vua Lê Anh Tông.
Nộp quân lương giúp Nam Triều đánh nhà Mạc.
Rồi đến bái kiến Phủ Thái Sư Trịnh Kiểm.
Trịnh Kiểm rất hài lòng.
Phòng cho ông trấn thủ luôn đất Quảng Nam, mở ra vùng đất Chúa Nguyễn.
Năm 1611, do quân Champa tiếp tục quấy nhiễu vùng biên giới Hoa Anh.
Nguyễn Hoàng đã sai văn phòng đi dẹp.
Quân Champa nhanh chóng bị đánh bại trước lực lượng của Chúa Nguyễn.
Vùa Champa phải rút xuống phía Nam Đèo Cả.
Sau đó vùng đất Hoa Anh này được lập thành Phủ Phú Yên.
Cùng thời điểm đó, nhà Lê Trịnh đã dồn nhà Mạc về phía Bắc.
Lãnh thổ nhà Mạc dần bị thu hẹp.
Năm 1627, hai nhà Trịnh Nguyễn bắt đầu phân tranh.
Tuy nhiên, sau nhiều cuộc chiến, cả hai đều không phân chia thắng bại.
Khi đó, đất nước ta chia làm hai.
Nhà Lê Trịnh cai quản đằng ngoài, còn Chúa Nguyễn cai quản ở đằng trong.
Danh tới phân chia là Sông Danh, Quảng Bình.
Nay là tỉnh Quảng Trị.
Năm 1653, Chúa Nguyễn Phúc Tân chiếm đánh được vùng Khánh Hòa của Chiêm Thành.
Mở rộng thêm mở cõi nhà Nguyễn.
Còn ở phía Bắc, nhà Mạc tiếp tục bị nhà Lê Trịnh thu hẹp lãnh thổ.
Năm 1658, vùa nước Trân Lạp mất.
Chú cháu tranh nhau ngồi vị, sang cầu cứu Chúa Nguyễn.
Chúa Nguyễn Phúc Tân đã sai quan mang 3.000 quân sang đánh,
yêu cầu phải chiêu cống, lãnh thổ Chúa Nguyễn được mở rộng.
Tới năm 1679, tó quan lạnh nhà Minh không chịu làm tôi cho nhà Thanh,
đã mang 3.000 quân sang xin làm dân Việt.
Chúa Nguyễn bèn cho vào đất gia đình, phân chia đất đài.
Cùng thời điểm đó ở phía Bắc, nhà Mạc đã bị nhà Lê Trịnh tiêu diệt hoàn toàn.
Năm 1693, thời Chúa Nguyễn Phúc Chu,
đã sai tướng Nguyễn Hữu Cảnh đến đánh Triêm Thành,
xác nhập phần còn lại của nước Triêm Thành vào Chúa Nguyễn.
Nhưng vẫn để lại trấn Thuận Thành cho người Trăm Pa tự trị.
Năm 1699, Chúa Bầu ở Tuyên Quang bị triều đình nhà Lê Trịnh bắt giữ.
Lãnh thổ Chúa Bầu chính thức xác nhập vào nhà Lê Trịnh.
Năm 1708, Mạc Cầu, một thương nhân người Hoa,
đã khai phá vùng đất Hà Tiên của nước Trân Lạp và xin nội thuộc Chúa Nguyễn.
Lãnh thổ Chúa Nguyễn được mở rộng.
Cùng với việc mở rộng lãnh thổ trên đất liền,
chính quyền Đảng Trong đưa người ra kiểm soát các hòn đảo lớn.
Quận đảo Hoàng Sa được kiểm soát vào đầu thế kỷ 17,
Côn Đảo năm 1704,
Đảo Phú Quốc năm 1708,
còn Quận đảo Trường Sa vào năm 1711.
Năm 1732, Chúa Nguyễn Phúc Chú nhận đất dâng từ vua nước Trân Lạp.
Lãnh thổ Đại Việt được mở rộng thêm 2 vùng đất mới là Mỹ Tho và Vĩnh Long.
Từ năm 1736 đến năm 1739,
lãnh thổ nước ta tiếp tục được mở rộng đến tận ngũi Cà Mau như chúng ta thấy ngay nay.
Năm 1755, sau khi bị Chúa Nguyễn Phúc Quát thu phục,
vua nước Trân Lạp đã dâng vùng đất Tân An, Gò Công để cầu hòa.
Lãnh thổ nước ta tiếp tục được mở rộng.
Năm 1757, vua nước Trân Lạp tiếp tục dâng vùng đất Châu Đốc, Sa Đép cho Chúa Nguyễn.
Do Chúa Nguyễn đã hỗ trợ vua nước Trân Lạp lên ngồi và bảo vệ cho sự tấn công của Xiêm Lạp.
Sau giai đoạn trịnh Nguyễn Phân Tranh, đất nước ta bị chia làm hai.
Đến năm 1771, cuộc khởi nghĩa Tây Sơn bùng phát bắt đầu từ vùng đất Tây Sơn thuộc Gia Lai ngày nay.
Đến năm 1773, cuộc khởi nghĩa Tây Sơn đã nhanh chóng chiếm được các rẻ đất phía Nam
Cuối năm 1774, đầu năm 1775, quân trịnh tiến vào Phú Sơn.
Chúa Nguyễn lúc này không chống nổi, phải bỏ chạy vào Quảng Nam.
Quân trịnh chiếm toàn bộ thuận hóa.
Đến năm 1777, với việc vừa bị quân trịnh ở phía Bắc đánh vào, khởi nghĩa Tây Sơn nổi dậy.
