TRUMP GẦM VANG, CHÂU ÂU HOẢNG HỐT: NATO LIỆU CÓ ĐANG HẤP HỐI?

Chuyện cổ tích bộ quần áo mới của Hoàng đế không chỉ dành riêng cho con trẻ mà còn là lời cảnh tình cho cả một lục địa. Tờ Cronen Zeitung trích dẫn lời của sĩ quan quân đội kiêm nhà sử học người áo Marcus Reisner. Trong nhiều năm người ta bảo châu Âu rằng các ngài không mặc quần nhưng châu Âu vẫn cứ nhắm mắt lòng ngơ. Phải đến hội nghị Andy Munich khi Hoa Kỳ dơ tấm gương lên thì người châu Âu mới nhận ra một sự thật phũ phàng. Ồ đúng là chúng ta không mặc quần. Nhà đầu tư Warren Buffett từng nói chỉ khi thủy triệu rút mới biết ai không mặc quần. Câu nói này mô tả một tình huống thường gặp trong thị trường tái chính. Hoàn cảnh thuận lợi dễ khiến người ta lầm tưởng tất cả đều thành công. Nhưng khi khủng hoảng ấp đến thì mới lộ ra ai đang gặp vấn đề. Điều này cũng đúng với tình trạng của châu Âu hiện nay. Châu Âu đã dựa vào Hoa Kỳ như thế nào? Kim Hoa xin kính chào quý khán giả. Thưa quý vị, sau Thế chiến thứ hai, châu Âu ngả mình vào vòng Tây Hoa Kỳ như một đứa trẻ ỉ lại. Khói bụi chiến tranh vừa tan đi, NATO ra đời. Dương lên trước ô hạt nhân với lời hứa bảo vệ từ siêu cường ở bên kia đại dương. Các quốc gia dần dần quen với việc gia công an ninh. Họ cắt giảm ngân sách quốc phòng để quân đội dì xét và tự du mình trong ạc tưởng rằng Hoa Kỳ sẽ mãi mãi là anh hùng cưỡi ngựa trắng. Nhưng rồi ông Donald Trump xuất hiện, đập tan giấc mộng kéo dài nửa thế kỷ ấy. Nước Mỹ trên hết, châu Âu hãy tự lo cho mình. Và như thế, hội nghị Admin Munich đã trở thành cú sóc. Chủ tịch hội nghị rưng rừng nước mắt, còn lãnh đạo của các nước châu Âu thì bàng hoàng tự hỏi tại sao chúng ta lại thảm hại như thế này. Xét cả về địa lý lẫn chiến lược, Ukraine thục về châu Âu, bảo vệ Ukraine là trách nhiệm của cả lục địa. Nhưng phải đến khi ông Trump quay lưng với NATO thì châu Âu mới nhận ra điều này. Ngày 2 tháng 3, London tổ chức hội nghị về Ukraine. Mời hơn chục quốc gia từ Pháp, Đức, Ý, Tây Ban Nha, Naui, Bài Làn và Thổ Nhĩ Kỳ tham gia. Nước Anh với lịch sử làm trung gian của châu Âu lại một lần nữa đứng ra chủ tọa. Hãy nhìn về quá khứ để hiểu hiện tại. Trong giai đoạn trước và sau Thế chiến thứ 2, Anh luôn là người trung gian của trật tự lục địa châu Âu. Do nguồn gốc lịch sử và vị trí địa lý đặc thủ, Anh tự nhiên là người ngoài cuộc của các vấn đề trong lục địa, nhưng cũng là người tham gia có tiếng nói quan trọng nhất. Vương quốc Anh về mặt pháp lý đã rời khỏi EU, nhưng về mặt tinh thần vẫn luôn là một phần của châu Âu. Bài phát biểu đầy nhiệt huyết của Thủ tướng Winston Churchill năm xưa vẫn còn vang vọng khắp eo biển Và thời điểm đó, trong thời phút đen tối nhất, khi đối mặt