[Full] Cuộc Đời Oanh Liệt Của Nguyễn Tri Phương - Vị Công Thần Không Qua Thi Cử | BÍ ẨN SỬ VIỆT

Nguyễn Tri Phương vị công thần không qua thi cử, phần 1 Thời nhà Nguyễn có lệ chỉ có thi đổ mới được làm quang Vậy mà Nguyễn Tri Phương dù không theo con đường khoa bản Nhưng bằng tài năng đã được tiến cử trực tiếp lên vua minh mạng Cuộc đời của ông gắn liền với cuộc chiến chống Simla và Pháp, bảo vệ bờ cõi Anh Thư lại tận tâm với công việc Nguyễn Tri Phương vốn tên là Nguyễn Văn Chương Xuất thân trong gia đình nghèo khó, sống bằng nghề thợ mộc và làm ruộng Nên Nguyễn Văn Chương cũng không có điều kiện theo học khoa bản Nhất là Thừa Thiên không phải vùng đất khoa bản Dù không theo con đường khoa bản, nhưng Nguyễn Văn Chương có ý tự học Vì thế mà giỏi chữ nghĩa, khi còn trẻ Đã sinh vào làm một chân thư lại nhỏ cho huyện nhà Phong Điền Làm thư lại, Nguyễn Văn Chương biết đến vụ án gây chết người vô tội Nhưng viên thư lại cũ bỏ qua, không trình báo lên trên Ông tìm hiểu, lật lại vụ án, rồi trình báo lên tỉnh ở địa phương Nhưng chẳng ai chú ý Ông bèn dân tiếp lên bộ hộ, cũng chẳng ai chú ý Duy người đứng đầu bộ hộ là Thượng thư Nguyễn Đăng Tuân Vốn làm việc có trình tự, không bỏ sót, nên đã đọc tờ trình Nguyễn Đăng Tuân điều tra lại vụ án, thì phát hiện Viên thư lại cũ ăn hối lộ, bỏ qua vụ án, không trình báo Từ đó Thượng thư Nguyễn Đăng Tuân rất mến Nguyễn Văn Chương Được tiến cử thẳng lên vua Theo đại nam chính biên liệt truyện Thì Nguyễn Đăng Tuân thấy Nguyễn Văn Chương tướng mạo có phần lạ Nên bảo cởi áo ra để xem tướng cho Sau khi xem một lúc thì nói rằng Ta coi tướng cho người trong thiên hạ cũng đã nhiều Nhưng chưa ai có tướng tốt như người và con trai ta là Nguyễn Đăng Giai Mà so kỹ thì tướng của người còn tốt hơn tướng của con ta một bậc Ba năm sau, nhận thấy rõ tài năng của Nguyễn Văn Chương Nên Nguyễn Đăng Tuân đã tiến cử thẳng lên vua Minh Mạng Nguyễn Đăng Tuân là doanh sĩ thời ấy nên rất có uy tín Sau này vua Minh Mạng cũng mời ông đến giảng dạy cho vua thiệu trị khi còn nhỏ Quang tướng thời nhà Nguyễn đều là người thi đổ Và phải có thực tài, không có ngoại lệ Nguyễn Văn Chương dù không thi khoa bản Nhưng Nguyễn Đăng Tuân thấy là người có tài Nên dùng uy tín của mình tiến cử lên vua Minh Mạng Vua Minh Mạng trực tiếp gặp gỡ sát hạch Rồi có lời khen rằng Văn hay chữ tốt, phẩm cách hơn người Dù bật đại khoa cũng không hơn được Bắt đầu đi vào quang lộ Năm 1823, vua Minh Mạng phong cho Nguyễn Văn Chương Hàm điển bộ ở nội điện Từ đó Nguyễn Văn Chương bước trên quang lộ Thăng dần lên thị độc, thị giảng học sĩ Đến năm 1831, thăng hồng lô tử khanh Năm 1833, xảy ra sự kiện Lê Văn Khôi khởi binh chống lại triều đình Nhưng bị vây chặt ở thành gia đình Khôi bẹn cho người mang thư cầu cứu Simla Thái Lan ngày nay Không bỏ lỡ cơ hội, vua Sim cho quân Chia làm năm đạo tiến đánh Đại Việt Quân Sim thất bại Quân Việt đánh đuổi theo tận sang nước Cao Miên Đánh đuổi đến tận biên giới Simla Làm chủ Cao