VÌ SAO PHÁP CHIA NƯỚC TA THÀNH BẮC - TRUNG - NAM KỲ?

Xưa và Nay
1.3K người theo dõi
#BLVHảiThanh #History #PhápThuộc
#Su8 #Sử8 #Su8VietNam
VÌ SAO PHÁP CHIA NƯỚC TA THÀNH BẮC - TRUNG - NAM KỲ?
#BắcKỳ #TrungKỳ #NamKỳ
Vì sao nước ta lại được chia thành Bắc Kỳ, Trung Kỳ và Nam Kỳ trong một giai đoạn lịch sử?
Đó chính là chính sách chia để trị của thực dân Pháp, với ba chế độ chính trị khác nhau ở ba miền.
Bắc Kỳ và Trung Kỳ là hai xứ bảo hộ, vẫn còn giữ lại chính quyền phong kiến về mặt hình thức,
trong khi Nam Kỳ là đất thuộc địa hoàn toàn do Pháp nắm giữ.
Chia Việt Nam thành Bắc Kỳ, Trung Kỳ và Nam Kỳ không chỉ tạo ra các đơn vị hành chính riêng biệt,
mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến tận bây giờ.
Chính sách của thực dân Pháp từ thế kỷ 19 đến tận bây giờ, thế kỷ 21,
vẫn ảnh hưởng đến suy nghĩ, đến sự định kiến của rất nhiều người Việt Nam.
Từ đó thì phân biệt vùng biển, thậm chí là mặt sát nhau diễn ra.
Tại sao lại như vậy, trong khi nước Việt Nam ta là một?
Để hiểu rõ hơn về sự phân chia của thực dân Pháp, chúng ta cùng nhau tìm hiểu cho câu chuyện này hôm nay.
Đầu tiên là Nam Kỳ.
Nam Kỳ có diện tích 67.000 km2 và dân số vào đầu thế kỷ 20, khoảng từ 4 cho đến 5 triệu người.
Nam Kỳ là thuộc địa trực tiếp của Pháp.
Năm 1862, sau khi chiến thắng trong cuộc chiến Pháp-Đại Nam lần thứ nhất,
Pháp đã buộc triều đình nhà Nguyễn ký hiệp ước nhậm tuất nhượng ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ,
gồm có Gia Định, Định Tường và Biên Hòa cho Pháp.
Năm sau, Pháp đã chiếm thêm ba tỉnh miền Tây Nam Kỳ, gồm có Vĩnh Long, An Giang và Hà Tiên,
mà không gặp phải bất kỳ một sự kháng cự lớn nào từ triều đình nhà Nguyễn.
Lúc này, Nam Kỳ được chia thành các tỉnh, mỗi tỉnh do một viên công sứ Pháp quản lý.
Tại mỗi tỉnh, hệ thống hành chính bao gồm cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã.
Tại Sài Gòn, ngày nay là thành phố Hồ Chí Minh,
có một cơ quan quản lý trung ương do một viên toàn quyền người Pháp đứng đầu.
Viên toàn quyền này có quyền lực rất lớn,
từ việc ban hành các chính sách kinh tế, xã hội, giáo dục đến việc kiểm soát an ninh và cốc phòng.
Nam Kỳ có hệ thống pháp luật riêng, chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ luật pháp của Pháp.
Các tòa án tại Nam Kỳ do người Pháp quản lý và điều hành, xử theo luật của Pháp.
Về mặt kinh tế, Nam Kỳ là vùng đất màu mỡ, đặc biệt là vùng đồng bằng sông Kiểu Long, nổi tiếng với việc trồng lúa.
Lúa gạo trở thành sản phẩm xuất khẩu chính của Nam Kỳ, góp phần lớn vào nền kinh tế.
Nam Kỳ cũng có các cảng lớn như là cảng Sài Gòn hay Mỹ Tho.
Đây là các trung tâm thương mại quan trọng, nơi diễn ra các hoạt động giao thường quốc tế.
Pháp đã đầu tư mạnh mẽ vào các ngành công nghiệp như sản xuất cao su, khai thác mỏ và chế biến nông sản.
Ở đây, Pháp cũng xây dựng hệ thống trường học theo mô hình của Pháp,
từ các trường tiểu học, trung học đến các trường cao đẳng và đại học.
Hệ thống giáo dục này đã tạo ra một tầng lớp chí thức mới, đa phần phục vụ cho Pháp,
nhưng cũng có nhiều người có kiến thức và kỹ năng theo chuẩn mực phương Tây.
Sự pha trộn giữa văn hóa Pháp và văn hóa Việt tạo ra một yếu tố đa dạng tại khu vực này.
