Đưa tre trúc đan xuất ngoại, gìn giữ làng nghề đan lát hơn 100 năm tuổi tại TP.HCM

Làng nghề Đan Lát hơn 100 tuổi của Thái Mỹ ở huyện Củ Chi, TP.HCM, được xem là cánh nôi của các sản phẩm làm từ tre trúc. Với tình yêu dành cho nghề truyền thống hơn 100 năm qua, nhiều thế hệ ở Thái Mỹ đã tận dụng loài cây quen thuộc, sáng tạo, kết nối, đưa sản phẩm Đan Lát của Việt Nam xuất ngoại, chính ngặt đến Anh, Hà Lan, các thị trường lớn ở châu Âu. Vì năm ngày mới sáng nay, mời quý vị và các bạn cùng trò chuyện với chị Nguyễn Thị Tuyết Mai, thế hệ thứ 3 trong gia đình có truyền thống làm nghề Đan Lát. Ở thời kỳ đỉnh cao, làng nghề Đan Lát Thái Mỹ, huyện Củ Chi, TP.HCM, có khoảng 2.000 hộ dân, với gần 4.000 người lao động, thành thuộc các kỹ năng Đan Lát các sản phẩm từ mây, tre, trúc. Mỗi xóm, mỗi ớp đều có một sản phẩm đặc trưng từ ngành nghề Đan Lát này. Ngày xưa ở đây thì đi vô chỉ thấy trúc với tre thôi. Còn người Đan Lát thì nhà nhà cũng Đan Lát. Nói chung là tất cả người dân Thái Mỹ là đều sống về nghề Đan Lát. Kế thừa truyền thống gia đình, cơ sở mây tre lá của chị Nguyễn Thị Tuyết Mai vừa qua được thời kỳ khó khăn, tiếp tục duy trì nghề Đan Lát, tạo công ăn việc làm cho hàng chục lao động làng nghề. Nguồn vốn thì không ảnh hưởng gì. Chỉ mình có chờ đơn đặt hàng và sản xuất thôi. Nguồn vốn thì mình chủ động được. Sau lại có gia đình thì về đây là cũng răng tràng, đang nia. Giờ này cũng như lớn tuổi rồi. Lớn tuổi rồi giờ đâu có làm gì nhà được. Giờ cũng đi làm cái này nè. Đi làm là có tiền mình muốn xây sở trong nhà vậy đó. Để giữ cho sản phẩm Đan Lát luôn được thị trường Mỹ, Úc, châu Âu khó tính đón nhận, chị Mai đã liên tục chuyển đổi sản phẩm mới mỗi 3 năm một lần, đảm bảo sản phẩm đặc trưởng ổn cốt. Quả đó góp phần dịnh giữ làng nghề, tạo thu nhập ổn định cho nhiều lao động tại địa phương. Thưa quý vị, đến với xã Thái Mỹ, huyện Củ Chi, thành phố Hồ Chí Minh thì nhất định phải tìm hiểu về nghề Đan Lát. Và ngày hôm nay bên cạnh Khánh Hà là chị Tuyết Mai. Chúng ta sẽ cùng trò chuyện với chị để hiểu hơn về nghề truyền thống tại địa phương này. Dạ, chào chị Mai. Chào Khánh Hà, chào khán giả của đây truyền hình Quốc hội. Chị ơi, chị có thể giới thiệu một chút xíu về nghề Đan Lát ở địa phương Thái Mỹ của mình để các khán giả của Việt Nam Ngày Mới cũng được hiểu hơn không ạ? Xã Thái Mỹ là một cái làng nghề kéo dài hàng trăm năm rồi. Thì đây là làng nghề truyền thống của xã. Những hộ dân ở trong xã Thái Mỹ hầu như tất cả đều là những hộ dân biết đan hết. Nên những mặt hàng này chỉ cần đem mẫu mã tới là những hộ dân đều đan được. Nên thành ra là còn rất rất nhiều những hộ dân đã gắn bói với nghề cho tới bây giờ cũng vẫn còn. Với công việc Đan Lát này thì thường mình có chia ra những công đoạn cụ thể không? Sẽ có những cái bước nào để mà mình cho ra được một sản phẩm Đan Lát ạ? Trước tiên là nguyên liệu là từ cây trúc đem về. Mình phải phân ra thành từng đoạn. Từng đoạn nó cố định, ví dụ như là 2m1. Rồi đưa qua mái tách cho từng 1 phân 1 