Thanh âm Đào Xá | Nhịp sống Hà Nội

Nghề Truyền Thống
340 người theo dõi
80 Lượt xem video·20 thg 3, 2025
Làng Đào Xá thuộc xã Đông Lỗ, huyện Ứng Hòa, ngoại thành Hà Nội. Từ bao đời nay Đào Xá nổi tiếng là làng nghề truyền thống với các sản phẩm nhạc cụ dân tộc Việt Nam. Điều đặc biệt, những người làm ra các sản phẩm nhạc cụ lại là những người nông dân.
Comments are disabled for this video.
Vì làm sao? Vì cái đan nguyệt này là làm để nữ hát
Nó làm một kiểu khác
Và làm để nam hát thì nó lại làm một kiểu khác
Cho nên thực ra tiếng nó rất là ấm
Lấy đồng âm thì người ta lấy ở cái dây này
Khi mà gắn phím, gắn để cho nó chuẩn
Thì mình gắn cái phím này
Ví dụ dây này, dây buông này
Xuống đến đây thì nó phải đồng âm này
Phím này thì nó phải đồng âm ở cái phím này
Thường thường trước xuống đến đây là toàn bị
Nhưng mà bây giờ là không bị nữa
Những thanh âm như thế này
Đều đều vang lên từ ngôi nhà nhỏ của Lạc Đào Xá
Một ngôi làng nằm trên rẻ đất cuối cùng của địa phận Hà Nội
Anh Tuấn hiện đang mỗi ngày đối diện với cha đã khuất
Nghệ nhân đã phan soạn
Cần mẫn làm ra những chức đàn dân tập
Trước đây là cả cái làng này đều làm cái nghề này
Thế thì theo như các cụ kể lại
Thì cái thời mới chiến tranh
Thì cái nghề này sản xuất nhà cụ ra thì không ai chơi
Cho nên là cái nghề này đã bị một thời gian đã bị mai một
Cái thời gian mà sản xuất ra mà không tiêu thụ được
Hầu như là các cụ bỏ nghề hết
May gia đình này tôi còn được ông cụ
Thì giữ lại cái nghề
Cả làng này sản xuất ra các loại nhà cụ dân tộc này
Nhưng mà không một người nào biết chơi
Cho nên đây cái nghề này
Là nó không có một cái giáo án nào
Người ta ghi lại sản xuất ra như thế này
Cái nghề này học của các cụ là
Mình học theo gia truyền
Học cầm tay chỉ việc
Và những cái kinh nghiệm
Của các cụ làm từ ngày xưa để lại cho mình
Hiện bây giờ thì gia đình vẫn sản xuất đủ tất cả
Ví dụ như đàn tranh này, đàn nguyệt này
Đàn nhị này, đàn hồ
Đàn líu, đàn xến
Đàn tì bà, đàn bầu
Đàn tứ, đàn tam
Đấy đủ hết
Không thiếu một cái gì cả về hàng dân tộc
Cả làng hiện chỉ còn duy nhất gia đình anh Tuấn vẫn giữ được nghề
Nối nghiệp cha
Anh Tuấn làm các loại đàn dân tộc
Chủ yếu theo nhu cầu và thị hiếu của khách
Ông Sử Nhị à?
Cái này của ông là mặt
Này là lâu ngày rồi nó trục rồi
Đấy
Bây giờ, cả chỗ này của ông nó bị sứt bị vỡ này
Trong này này
Vâng
Nếu bây giờ muốn nó căng thì phải bỏ cái mặt này đi
Để thêm một miếng nữa ở trong này
Thì nó mới phẳng được, nó mới căng được
Vì dây
Vâng, dây thì khó dây
Vì dây thì vĩ, cần cho cái gì mới
Hai cái mặt khác thì bây giờ cũng lấy ngày lâu không ạ?
