Bột ăn dặm Bích Chi_ Thương hiệu lừng lẫy một thời, 8x 9x chưa chắc đã nhớ _ Sài Gòn Xưa

Tại miền Nam trước năm 1975, bột bích chi là mặt hàng rất đổi quen thuộc đối với mỗi gia đình có con nhỏ. Có lẽ hầu hết những ai sinh ra trong thập niên 1960-1970 tại miền Nam đều từng ít nhất một lần trong đời được thưởng thức chén bột bích chi thơm ngon dinh dưỡng. Thế nhưng, ít ai biết rằng, thứ bột này được tạo ra bắt đầu từ tình thương bao la của người cha dành cho đứa con gái bé bỏng. Bột ăn dầm bích chi, thương hiệu lưng lẫy một thời, 8X, 9X chưa chắc đã nhớ. Suốt gần một thập kỷ, kể từ giữa thập niên 1960-1975, bột bích chi gần như thống lĩnh thị trường miền Nam và trên khắp cả nước. Bích chi được sinh ra dưới bàn tay của ông Trần Khiêm Khánh, tên thường gọi là Tư Khánh ở Sa Đéc, Đồng Tháp. Trước khi thương hiệu bích chi ra đời, ông Khánh từng có hoàn cảnh sống khá khó khăn, đặc biệt là vào năm 1966, khi đứa con gái thứ hai ra đời, vợ ông không đủ sữa, gia đình lại không đủ tiền mua sữa ngoài cho con. Nhìn con thơ khát sữa, ông Khánh tìm mọi cách để tìm ra nguồn thực phẩm thay thế. Bất chật, ông nhớ đến lời một bác sĩ năm xưa từng dặn mọi người nên thỉnh thoảng ăn gạo lứt để bồi bổ sức khỏe, chống bệnh tật. Vậy là ông Khánh thử tìm đọc thêm các tài liệu, sách báo về công dụng của gạo lứt, nhận ra đây là nguồn thực phẩm bổ dưỡng nên quyết định đem gạo lứt nấu cháo rồi chắc nước cho con uống. Sau hơn một tuần uống thử, thấy con khỏe mạnh, tiêu hóa tốt, không bị gì ứng hay tiêu chảy, ông mới yên tâm cho con dùng tiếp. Để tiện dụng hơn, ông đem gạo lứt xay thành bột. Vậy là đứa trẻ cũng dần lớn lên, vượt qua suy dinh dưỡng, lớn khỏe. Không chỉ dùng cho con, ông còn đem bột dư tặng cho bạn bè, người quen có con nhỏ. Chẳng ngờ tiếng lành vang xa, người ta cứ miệng truyền miệng mà tìm đến ông. Ban đầu, mọi người giới thiệu nhau nhờ ông Khánh mua gạo xay bột giúp. Dần dần ông nhận được nhiều đơn đặt hàng hơn, số lượng đặt mua có thể lên tới cả trăm kg mỗi tuần. Được mọi người đón nhận, khen người và ủng hộ, ông Khánh bắt đầu có đồng ra đồng vào nhiều hơn, đủ để cuộc sống gia đình trở nên sung túc hơn trước. Nhưng với ông, niềm vui khi thấy trẻ con nhờ ăn bột của mình mà mạnh khỏe, không bị suy dinh dưỡng, khiến ông còn vui gấp 10 lần việc kiếm ra tiền. Thế là ông Khánh quyết định mở sưởng sản xuất ở Sadec và chọn nhãn hiệu là Bichy. Cũng chính là tên con gái đã được nuôi bằng bột gạo lứt từ lúc mới sinh. Tháng 3 năm 1967, sưởng sản xuất bột Bichy bắt đầu hoạt động với hình ảnh mẹ bồng con. Bột Bichy nhanh chóng được biết đến rộng khắp miền Nam vào những năm 1967-1975. Ông Khánh kể lại với niềm tự hào, Nếu không có Bichy, tôi đã không làm bột. Chính nhờ nuôi nó bằng gạo lứt tôi làm ra mới có công ty sau này, nên tôi đặt tên cho bột này là Bichy. Sau khi mở nhà máy, để làm phong phú các sản phẩm dinh dưỡng, Ông nghiên cứu sản xuất thêm sản phẩm bột gạo lứt đậu xanh, rồi bột 5 loại đậu, xanh, trắng, đỏ, đen và đậu nành. Đây là những sản phẩm được bà con mua nhiều nhất và bột hỗn hợp gạo lứt ngũ cốc. So với những sữa bột ngoại nhập với giá khá đắt đỏ, Bột Bichy được ưu chuộng nhiều hơn với người Việt, bởi giá thành phải trăng nhưng giá trị dinh dưỡng lại cao. Hơn nữa, bột Bichy không chỉ có thể pha để uống mà còn có thể làm cho trẻ ăn dặm. Với trẻ lớn hơn một chút thì có thể cho