phân 1. Đưa ra những cái mái chẻ tách ruột mới ra được thành sản phẩm mỏng như thế này để đem vô đan. Chị là thế hệ thứ 3 trong một gia đình gắn bó với nghề Đan Lát này rồi. Nhưng mà từ lúc nào chị quyết định là mình sẽ làm công việc này luôn ạ? Mình lấy ông xã, tên mình 24 tuổi. Lúc đó là mẹ chồng làm. Mẹ chồng lúc đó có một mình, ba mất sớm rồi. Nên hình ra là mình quyết định gắn bó với cái nghề theo việc mẹ chồng từ đó tới giờ luôn. Hiện nay thì ở cơ sở của mình là đang có bao nhiêu công nhân làm việc ạ? Những bạn lao động ở đây, chính ở đây là 10 bạn. Còn những cái lao động xung quanh ở nhà thì rất rất là nhiều. Hiện tại bây giờ ở xã Thái Mỹ có cơ sở của mình là đông nhất rồi. 20 năm làm những cái sản phẩm này rồi. Bây giờ khi mà nhìn lại thì chị thấy là nó có những cái khó khăn gì? Khó khăn tại vì mình chưa có gắn bó với nghề này trước đó. Trước đó thì mình chỉ đi học thôi. Rồi bây giờ thì nó rất là mới. Mình chưa có từng trải qua những cái sản phẩm này. Mình cứ học dần học dần. Tới bây giờ đã thành thuật rồi. Những sản phẩm hiện nay của cơ sở mình thì sẽ là những sản phẩm gì ạ? Đa số có những sản phẩm làm ở đây là chậu trồng cây là chính. Còn ở tại địa phương thì cũng có nhiều mặt hàng khác. Giống như thúng, nia, nông, rổ rá các loại. Nhưng mà hệ chậu trồng cây này là hệ chậu mới được hướng tới này tầm khoảng 3 năm nay thôi. Thị trường của mình thì mình đang cung cấp đến những đâu hả chị? Những cái sản phẩm này đã xuất được tới các nước châu Âu rồi. Mỹ, Đức, Hà Lan. Hàng là phải đảm bảo được có chất lượng, không bị rỉ nước. Những cái sản phẩm bên ngoài phải được tinh tế, không bị sắc bén. Vậy thì nguyên liệu đầu vào sẽ là trồng ở địa phương luôn hay sao chị? Ở địa phương cũng có, nhưng mà ở địa phương bây giờ đã thui hẹp dần rồi. Bây giờ đa số mình mua nguyên liệu ở các tỉnh thành khác. Như ở Vĩnh Long, Đồng Tháp, Bến Tre, Tiền Giang. Ở tại địa phương hầu như là những hộ dân người ta trồng theo cái nhà đó. Chị có mong muốn gì không cho nghề Đan Lát của xã Thái Mỹ trong thời gian tới? Mình hi vọng là nó sẽ còn tiến triển hơn nữa. Tạo ra việc làm thì mình cũng sẽ bằng sức lao động của mình. Thì mình cũng sẽ tạo ra những sản phẩm mới được quảng bá rộng hơn. Rồi mình sẽ đi những cái hội chợ ở trong nước mình tạo ra chẳng hạn. Cũng nghe ông bà mình nói lại thôi. Chứ mà mình cũng không biết là cái làng nghề này bắt đầu từ năm nào. Nhưng mà chỉ biết là kết hợp nay khoảng hơn trăm năm. Thì hiện tại bây giờ tất cả các nơi cứ nói là làng nghề xã Thái Mỹ là làng nghề lâu đời là Đan Lát. Nhưng mà mình cũng chưa biết là nó bắt đầu từ lúc nào cho tới bây giờ. Nhưng mà mình cũng hi vọng là nó sẽ còn kéo dài hơn nữa. Và có một công nhận nào đó, có quyết định nào đó. Hiện tại bây giờ cơ sở cũng là được ba sao của Europe. Cảm ơn chị đã dành thời gian để trò chuyện với Khánh Hà và Việt Nam Người Mới buổi sáng ngày hôm nay. Còn bây giờ thì xin mời quý vị cùng theo dõi những thông tin tiếp theo. Khánh Hà và chị Tuyết Mai xin được gửi lời chào.