với Hitler trong cuộc khủng hoảng, sư Newton, người Anh đã từng là người hòa giải tích cực. Trong phần lớn thế kỷ 19, Anh theo đuổi chính sách cô lập tuyệt vời, dựa vào sức mạnh hải quân và kinh tế để duy trì an ninh quốc gia. Tuy nhiên, từ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20, nước trỗi dậy, liên minh Pháp-Nga hình thành. Hoa Kỳ nhanh chóng vươn lên trở thành người hùng số một. Đến lúc ấy, Anh mới bắt đầu nhận ra mình đã ảo tưởng quá lâu rồi. Vào thời điểm đó, Hoa Kỳ bắt đầu chuyển sang chủ nghĩa biệt lập và không muốn can thiệp vào các vấn đề nội bộ của châu Âu. Cơ cấu quyền lực ở châu Âu cũng trải qua nhiều thay đổi, khiến họ mất đi sự cân bằng. Trước khách thức từ hải quân Đức, Anh buộc phải liên minh với Pháp và Nga để phát triển sức mạnh quân sự của riêng mình. Chính sự thức tỉnh thụ đồng này đã giúp Anh tránh được tình trạng bị cô lập và bất lực trong thế chiến. Năm 1945, khói bụi của Thế chiến thứ hai vừa tan, các quốc gia bắt đầu quá trình tái thiết từ đống đổ nát. Lúc này châu Âu đang có cơ hội vàng để làm chủ vận mệnh. Nhưng thay vì đứng lên, họ lại chọn nếp dưới bóng Hoa Kỳ, giao phó toàn bộ át ninh của mình cho họng súng bên kia Đại Tây Dương. Vấn đề lớn nhất trong mối quan hệ phụ thuộc này là châu Âu đã cắt giảm chi tiêu quân sự, tự làm suy yếu sức mạnh của chính họ, thậm chí còn rơi vào tình trạng lười miếng quốc phòng. Hầu hết các quốc gia đều coi việc bảo vệ an ninh là trách nhiệm hiển nhiên của Hoa Kỳ. Thế chiến thứ hai qua đi, thay vì nỗ lực để trở thành một cường quốc tự chủ với quân sự, châu Âu lại đóng vai trò như một chư hầu trong các vấn đề an ninh và phụ thuộc hoàn toàn vào Mỹ. Hậu quả là khủng hoảng Kinh Đào Xuê đã trở thành một bài học nhục nhã. Năm 1956, tướng Rama Nasser của Ai Cập đem quân tới giành quyền kiểm soát Kinh Đào Xuê do Anh và Pháp xây dựng. Anh và Pháp định chiếm lại Kinh Đào từ tay Ai Cập. Nhưng Tổng thống Mỹ Eisenhower lại lắc đầu, ông chỉ cần đe dọa bán trái phiếu Anh, cắt nguồn cung giàu và chấm dứt viện trợ là đủ, khiến hai cường quốc này phải quỳ gối. Vậy là không tốn một viên đạn, không mất một người lính, Hoa Kỳ đã buộc Anh và Pháp phải nhượng bội như thế đó. Thủ tướng Đức khi ấy đã nói với Pháp rằng, Pháp và Anh không đủ sức mạnh để cạnh tranh với Hoa Kỳ hoặc Liên Xô đâu. Nước Đức chúng tôi cũng vậy, nếu muốn đóng vai trò quyết định trên thế giới, chúng ta cần thống nhất châu Âu. Châu Âu chính là sự trả thù tốt nhất của các bạn. Sau đó Hiệp ước Rome ký kết vào năm 1957 đã đặt nền móng cho EU sau này. Liên minh châu Âu cũng từng bước thành lập vào năm 1993, tiếp đó đồng euro ra đời vào năm 1999. Cả châu Âu dần dần tiến tới thống nhất toàn lục địa. Do