KÝ SỰ LÀNG NGHỀ - Làng hương Lai Triều - Thái Bình

Nghề Truyền Thống
340 người theo dõi
15 Lượt xem video·27 thg 10, 2024
Với lịch sử hơn 300 năm, thôn Lai Triều, xã Thụy Dương, huyện Thái Thụy là một trong những làng nghề làm hương lâu đời nhất tại Thái Bình.
Hương Lai Triều được biết đến với mùi hương đặc trưng riêng khác biệt với các làng làm hương khác,
rất thơm nhưng không quá nồng vì toàn bộ nguyên liệu làm hương hoàn toàn là cây cỏ tự nhiên.
Cũng chính nhờ mùi hương đó mà dân gian ta có câu
bía thu cúc, thóc trường sơn, lạc khoai bái thượng, hương thơm Lai Triều.
Vâng, thưa quý vị và các bạn, và điểm dừng chân của kỹ sự làng nghề kỳ này chính là làng hương thôn Lai Triều, xã Thụy Dương, huyện Thái Thụy.
Ngay khi đặt chân đến làng, tôi đã cảm nhận được thấy mùi hương thơm nồng nàn tỏa ra ở nơi đây.
Để giúp chúng ta tìm hiểu về nghề làm hương cổ truyền của làng, chúng tôi đã tìm đến gia đình bà Nguyễn Thị Hướng,
một trong những gia đình có nhiều đời làm nghề trong thôn.
Đi đâu trong làng, cháu cũng ngửi thấy mùi hương thơm rất là tự nhiên của các sản phẩm hương ở đây.
Vậy thì nguyên liệu chính để làm ra hương sản phẩm hương của mình là gì ạ?
Nói về nguyên liệu làm hương, thứ nhất là nhựa chám, thứ hai là rễ hương bài,
thứ ba là cây mía ngọt của thu cúc, thứ tư là tâm tre.
Trước khi chúng tôi treo hóa, chúng tôi trồng các cụ chặt những cây tre bánh trẻ,
về các cụ ngồi các cụ trẻ, xong rồi là phơi gác đánh bếp nỏ cho ra làm hương.
Nhưng đến cái nguyên liệu này bây giờ thì chúng tôi toàn mua hết các nơi người ta chở như thế này,
người ta mang về thì.
Thứ năm là cái than của các những cái cây ở ngoài khi đốt lên thành than,
xong về chế biến cái than đấy với những cái nhựa chám vào với nhau.
Trước khi chúng tôi làm thủ công thì chỉ cho vào cối giã thôi,
nhưng bây giờ là nó có máy móc là đưa hết vào máy là,
nó máy nó cho vào xay giữa cái nhựa chám, bên này cái than là nó nhuyễn vào với nhau.
Thì cái rễ hương bài càng già thì hương càng thơm,
mà cái mía thì cứ ngọt bao nhiêu thì hương thơm bấy nhiêu,
chứ không có một cái chất gì hóa học cả.
Bà ơi để làm ra được một nén hương thì phải trải qua những công đoạn như thế nào ạ?
Thứ nhất là cái rễ hương bài tươi là phải bới lên xong rồi lấy cái rễ phơi nỏ,
thì nó thành bột.
Thứ hai là cây mía nguyên chất cho vào máy băm nhỏ ra phơi nỏ,
xong là bắt đầu với cho vào máy nghiền thành bột,
cho vào rang xào lên cho nó vàng, nó mới có độ thơm.
Bột ở trên bàn, con cháu đang xoa đây nè,
đấy là rễ cây hương bài với mía.
Cái nguyên liệu thứ ba là làm cái nhựa chám này
với cái than đốt cho vào máy xay nhiễn ra
để cái than vút vào cái tâm này thì bắt đầu với xoa
thành sản phẩm của con nén hương này xong rồi mang ra phơi khô.
Theo những bậc cao niên trong làng,
nghề hương tại Lai Chiều có cách đây khoảng 300 năm.
Ông Tổ Nghè là cụ Bùi Nhân Toàn.
Cụ là người ngoại tỉnh, khi qua đất Lai Chiều
thấy đất đai màu mỡ phù hợp với cây hương bài
nên cụ đã dừng chân nơi đây và truyền dạy nghề cho mọi người.
Để tưởng nhớ tới công đức của cụ,
dân làng đã lập bia thờ và tốt cụ là thành hoàng của làng.
Những người làm hương lâu năm ở Lai Chiều cho biết
ngoài nguyên liệu tự nhiên thì cách pha trộn và kỹ thuật phơi hương
cũng là bí quyết để tạo nên sản phẩm hương trầm chất lượng.
Cụ thể như tỷ lệ pha trộn nguyên liệu phải hài hòa vừa đủ
khi phơi cũng phải chú ý để hương không bị mất mùi thơm.
Những ngày trời nắng chỉ mất khoảng 2 đến 3 tiếng đồng hồ là hương đã khô.
Lúc cao điểm nhất thì gia đình mình sản xuất ra số lượng hương một ngày là bao nhiêu?
Sản phẩm hương của làng mình đặc biệt so với các làng hương khác là gì?
Đến Lai Chiều, ta sẽ dễ dàng bắt gặp những hình ảnh
cả gia đình cùng làm hương đủ mọi độ tuổi.
Sản phẩm hương Lai Chiều cũng rất đa dạng
nhưng thường là hương thước, hương trung bình và hương xào.
Cho đến nay, nghề làm hương đã trở thành một nghề chính
tồn tại cùng với sản xuất nông nghiệp của địa phương.
Vâng thưa quý vị và các bạn, với lịch sử phát triển hàng trăm năm
thì đến nay sản phẩm hương Lai Chiều đã có mặt ở mọi miền trên Tổ quốc.
Mỗi một nén hương được làm ra từ đôi bàn tay khéo léo,
tỉ mỉ và sự thành kính của người dân thôn Lai Chiều.