Vâng, thì lúc nào được thì được
Miễn là làm sao thì cho cái mặt này nó càng
Nó bưng lại nó càng
Với còn cái đế cũng không quan trọng
Là phải lắp cái đế vào nó mới đẹp
Cho cái đế vào thì nó cũng đỡ tì dây ở cái mặt này
Đúng rồi
Thế thì khi con bạn đế
Bạn sửa cho nó đồng bộ ở trong cho nó đẹp
Cái này, cái vĩ này nó có nhựa thông đâu
Nó không keo
Nó không bám dây này
Trong làng là có cái đội văn nghệ
Thế là trước là cứ hay
Kinh toán các thứ hỏng học là đều sang bên này sửa chứ
Nói chung là
Ông cụ già ở đây ngày xưa là
Có cái tay nghệ
Làm tốt
Tiếng đàn nó cũng hay
Thật ra cái đàn mượt này
Các nơi, nhiều nơi
Về đây sắm
Đầu tiên là không
Không thích nghề này đâu
Vì tôi đã xác định tôi đi
Làm một cái nghề khác để kiếp sống rồi
Nhưng mà từ thời gian mà về
Mình theo cái nghề của ông cụ
Thật sự ra mà nói là
Tôi đam mê luôn
Những cái mà ông cụ truyền lại cho tôi
Mà tôi
Ông cụ dạy bà tôi mà tôi làm không được
Còn làm chưa được
Thì tất cả các thợ
Thợ làm là nghỉ hết buổi trưa một mình thôi
Sẵn sàng tôi ra tôi mây mỏ làm
Tự ngồi làm bằng được thì thôi
Càng làm cảm thấy là càng đam mê
Không có giáo án dạy làm đàn
Những người thợ đàn đào xá
Phải dùng đến kinh nghiệm
Và sự nhạy cảm của các giác quan
Để tạo nên âm hưởng
Cho những cái đàn dân tộc
Mỗi chiếc đàn
Là một kỹ nghệ khác nhau
Từ việc chọn gỗ
Đến các chi tiết hoàn thiện
Ngô đồng chuyên để làm mặt
Các loại đàn
Cái miếng này thì mình làm cho đàn chanh
Vì là cái
Toàn bộ cái mặt này của nó
Không có một cái vết thâm đen nào
Với lại cái chất
Gỗ này nó hơi đanh tí
Thì mình chọn vào cái đàn chanh
Thì nó hợp hơn
Đấy ví dụ như
Hoặc là cái miếng
Miếng gỗ này
Miếng gỗ này mà chọn cho
Cái đàn nguyệt
Để làm cho cái âm nó thổ hơn
Để cho nam hát
Đấy người ta nhìn vào cái gỗ này
Người ta có thể
Quyết định được cái âm
Âm thanh của cái đàn nguyệt
Cây này là toàn bộ bằng gỗ chắc đây
Toàn bộ gỗ chắc luôn
Đứng đầu bảng
Tiếng cưa cắt
Và tiếng thử đàn
Là hai trong số
Các âm thanh nổi trội nhất
Của ngôi nhà này
Mỗi ngày anh Tuấn đề cùng
Với những người thợ đàn
Trung sức, kỳ công
Tạo nên hình dáng
Cho những chiếc đàn dân tộc
Ngày xưa là các cụ làm
Toàn bộ bằng thủ công hết
Bây giờ là đến thế hệ mình
Nên là
Nó có mấy móc hỗ trợ rất nhiều
Ví dụ như ngày xưa là
Ngồi cưa bằng tay này
Đục, đéo bằng tay này
Bây giờ cưa bằng máy
Đục, đéo cũng có thể là bằng máy
Và giấy giáp
Ngày xưa các cụ ngồi
Chỉ cọ bằng tay thôi
Bây giờ là có máy dung
Hỗ trợ rất là nhiều
So với các cụ làm ngày xưa
Thì nhàn hơn rất nhiều
Chiếc đàn bầu này
Đã lên hình lên khuôn
Gần như hoàn thiện
Dù có máy móc hỗ trợ
Nhưng với riêng người làm đàn truyền thống
Người thợ vẫn phải kỳ công
Với những chi tiết nhỏ
Cái đàn này là hoàn thiện
Của cái đàn bầu
Tôi đang làm đây là
Đang bả bột
Để nó mịn, thơ gỗ
Và nấp các cái tôm
Hoặc các cái chỗ kiểu
Nó sầy xước một tí