đó mục đích của sự hội nhập của châu Âu sau Thế chiến thứ hai là thiết lập một thực thể chính trị gọi là EU để tạo ra thị trường lớn hơn Hoa Kỳ và đồng tiền mạnh hơn đô la Mỹ. Đây chính là tham vọng của châu Âu. Xét cho cùng, châu Âu đã từng là nơi khai sinh ra nền văn minh phương Tây và đã từng thống trị thế giới trong hàng trang năm. Họ hoàn toàn có lý do để mơ mộng. Nhưng cho đến nay, sau nhiều thập kỷ nỗ lực, châu Âu vẫn không thể sánh với Hoa Kỳ về mặt kinh tế, mà vẫn chưa thực sự độc lập về mặt quân sự. NATO được thành lập vào năm 1949 bên ngoài là để chống lại thảm hóa đỏ xảy ra sau Thế chiến thứ hai, nhưng bên trong lại có một mục đích ẩn dấu khác. Tổng thư ký đầu tiên của NATO, ông History Lionel Ismay từng nói, mục đích của NATO là giữ Liên Xô ở ngoài, Mỹ ở trong và Đức ở dưới. Hàm ý là, chúng ta hãy thành lập NATO là để ngăn chặn ảnh hưởng của Liên Xô sang Tây Âu, đảm bảo quân đội Mỹ hiện diện tại đây để bảo vệ chúng ta và ngăn chặn sự trỗi dậy của chủ nghĩa quân phiệt Đức. Vì vậy, ngay từ khi thành lập, NATO đã là một ván cờ đầy toan tính nhằm giàng buộc Hoa Kỳ. Hậu quả dựa rẫm, quân đội dỉ xét, ý chí bạc nhược. Châu Âu hiện đang đối mặt với 3 vấn đề lớn. Thứ nhất, châu Âu quá giả cỗi. Thứ hai, châu Âu quá phân mảnh. Và thứ ba, châu Âu quá quan liêu và công cảnh. Điều này đã cản trở sự đổi mới và phát triển của lục địa. Tệ hại hơn nữa là trong bối cảnh địa chính trị liên tục thay đổi, châu Âu lại tỏ ra như một chú rùa chậm chạp và không đủ khả năng ứng phó khi tình huống bất ngờ phát sinh. Đến bây giờ, giới tinh hoa của một số nước vẫn còn đắm chìm trong giấc mơ châu Âu thống trị thế giới của thế kỷ 19 mà không muốn nhìn vào thực tế. Đức là nền kinh tế hùng mạnh nhất lục địa nhưng ngân sách quốc phòng luôn ở dưới mức 2%. Quân đội thiếu thốn đến mức khó đối phó với chiến tranh hiện đại. Tây Ban Nha từng là đế quốc hùng mạnh, giờ chỉ gửi được vài chiếc xe tăng cú ký cho Ukraine. Nhìn thấy Tây Ban Nha suy thoái đến mức này, hẳn quan tài của nhà độc tài Franco cũng phải đổ lệ. Pháp mặc dù tự chủ ở mức độ nhất định nhưng vẫn chưa thể lấp đẩy khoảng chống quốc phòng nếu Hoa Kỳ đột ngột rời đi. Còn nhớ năm 2011, quân đội Pháp đã phải vật lộn ra sao trong cuộc chiến Libya, cuối cùng chịu không nổi đành phải cầu cứu Hoa Kỳ. Châu Âu yếu nhược đến mức nào chúng ta đều đã thấy. Năm 1983, các cuộc đàm phán Trung-Anh về vấn đề Hồng Kông đã đi vào bế tắc. Anh muốn tiếp tục duy trì chủ quyền đối với Hồng Kông, nhưng Đặng Tiểu Bình đe dọa rằng nếu không đạt được thỏa thuận thì Trung Quốc sẽ chiếm lại Hồng Kông theo cách riêng của mình. Ẩn ý là chúng tôi sẽ dùng vũ lực để đoạt lại Hồng Kông. Thủ tướng Anh Margaret