Miên Lúc này Việt Nam rất lớn mạnh Khiến các nước lân bang đều nể sợ và thân phục Nhiều xứ ở Ai Lao, Lào ngày nay Như Sầm Nứa, Trấn Ninh, Cà Môn Và Savannakhet Giáp với Thành Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị Đều sinh trở thành nội thuộc Nhà Nguyễn cho sát nhập vùng này vào lãnh thổ Phân thành các châu, phủ thuộc Việt Nam Năm 1835 Diện tích Việt Nam vô cùng rộng lớn Bao gồm vùng đất Ai Lao Tức Lào ngày nay Hầu hết phần đất của Campuchia Diện tích rộng 575.000 km2 Gấp 1,7 lần so với Việt Nam ngày nay Lúc này Triều Đình rất cần người có tài vào Gia Định Để ổn định dân chúng Khai phá vùng đất phương Nam Vua Minh Mạng đã cử Nguyễn Văn Chương vào Gia Định Sau khi thành công Ông được thăng làm thị làng Rồi giữ các vị trí khác nhau Năm 1839 Vua Minh Mạng đổi tên nước là Đại Nam Đến năm 1841 Vua Minh Mạng mất Vua Thiệu Trị lên thay Nhận thấy tình hình cao miền bất ổn Vua liền cho rút khỏi cao miền Lập tức Simla cho quân đến cao miền lập vua mới Đến năm 1842 Thì Simla chiêu quân tiến đánh Đại Nam Trước thế giặc mạnh Nguyễn Văn Chương đã tâu lên Triều Đình Tình thế hai bên Và lên kế hoạch đánh Simla Bản triều bản nghịch liệt chuyển biên soạn năm 1901 Mô tả như sau Quân Sim đổ bộ lên Hà Tiên Ta chặn giặc tại đồn Vĩnh Thông Tình thế trở nên căng thẳng Quân Sim có thêm cánh quân theo sông Tiền Sông Hậu đổ xuống Tướng Nguyễn Tri Phương Tên mới sau này của Nguyễn Văn Chương Lại tâu về Triều Đình Nhận định rằng mất sông Tiền là mất An Giang Vĩnh Long, Định Tường Nên ta cần đem binh chữ Và phòng bị cẩn mật những đồn Thông Bình, Tuyên Bình Hồn Ngữ, Hồng Ngữ, Tân Châu, An Lạc Vua Thiệu Trị cử Nguyễn Văn Chương Làm tổng đốc Vĩnh Long và Định Tường Ông cùng các tướng ngăn được quân Sim Và đánh đuổi ra khỏi biên giới Sim La cai trị Cao Miên một cách bàn bảo Người Khmer phải cầu cứu Đại Nam Vua Thiệu Trị quyết định Đưa quân sang Cao Miên Giúp người Khmer đánh đuổi Sim La Nguyễn Văn Chương cùng các tướng Đưa quân tiến sang Cao Miên đánh Sim La Chiếm được Kinh Thành Nam Vang Vua Thiệu Trị khen thưởng các tướng Nguyễn Văn Chương có công lớn hàng đầu Được phong làm Hiệp biện Đại học sĩ Đại Nam Thực lục có ghi chép Việc Vua Thiệu Trị khen ngợi Nguyễn Văn Chương Gần đây có viên Trung Sứ Tự Quân Thứ về nói Nguyễn Tri Phương đối trận đánh nhau với giặc Đạn rơi xuống như mưa Tỳ tướng bẩm xin bỏ lỏng đi Để cho địch khỏi biết Tri Phương quát lên xài dương thêm 2 lỏng nữa Từ đấy khí thế quân sĩ hàng hái Gấp trăm lần sẽ thu được thành công Ví phỏng người nhúc nhát Đưa vào việc ấy liệu có khỏi Nguyễn Tri Phương Khiến Quân Pháp xa lầy ở Đà Nẵng Phần 2 Giúp dân lục tỉnh Nam Bộ An cư lạc nghiệp Theo Đại Nam Thực lục Sau khi đánh bại Simla Giữ yên vùng đất Nam Bộ Giữ được quyền bảo hộ cao miên Nguyễn Văn Chương trở về được thăng hàm Tránh Hiệp biện Đại học sĩ Lãnh thượng Thư Bộ Công Đại Thần Cơ Mật Viện Tước tráng liệt tử Được ban một ngọc bài Có khắc bốn chữ Quân kỳ thạc phụ Được chép công trạng vào bia đá Ở