Nhiều công trình kiến trúc, nhà thờ, các tòa hành chính mang động phong cách kiến trúc Pháp
được xây dựng tại Sài Gòn và các tỉnh lên cận.
Từ đó, Nam Kỳ phát triển kinh tế khá mạnh mẽ,
trở thành một khu vực phát triển tại Việt Nam dưới thời thống địa của Pháp.
Sự đầu tư của người Pháp vào cơ sở hạ tầng, nông nghiệp và công nghiệp
đã tạo ra lớn những thay đổi về kinh tế.
Tuy nhiên, nó cũng mang đến một sự phân hóa xã hội rất lớn.
Tầng lớp địa chủ thường ra giàu có, những người thân Pháp xuất hiện,
trong khi người dân thì rất cơ cực.
Tiếp đến là Bắc Kỳ.
Bắc Kỳ dưới thời thuộc Pháp có diện tích hơn 116.000 km2.
Và vào đầu thế kỷ 20, dân số Bắc Kỳ là khoảng 8-10 triệu người.
Bắc Kỳ được chia thành khu vực quân sự và khu vực bảo hộ.
Khu vực quân sự bao gồm các thành phố lớn như Hà Nội và Hải Phòng,
nơi Pháp trực tiếp kiểm soát.
Khu vực bảo hộ gồm các tỉnh còn lại,
nơi triều đình nhà Nguyễn vẫn tiếp tục cai quản
dưới sự giám sát chặt chẽ của thực dân Pháp.
Một viên toàn quyền tại Hà Nội chịu trách nhiệm giám sát toàn bộ Bắc Kỳ.
Lật lại lịch sử, năm 1883, sau các cuộc chiến tranh,
Pháp đã buộc triều đình nhà Huế ký hòa ước Heckman,
hay còn gọi là hóa ước Quý Mùi,
chấp nhận sự bảo hộ của Pháp ở Bắc Kỳ và Trung Kỳ.
Một năm sau là hóa ước Paternot,
còn gọi là hóa ước Giáp Thân, cung cố sự kiểm soát của Pháp.
Bắc Kỳ được chia thành hai khu vực như đã nói, quân sự và bảo hộ.
Khu vực quân sự gồm Hà Nội và Hải Phòng,
nơi này thì Pháp sẽ trực tiếp kiểm soát.
Khu vực bảo hộ gồm các tỉnh còn lại,
nơi triều đình nhà Nguyễn tiếp tục cai quản,
nhưng dưới sự giám sát chặt chẽ của thực dân Pháp.
Bắc Kỳ được chia thành các tỉnh,
mỗi tỉnh do một viên công sứ người Pháp
hoặc một quan lại Việt Nam dưới sự kiểm soát của người Pháp quản lý.
Tại Hà Nội có một cơ quan quản lý trung ương
do một viên toàn quyền người Pháp đứng đầu,
chịu trách nhiệm giám sát toàn bộ Bắc Kỳ.
Bắc Kỳ áp dụng hệ thống Pháp luật bảo hộ,
kết hợp giữa luật pháp Pháp và luật pháp của triều đình nhà Nguyễn.
Các tòa án tại Bắc Kỳ do người Pháp và người Việt cùng quản lý.
Đây là khu vực có nền nông nghiệp phát triển từ xưa
với các sản phẩm chính là lúa, gạo, chè, thuốc lá và dâu tằm.
Vùng đầu măng sông Hồng là trung tâm nông nghiệp quan trọng.
Pháp đầu tư vào khai thác khoáng sản để mang về nước,
đó là than, thiếc, kẽm tại các mỏ than ở Hồng Gai, Thái Nguyên và Lào Cai.
Hà Nội Hải Phòng trở thành các trung tâm công nghiệp và thương mại quan trọng.
Các cảng biển như là cảng Hải Phòng
trở thành cửa ngõ quan trọng cho thương mại quốc tế,
đặc biệt là xuất khẩu nông sản và khoáng sản, thực chất là đưa về nước Pháp.
Hệ thống giáo dục ở Bắc Kỳ bao gồm các trường tiểu học, trung học và cao đảng.
Đại học Đông Dương được thành lập đầu thế kỷ 20
là một trung tâm quan trọng để đào tạo người phục vụ trong hệ thống của chính quyền Pháp.
Nhưng sau này rất nhiều người yêu nước cũng đã từ đó mà xuất hiện.
Sự pha trộn văn hóa truyền thống Việt Nam và Pháp
tạo ra một yếu tố đa dạng về văn hóa tại Bắc Kỳ.