Thatcher quay sát nhờ Hoa Kỳ trợ giúp, nhưng Tổng thống Reagan chỉ phớt lờ và nói rằng đây là vấn đề riêng của thực dân Anh. Các ngài hãy tự giải quyết lấy. Vào thời điểm đó, người dân Hồng Kông kịch liệt phản đối việc sát nhập vào Trung Quốc, cũng giống như người dân Ukraine ngày nay từ chối sát nhập vào Nga. Nhưng Anh không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chấp nhận cho Bắc Kinh đoạt lấy viên ngọc của mình. Tất nhiên hậu quả ngày nay ra sao chúng ta đều đã thấy. Châu Âu và Hoa Kỳ có thể nghĩ rằng Hồng Kông ở cách xa hàng ngàn dặm, cho dù Hồng Kông trở thành một nông panh do Khmer Đọc cai trị thì cũng chẳng liên quan gì đến tôi. Điều ấy cũng giống như khi nói rằng Hoa Kỳ ở bên kia Đại Tây Dương hoàn toàn miễn nhiễm với chiến tranh Ukraine vậy. Tình cảnh ở Châu Âu và Vương quốc Anh khi đó không khác gì tình cảnh nước Mỹ ngày hôm nay. Nhìn lại thế kỷ trước, đã có bao nhiêu Churchill vẫn sẵn sàng hy sinh mạng sống để cứu Châu Âu. Châu Âu đã từng trở thành anh hùng và vẻ vàng như thế. Nhưng ngày nay, cho dù Churchill còn sống, thì Stammer có lẽ cũng sẽ chuyển bức tượng đồng của ông ra khỏi hạ viện. Châu Âu đã thay đổi đến mức độ này, và hãy thử hỏi xem, sẽ ra sao nếu Hoa Kỳ hoàn toàn rút khỏi Liên Hợp Quốc, để mặc cái gọi là một vành đai, một con đường, chi phối Liên Hợp Quốc? Đây hẳn sẽ là một bộ phim bóp tấn mà khán giả thế giới nín thở theo dõi. Nhưng Châu Âu lại là nạn nhân đầu tiên phải gánh chịu. Tổng thống Trump đã nhìn thấu điều này và đã lớn tiếng cảnh báo, khiến các quốc gia từng một thời ngạo nghễ đến nay phải luống cuống tìm giải pháp cho mình. Một số người cho rằng sẽ có ngày Hoa Kỳ chính thức rút khỏi NATO. Đây rất có thể cũng là một khả năng. Nếu Châu Âu không muốn đầu tư nguồn lực vào việc bảo vệ mình, và Hoa Kỳ không còn coi Nga là kẻ thù, thì cớ gì Hoa Kỳ phải ở lại NATO? Trước và sau khi nhậm chức, ông Trump liên tục nhấn mạnh, nước Mỹ trên hết, và chỉ trích thẳng thừng sự lòng lèo trong quốc phòng của Châu Âu. Ông nói rõ ràng Hoa Kỳ không còn muốn gánh chịu chi phí an ninh của NATO vô điều kiện nữa và yêu cầu các đồng minh tăng chi tiêu quốc phòng lên ít nhất 2% GDP. Bởi vì ông Trump đã nhìn thấu điều đó, ông cảnh báo, nếu Châu Âu không tự bảo vệ mình, thì đừng mong Hoa Kỳ là một người gắt cổng vô tư. Châu Âu tỉnh dậy đi! Rõ ràng Châu Âu không thể chỉ dựa vào NATO và Hoa Kỳ, Châu Âu cũng nên độc lập và linh hoạt hơn trong ngoại giao, và tích cực tìm cách thiết lập nhiều hợp tác an ninh hơn với các nước Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương, các nước Châu Phi và các nước khác. Ví dụ như tăng cường hợp tác quân sự với Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc và các nước khác để đạt được sự cân bằng chiến lược toàn cầu. Trong nhiều năm qua, người Châu Âu đã đắm mình và bảo vệ môi trường, bảo vệ người đồng tính, giúp đỡ người tỷ nạn và các vấn đề an ninh xã hội khác. Nhưng lý tưởng và thực tế cần phải song hành với nhau. Chính trị là thực tế, chứ không phải là lý tưởng về tình yêu vĩ đại. Nếu Châu Âu vẫn là một nhóm hỗn loạn, mơ về một tương lai tươi sáng và tiếp tục đắm chìm trong ảo tưởng an ninh rằng Hoa Kỳ sẽ đến giải cứu, thì các cuộc khủng hoảng trong tương lai sẽ còn nghiêm trọng hơn cả chiến tranh Nga-Ukraine. Đã qua rồi, thời các nhà hoạt động môi trường là khách mời danh dự, giờ là lúc cho những chiến lược ra thực thụ nắm thời. Còn nhớ năm 2017, đạo diễn nổi tiếng người Mỹ Oliver Stone đã từng thực hiện cuộc phỏng vấn nhiều kỳ với Tổng thống Nga Putin. Trong đó, ông Putin kể rằng vào năm 2000 ông từng đề xuất với Tổng thống Hoa Kỳ Clinton để Nga gia nhập NATO. Ông Clinton vẫn lo lắng và không chấp nhận yêu cầu này. Sau khi ông Bush lên nắm quyền, ông Putin lại đưa ra yêu cầu tương tự. Nhưng ông Bush cũng kêu ngạc từ chối. Ông Putin liên tục hỏi vì sao không cho Nga gia nhập NATO, trong khi NATO vẫn tiếp tục mở rộng về phía Đông. Chính phủ Hoa Kỳ đáp rằng vì Romania, Bà Lan, ba nước vùng Baltic và các nước khác không tin từ Nga và họ đã liên tiếp nộp đơn xin gia nhập. Ông Putin hỏi, chúng tôi cũng đã nộp đơn tại sao các ông lại từ chối? Chiến tranh lạnh đã kết thúc và hiệp ước Vaksava đã bị giải thể, nhưng phương Tây vẫn duy trì NATO. Mục đích là gì? Nhận thấy việc gia nhập NATO là vô vọng, ông Putin đã đảo ngược tình thế và thúc đẩy chủ nghĩa dân tộc, dẫn đến chế độ độc tài liên tục được bầu lại cho đến ngày nay. Thảm kịch của Ukraine vốn dĩ bắt nguồn từ sự ngờ vực của châu Âu và Hoa Kỳ đối với Nga trong nhiều thập kỷ. Sự ngờ vực và khinh miệt ấy đã ăn sâu vào kiếm thức của các nhà lãnh đạo, biến trí tưởng tượng của họ thành hiện thực. Và giống như một lời tiên tri tự ứng nghiệp. Giờ đây, ông Putin đã trở thành xa hoảng. Tổng thống Trump đã nhìn thấu điều này. Chính sự nhu nhược của phương Tây đã tạo dạp Putin và ông muốn đảo ngược điều đó. Nhưng liệu châu Âu có chịu lắng nghe? Phó tổng thống Vance nói, kẻ thù lớn nhất của châu Âu chính là châu Âu. Tổng thống Trump đã nhìn thấy mấu chốt của vấn đề và muốn xây dựng lại trật tự thế giới mới. Nhưng giới tinh hòa cánh tả ở châu Âu lại không thể thức tỉnh. Họ luôn nghĩ rằng họ là hiện thân của chân lý. Ông Trump tin rằng chính những người theo chủ nghĩa cánh tả phương Tây đã biến Putin từ một con người thành một con quỷ. Và ông tự tin mình có thể biến Putin từ một con quỷ thành một con người. Đây là điều mà cánh