thêm thịt băm, rau củ băm nhỏ vào nấu chung thành món mặn ăn dặm, vừa tiện lợi, vừa ngon miệng, đầy đủ dinh dưỡng. Không chỉ trẻ em, người lớn tuổi cũng dùng các sản phẩm bột để bồi bổ. Khi mới hình thành, bột Bichy được quảng bá theo kiểu truyền miệng nên không thể đưa sản phẩm đi xa. Để phát triển thị trường, đưa sản phẩm lên Sài Gòn, ông Khánh đã chọn ông Đỗ Như Công làm đại lý phân phối độc quyền. Ông Công vốn là bạn thân của anh trai ông Khánh, là người có kinh nghiệm và kiến thức về kinh doanh, có bằng thương mại do Pháp cấp. Ông Công đã nhanh chóng đưa bột Bichy thống lĩnh thị trường bằng nhiều cách thức quảng cáo đầy sáng tạo mà cho đến nay vẫn được các doanh nghiệp áp dụng. Để có thể đưa bột Bichy đến với người tiêu dùng nhanh nhất là qua các tiệm tạp hóa. Tuy nhiên, các tiệm tạp hóa thường không thích nhận bán những mặt hàng lạ. Nếu giao hàng, họ chỉ nhận ký gửi và cất hàng vào trong chứ không bày ra khi nào khách hỏi mới lấy. Nên để cho chủ tiệm chịu bày bán và khách hỏi mua thì bắt buộc phải có quảng cáo. Nắm bắt được tâm lý người dân thích nghe cải lương tân cổ giao duyên và tân nhạc của miền Nam thời kỳ này, ông Công đặt hàng soạn giả viễn châu sáng tác bài vọng cổ nhạc sĩ Nguyễn Hữu Thiết viết tân nhạc. Các nghệ sĩ và ca sĩ nổi tiếng thời kỳ này như Ngọc Giao, Thành Được và đôi song ca Ngọc Cẩm, Nguyễn Hữu Thiết để hát quảng cáo cho bột Bichy. Vào dịp Tết, ông cho đặt các gian hàng ở chợ Bến Thành vừa mở đĩa nhạc cho khách thạp phương nghe bài vọng cổ mùi mẫn bài tân nhạc tình cảm vừa nấu bột Bichy tỏa mùi thơm lừng. Ai cũng tò mò đến ăn thử miễn phí, rồi thấy ngon người ta kéo đến mua rần rần. Hãng còn làm cả những băng nổ lớn dựng ở những con đường chính đi các tỉnh, làm phim quảng cáo mời ca sĩ Phương Hoài Tam Đống mời Thẩm Thúy Hằng, mình tình màng bạc nổi tiếng thời đó quảng cáo bột Bichy để chiếu quảng cáo trong các rạp cine trước khi xem phim. Nội dung của phim quảng cáo là một gia đình nông dân có chồng đi làm xa, vợ đi làm ruộng, bà ngoại ở nhà cho cháu ăn bột Bichy. Đứa trẻ đóng phim rất mập mập, khỏe mạnh là con của một khách hàng đã ăn bột Bichy từ nhỏ. Định hướng quảng cáo của ông Công là không dùng diễn viên đóng thế mà phải là người thật, việc thật đã từng sử dụng bột Bichy lâu dài tham gia như một sự bảo chứng. Sau đó, chiến dịch quảng cáo còn vận động một số khách hàng đưa rõ tên thật, hình ảnh của mình để giới thiệu sản phẩm. Nhờ việc quảng cáo hiệu quả, trong giai đoạn từ năm 1970 đến năm 1975, mỗi năm nhà máy Bichy đều sản xuất ra hàng trăm tấn bột. Bên cạnh sản phẩm trẻ em, Bichy bắt đầu nghiên cứu nhiều loại bột gia dụng khác như bột gạo ngang để làm bánh có độ giòn như bánh xèo, bánh khọt, bột nửa ngang, nửa lọc để làm bánh hấp, bánh luộc như bánh canh, bánh lọt. Ngoài ra, còn một loại đặc biệt là chỉ có tình bột, không chất sơ để làm bánh bò. Năm 1970, nhà máy bột Bichy đã có đến cả trăm công nhân. Bột Bichy được các hãng sữa Tlac và Google dành tiếng tới mua bột. Nhưng cả ông Khánh và ông Kông đều từ chối vì cho rằng đây là sản phẩm đặc trưng của Việt Nam, không muốn gia công cho nhãn hàng ngoại. Tuy nhiên, sau tháng 7 năm 1975, nhà máy bột Bichy ở Sa Đéc bị quất hữu hóa. Ông Khánh, được Tổng cục Công nghiệp Thực phẩm thuộc Ban Kinh tế Kế hoạch của chính quyền Lam Thợi miền Nam bố trí làm giám đốc cho đến năm 1987, thì nghỉ hưu.