Nhiều công trình kiến trúc mang phong cách Pháp
được xây dựng tại Hà Nội, Hải Phòng và các tỉnh lên cận
và nhiều trong số đó vẫn còn tồn tại cho đến tận ngày nay.
Cuối cùng là Trung Kỳ.
Trung Kỳ dưới thời thuộc Pháp có diện tích khoảng 150.000 km2.
Vào đầu thế kỷ 20, dân số Trung Kỳ khoảng 6-7 triệu người.
Trung Kỳ có dân số tương đối khiêm tốn so với Bắc Kỳ
với đa số là dân tộc Kinh cùng một số dân tộc thiếu số như là người Trăm
hay là người Thượng gọi chung các nhóm dân tộc tại Tây Nguyên.
Trung Kỳ là xứ bảo hộ, nơi triều đình nhà Nguyễn vẫn tồn tại
nhưng quyền lực thực sự vẫn nằm trong tay các viên chức người Pháp.
Các tỉnh ở Trung Kỳ do các quan lại người Việt quản lý
nhưng vẫn dưới sự chỉ đạo và giám sát của thực dân Pháp.
Sự hình hành của Trung Kỳ cũng giống như Bắc Kỳ,
đó là sau Hòa ước năm 1883,
triều đình nhà Nguyễn phải chấp nhận sự bảo hộ của Pháp
ở Trung Kỳ và Bắc Kỳ, rồi một năm sau.
Một Hòa ước nữa được ký kết, Hòa ước 1884,
Trung Kỳ trở thành xứ bảo hộ,
nơi mà triều đình nhà Nguyễn về mặt hình thức vẫn quản lý
nhưng mà thực quyền thì nằm trong tay người Pháp.
Triều đình nhà Nguyễn vẫn giữ vai trò biểu tượng,
song các quyết định đều phải thông qua các viên chức Pháp.
Pháp cử các cố vấn vào triều đình nhà Nguyễn để giám sát và điều khiển.
Trung Kỳ áp dụng hệ thống pháp luật kết hợp giữa luật Pháp và luật nhà Nguyễn.
Các tòa án tại Trung Kỳ do cả người Pháp và người Việt cùng quản lý.
Trung Kỳ có nền nông nghiệp chủ yếu dựa vào trồng lúa
nhưng không phát triển mạnh mẽ như Nam Kỳ hay Bắc Kỳ
do điều kiện địa lĩa khắc nhiệt hơn,
nhiều vùng đất đai ngào nàn và khí hậu thì khô hẳn.
Một số ngành công nghiệp nhỏ lẻ như chế biến nông sản,
dệt may và thủ công nghiệp cũng phát triển
nhưng cũng kém hơn so với Bắc Kỳ và Nam Kỳ.
Thương mại chủ yếu diễn ra tại các thành phố ven biển
như là Đà Nẵng, Huế và Quy Nhơn.
Tuy nhiên hoạt động thương mại cũng không sôi động.
Hệ thống giáo dục ở Trung Kỳ
bị ảnh hưởng bởi triều đình nhà Nguyễn
và sự kiểm soát của người Pháp.
Các trường học từ tiểu học đến trung học
và một số trường cao đẳng được xây dựng
nhưng phát triển không đồng đều.
Có thể nói, về mặt văn hóa
Trung Kỳ vẫn giữ được nhiều nét văn hóa truyền thống của người Việt.
Huế với tư cách là kinh đô của triều đình nhà Nguyễn
là trung tâm văn hóa, giáo dục và nghệ thuật quan trọng.
Nhiều di tích lịch sử, văn hóa,
lăng tẩm các vua triều Nguyễn thì đều nằm ở Huế.
Tổng kết lại một cách dễ hiểu.
Ba kỳ, thời mà thực dân Pháp chia ra để trị
và vẫn còn ảnh hưởng cho đến tận bây giờ
trong tâm trí của rất nhiều người cố hiểu, gồm có
Nam Kỳ, trưng thuộc Pháp, chia thành các tỉnh.
Mỗi tỉnh có một công sứ người Pháp quản lý.
Hệ thống hành chính bao gồm cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã.
Bắc Kỳ, chia thành khu vực quân sự và bảo hộ.
Các tỉnh lớn và quan trọng do người Pháp trực tiếp kiểm soát.
Hệ thống hành chính tương tự Nam Kỳ,
nhưng có sự tham gia của triều đình nhà Nguyễn
ở một số khu vực.
Và Trung Kỳ, do triều đình nhà Nguyễn quản lý
dưới sự giám sát của Pháp.
Hệ thống hành chính bao gồm các tỉnh
do quan lại người Việt quản lý,
song các viên chức người Pháp vẫn có tiếng nói quyết định.
Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này.