Chúa Nguyễn nhanh chóng mất hoàn toàn các vùng đất vào tay của quân Tây Sơn dưới sự dẫn dắt của Nguyễn Huệ.
Năm 1786, Nguyễn Huệ đem quân ra Bắc tiêu diệt nhà trịnh.
Mặc dù chưa được lệnh của anh trai, vua Nguyễn Nhãn, nhà trịnh nhanh chóng bỏ chạy do không được làm dân.
Lúc này, quân Tây Sơn đã kiểm soát gần như toàn bộ lãnh thổ Việt Nam.
Khi Nguyễn Huệ bận đối phó với quân Đại Thanh ở phía Bắc,
ở miền Nam, quân Tây Sơn bị chiếm lại bởi dân chúng địa phương có tình cảm với chúa Nguyễn nói chung và Nguyễn Ánh nói riêng.
Dần dần Nguyễn Ánh lấy lại được vùng đất phía Nam.
Đến năm 1802, sau khi đánh bại nhà Tây Sơn, Nguyễn Ánh lên ngồi, lập ra nhà Nguyễn,
chọn niên hiệu là Gia Long nhằm tượng trưng cho sự thống nhất Nam Bắc lần đầu tiên sau nhiều năm.
Năm 1804, ông đặt tên nước là Việt Nam.
Năm 1816, vua Gia Long chính thức cho cắm cờ,
xác lập chủ quyền sau đội Hoàng Sa và đội Bắc Hải thay mặt quản lý hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
Trước đó khoảng 200 năm, các chúa Nguyễn cũng đã lập đội Hoàng Sa hàng năm đi ra các đảo tìm kiếm sản vật.
Năm 1830, vua Bình Mạng xác nhập vùng Tây Nguyên vào lãnh thổ nước ta.
Tuy nhiên, các bộ tộc người thượng vẫn được quyền tự trị của mình,
cho tới năm 1898 khi người Pháp trực tiếp tổ chức cài trị tại đây.
Năm 1832, nhà Nguyễn bỏ chế độ tự trị của người Trăm ở Trấn Thuận Hành,
chính thức xác nhập vùng đất này vào lãnh thổ.
Đến năm 1835, vua Bình Mạng cho thành lập Trấn Tây Thành, vùng đất Campuchia ngày 2.
Thời kỳ này, lãnh thổ nước ta vươn tới cực đại, tới tận Ai Lao, Trân Lạp.
Năm 1839, vua Bình Mạng đổi tên nước từ Việt Nam thành Đại Nam.
Năm 1841, vua Bình Mạng mất, vua Thiệu Trị lên thầy.
Thấy tình hình Trân Lạp bất ổn nên vua đồng ý cho quan quân Đại Nam rút quân về.
Vào năm 1859, thực dân Pháp đánh thành gia định.
Hòa ước nhầm toát năm 1862, buộc triều đình nhà Nguyễn Dượng Ba tỉnh Nam Kỳ
là biên hòa, gia định và Mỹ Tho cho Pháp.
Năm 1870, Pháp ký với Campuchia hiệp định phân chia biên giới
và Pháp ký hòa ước giáp toát năm 1874 với nước ta công nhận sự thống trị của Pháp với toàn Nam Kỳ.
Hòa ước quý mùi năm 1883 được ký, nước ta mất một phần Trung Kỳ và toàn bộ Bắc Kỳ vào tay Pháp.
Cùng với đó là mất quyền tự quyết về đối ngoại vào tay Pháp.
Đến năm 1884, hòa ước giáp thân được ký, nước ta chính thức trở thành thuộc địa của Pháp.
Năm 1887, người Pháp ký hiệp ước Pháp-Thanh nhường một giải đất cho Nhà Thanh,
biên giới nước ta bị thu hẹt ở phía Bắc.
Đến năm 1893, lúc này Pháp đã thành lập Liên bang Đồng Dương,
dựa theo địa hình đã các tỉnh, hủa phân, siêng khoảng giao về lãnh thổ nước Lào.
Năm 1895, từ công ước Pháp-Thanh đã đưa về phần lớn vùng đất Lai Châu,
Điện Biên và một phần Lào Cai ngày nay thuộc về xứ Bắc Kỳ,
còn một phần đất ở bắc sông Bắc Luân thuộc về Nhà Thanh.
Xâm Châu và Siêng Khoảng bị cắt cho Lào.
Năm 1893, ký hiệp ước Pháp-Siêm,
theo đó nhượng toàn bộ vùng lãnh thổ phía đông sông Mekong cho Pháp.
Năm 1904, Đắk Lắc được xác nhập.
Tiếp đó năm 1905 thì xác nhập các tỉnh Tây Nguyên còn lại vào nước ta.
Khi đó, đất nước đã có giải đất hình chữ S như chúng ta thấy ngày nay.
Ngày 2 tháng 9 năm 1945, nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa chính thức được thành lập.
Tuy nhiên sau đó, đất nước ta bị chia cắt hai miền ở vĩ tuyến 17 sau hiệp định Geneva.
Đến ngày 30 tháng 4 năm 1975, miền Nam được hoàn toàn giải phóng.
Việt Nam thống nhất non sông, hai miền Nam Bắc đối liền một giải.
Ngoài lãnh thổ trên đất liền, Việt Nam còn sở hữu khoảng 4.000 hòn đảo lớn nhỏ khác nhau.
Trong đó có những hệ thống đảo tiền tiêu trọng yếu như Hoàng Sa, Trường Sa, Phú Quốc, Côn Đảo, v.v.
Các vua hùng đã có công sự nước, bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước.
Đó là lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, luôn sống mãi trong lòng của những người con đất Việt.