Làm xong rồi
Bả xong rồi để hơi khô
Xong rồi bắt đầu dùng giấy
Dùng máy đánh sơ qua
Xong rồi dùng tay đánh nặng
Để cho nó làm sao nó phải mịn
Mà cái mặt này sờ nó bóng
Nó sơn si lên
Thì nó không có vết gỗ
Mà vết tôm gỗ
Các cụ ngày xưa nói
Nó có câu
Thành vào gỗ chắt
Mặt vào gỗ gông
Có nghĩa là gỗ ngô đồng
Thì cái gỗ
Mặt gỗ ngô đồng này
Nó là
Nguyên
Để nguyên si này
Không sơn
Không
Không sơn
Không đánh một cái gì lên
Trên này cả
Không đánh rất nhiều gì lên trên này cả
Vì là
Tại vì làm sao
Vì là cái mặt này
Nó có những cái lỗ
Tạo nên cái âm thanh
Chuẩn cho cái hàng ngân tộc
Âm thanh của
Nguyên si của cái mặt gỗ này
Nó rất là hay
Thoát âm rất là hay
Đồ
Dê
Mi
Pha son
Ngày xưa là
Có những cái dây
Nó lại không ra cái tiếng son
Mà nó cứ bị cầm cầm cầm đi
Như kiểu như thế này
Thế
Thế thì
Tôi cũng đã phải nghiên cứu xem là
Tại sao nó lại bị như thế
Tất cả những cái dây
Cái cây đàn của tôi
Làm ra bây giờ là
Không có một dây nào
Là bị
Cái âm cầm
Trong ngôi làng nhỏ
Của huyện Quốc Oai
Những người nông dân nghệ sĩ
Của làng nghề
Vẫn miệt mài
Gửi vào cây đàn
Những gì tinh tuy nhất
Của tâm hồn
Mà quê hương đã phun nắp cho họ
Để giữ lấy tổ nghiệp của cha ông
Cái cái sản phẩm của mình này
Mình làm ra này
Là được các
Nhạc sĩ
Người ta
Biểu diễn ở trên
Trên truyền hình
Chẳng hạn
Mình nhìn thấy
Mình cảm thấy mình rất tự hào
Ờ
Bà
Nó ở đây
Ở anh sống
Mấy cái bộ dây đàn
Người ta cho như vậy
Là là là
Mấy anh bạn
Ở vị trí thăm nghiệp
Vâng
Nó còn cái dây
Nó nhỏ quá
Mua 2 loại dây đèn
Mua 2 bộ
Một bộ dây
Đải
Một bộ dây trung
Cây này vừa hoàn thiện xong
Hay bác thử
Bác thử đi
Cây này nào
Thử lại cho em
Thử lại
Nó khác hẳn
Khôn hẳn
Tý nữa em cho anh một bộ dây này
Bộ dây này
Thêm một bộ dây trung nữa
Có dây gì
Cho cái giọng làm nó hát mà
Nó thích cái này
Chứ còn cái giọng cái dây
Nhỏ nó đánh
Còn anh thích dây to
Thấy chưa
Anh chơi cái xá
À cái xá thượng
Mới đây anh chơi cái bản trung một liều tin
Bản này hay đúng không ạ
Nhạc hay lắm
Cái đàn nó hồng hí quá
Tôi là cái máu nghệ thuật
Nó nằm trong nghề tôi rồi
Thế nên tôi thường xuyên tôi xuống đây
Là anh Tuấn
Anh ấy bảo
Như vậy là em mới thử được cái đàn ngon
Anh thử kiểm tra
Hỗ cho em một tí xem sao
Xem cái âm vực nó như thế nào
Xem cái khoảng cách như thế nào
Thì thường thường là tôi cũng bảo
Đi hỏi hỏi cái anh mù
Thế nhưng mà thật thà
Nghe mình cũng chưa biết
Nghe chơi rất thích
Những cái đàn mà đàn chuẩn
Đàn kỹ của anh ấy
Tôi thì không có đồ học cơ bản đâu
Thế nhưng tôi có cái tai nhạc nó rất hay
Mà người ta cứ gọi
Bây giờ gọi là thọc âm
Tôi nghe cái nhạc là
Tôi cũng có nhiều thức buộc
Tiếng đàn đấy nó khác hẳn
Và về đúng thực sự
Về mặt kỹ thuật nó khác hẳn
Chắc chắn ngày xưa
Cũng soạn màn như thế nào
Thế bây giờ bác Tuấn
Và các em làm
Y chỉ một tiếng đàn
Có đồ xá
Nó có cái đặc biệt gì
Và tự hào lắm
Chúng tôi tự hào lắm