Võ Miếu, Huế Cũng năm 1847 Vua Thiệu Trị mất Vua Tử Đức lên thầy Nhà vua phê chuẩn cho Nguyễn Văn Chương Tên mới là Nguyễn Tri Phương Tri Phương trong câu Giọng thả Tri Phương Nghĩa là dũng mãnh và lắm mưu lược Rồi vua bổ sung thêm cho ông Không sai tổng thống quân vụ Đại Thần Các tỉnh Gia Định, Biên Hòa Vĩnh Long, Định Tường, An Giang Hà Tiên Vào năm bộ, nhận thấy nơi đây Mới được khai phá, dân chúng chưa ổn định Cứ nay hợp mai tàn Nguyễn Tri Phương dân sớ xin vua cho Lập Đồng Điền Tổ chức canh phòng làng xóm Để dân an cư yên ổn Ông lại chiêu mộ dân Lập Đồng Điền Khai phá đất hoang Nguyễn Tri Phương còn kiến nghị triều đình Khuyến khích người có điền sản Nguyễn Tri Phương đứng ra chiêu mộ dân Lập Đồng Điền Cứ 50 người lập thành 1 đội 10 đội thành 1 cơ Ai mộ đủ 50 người Được cử làm tránh đội trưởng xuất đội Tránh thất phẩm Mộ 500 người 1 cơ Được cử làm phó quảng cơ Tránh lục phẩm Nguyễn Tri Phương còn ban thưởng Người nào mộ 30 dân Được miễn sâu thuế trọn đời Mộ 50 dân được ban hàm tránh cử phẩm Mộ 100 dân được hàm tránh bác phẩm Một trong những người góp công lớn nhất Mộ dân Lập Đồng Điền là Trương Định Được triều đình bổ nhiệm làm quảng cơ Hàm tránh lục phẩm Ông sống gần cũi với dân Nên được dân tin yêu gọi là Quảng Định Sau này Trương Định trở thành Người lãnh đạo dân chúng chống Pháp Lớn nhất ở Nam Bộ Dân chúng tôn ông là Bình Tây Đại Nguyên Xoái Chính sách của Nguyễn Tri Phương Đã giúp 100 làng liên nhau An cư lạc nghiệp Nguyễn Tri Phương cũng hay đi các nơi Tìm hiểu dân tình để kịp Thời chấn chỉnh hệ thống quan lại Đến năm 1857 Thì dân chúng lục tỉnh đều an cư lạc nghiệp Khiến quân Pháp bị sa lầy Phải rút khỏi Đà Nẵng Năm 1858 Liên quân Pháp Tây Ban Nha nổ súng tấn công Đà Nẵng Quân Pháp với vũ khí hiện đại Vượt trội làm chủ chiến trường Vua tự đức dù thay tướng Nhưng vẫn không lực ngược được tình thế Vua phải cử Nguyễn Tri Phương Làm tổng thống quân vụ Quảng Nam Nguyễn Thế Hiển làm tham tán Với hy vọng ngăn được quân Pháp Tuy nhiên quân Pháp với vũ khí vượt trội Và hỏa lực rất mạnh Đã phá hủy một số đồn Triều đình gián cấp của Nguyễn Tri Phương Nhưng vẫn lưu chức để hy vọng ông cản được quân Pháp Nguyễn Tri Phương sau một thời gian Đã nắm được tình hình Cho rằng vũ khí của liên quân hiện đại Và hỏa lực mạnh Vượt xa vũ khí của mình Nên chủ trương tránh đánh trực diện Để tránh sức mạnh hỏa lực mạnh của đối phương Thực hiện vườn không nhà trống Nhằm cắt nguồn tiếp tế lương thực Cho quân mai phục nếu bên liên quân tấn công Với lối đánh mới này Quân Pháp gặp khó khăn và thiệt hại Mỗi khi tổ chức tấn công Đầu năm 1859 Quân Pháp tấn công Nguyễn Tri Phương tránh cho quân đụng độ trực diện Mà cho quân mai phục Đợi quân Pháp đến gần mới đánh Quân Pháp không sao tiến tiếp được Phu tự Đức Hay Tinh Đã gửi tặng Nguyễn Tri Phương Một thanh ngựa kiếm và song quế để khách lệ Nguyễn Tri Phương cho đào chiến lũy dài Hình chữ phẩm ngăn quân Pháp Phía dưới đào hào cắm đầy trong tre Trên đậy bằng vỉ tre phủ đất Và trồng cỏ ngụy trang Sau lũy luôn luôn có quân mai phục Sẵn sàng nổ súng chống trả Khi quân Pháp ba mặt tấn công Số bị rơi xuống hào sâu Số bị trong tre đâm Số còn lại bị quân Đại Nam phục kích bắn Liên quân bị tổn thất rất nhiều Phải rút hẳn về căn cứ ở tiên xa Phu tự Đức nhận tin vui Thì lệnh ban thưởng tiền cho quân sĩ Lệnh cho tỉnh Quảng Nam Mang thịt trâu cùng rượu ra chiến tuyến Để khào quân sĩ Bị sa lầy ở Đà Nẵng Liên quân Pháp Tây Ban Nha quyết định Chuyển hướng tấn công vào Gia Định Đây là trung tâm kinh tế lớn và trù phú của Nam Bộ Nguyễn Tri Phương Đại Đồng Chí Hòa Vây chặt quân Pháp Phần 3 Năm 1859 Quân Pháp chuyển hướng tiến đánh thành Gia Định Quân nhà Nguyễn chiến đấu anh dũng Nhưng không thể chống cự Trước hỏa lực sức mạnh của quân Pháp Tổng đốc Gia Định là Võ Duy Ninh Thấy không thể giữ được liền Tuẩn Tiết cùng thành Sau khi chiếm thành Gia Định Thì quân Pháp cũng cho phá luôn thành này Phu tự Đức cho Tôn Thất Hiệp Cùng 1.000 viện binh đến Gia Định chặn quân Pháp Tôn Thất Hiệp cho làm Đồng Chí Hòa Kéo dài chặn quân Pháp Quân Pháp nhiều lần tấn công Nhưng đều thất bại trước bức tường thành này Đại Đồng Chí Hòa Vây chặt quân Pháp Thấy không thể vượt qua được Đồng Chí Hòa Quân Pháp liền tập trung cố thủ Rồi chờ viện binh tới Đến rằng khi có đông quân sẽ tấn công Vị phía nhà Nguyễn Vua Tự Đức cử Nguyễn Tri Phương Làm Gia Định quân Thứ Thầy Tôn Thất Hiệp Chỉ huy toàn quân chống Pháp Đặt chân đến Gia Định Nguyễn Tri Phương tập trung binh lính cùng dân chúng Xây dựng, mở rộng và gia cố Đồng Chí Hòa Thành đại đồn rộng lớn Kéo dài thành tấm chắn Ngăn quân Pháp tấn công Nam Bộ Đại đồn được xây dựng từ tháng 8 năm 1860 Đến tháng 2 năm 1861 Thì hoàn thành Đại đồn dài 3.000m Rộng 1.000m Được chia làm 5 khu bằng nhau Tường được xây bằng đất xét và đá ông Cao 3.5m Dày 2m với nhiều lỗ châu mai Mặt trên và mặt ngoài tường Có trồng nhiều loại cây gai Phía ngoài đồn là rào tre Nhiều mô đất, nhiều ao nước Và vô số hố chông Đại đồn có 150 đại bác phòng thủ Nhưng đại bác bắn đạn bằng gan Nên hỏa lực không mạnh như đại bác quân Pháp Tầm bắn cũng không xa như pháo quân Pháp Sau này quân Pháp cũng nhận xét rằng Thành lũy của Nguyễn Tri Phương Thấy quân Đại Nam xây dựng trồm lũy Giữa năm 1860 Liên quân Pháp, Tây Ban Nha Cũng xây dựng phòng tuyến đối diện với quân Đại Nam Chạy từ Sài Gòn đến chợ lớn Gọi là phòng tuyến các chùa Phòng thủ vững chắc, phòng quân Đại Nam tấn công Đại đồng Chí Hòa đã vây quân Pháp ở Sài Gòn Nhưng vòng vây chưa thật chặt Vì trước đó quân Pháp đã chiếm được đồn cây mai Nguyễn Tri Phương liên quyết định Đánh chiếm lại đồn này nhằm thắt chặt vòng vây Đồn cây mai có 160 quân phòng thủ Nhưng có hỏa lực rất mạnh Với vũ khí hiện đại Nguyễn Tri Phương phải cho 3.000 quân tiến đánh Mới chiếm được đồn này Từ đó Đại đồng Chí Hòa vây chặt lấy quân Pháp Sau này xem lại những ghi chép của quân Pháp Thì suốt 6-7 tháng liền Quân Pháp không nhận được tin tức từ nước Pháp Cho