Nét Xưa Làng Nghề Đan Đát Trăm Tuổi Phú Lễ - Ba Tri, Bến Tre

Nghề Truyền Thống
340 người theo dõi
275 Lượt xem video·18 thg 1, 2025
Về thăm Bến Tre, giữa mơn man sông nước miền Tây, giữa những bóng dừa mát rượi trong lành và ruộng lúa ngát thơm, bạn sẽ khó lòng quên điểm dừng chân nơi làng nghề Phú Lễ, huyện Ba Tri
Xin chào mọi người, hôm nay mình tiếp tục cuộc hành trình về Bến Tre, đi giữa những bóng dừa mát rượi trong lành và rụng lúa ngát thơm.
Mình sẽ ghé đến một cái điểm dừng chân mới ở Phú Lễ, quyện Ba Tri.
Phú Lễ không chỉ nổi tiếng với đình làng mà còn sản sinh những người độc đáo.
Làng Nghề Đan Đác là một trong số ấy.
Nghề Đan Đác truyền thống Phú Lễ đã tồn tại không dưới trăm năm.
Đây là làng nghề xuất hiện ở Bến Tre cũng khá lâu.
Làng nghề hiện có đến cả ngàn sản phẩm với hơn 10 loại mẫu mã kích cỡ đa dạng như bội, bung, rổ, rế, càng xé, lờ, lợp, nôm cá.
Nguyên liệu chủ yếu là tre, trúc, tầm vong.
Lúc đầu thì nghề Đan Đác chỉ là một người phục vụ trong sinh hoạt bình thường của người dân.
Nhưng về sau thì khi có nhu cầu về trang trí thì sản phẩm mới bắt đầu đa dạng hơn.
Để đang được một sản phẩm thủ công thành phẩm thì phải qua nhiều công đoạn khác nhau như vót tre, chẻ tre, làm vành, nứt, đan rất là vất vả.
Nhiều gia đình chọn nghề nông là chính.
Sau những giờ ra đồng về thì họ và các thành viên trong gia đình sẽ lao vào công việc đang các sản phẩm thủ công như thúng, bội, rổ, nia.
Để giao cho thương lái, kiếm thêm thu nhập, trang trải thêm cuộc sống cho gia đình.
Trong nghề Đan Đác thì công đoạn ra nang là một trong những công đoạn quan trọng góp và tạo sự thành công cho sản phẩm.
Hiện nay thì nghề Đan Đác phân bố điều trong toàn tỉnh, nhưng tập trung nhiều nhất là ở Phú Lễ.
Ngoài ra thì còn tập trung rải rác ở một số xã lăng cặn như là ở Phước Ti, An Bình Tây, An Đức, cụ viện Ba Tri.
Ở đây thì người dân sản xuất theo cách thủ công, truyền thống, không hề sử dụng máy móc, bỏ lưu gần như nguyên diện các công đoạn mà ông bà xưa để lại như là chọn nguyên liệu, gót tre, làm vành, nứt, đan.
Theo các cụ cao niên trong làng thì nghề Đan Đác xuất hiện ở Phú Lễ từ rất lâu.
Những cư dân từ những vùng miền khác nhau đến đây khai quen, định cư, ban theo cái nghề truyền thống, sau đó thì truyền lại cho các thế hệ con cháu ngày nay.
Thế là nghề Đan Đác được giữ gìn và phát triển từ đó cho đến hôm nay.
Trước kia là nghề chỉ sản xuất một số sản phẩm nhất định, đủ để phục vụ cho gia đình.
Càng ngày thì nhu cầu thị trường ngày càng cao, nhằm đáp ứng được cái thị hiếu của người dân.
Thì người dân nơi đây đã sáng tạo nhiều sản phẩm đa dạng hơn, đẹp mắt hơn, nhằm đưa sản phẩm của làng nghề vương xa hơn vô thị trường.
Không chỉ phục vụ cho các vùng lăng cận, cư dân gắn bó với người biển, mà còn cho các quyện, các tỉnh trong khu vực.
Công đoạn chọn nguyên liệu đã khó, nhưng công đoạn đan, nứt còn khó hơn.
Để tạo được nhiều sản phẩm thủ công đẹp, tinh xảo, bền, người đang phải có hoa tai, ốc thẩm mỹ cùng với sự khéo léo của mình, như những họa sĩ thực thụ.
Có như vậy mới tạo nên một sản phẩm vừa mang giá trị nghệ thuật, vừa mang tính kinh tế.
Mỗi nghệ nhân lại sáng tạo một hương cách khác nhau, tạo nên những sản phẩm vô cùng phong phú.