tả không bao giờ hiểu được. Cũng giống như người ta nói, ma cả rồng không hiểu được ý nghĩa cây thánh giá trên tay vị linh mục. Tại góc độ địa chính trị tàn khốc, chính quyền ông Biden đã khích động xung đột Nga-Ukraine. Trước tiên là để tấn công Nga, và thứ hai là để tấn công Liên minh châu Âu. Việc chính quyền ông Biden sử dụng Ukraine như tấm bia đỡ đạn thực sự đã làm hao mỏn nước Nga và ráng một đòn nặng nề vào Liên minh châu Âu trong ba năm qua. Vậy mà dường như không có nhà lãnh đạo nào nhận ra điều này. Tổng thống Trump mong muốn chấm dứt chiến tranh. Hiển nhiên điều này sẽ có lợi cho các nước châu Âu về lâu dài. Tuy nhiên từ thủ tướng Einstein đến Tổng thống Pháp Macron, từ thủ tướng Đức Tương lai Merck đến đại diện cấp cao của EU về chính sách đối ngoại và an ninh Gallas, họ đều không lý giải được Hoa Kỳ. Họ vẫn muốn tài trợ cho một cuộc chiến tam thương, không có hồi kết. Mặc dù bây giờ đã là năm 2025, nhưng tâm trí các nhà lãnh đạo châu Âu vẫn còn đầy dãy tư tưởng về cuộc tranh giành bá chủ với Nga từ thế kỷ trước. Họ mắc kẹt trong vực kịch cũ của chiến tranh lạnh, mơ về cuộc đấu bá quyền mà không thấy rằng thách thức thực sự là tự khiến mình trở nên mạnh mẽ hơn. Vào thời điểm này, đáng lẽ châu Âu không nên vướng vào cuộc xung đột Nga-Ukraine. Đây là trò chơi lỗi thời từ thế kỷ 19. Điều đầu tiên châu Âu cần làm là hòa giải với Nga và đừng lãng phí tài nguyên và các cuộc xung đột chính trị tốn kém. Bởi vì, vào thế kỷ 21, châu Âu không còn là trung tâm của sân khấu toàn cầu. Những gì xảy ra ở châu Âu không còn tác động đến thế giới nữa. Nếu châu Âu vẫn còn chia rẽ, vẫn cứ đấu tranh vì ba quả dưa và hai trái táo, thì sao có thể có tương lai? Pháp và Đức, cũng như Anh, không muốn để Nga trở nên hùng mạnh. Họ chưa bao giờ nghĩ rằng vào thời điểm địa chính trị toàn cầu đang trải qua những thay đổi to lớn và cuộc cách mạng công nghệ đang bùng nổ, thì châu Âu chỉ có thể tìm lối thoát bằng cách chấm dứt các cuộc xung đột nội bộ để có nguồn lực tái thiết chính mình. Lịch sử cho chúng ta biết rằng, một khi những kẻ gây chiến đã thỏa mãn, chúng sẽ trở nên vô độ và sẽ lại càng tiếp tục lộng hành. Châu Âu đừng đợi đến khi tên lửa rơi mới nhận ra tầm quan trọng của việc tự lực cánh sinh. Tổng thống Trump với mái tóc vàng và giọng điệu đánh thét chính là tiếng gầm cuối cùng đánh thức châu Âu. Giống như chúa sư tử vàng đang cố đánh thức sư tử con còn mê ngủ. Thủy triều đang rút xuống và sự thật cũng đang được phơi bầy. Châu Âu hãy tỉnh dậy trước khi quá muộn màng. Đến đây chương trình của chúng tôi xin phép được tạm dừng. Quý vị hãy để lại bình luận của mình để tiếp tục đồng hành với chúng tôi. Xin chào và hẹn gặp lại.