thấy vòng vây của quân Đại Nam rất chặt Vua Tự Đức tiếp tục ban thưởng khích lệ quân sĩ Đại đồng Chí Hòa trở thành niềm hy vọng Của cả triều đình và tướng sĩ Có thể ngăn chặn quân Pháp ở Nam Bộ Đến tháng 11 Thì quân Pháp có đợt tấn công dữ dội Nhưng quân Đại Nam dựa vào Đại đồng Chí Hòa Mà đẩy lui khiến quân Pháp bị thiệt hại Từ đó quân Pháp cố thủ chặt chờ viện binh Lúc này phía Liên Quân chỉ có 800 quân Theo nguồn sử liệu đáng tin cậy Thì phía Đại Nam có 15.000 quân Nhưng chỉ có 2.000 quân chính quy triều đình Còn lại là 3.000 quân địa phương 10.000 dân Đồng Điền Gia nhập vào đây làm quân Nghĩa Dũng chống Pháp Không được đào tạo Nên khả năng chiến đấu thấp Nhiều nhà nghiên cứu sau này tỏ ra tiếc núi Vì cho rằng với quân số đông hơn Lại có đại đồng vững chắc Nếu Nguyễn Tri Phương cho tấn công Thì tớt thắng Tuy nhiên xét ra hỏa lực quân Pháp rất mạnh Lại dựa vào phòng tuyến các chùa Quân Đại Nam nếu có tấn công Chưa rõ được mức thế nào Nhưng nếu thắng chắc chắn cũng hy sinh rất nhiều quân Và khó có thể chống chọi Với viện binh của quân Pháp đang đến Dựa vào khí tài hiện đại Người Pháp đánh bại quân Nguyễn Một hạm đội 50-70 chiến hạm của Pháp Đến Sài Gòn Nâng tổng số quân Pháp lên 5.000 người Quân Pháp quyết định Chuẩn bị tiến đánh Đại Đồn Chí Hòa Quân Đại Nam dù đông hơn Nhưng số quân chính quy triều đình Chỉ có 2.000 Quân Pháp cho người Việt và người Hoa Trà trộn vào do thám Đồn Chí Hòa Quân Pháp còn dùng phương tiện Do thám hiện đại lúc bấy giờ Là khinh khí cầu Thám thính rõ Đại Đồn Chí Hòa Sau khi có đầy đủ thông tin Các sĩ quan Pháp lên kế hoạch tấn công Ngày 24 tháng 2 năm 1861 Quân Pháp bắt đầu tấn công Quân Việt chiến đấu ngoan cường Quân Pháp vào được trong Đại Đồn Nguyễn Tri Phương bị mảnh đại bác bắn vào Làm bị thương Không thể chống cử được trước vũ khí của quân Pháp Nguyễn Tri Phương phải cho quân Quân Pháp bị thiệt hại nặng 3 ngày sau mới đưa quân tấn công vào Đồn Thuận Kiều Sau thất bại này Nguyễn Tri Phương bị gián chức làm tham tri Từ đó dù quân và dân Nam Bộ Vẫn một lòng chống Pháp Nhưng vua Tử Đức không còn lòng tin chống Pháp nữa Chỉ muốn tìm cách thỏa hiệp với người Pháp Sau đấy Triều Đình ký các hòa ước cho Pháp Cả 3 tỉnh miền Tây rồi 3 tỉnh miền Đông Tuy nhiên người dân Nam Bộ Không khuất phục mà nổi lên chống Pháp Với rất nhiều cuộc khởi nghĩa Trong thời gian này Theo Trần Hưng Từ tri thứcvn.org Video được thực hiện bởi kênh Bí ẩn Sử Việc Mời quý vị và các bạn đăng ký kênh Nhấn chuông nhận thông báo Để đón xem những câu chuyện tiếp theo Văn lang họa đồ Dự án gây quỹ cộng đồng Nhằm xây dựng thư viện số miễn phí Chia sẻ các hoa văn cổ đại thời kỳ hung vương Trên nền tảng online Với nguồn dữ liệu đa dạng phong phú Dành cho các nhà thiết kế và ngành văn hóa Việt Nam Từ đó các họa sĩ Nhà thiết kế có thể tự do sáng tạo lên Những sản phẩm đặc sắc Mang đặc trưng văn hóa Việt ứng dụng rộng rãi Giúp định hình và lan tỏa văn hóa dân tộc Ủng hộ cho dự án tại HoaVănĐạiViệt.vn