Hiện nay làng nghề Đan Đác Phú Lễ là một trong những làng nghề độc đáo tại quyện Ba Tri, là một điểm đến không thể thiếu trong chương trình tham quan di tích văn hóa lịch sử kết hợp với làng nghề tại đây.
Đến thăm làng nghề Đan Đác Phú Lễ, du khách sẽ thật sự bị cú hút bởi những bàn tai vàng, điêu luyện, đang nhanh thăng thoát, tạo nên những sản phẩm thủ công tinh xảo,
có thẩm mỹ cao, vừa chăn phương, vừa một mạc, bảy nguyên liệu và cách thể hiện đường nét độc đáo, nhẫn bóng và khít của tre, trúc, mang đậm kỹ thuật đan của cư dân vùng sông nước miền Tây Nam Bộ.
Làng nghề đã hành thành hơn 100 năm nay và gắn liền với cuộc sống của người dân Phú Lễ như cơm ăn, nước uống hàng ngày.
Trước đây thì mọi người dân trong làng ai cũng biết làm nghề Đan Đác.
Nhỏ tuổi thì làm những thứ đơn giản, lớn lên thì làm những công đoạn phức tạp.
Các sản phẩm Đan Đác ở Phú Lễ thường gắn liền với cuộc sống sinh hoạt của người dân như là xế lót nồi, bọ nhốt gà, rổ đựng rau, thúng, bưng lúa.
Khoảng những năm 1980, đây được coi là thời hoàng kim của người Đan Đác vì sản phẩm hữu dụng đang ra không kịp bán dù cả xã có hơn 1.000 hộ làng nghề.
Nhưng khoảng sau những năm 1990 thì sản phẩm làm ra tiêu thụ ngày càng khó khăn do người dân chuộng các sản phẩm bằng nhựa, nhôm, inox.
Những sản phẩm tăng thời này nó càng lắng nước đồ làm từ tre, trúc do giá thành của nó rẻ và tiện dụng hơn.
Mặt khác, việc người dân địa phương phát triển mạnh nghề nuôi bò, những bụi tre, khóm trúc phải nhường chỗ để trồng cỏ cũng khiến người Đan Đác thêm gặp khó khăn hơn.
Hơn 10 năm nay thì để có nguyên liệu sản xuất, những người ở đây đã gắn bó với người phải đặt mua tre, trúc từ Cà Mau, Đồng Tháp và một số tỉnh miền Đông.
Hiện nay thì chỉ còn khoảng 100 người còn gắn bó với nghề, đa số là phụ nữ lớn tuổi, những người đã có gia đình nhưng muốn an phận lê làng quê.
Còn thanh niên trong xã đều chọn cách là học hành hoặc làm các nghề khác chứ không gắn bó với người Đan Đác.
Nhiều sản phẩm nổi tiếng của làng nghề gần như bị thay thế bởi các sản phẩm công nghiệp bằng nhựa.
Một số sản phẩm được gọi là không thể thay thế như là bưng, dần, sàn, thúng cũng dần dần mắc chọn đứng trên thị trường.
Người này dù ngày càng ít người làm nhưng vẫn rất quan trọng đối với địa phương, đây là càng câu cơm của nhiều người.
Từ họ nghèo, neo đơn, những cụ già muốn làm thêm để phụ con cháu hoặc có thể kiếm ít tiền để mua con cá, bó rau.
Nhiều gia đình tận dụng lúc nông nhàng để Đan Đác cũng có thêm khoản thu để trang trải cuộc sống hằng ngày.
Điểm độc đáo là các sản phẩm đều có những nét riêng, cho dù cùng được một bàn tay tài hoa của một người dân nào đó làm ra.
Du khách được tận mắt chứng kiến những sản phẩm được những người phụ nữ cần mặn đang từng cọng tre.
Có khi mắc mấy ngày mới xong một sản phẩm nhưng chối đựng trong đó là những tình cảm mộc mạc, chân thành, mang đậm hồ quê.
Bên cạnh đó là tình cảm thiết tha của người nghệ dân trao chút và gửi gắm trong từng sản phẩm.
Nếu muốn, bạn có thể sẽ được nghệ nhân hướng dẫn đang thử một số sản phẩm mà bạn thích.
Có lẽ sản phẩm du khách làm ra sẽ không được đẹp, nhưng nó sẽ là những trải nghiệm đáng nhớ cho mỗi người, giúp du khách có thể biết thêm một nghề truyền thống độc đáo ở quê hương Sứ Dừa.
Mình xin kết thúc hành trình của mình tại đây.
Nếu bạn thấy hay, hãy bấm like và chia sẻ kênh của mình, để giúp mình phát triển thêm những clip sau này.
Cảm ơn các bạn rất là nhiều.
