Ký ức gánh hàng rong trên đường phố Sài Gòn xưa

Ai bánh chừng bánh giòn, ai bánh chừng bánh giòn, ai tàu hủ đẹp, ai tàu hủ đẹp Đó là những âm thanh quen thuộc đi so vào trong tiềm thức của người dân Sài Gòn từ trước những năm 1975 Cứ mọi khi tiếng rao cất lên, đám trẻ con có đứa cầm cả chén trong nhà chạy ra Rồi khi chén tàu hủ nóng hổi đưa ra, đám trẻ đôi mắt sáng rỡ, hít một hơi mùi gừng thơm nồng, rồi thi nhau vừa thổi vừa ăn Bán xong, các cô, các bà lại vát những gánh hàng rong rời đi Trên miệng vẫn rêu rao câu nói quen thuộc không dứt, dường như chẳng bao giờ thấy mệt Thế nhưng trên tấm đưng họ đã ướt đậm mồ hôi từ bao giờ Những hình ảnh đó đã quá quen thuộc trên mọi nẻo đường Sài Gòn gửi nhớ biết bao kỷ niệm thời ấu thơ Ký ức gánh hàng rong trên đường phố Sài Gòn xưa Thời ấy, người ta vẫn gánh trên vai những gánh phở, gánh tàu hủ, gánh hủ tiếu, bánh mì Và gắn liền với đôi quang gánh ấy là hình ảnh những chiếc áo bà ba cùng chiếc nón lá đậm chất Việt Nam Có thể nói những gánh hàng rong này đã cùng cộng sinh với nếp sóng văn minh giữa chốn phộn hoa đô thị hàng trăm năm qua Đặc biệt là vào thời binh biến hồi thập niên 1960 Rất nhiều người ở vùng thôn quê đã buộc phải lên Sài Gòn để mưu sinh Tạo thêm cho Sài Gòn một nếp sóng đặc trưng trên đường phố Từ gánh cháo vịt đường phố nóng hổi, đến món bánh mì thịt, chuối bọc nếp nướng thơm nước mũi Gánh bánh tráng kẹo, rồi đến đồ uống lạnh với ly và nhiều loại si rô khác nhau Những gánh hàng rong ở Sài Gòn xưa đa dạng, sinh động đến nổi Vào năm 1943, một người Pháp tên là Y.Bergis đã phải đặt búc viết rằng Sáng bửng, Sài Gòn thức dậy trong tiếng rào hàng Sự ồn ào của hàng ngàn kẻ buôn bán khiến không khí vui vẻ hẳn lên ở mỗi khu phố, mỗi con đường Tiếng rào hàng vang lên từ chợ lớn đến đa cao Từ bến tàu Ba Son, chợ mới Bến Thành, đến chợ cũ Hàm Nghi Suốt 7 ngày trong tuần, dưới ánh mặt trời miền Nam hay dưới cơn mưa tàm tả Họ cứ đi, đòn gánh trên vai hay đội rổ trên đầu Các ông, và nhất là vô số bà bán hàng rào vang dưới những gốc me hay phượng vĩ Quyến rũ những người thèm ăn bữa nhẹ hay mua vài món nho nhỏ để dằn bụng Mía im, một món ăn vặt phổ biến trên đường phố Sài Gòn lúc bấy giờ, cũng được ông mô tả rất chỉ tiết Với một tay, cô điều chỉnh thúng trên đầu, tay còn lại rảnh, điều chỉnh bước đi nhịp nhàng Cô cất giọng, lúc này lúc khác thanh tao Ai ăn mía không? Cô bị vây lại ở đường Norodom, ngày nay là lê dưỡng Bởi những đứa trẻ, với 2 xu, mua được 2 cây mía im Những gánh xương xăm trên lề đường, cũng tô điểm cho Sài Gòn những năm 1952 Khi có khách mua, người bán sẽ múc xương xăm vào ly, đập vài cục đá Múc 1 muỗng đường cát trong cái hủ nhỏ, rồi trộn lên Phải nói là, dưới cái nóng của Sài Gòn thời đó, mà ăn được ly xương xăm này là thấy mát cả ruột gan Trước sự phát triển của công nghệ hiện đại, ít người còn nhớ đến xe nước mía quay bằng tay Xe nước mía xưa được đóng bằng gỗ, ép mía bằng 2 trục, nối với tay quay cũng bằng gỗ Người bán nước mía thời bây giờ, thường là đàn ông mới có sức để quay Bởi phải dùng 2 tay và thêm 1 chân mới quay được vòng tour ép mía Ai là tín đồ của tôm cá, thì chắc cũng không thể quên được những xe mực đẩy rong hấp dẫn Khách đến thì có thể tự do chọn cho mình con mực ưng ý, rồi đưa cho người bán nướng tại chỗ Quà bếp thang hồng, mùi mực nướng bóc lên thơm phức, hương vị thật khó cưỡng Mực chính được cho vào chế cối quay vài vòng cho tơi ra, sau đó xé chấm với tương, ngon phải biết Gánh hàng rong đã trở thành một vẻ đẹp đặc trưng của Sài Gòn Không quá ồn ào mà lại giảng dị, thân thương vô cùng Có người từng nói lạ, sống ở Sài Gòn chỉ cần chịu khó là có thể sống được Người ta có thể sống ở Sài Gòn chỉ bằng gánh hàng rong, bằng sự cân mẫn, chịu thương, chịu khó Sáng chiều sớm tối và cả ngày nắng hay ngày mưa Có không ít người gắn bó với những gánh hàng rong ở Sài Gòn tới 20 năm, có khi còn lâu hơn Có cụ bà nhờ bán hàng rong mà có chi phí trang trải nuôi cả gia đình 10 đứa con Rồi cùng với những gánh hàng rong ấy mà những người con sau khi lớn lên lại có thể kiếm đủ tiền nuôi sống gia đình của họ Thời trước năm 1975, đường phố Sài Gòn không đông đúc và quá tải như bây giờ Nên sự xuất hiện của những người bán hàng rong không gây trở ngày nào Mà còn tô điểm thêm cho sắc thái đa dạng của Hòn Ngọc Viện Đông